تومورهای استرومایی گوارشی: رهنمود بالینی ESMO–EURACAN–GENTURIS برای تشخیص، درمان و پیگیری
- نوع مطالعه
- رهنمود بالینی
- نام مطالعه
- ESMO GIST 2022
- طراحی
- رهنمود بالینی ESMO با همکاری EURACAN و GENTURIS، بر پایه نشست اجماع مجازی کارشناسان (۵ دسامبر ۲۰۲۰)؛ سطح شواهد I تا V، درجه توصیه A تا E، امتیاز ESMO-MCBS و ESCAT
- منبع
- Ann Oncol · ۲۰۲۲
به زبان ساده
این رهنمود جمعبندی کارشناسان اروپایی درباره GIST است: بررسی ژن تومور برای همه بیماران، جراحی کامل در GIST محدود، ۳ سال ایماتینیب پس از جراحی در بیماران پرخطر، ایماتینیب هر روز و بدون قطع در بیماری پخششده، و داروهای بعدی (سونیتینیب، رگورافنیب و ریپرتینیب) اگر ایماتینیب اثرش را از دست بدهد. در تغییرهای ژنی خاص، داروی دیگری مثل آواپریتینیب لازم است.
نکات کلیدی
توصیههای کلیدی رهنمود (ترجمه فارسی)
- IV, C
سونوگرافی آندوسکوپیک روش استاندارد بررسی ندولهای مری-معده یا دوازدهه کمتر از ۲ سانتیمتر است؛ اگر بیوپسی GIST را تأیید کند، برداشتن انجام میشود مگر عارضه بزرگ انتظار رود و اگر بیوپسی ممکن نباشد، پیگیری فعال جایگزین معتبری است.
- IV, C
بیوپسی یا برداشتن، روش استاندارد تومورهای ۲ سانتیمتر یا بزرگتر است.
- II, A
آنالیز جهش باید جزء استاندارد بررسی تشخیصی همه GISTها باشد (جز احتمالاً GISTهای غیررکتومی کمتر از ۲ سانتیمتر).
- III, A
درمان استاندارد GIST موضعی، برداشتن کامل جراحی ضایعه بدون دیسکسیون غدد لنفاوی بالینی منفی است؛ هدف، برداشتن R0 است. جراحی لاپاروسکوپیک باید از اصول جراحی انکولوژیک پیروی کند [III, A].
- IV, B
در GISTهای کمخطر در محلهای نامساعد، میتوان با تصمیم مشترک با بیمار حاشیه احتمالاً R1 را پذیرفت.
- I, A
ایماتینیب کمکی ۴۰۰ میلیگرم روزانه به مدت ۳ سال درمان استاندارد بیماران با خطر قابلتوجه عود است (ESMO-MCBS: A).
- II, B
در جهش اگزون ۹ KIT، ایماتینیب کمکی با دوز بالاتر ۸۰۰ میلیگرم روزانه به مدت ۳ سال قابل بررسی است (ESCAT: I-A).
- IV, D
GIST با جهش D842V اگزون ۱۸ PDGFRA نباید درمان کمکی بگیرد؛ در GIST وابسته به NF1 و GIST با SDH منفی هم از درمان کمکی پرهیز شود.
- IV, A
بیماران با خطر بسیار بالای عود به علت پارگی تومور در زمان جراحی باید برای ایماتینیب کمکی در نظر گرفته شوند.
- III, A
اگر جراحی R0 ممکن نیست یا عوارض بزرگ دارد و تومور جهش حساس دارد، ایماتینیب پیش از جراحی استاندارد است؛ در جهش PDGFRA D842V، آواپریتینیب پیش از جراحی قابل بررسی است.
- I, A
ایماتینیب درمان استاندارد خط اول بیماری موضعی پیشرفته، غیرقابل جراحی و متاستاتیک است، جز در GIST بدون جهش KIT/PDGFRA یا با جهش D842V اگزون ۱۸ PDGFRA؛ دوز استاندارد ۴۰۰ میلیگرم روزانه است.
- III, B
درمان استاندارد خط اول در جهش اگزون ۹ KIT، ایماتینیب ۸۰۰ میلیگرم روزانه است (ESCAT: I-A).
- III, A
درمان استاندارد خط اول در جهش D842V اگزون ۱۸ PDGFRA، آواپریتینیب ۳۰۰ میلیگرم روزانه است (ESMO-MCBS: ۳؛ ESCAT: I-B).
- I, A
در بیماری متاستاتیک، درمان باید بهطور نامحدود ادامه یابد، مگر عدم تحمل یا درخواست خاص بیمار برای قطع؛ جراحی بیماری متاستاتیک باقیمانده باید فردی شود [III, C].
- III, B
در پیشرفت با ایماتینیب ۴۰۰ میلیگرم، دوز را میتوان به ۸۰۰ میلیگرم روزانه افزایش داد (جز در جهشهای غیرحساس).
- I, A
در پیشرفت قطعی یا عدم تحمل نادر ایماتینیب، درمان استاندارد خط دوم سونیتینیب ۵۰ میلیگرم روزانه با برنامه ۴ هفته مصرف و ۲ هفته استراحت، یا بهعنوان برنامه جایگزین ۳۷٫۵ میلیگرم یک بار در روز است (ESMO-MCBS: ۳).
- I, A
رگورافنیب ۱۶۰ میلیگرم روزانه برای ۳ هفته از هر ۴ هفته درمان استاندارد خط سوم، و ریپرتینیب ۱۵۰ میلیگرم روزانه درمان استاندارد خط چهارم است (ESMO-MCBS: ۳).
- III, B
GISTهای با کمبود SDH به ایماتینیب حساس نیستند و ممکن است تا حدی به سونیتینیب و رگورافنیب حساس باشند [III, B]؛ GISTهای با بازآرایی NTRK به مهارکنندههای NTRK حساساند [III, A] و GISTهای با جهش BRAF از مهارکنندههای BRAF سود میبرند [V, B].
- II, B
درمان مجدد با ایماتینیب یا ادامه درمان پس از پیشرفت یک گزینه است.
جمعیت مطالعه
بیماران مبتلا به تومور استرومایی گوارشی (GIST) در همه مراحل: ندولهای کوچک، بیماری موضعی قابل جراحی، بیماری موضعی پیشرفته و متاستاتیک، از جمله GISTهای بدون جهش KIT/PDGFRA (کمبود SDH، NF1، BRAF، NTRK) و GIST کودکان.
نقاط پایانی
رهنمود است و پیامد از پیش تعریفشده ندارد؛ توصیهها با سطح شواهد، درجه توصیه، امتیاز ESMO-MCBS و امتیاز ESCAT برای تغییرات ژنومی ارائه شدهاند.
ایمنی و عوارض
عوارض مهم آواپریتینیب: سمیت عصبی-شناختی، خونریزی مغزی و تشنج که باید زود شناسایی شوند. حفظ شدت دوز ایماتینیب با مدیریت درست عوارض، کاهش دوز و قطع موقت در سمیت شدید و پایدار؛ آگاهی بیمار از تداخلهای دارویی و غذایی. ترکیب TKIها خارج از کارآزمایی به علت سمیت قابلتوجه توصیه نمیشود.
اهمیت بالینی و جایگاه در رهنمودها
مرجع اصلی اروپا برای GIST است و آنالیز جهش KIT/PDGFRA را جزء استاندارد تشخیص کرده است. توالی درمان بیماری پیشرفته: ایماتینیب ۴۰۰ میلیگرم (۸۰۰ میلیگرم در اگزون ۹ KIT)، آواپریتینیب ۳۰۰ میلیگرم در PDGFRA D842V، سپس سونیتینیب، رگورافنیب و ریپرتینیب؛ ایماتینیب کمکی ۳ ساله در خطر قابلتوجه عود و پرهیز از درمان کمکی در ژنوتیپهای غیرحساس.
ترجمه فارسی چکیده مقاله
چکیده
این رهنمود بالینی در مجله و در PubMed چکیده ندارد. توصیههای اصلی آن در بخش «توصیهها»ی همین کارت از متن کامل رهنمود ترجمه شدهاند.
دامنه رهنمود
این رهنمود همهگیرشناسی و سندرمهای همراه GIST، تشخیص (EUS، بیوپسی، ایمونوهیستوشیمی CD117 و DOG1 و آنالیز جهش)، مرحلهبندی و برآورد خطر، درمان بیماری موضعی (جراحی، ایماتینیب کمکی و پیش از جراحی)، درمان بیماری پیشرفته و متاستاتیک در خطوط پیاپی، ارزیابی پاسخ، پیگیری و بقا را پوشش میدهد؛ سایر سارکومهای بافت نرم در رهنمود جداگانه بررسی شدهاند.
روش تدوین
رهنمود توسط ESMO با همکاری شبکههای مرجع اروپایی EURACAN (سرطانهای نادر جامد بزرگسالان) و GENTURIS (سندرمهای ارثی خطر تومور) در نشست اجماع مجازی ۵ دسامبر ۲۰۲۰ و طبق روش استاندارد تدوین رهنمودهای ESMO تهیه شد. مداخلات توصیهشده با رویکردهای «استاندارد» مورد اجماع جامعه چندتخصصی سارکوم اروپا مطابقت دارد؛ مداخلات تجربی سودمند «پژوهشی» نامگذاری شدهاند و رویکردهای غیراستاندارد با شواهد ناکافی بهعنوان «گزینه» برای تصمیم مشترک بیمار و پزشک مطرح میشوند. سطح شواهد (I تا V) و درجه توصیه (A تا E) طبق نظام ESMO تعیین شده و برای درمانهای تازه امتیاز ESMO-MCBS گزارش شده است.
محدودیتها
شواهد برخی توصیهها (مانند دوز ۸۰۰ میلیگرم کمکی در اگزون ۹، درمان GIST کمبود SDH یا جراحی بیماری متاستاتیک) غیرتصادفی یا محدود است. برنامه پیگیری بهینه شناخته نیست و برنامههای پیشنهادی از تجربه مراکز است. رهنمود در دسامبر ۲۰۲۰ تدوین شده است.
ترجمه و خلاصه فارسی توسط تیم تحریریه بر اساس مقاله منتشرشده تهیه شده است. متن اصلی و کامل مقاله مرجع نهایی است.