خلاصه نکات کلیدی
- سرطان سینه شایعترین سرطان در زنان در سراسر جهان است و حدود ۱۱٫۶٪ از کل سرطانهای تشخیصدادهشده در سال ۲۰۲۲ را تشکیل داده است [۱].
- کارگروه خدمات پیشگیری آمریکا (USPSTF) ماموگرافی هر دو سال یکبار را برای همه زنان ۴۰ تا ۷۴ ساله توصیه میکند [۲].
- درمان بر اساس زیرگروه مولکولی (گیرندههای هورمونی، HER2) و مرحله بیماری انتخاب میشود؛ یک درمان واحد برای همه وجود ندارد [۳، ۴].
- در مراحل اولیه، جراحی حفظ سینه همراه پرتودرمانی همان بقای طولانیمدت ماستکتومی را دارد [۵].
- داروهای نوین مانند ایمنیدرمانی و آنتیبادیهای متصل به دارو (ADC) در سالهای اخیر بقای بیماران را در چند زیرگروه بهطور معنیداری بهبود دادهاند [۶، ۷، ۸].
سرطان سینه چیست؟
سرطان سینه زمانی ایجاد میشود که سلولهای بافت سینه بهطور کنترلنشده رشد کنند. بیشتر سرطانهای مهاجم سینه از مجاری شیر (کارسینوم مهاجم بدون نوع خاص که پیشتر «داکتال» نامیده میشد) یا از لوبولهای تولید شیر (کارسینوم لوبولار) منشأ میگیرند [۳]. در برخی بیماران، سلولهای غیرطبیعی هنوز از دیواره مجرا عبور نکردهاند؛ به این حالت «کارسینوم درجا» (DCIS) گفته میشود که مرحله پیشمهاجم است [۳].
بر اساس برآوردهای GLOBOCAN، سرطان سینه در سال ۲۰۲۲ شایعترین سرطان و شایعترین علت مرگ ناشی از سرطان در زنان بوده است [۱]. با این حال، با تشخیص زودهنگام و پیشرفتهای درمانی دهههای اخیر، اکثر زنانی که در مراحل اولیه تشخیص داده میشوند درمان قطعی دریافت میکنند و زندگی طولانی و باکیفیتی خواهند داشت [۳].
علائم و نشانهها
سرطان سینه در مراحل اولیه اغلب هیچ علامتی ندارد و بسیاری از موارد امروزه از طریق ماموگرافی غربالگری کشف میشوند [۳]. علائمی که باید حتماً به پزشک اطلاع داده شوند:
- توده یا سفتی جدید در سینه یا زیر بغل
- تغییر در اندازه یا شکل سینه
- فرورفتگی، چینخوردگی، ضخیم شدن یا قرمزی پوست سینه (نمای «پوست پرتقالی»)
- تورفتگی جدید نوک سینه، زخم یا پوستهپوسته شدن آن، یا ترشح خونی از نوک سینه
- تورم بخشی از سینه یا زیر بغل، حتی بدون لمس توده
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
هر یک از تغییرهای بالا در سینه یا زیر بغل را با پزشک در میان بگذارید. بیشتر تودههای سینه خوشخیم هستند (مانند کیست یا فیبروآدنوم). با این حال، هر تغییر جدیدی که بیش از چند هفته باقی بماند، بهویژه پس از پایان دوره قاعدگی، باید توسط پزشک بررسی شود. مراجعه زودهنگام، شانس درمان سادهتر و موفقتر را بیشتر میکند.
عوامل خطر، پیشگیری و غربالگری
داشتن یک یا چند عامل خطر به این معنا نیست که فرد حتماً مبتلا میشود؛ بسیاری از زنان مبتلا هیچ عامل خطر شناختهشدهای جز «زن بودن» و «افزایش سن» ندارند [۳]. مهمترین عوامل خطر عبارتاند از [۳]:
- عوامل غیرقابل تغییر: افزایش سن، سابقه خانوادگی سرطان سینه یا تخمدان، جهشهای ژنتیکی ارثی (بهویژه BRCA1 و BRCA2)، بافت متراکم سینه، شروع زودهنگام قاعدگی یا یائسگی دیررس، و سابقه پرتودرمانی قفسه سینه در سنین پایین.
- عوامل قابل تغییر: چاقی پس از یائسگی، مصرف الکل، کمتحرکی، و مصرف طولانیمدت هورموندرمانی ترکیبی پس از یائسگی.
حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم، پرهیز از الکل و شیردهی از جمله اقداماتی هستند که با کاهش خطر همراهاند [۳].
در یک مطالعه آیندهنگر بزرگ، خطر تجمعی ابتلا به سرطان سینه تا ۸۰ سالگی برای حاملان جهش BRCA1 حدود ۷۲٪ و برای حاملان BRCA2 حدود ۶۹٪ برآورد شد [۹]. اگر در خانواده شما چند نفر به سرطان سینه یا تخمدان مبتلا شدهاند، یا سرطان سینه در سن پایین یا در یک مرد خانواده رخ داده است، درباره مشاوره و آزمایش ژنتیک با پزشک صحبت کنید. نتیجه این آزمایش هم بر غربالگری و پیشگیری اعضای خانواده و هم بر انتخاب درمان (مانند داروهای مهارکننده PARP) اثر دارد [۴، ۱۰].
غربالگری و تشخیص زودهنگام
کارگروه خدمات پیشگیری ایالات متحده (USPSTF) در توصیهنامه سال ۲۰۲۴ خود، انجام ماموگرافی هر دو سال یکبار برای همه زنان ۴۰ تا ۷۴ ساله را توصیه کرده است (توصیه درجه B) [۲]. این کارگروه شواهد را برای توصیه به غربالگری تکمیلی با سونوگرافی یا MRI در زنان دارای بافت متراکم سینه که ماموگرافی منفی داشتهاند، کافی ندانسته است [۲].
زنانی که خطر بالا دارند (مانند حاملان جهشهای BRCA یا سابقه پرتودرمانی قفسه سینه در جوانی) معمولاً به برنامه ویژهای شامل شروع زودتر غربالگری و MRI سالانه نیاز دارند [۴].
تشخیص و مرحلهبندی
مسیر تشخیص سرطان سینه
- ۱
معاینه بالینی
بررسی سینهها و غدد لنفاوی زیر بغل و بالای ترقوه توسط پزشک.
- ۲
تصویربرداری سینه
ماموگرافی تشخیصی و سونوگرافی سینه و زیر بغل؛ در موارد خاص MRI سینه [۴].
- ۳
نمونهبرداری با سوزن (Core biopsy)
برداشتن نمونه کوچک بافت با هدایت تصویربرداری؛ تنها راه قطعی تشخیص سرطان است [۴].
- ۴
بررسی پاتولوژی و نشانگرها
تعیین نوع بافتی، درجه تومور و وضعیت گیرنده استروژن (ER)، پروژسترون (PR)، HER2 و شاخص تکثیر Ki-67 [۴].
- ۵
مرحلهبندی
تعیین اندازه تومور (T)، درگیری غدد لنفاوی (N) و متاستاز دوردست (M). در بیماری پیشرفتهتر موضعی یا وجود علائم، تصویربرداری کل بدن (CT یا PET-CT و اسکن استخوان) انجام میشود [۴].
- ۶
مشاوره ژنتیک و جلسه تیم چندتخصصی
در صورت وجود معیارها، آزمایش ژنتیک BRCA1/2؛ سپس تدوین برنامه درمان در جلسه مشترک جراح، انکولوژیست، رادیوتراپیست، رادیولوژیست و پاتولوژیست [۴].
زیرگروههای مولکولی
همه سرطانهای سینه یکسان نیستند. گیرندههایی که روی سلولهای سرطانی وجود دارد، مشخص میکند تومور چگونه رفتار میکند و کدام داروها بیشترین اثر را دارند [۳]. شایعترین زیرگروه، تومورهای گیرنده هورمونی مثبت و HER2 منفی است [۳]. در سالهای اخیر گروه جدیدی به نام HER2 کمبیان (HER2-low) — یعنی امتیاز ایمونوهیستوشیمی ۱+ یا ۲+ با آزمایش ISH منفی — نیز بهعنوان هدف درمانی شناخته شده است [۱۱].
| زیرگروه | ویژگی | درمانهای سیستمیک اصلی |
|---|---|---|
| گیرنده هورمونی مثبت / HER2 منفی | شایعترین زیرگروه؛ رشد وابسته به استروژن [۳] | هورموندرمانی (تاموکسیفن یا مهارکننده آروماتاز)؛ در موارد پرخطر افزودن مهارکننده CDK4/6 (آبماسیکلیب و در برخی بیماران ریبوسیکلیب) [۱۲، ۱۳]؛ در بیماری متاستاتیک، هورموندرمانی همراه پالبوسیکلیب یا آبماسیکلیب در خط اول [۲۳، ۲۴، ۲۶] و در خطوط بعدی فولوسترانت همراه پالبوسیکلیب یا اگزمستان همراه اورولیموس [۲۹، ۳۰]؛ شیمیدرمانی بر اساس خطر بازگشت و آزمونهای ژنومی [۱۴] |
| HER2 مثبت | بیان زیاد پروتئین HER2؛ پاسخ عالی به داروهای ضد HER2 [۳] | تراستوزوماب (Trastuzumab) و پرتوزوماب (Pertuzumab) همراه شیمیدرمانی؛ در بیماری باقیمانده پس از درمان پیش از جراحی، آنتیبادیهای متصل به دارو [۷، ۱۵] |
| HER2 کمبیان (HER2-low) | IHC ۱+ یا ۲+ با ISH منفی؛ پیشتر «HER2 منفی» تلقی میشد [۱۱] | تراستوزوماب دروکستکان (Trastuzumab deruxtecan, T-DXd) در بیماری متاستاتیک پس از هورموندرمانی یا شیمیدرمانی قبلی [۱۱، ۲۸] |
| سهگانه منفی (TNBC) | فاقد ER، PR و HER2؛ معمولاً تهاجمیتر و شایعتر در زنان جوانتر و حاملان BRCA1 [۳] | شیمیدرمانی همراه پمبرولیزوماب (Pembrolizumab) در مرحله II و III [۶، ۱۶]؛ در بیماری پیشرفته PD-L1 مثبت (CPS ≥۱۰)، شیمیدرمانی همراه پمبرولیزوماب [۲۵] و ترکیب جدیدتر ساسیتوزوماب گویتکان (Sacituzumab govitecan) همراه پمبرولیزوماب [۱۷]؛ در حاملان جهش ژرملاین BRCA، اولاپاریب [۱۰، ۲۷] |
انتخاب نهایی درمان به مرحله بیماری، وضعیت یائسگی، بیماریهای همراه و ترجیح بیمار بستگی دارد و باید در تیم چندتخصصی تصمیمگیری شود.
درمان بر اساس مرحله بیماری
ارکان درمان
جراحی
برداشتن تومور با حفظ سینه (لامپکتومی) یا برداشتن کامل سینه (ماستکتومی)، همراه ارزیابی غدد لنفاوی زیر بغل (معمولاً با بیوپسی غده نگهبان) [۴].
پرتودرمانی
بهطور معمول پس از جراحی حفظ سینه، و پس از ماستکتومی در بیماران پرخطر (مثلاً با درگیری غدد لنفاوی)، برای کاهش خطر بازگشت موضعی [۴].
شیمیدرمانی
پیش از جراحی (نئوادجوانت) برای کوچک کردن تومور و سنجش پاسخ، یا پس از جراحی. در تومورهای HR مثبت بدون درگیری غدد لنفاوی، آزمونهای ژنومی مانند Oncotype DX نشان میدهند چه کسانی از شیمیدرمانی سود نمیبرند [۱۴].
هورموندرمانی
برای تومورهای گیرنده هورمونی مثبت، معمولاً به مدت ۵ تا ۱۰ سال؛ در بیماران پرخطر با درگیری غدد لنفاوی همراه مهارکننده CDK4/6 آبماسیکلیب (Abemaciclib) که علاوه بر کاهش عود، بقای کلی را نیز بهبود داده است [۴، ۱۲]؛ ریبوسیکلیب (Ribociclib) گزینه دیگری است که در کارآزمایی خود گروه وسیعتری از بیماران مرحله II–III را دربرمیگرفت [۱۳].
درمان هدفمند
داروهای ضد HER2 (تراستوزوماب، پرتوزوماب و آنتیبادیهای متصل به دارو مانند T-DM1 و T-DXd) [۷، ۱۵]، مهارکنندههای PARP مانند اولاپاریب (Olaparib) برای حاملان جهش BRCA [۱۰، ۲۷]، اورولیموس (Everolimus) همراه هورموندرمانی در بیماری متاستاتیک گیرنده هورمونی مثبت [۲۹]، و در تومورهای دارای جهش PIK3CA، داروهای جدیدتر مسیر PI3K [۱۸].
ایمنیدرمانی
داروهای مهارکننده نقاط وارسی ایمنی، بهویژه پمبرولیزوماب همراه شیمیدرمانی در سرطان سهگانه منفی مراحل اولیه پرخطر و بیماری پیشرفته PD-L1 مثبت [۶، ۲۵].
نمای کلی درمان بر حسب مرحله
- ۱
مرحله ۰ (DCIS)
جراحی (معمولاً حفظ سینه) و در بسیاری از بیماران پرتودرمانی؛ در DCIS گیرنده هورمونی مثبت ممکن است هورموندرمانی هم پیشنهاد شود [۴].
- ۲
مراحل I و II (زودرس)
جراحی و در صورت نیاز پرتودرمانی، سپس درمان سیستمیک متناسب با زیرگروه. در تومورهای HER2 مثبت یا سهگانه منفی بزرگتر از حدود ۲ سانتیمتر یا با درگیری غدد لنفاوی، اغلب درمان سیستمیک پیش از جراحی ترجیح داده میشود [۴].
- ۳
- ۴
مرحله IV (متاستاتیک)
هدف، کنترل طولانیمدت بیماری و حفظ کیفیت زندگی است. درمان بر پایه زیرگروه انتخاب میشود: در بیماری HR مثبت/HER2 منفی معمولاً هورموندرمانی همراه پالبوسیکلیب یا آبماسیکلیب [۲۳، ۲۴، ۲۶]، در بیماری HER2 مثبت ترکیب داروهای ضد HER2 با شیمیدرمانی [۸، ۲۱، ۲۶] و در بیماری سهگانه منفی PD-L1 مثبت شیمیدرمانی همراه پمبرولیزوماب [۲۵]. درمان بهصورت خطوط متوالی ادامه مییابد و جهشهای تومور (BRCA، ESR1، PIK3CA) و میزان بیان HER2 گزینههای بعدی را مشخص میکنند [۱۸، ۱۹، ۲۶، ۲۷، ۲۸].
پس از تشخیص چه کنم؟
پرسشهای متداول
آیا سرطان سینه ارثی است؟
بیشتر موارد سرطان سینه ارثی نیستند، اما بخشی از موارد با جهشهای ژنتیکی ارثی مانند BRCA1 و BRCA2 مرتبط است که خطر ابتلا را بهشدت افزایش میدهند [۳، ۹]. اگر چند نفر از بستگان شما به سرطان سینه یا تخمدان مبتلا شدهاند، درباره مشاوره ژنتیک با پزشک صحبت کنید. پاسخ کامل: آیا سرطان ارثی است؟
آیا مردان هم به سرطان سینه مبتلا میشوند؟
بله، اگرچه نادر است. مردان نیز در صورت مشاهده توده یا تغییر در ناحیه سینه باید به پزشک مراجعه کنند؛ سرطان سینه در مردان، بهویژه همراه سابقه خانوادگی، از دلایل انجام آزمایش ژنتیک است.
آیا ماموگرافی خطرناک است؟
ماموگرافی از مقدار بسیار کمی اشعه استفاده میکند. USPSTF با بررسی شواهد نتیجه گرفته است که فواید ماموگرافی دوسالانه در زنان ۴۰ تا ۷۴ ساله بیش از مضرات احتمالی آن (مانند نتایج مثبت کاذب) است [۲].
آیا برداشتن کامل سینه (ماستکتومی) از حفظ سینه مطمئنتر است؟
در تومورهای مناسب، جراحی حفظ سینه همراه پرتودرمانی همان بقای طولانیمدت ماستکتومی را دارد؛ در یک کارآزمایی با پیگیری ۲۰ ساله، میزان مرگ در دو گروه تقریباً برابر بود (۴۱٫۷٪ در برابر ۴۱٫۲٪) [۵]. انتخاب روش به اندازه تومور، اندازه سینه، ژنتیک و ترجیح شما بستگی دارد.
آیا همه بیماران به شیمیدرمانی نیاز دارند؟
خیر. در بسیاری از زنان با تومور گیرنده هورمونی مثبت، HER2 منفی و بدون درگیری غدد لنفاوی، آزمونهای ژنومی مانند Oncotype DX کمک میکنند افرادی که از شیمیدرمانی سود نمیبرند شناسایی شوند. در کارآزمایی TAILORx، در گروه با امتیاز متوسط، هورموندرمانی تنها از نظر بقای بدون بیماری مهاجم کمتر از ترکیب شیمیدرمانی و هورموندرمانی نبود؛ هرچند در برخی زنان ۵۰ ساله یا جوانتر فایدهای از شیمیدرمانی دیده شد [۱۴].
آیا سرطان سینه متاستاتیک قابل درمان است؟
سرطان سینه متاستاتیک معمولاً بهطور کامل ریشهکن نمیشود، اما امروزه بسیاری از بیماران با درمانهای متوالی و هدفمند سالها با کیفیت زندگی خوب زندگی میکنند. برای نمونه، در بیماری HER2 مثبت، میانه بقای بدون پیشرفت با درمان خط اول جدید به بیش از ۴۰ ماه رسیده است [۸]. پاسخ کامل: آیا سرطان سینه قابل درمان است؟
شواهد و پیشرفتهای اخیر (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
سرطان سینه زودرس
ویژه پزشکان
| کارآزمایی | جمعیت | مداخله | نتیجه اصلی |
|---|---|---|---|
| KEYNOTE-522 [۶، ۱۶] | TNBC مرحله II–III | پمبرولیزوماب + شیمیدرمانی نئوادجوانت حاوی کربوپلاتین، سپس پمبرولیزوماب ادجوانت | pCR: ۶۴٫۸٪ در برابر ۵۱٫۲٪؛ بقای کلی ۶۰ ماهه: ۸۶٫۶٪ در برابر ۸۱٫۷٪ (P=۰٫۰۰۲؛ تحلیل نهایی، میانه پیگیری ۷۵٫۱ ماه) |
| KATHERINE [۱۵، ۲۲] | HER2+ با بیماری باقیمانده پس از نئوادجوانت | T-DM1 در برابر تراستوزوماب | iDFS سهساله ۸۸٫۳٪ در برابر ۷۷٫۰٪؛ HR ۰٫۵۰؛ بقای کلی ۷ ساله ۸۹٫۱٪ در برابر ۸۴٫۴٪ (HR ۰٫۶۶؛ تحلیل نهایی، میانه پیگیری ۸٫۴ سال) |
| DESTINY-Breast05 [۷] | HER2+ پرخطر با بیماری باقیمانده | T-DXd در برابر T-DM1 | iDFS سهساله ۹۲٫۴٪ در برابر ۸۳٫۷٪؛ HR ۰٫۴۷ |
| OlympiA [۱۰] | HER2− پرخطر با جهش ژرملاین BRCA1/2 | اولاپاریب یکساله در برابر دارونما | iDFS: HR ۰٫۶۵؛ بقای کلی ۶ ساله ۸۷٫۵٪ در برابر ۸۳٫۲٪ (HR ۰٫۷۲؛ میانه پیگیری ۶٫۱ سال) |
| monarchE [۱۲] | HR+/HER2− پرخطر با درگیری غدد لنفاوی | آبماسیکلیب دوساله + هورموندرمانی | iDFS هفتساله ۷۷٫۴٪ در برابر ۷۰٫۹٪؛ بقای کلی: HR ۰٫۸۴۲، یعنی ۱۵٫۸٪ کاهش خطر مرگ (۷ ساله ۸۶٫۸٪ در برابر ۸۵٫۰٪) |
| CREATE-X [۳۱] | HER2− با بیماری باقیمانده پس از شیمیدرمانی نئوادجوانت | کپسیتابین ادجوانت در برابر درمان استاندارد بدون کپسیتابین | زیرگروه سهگانه منفی: بقای بدون بیماری ۵ ساله ۶۹٫۸٪ در برابر ۵۶٫۱٪ (HR ۰٫۵۸)؛ بقای کلی ۷۸٫۸٪ در برابر ۷۰٫۳٪ |
| NATALEE [۱۳] | HR+/HER2− مرحله II–III (شامل N0 پرخطر) | ریبوسیکلیب سهساله + مهارکننده غیراستروئیدی آروماتاز | iDFS: HR ۰٫۷۱۶؛ تفاوت مطلق ۵ ساله ۴٫۵٪؛ بقای کلی هنوز قطعی نیست (HR ۰٫۸۰۰) |
iDFS: بقای بدون بیماری مهاجم؛ pCR: پاسخ کامل پاتولوژیک؛ HR: نسبت خطر.
سرطان سینه سهگانه منفی پیشرفته
در بیماری پیشرفته درماننشده با PD-L1 CPS ≥۱۰، افزودن پمبرولیزوماب به شیمیدرمانی (پاکلیتاکسل، نبپاکلیتاکسل یا جمسیتابین–کربوپلاتین) در KEYNOTE-355 میانه بقای کلی را از ۱۶٫۱ به ۲۳٫۰ ماه رساند (HR ۰٫۷۳)؛ در CPS بین ۱ و ۱۰ این سود معنیدار نبود [۲۵]. در بیماری متاستاتیک HER2 منفی با جهش ژرملاین BRCA، اولاپاریب در OlympiAD در مقایسه با شیمیدرمانی استاندارد میانه PFS را از ۴٫۲ به ۷٫۰ ماه رساند (HR ۰٫۵۸) [۲۷]. ترکیب جدیدتر، ساسیتوزوماب گویتکان همراه پمبرولیزوماب، در کارآزمایی ASCENT-04/KEYNOTE-D19 در بیماری پیشرفته PD-L1 مثبت درماننشده در مقایسه با شیمیدرمانی همراه پمبرولیزوماب میانه PFS را بهبود داد (۱۱٫۲ در برابر ۷٫۸ ماه؛ HR ۰٫۶۵)، با قطع درمان کمتر به دلیل عوارض (۱۲٪ در برابر ۳۱٪)؛ دادههای بقای کلی هنوز نابالغ است [۱۷].
سرطان سینه HER2 مثبت و HER2-low پیشرفته
در خط اول بیماری متاستاتیک، رژیم THP (تاکسان، تراستوزوماب، پرتوزوماب) رویکرد ترجیحی برای بیشتر بیماران است [۲۱، ۲۶]. در DESTINY-Breast09، ترکیب T-DXd و پرتوزوماب در خط اول، میانه PFS را به ۴۰٫۷ ماه در برابر ۲۶٫۹ ماه با THP رساند (HR ۰٫۵۶) [۸]؛ با این حال، رهنمود NCCN (نسخه ۴٫۲۰۲۶) به دلیل خطر بیماری بینابینی ریه و نبود امکان جابهجایی (crossover) در این کارآزمایی، T-DXd همراه پرتوزوماب را در زمره «سایر گزینههای توصیهشده» آورده است [۲۱]. در خط دوم، تراستوزوماب دروکستکان در DESTINY-Breast03 نسبت به T-DM1 برتری داشت و در تحلیل بلندمدت (میانه پیگیری ۴۱ ماه) میانه PFS ارزیابیشده توسط پژوهشگر ۲۹٫۰ در برابر ۷٫۲ ماه (HR ۰٫۳۰) و میانه بقای کلی ۵۲٫۶ در برابر ۴۲٫۷ ماه (HR ۰٫۷۳) بود [۲۰]. در HER2-low متاستاتیک پیشدرمانشده با شیمیدرمانی، DESTINY-Breast04 بهبود PFS (۹٫۹ در برابر ۵٫۱ ماه) و بقای کلی (۲۳٫۴ در برابر ۱۶٫۸ ماه) را با T-DXd نشان داد [۱۱]؛ و در بیماری HR مثبت HER2-low یا HER2-ultralow پس از هورموندرمانی و پیش از شیمیدرمانی، DESTINY-Breast06 میانه PFS را در گروه HER2-low از ۸٫۱ به ۱۳٫۲ ماه رساند (HR ۰٫۶۲) [۲۸].
بیماری بینابینی ریه (ILD)/پنومونیت مهمترین عارضه T-DXd است: میزان ILD مرتبط با دارو ۹٫۶٪ در DESTINY-Breast05 (در برابر ۱٫۶٪ با T-DM1) و ۱۲٫۱٪ در DESTINY-Breast09 گزارش شد و پایش دقیق تنفسی ضروری است [۷، ۸].
سرطان سینه HR مثبت / HER2 منفی پیشرفته
در بیماری متاستاتیک، خط اول استاندارد هورموندرمانی همراه یک مهارکننده CDK4/6 است [۲۶]: در PALOMA-2 افزودن پالبوسیکلیب به لتروزول میانه PFS را از ۱۴٫۵ به ۲۴٫۸ ماه رساند (HR ۰٫۵۸) [۲۳] و در MONARCH 3 افزودن آبماسیکلیب به مهارکننده غیراستروئیدی آروماتاز خطر پیشرفت یا مرگ را کاهش داد (HR ۰٫۵۴) [۲۴]. ریبوسیکلیب نیز همراه لتروزول در MONALEESA-2 میانه بقای کلی را به ۶۳٫۹ در برابر ۵۱٫۴ ماه رساند (HR ۰٫۷۶) [۳۲]. پس از پیشرفت با هورموندرمانی، گزینههای رایج شامل فولوسترانت همراه پالبوسیکلیب (PALOMA-3: میانه PFS ۹٫۲ در برابر ۳٫۸ ماه؛ HR ۰٫۴۲) [۳۰] و اگزمستان همراه اورولیموس (BOLERO-2: ۶٫۹ در برابر ۲٫۸ ماه؛ HR ۰٫۴۳) [۲۹] است؛ در حاملان جهش ژرملاین BRCA اولاپاریب [۲۷] و در تومورهای HER2-low یا HER2-ultralow تراستوزوماب دروکستکان [۲۸] نیز گزینهاند.
از رویکردهای جدیدتر هدفمند، پایش DNA تومور در گردش خون (ctDNA) در SERENA-6 نشان داد که تغییر زودهنگام به کامیزسترانت (Camizestrant)، یک تجزیهکننده خوراکی گیرنده استروژن، بهمحض ظهور جهش ESR1 و پیش از پیشرفت بالینی، میانه PFS را از ۹٫۲ به ۱۶٫۰ ماه افزایش میدهد (HR ۰٫۴۴) [۱۹]. همچنین در تومورهای دارای جهش PIK3CA با عود حین یا کوتاهمدت پس از هورموندرمانی ادجوانت، افزودن ایناولیسیب (Inavolisib) به پالبوسیکلیب و فولوسترانت PFS را در مقایسه با پالبوسیکلیب و فولوسترانت تقریباً دو برابر کرد (۱۵٫۰ در برابر ۷٫۳ ماه؛ HR ۰٫۴۳) [۱۸].
رژیمهای درمانی و دوز (ویژه پزشکان)
فهرست رژیمهای درمانی و دوز۲۲ رژیم
این نکات در همه رژیمهای زیر که داروی مربوط را دارند صدق میکند و در یادداشت هر رژیم تکرار نشده است.
- پاکلیتاکسل: طبق برچسب، پیشدارو با کورتیکواستروئید (مثلاً دگزامتازون ۲۰ میلیگرم خوراکی حدود ۱۲ و ۶ ساعت قبل)، دیفنهیدرامین ۵۰ میلیگرم وریدی و یک آنتاگونیست H2 (سایمتیدین ۳۰۰ میلیگرم یا رانیتیدین ۵۰ میلیگرم وریدی) ۳۰ تا ۶۰ دقیقه قبل؛ با نوتروفیل کمتر از ۱۵۰۰ در میکرولیتر تجویز نشود و تکرار تنها پس از بازگشت نوتروفیل به بیش از ۱۵۰۰ و پلاکت به بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ [۵۵].
- پمبرولیزوماب: آنزیمهای کبدی، کراتینین و عملکرد تیروئید در ابتدا و بهطور دورهای، و پیگیری عوارض ایمنی (پنومونیت، کولیت، هپاتیت، اندوکرینوپاتی) [۳۳].
- اولاپاریب: تعدیل دوز: کاهش به ۲۵۰ و سپس ۲۰۰ میلیگرم دو بار در روز؛ CrCl ۳۱ تا ۵۰: ۲۰۰ میلیگرم دو بار در روز؛ از مهارکنندههای قوی/متوسط CYP3A پرهیز شود (در صورت اجبار ۱۰۰ یا ۱۵۰ میلیگرم دو بار در روز) [۳۸]. پایش: شمارش کامل خون در ابتدا و ماهانه؛ در سیتوپنی طولانی ارزیابی MDS/AML [۳۸].
- پرتوزوماب و تراستوزوماب: در رژیمهای حاوی تاکسان، ترتیب تزریق: پرتوزوماب و تراستوزوماب (به هر ترتیب)، سپس تاکسان؛ ۳۰ تا ۶۰ دقیقه مشاهده پس از هر انفوزیون پرتوزوماب [۳۴]. دوز فراموششده: فاصله کمتر از ۶ هفته: ۴۲۰ میلیگرم پرتوزوماب و ۶ میلیگرم/کیلوگرم تراستوزوماب؛ ۶ هفته یا بیشتر: بارگیری دوباره (۸۴۰ میلیگرم و ۸ میلیگرم/کیلوگرم) [۳۴]. پرتوزوماب کاهش دوز ندارد و با قطع تراستوزوماب قطع میشود [۳۴]. تراستوزوماب، T-DM1 و T-DXd را با یکدیگر جابهجا نکنید [۳۵، ۳۷]. آستانههای LVEF در یادداشت هر رژیم آمده است.
- تراستوزوماب دروکستکان (T-DXd): دارو شدیداً تهوعآور است و پیشگیری ضدتهوع لازم است. ILD: درجه ۱ قطع تا بهبود کامل (اگر ظرف ۲۸ روز بهبود یابد همان دوز، وگرنه یک سطح کاهش)؛ درجه ۲ یا بالاتر قطع دائم و کورتیکواستروئید؛ در نارسایی متوسط کلیه ILD بیشتر دیده شده و پایش دقیقتر لازم است. کاهش دوز: ۴٫۴ و سپس ۳٫۲ میلیگرم/کیلوگرم. LVEF پیش از شروع و بهطور دورهای؛ نوتروپنی درجه ۴ قطع و یک سطح کاهش [۳۷].
- ریبوسیکلیب: ECG پیش از شروع، و شروع فقط با QTcF کمتر از ۴۵۰ میلیثانیه؛ تکرار حدود روز ۱۴ دوره اول؛ آزمونهای کبدی و شمارش خون هر ۲ هفته در ۲ دوره اول؛ با تاموکسیفن مصرف نشود (طولانی شدن QT) [۴۰].
- آبماسیکلیب: اسهال: با اولین مدفوع شل داروی ضداسهال و مایعات شروع شود؛ درجه ۳ یا بیشتر قطع تا درجه ۱ و سپس دوز پایینتر؛ کاهش دوز: ۱۰۰ و سپس ۵۰ میلیگرم دو بار در روز [۳۹].
- پالبوسیکلیب: شمارش خون پیش از شروع، ابتدای هر دوره و روز ۱۵ دو دوره اول؛ کاهش به ۱۰۰ و ۷۵ میلیگرم؛ با مهارکننده قوی CYP3A ۷۵ میلیگرم [۴۱].
- فولوسترانت: در نارسایی متوسط کبدی (Child-Pugh B) ۲۵۰ میلیگرم [۴۲].
- زنان پیش یا حوالی یائسگی: در رژیمهای حاوی مهارکننده آروماتاز یا فولوسترانت همراه مهارکننده CDK4/6 یا ایناولیسیب، آگونیست GnRH/LHRH لازم است [۳۹، ۴۰، ۴۱، ۴۲، ۴۵].
ویژه پزشکان
بیماری زودرس HER2 منفی: شیمیدرمانی، ایمنیدرمانی و درمان تکمیلی
AC سپس پاکلیتاکسل (متراکم هر ۲ هفته یا هر ۳ هفته)
سرطان سینه زودرس HER2 منفی پرخطر (گیرنده هورمونی مثبت پرخطر یا سهگانه منفی)، پیش یا پس از جراحی
سرطان سینه زودرس HER2 منفی پرخطر (گیرنده هورمونی مثبت پرخطر یا سهگانه منفی)، پیش یا پس از جراحی [۴، ۳۵]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| مرحله ۱: ۴ دوره | |||
| دوکسوروبیسین | ۶۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
| سیکلوفسفامید | ۶۰۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
| مرحله ۲: ۱۲ هفته | |||
| پاکلیتاکسل | ۸۰ میلیگرم/مترمربع (یا ۱۷۵ میلیگرم/مترمربع هر ۳ هفته) | وریدی | هفتگی، ۱۲ دوز |
منبع دوز: AC ۶۰/۶۰۰ میلیگرم/مترمربع هر ۳ هفته برای ۴ دوره و سپس پاکلیتاکسل ۸۰ میلیگرم/مترمربع هفتگی یا ۱۷۵ میلیگرم/مترمربع هر ۳ هفته در مجموع ۱۲ هفته (NSABP B-31 و NCCTG N9831) [۳۵]؛ برنامه متراکم ddAC ۶۰/۶۰۰ هر ۲ هفته برای ۴ دوره سپس پاکلیتاکسل ۸۰ هفتگی برای ۱۲ هفته (کوهورت BERENICE) [۳۴].
چرا متراکم: در CALGB 9741، تجویز هر ۲ هفته با فیلگراستیم بقای بدون بیماری (RR ۰٫۷۴) و بقای کلی (RR ۰٫۶۹) را بهبود داد و نوتروپنی شدید کمتر بود [۵۲]؛ رهنمود ESMO پانآسیایی برنامه متراکم با G-CSF را قابل بررسی میداند [I, B] [۵۴].
TC (دوستاکسل + سیکلوفسفامید)
سرطان سینه زودرس HER2 منفی که شیمیدرمانی ادجوانت لازم دارد؛ جایگزین بدون آنتراسایکلینطول هر دوره: هر ۲۱ روز
سرطان سینه زودرس HER2 منفی که شیمیدرمانی ادجوانت لازم دارد؛ جایگزین بدون آنتراسایکلین [۵۱]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| دوستاکسل | ۷۵ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
| سیکلوفسفامید | ۶۰۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
در US Oncology 9735 در پیگیری ۷ ساله، ۴ دوره TC نسبت به ۴ دوره AC (۶۰/۶۰۰ میلیگرم/مترمربع) بقای بدون بیماری (۸۱٪ در برابر ۷۵٪؛ HR ۰٫۷۴) و بقای کلی (۸۷٪ در برابر ۸۲٪؛ HR ۰٫۶۹) بهتری داشت؛ نوتروپنی تبدار با TC در زنان مسنتر بیشتر بود [۵۱].
پمبرولیزوماب + شیمیدرمانی نئوادجوانت، سپس پمبرولیزوماب ادجوانت (KEYNOTE-522)
TNBC زودرس پرخطر: تومور بزرگتر از ۱ و حداکثر ۲ سانتیمتر با درگیری غدد لنفاوی، یا بزرگتر از ۲ سانتیمتر صرفنظر از غدد؛ مستقل از PD-L1؛ بدون بیماری خودایمنی فعال نیازمند درمان سیستمیک در ۲ سال اخیرطول هر دوره: هر ۲۱ روز
TNBC زودرس پرخطر: تومور بزرگتر از ۱ و حداکثر ۲ سانتیمتر با درگیری غدد لنفاوی، یا بزرگتر از ۲ سانتیمتر صرفنظر از غدد؛ مستقل از PD-L1؛ بدون بیماری خودایمنی فعال نیازمند درمان سیستمیک در ۲ سال اخیر [۳۳]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| نئوادجوانت، دورههای ۱ تا ۴ | |||
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم (یا ۴۰۰ میلیگرم هر ۶ هفته) | وریدی، ۳۰ دقیقه؛ پیش از شیمیدرمانی | روز ۱ |
| پاکلیتاکسل | ۸۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱، ۸ و ۱۵ |
| کربوپلاتین | AUC ۵ (یا AUC ۱٫۵ هفتگی) | وریدی | روز ۱ (یا روز ۱، ۸ و ۱۵) |
| نئوادجوانت، دورههای ۵ تا ۸ | |||
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم | وریدی | روز ۱ |
| دوکسوروبیسین یا اپیروبیسین | ۶۰ میلیگرم/مترمربع (اپیروبیسین ۹۰ میلیگرم/مترمربع) | وریدی | روز ۱ |
| سیکلوفسفامید | ۶۰۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
| ادجوانت پس از جراحی | |||
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم (یا ۴۰۰ میلیگرم هر ۶ هفته) | وریدی | روز ۱، ۹ دوره |
در صورت پیشرفت بیماری یا سمیت غیرقابلقبول مرتبط با پمبرولیزوماب در مرحله نئوادجوانت، پمبرولیزوماب ادجوانت داده نمیشود [۳۳].
شواهد: KEYNOTE-522 (۲۰۲۴)، KEYNOTE-522 (۲۰۲۰)
کپسیتابین ادجوانت (CREATE-X)
سرطان سینه HER2 منفی با بیماری مهاجم باقیمانده پس از شیمیدرمانی نئوادجوانت حاوی آنتراسایکلین و/یا تاکسان؛ بیشترین سود در سهگانه منفیطول هر دوره: هر ۲۱ روز
سرطان سینه HER2 منفی با بیماری مهاجم باقیمانده پس از شیمیدرمانی نئوادجوانت حاوی آنتراسایکلین و/یا تاکسان؛ بیشترین سود در سهگانه منفی [۳۱]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| کپسیتابین | ۱۲۵۰ میلیگرم/مترمربع دو بار در روز | خوراکی | روز ۱ تا ۱۴ |
دوز و برنامه CREATE-X از مرور منتشرشده کارآزماییهای پس از نئوادجوانت [۵۳]. ESMO پانآسیایی: در بیماری باقیمانده که مهارکننده ایمنی دریافت نکردهاند، ۶ تا ۸ دوره کپسیتابین [I, A]؛ ترکیب اولاپاریب و کپسیتابین در حاملان BRCA توصیه نمیشود [I, E]؛ در بیماری باقیمانده پس از درمان نئوادجوانت حاوی ICI، مصرف همزمان ICI و کپسیتابین بهصورت فردی قابل بررسی است [V, C] [۵۴].
پیش از شروع: آزمایش ژنتیکی DPYD (کمبود کامل DPD خطر عوارض کشنده دارد و در این بیماران از کپسیتابین پرهیز شود) [۴۶]. کلیه: در CrCl ۳۰ تا ۵۰ میلیلیتر در دقیقه دوز ۲۵٪ کاهش یابد؛ در CrCl کمتر از ۳۰ دوز تعیین نشده است [۴۶]. همراه آنتاگونیستهای ویتامین K (مانند وارفارین) خطر خونریزی افزایش مییابد (هشدار جعبهای) [۴۶].
شواهد: CREATE-X (۲۰۱۷)
اولاپاریب ادجوانت (OlympiA)
جهش ژرملاین BRCA1/2، HER2 منفی، پرخطر، پس از تکمیل شیمیدرمانی نئوادجوانت یا ادجوانت و درمان موضعیطول هر دوره: پیوسته
جهش ژرملاین BRCA1/2، HER2 منفی، پرخطر، پس از تکمیل شیمیدرمانی نئوادجوانت یا ادجوانت و درمان موضعی [۳۸، ۵۴]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| اولاپاریب | ۳۰۰ میلیگرم دو بار در روز | خوراکی | پیوسته |
شروع تنها پس از بهبود سمیت خونی شیمیدرمانی قبلی به درجه ۱ یا کمتر [۳۸].
شواهد: OlympiA (۲۰۲۶)، OlympiA (۲۰۲۱)
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلولهای خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
بیماری زودرس HER2 مثبت: پیش و پس از جراحی
TCHP (دوستاکسل، کربوپلاتین، تراستوزوماب، پرتوزوماب)
سرطان سینه HER2 مثبت (IHC ۳+ یا ISH مثبت) مرحله II–III، نئوادجوانت (یا ادجوانت)طول هر دوره: هر ۲۱ روز
سرطان سینه HER2 مثبت (IHC ۳+ یا ISH مثبت) مرحله II–III، نئوادجوانت (یا ادجوانت) [۳۴]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ۶ دوره | |||
| دوستاکسل | ۷۵ میلیگرم/مترمربع (افزایش دوز توصیه نمیشود) | وریدی | روز ۱ |
| کربوپلاتین | AUC ۶ | وریدی | روز ۱ |
| ۶ دوره و سپس تا ۱ سال | |||
| تراستوزوماب | بارگیری ۸ میلیگرم/کیلوگرم، سپس ۶ میلیگرم/کیلوگرم | وریدی (اول ۹۰ دقیقه، بعدیها ۳۰ تا ۹۰ دقیقه) | روز ۱ |
| پرتوزوماب | بارگیری ۸۴۰ میلیگرم، سپس ۴۲۰ میلیگرم | وریدی (اول ۶۰ دقیقه، بعدیها ۳۰ تا ۶۰ دقیقه) | روز ۱ |
قلب: LVEF پایه حداقل ۵۵٪ در بیماری زودرس؛ ارزیابی حدود هر ۱۲ هفته؛ در افت LVEF به کمتر از ۵۰٪ همراه کاهش ۱۰ واحد یا بیشتر از پایه، دستکم ۳ هفته قطع [۳۴].
AC متراکم سپس پاکلیتاکسل هفتگی + تراستوزوماب ± پرتوزوماب
سرطان سینه HER2 مثبت زودرس، نئوادجوانت یا ادجوانت (رژیم حاوی آنتراسایکلین)
سرطان سینه HER2 مثبت زودرس، نئوادجوانت یا ادجوانت (رژیم حاوی آنتراسایکلین) [۳۴، ۳۵]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| مرحله ۱: ۴ دوره | |||
| دوکسوروبیسین + سیکلوفسفامید | ۶۰ + ۶۰۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱، هر ۲ هفته با G-CSF (یا هر ۳ هفته) |
| مرحله ۲: ۱۲ هفته | |||
| پاکلیتاکسل | ۸۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | هفتگی |
| از شروع پاکلیتاکسل | |||
| تراستوزوماب | ۸ میلیگرم/کیلوگرم سپس ۶ میلیگرم/کیلوگرم هر ۳ هفته (یا ۴ سپس ۲ میلیگرم/کیلوگرم هفتگی همراه پاکلیتاکسل) | وریدی | روز ۱ |
| پرتوزوماب | ۸۴۰ میلیگرم سپس ۴۲۰ میلیگرم هر ۳ هفته | وریدی | روز ۱ |
داروهای ضد HER2 پس از اتمام آنتراسایکلین شروع میشوند؛ پیش از شروع آنها LVEF باید دستکم ۵۰٪ باشد [۳۴]. ادامه تراستوزوماب بیش از ۱ سال توصیه نمیشود [۳۵]. تراستوزوماب و قلب: در کاهش مطلق LVEF ۱۶٪ یا بیشتر، یا LVEF کمتر از حد طبیعی همراه کاهش ۱۰٪ یا بیشتر، دستکم ۴ هفته قطع؛ در افت پایدار بیش از ۸ هفته یا بیش از ۳ بار قطع، قطع دائم [۳۵].
مرحله I (T1a–b N0): ESMO پانآسیایی جراحی اولیه و سپس ۱۲ هفته پاکلیتاکسل همراه ۱ سال تراستوزوماب را پیشنهاد میکند [III, B] [۵۴]؛ تراستوزوماب در این حالت ۴ میلیگرم/کیلوگرم و سپس ۲ میلیگرم/کیلوگرم هفتگی طی ۱۲ هفته و یک هفته پس از آخرین دوز هفتگی ۶ میلیگرم/کیلوگرم هر ۳ هفته تا ۵۲ هفته [۳۵].
T-DM1 ادجوانت (KATHERINE)
HER2 مثبت با بیماری مهاجم باقیمانده پس از درمان نئوادجوانت حاوی تاکسان و تراستوزومابطول هر دوره: هر ۲۱ روز
HER2 مثبت با بیماری مهاجم باقیمانده پس از درمان نئوادجوانت حاوی تاکسان و تراستوزوماب [۱۵، ۳۶]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| تراستوزوماب امتانسین (T-DM1) | ۳٫۶ میلیگرم/کیلوگرم (بیشتر از این دوز تجویز نشود) | وریدی؛ اول ۹۰ دقیقه، بعدیها ۳۰ دقیقه | روز ۱ |
کاهش دوز: ۳ و سپس ۲٫۴ میلیگرم/کیلوگرم؛ پس از کاهش، افزایش دوباره نداریم [۳۶]. پایش: آنزیمهای کبدی و بیلیروبین، پلاکت، LVEF؛ در ILD/پنومونیت قطع دائم؛ در نوروپاتی درجه ۳–۴ قطع تا درجه ۲ یا کمتر [۳۶]. پس از انفوزیون اول ۹۰ دقیقه و پس از بعدیها ۳۰ دقیقه مشاهده [۳۶].
شواهد: KATHERINE (۲۰۲۵)، KATHERINE (۲۰۱۹)
T-DXd ادجوانت (DESTINY-Breast05)
HER2 مثبت پرخطر با بیماری مهاجم باقیمانده پس از درمان نئوادجوانتطول هر دوره: هر ۲۱ روز
HER2 مثبت پرخطر با بیماری مهاجم باقیمانده پس از درمان نئوادجوانت [۷، ۳۷]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| تراستوزوماب دروکستکان (T-DXd) | ۵٫۴ میلیگرم/کیلوگرم | وریدی (با محلول سدیم کلراید رقیق نشود) | روز ۱ |
ILD: در درمان ادجوانت پنومونیت ناشی از پرتودرمانی را رد کنید [۳۷].
شواهد: DESTINY-Breast05 (۲۰۲۶)
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
بیماری زودرس گیرنده هورمونی مثبت: هورموندرمانی ± مهارکننده CDK4/6
هورموندرمانی ادجوانت
سرطان سینه زودرس گیرنده هورمونی مثبتطول هر دوره: پیوسته
سرطان سینه زودرس گیرنده هورمونی مثبت [۴، ۵۴]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیش یا پس از یائسگی | |||
| تاموکسیفن | ۲۰ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| پس از یائسگی (یا همراه سرکوب تخمدان) | |||
| آناستروزول | ۱ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| لتروزول | ۲٫۵ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| اگزمستان | ۲۵ میلیگرم یک بار در روز پس از غذا | خوراکی | پیوسته |
آبماسیکلیب + هورموندرمانی (monarchE)
HR مثبت/HER2 منفی، غدد لنفاوی مثبت، پرخطر: ۴ غده لنفاوی درگیر یا بیشتر، یا ۱ تا ۳ غده همراه درجه ۳ یا اندازه تومور ۵ سانتیمتر یا بیشترطول هر دوره: پیوسته
HR مثبت/HER2 منفی، غدد لنفاوی مثبت، پرخطر: ۴ غده لنفاوی درگیر یا بیشتر، یا ۱ تا ۳ غده همراه درجه ۳ یا اندازه تومور ۵ سانتیمتر یا بیشتر [۳۹]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| آبماسیکلیب | ۱۵۰ میلیگرم دو بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| تاموکسیفن یا مهارکننده آروماتاز | دوز استاندارد | خوراکی | پیوسته |
ریبوسیکلیب + مهارکننده غیراستروئیدی آروماتاز (NATALEE)
HR مثبت/HER2 منفی مرحله IIB–III، یا IIA با درگیری غدد، یا IIA بدون درگیری غدد با درجه ۳ یا درجه ۲ همراه Ki-67 ≥۲۰٪ یا خطر ژنومی بالازمانبندی هر دارو در جدول
HR مثبت/HER2 منفی مرحله IIB–III، یا IIA با درگیری غدد، یا IIA بدون درگیری غدد با درجه ۳ یا درجه ۲ همراه Ki-67 ≥۲۰٪ یا خطر ژنومی بالا [۴۰]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ریبوسیکلیب | ۴۰۰ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | روز ۱ تا ۲۱، هر ۲۸ روز |
| لتروزول یا آناستروزول (± گوسرلین) | ۲٫۵ یا ۱ میلیگرم روزانه | خوراکی | پیوسته |
آزمونهای کبدی و شمارش خون: پس از ۲ دوره اول، در ابتدای ۴ دوره بعد [۴۰]. کاهش دوز: ۲۰۰ میلیگرم روزانه؛ کمتر از آن قطع [۴۰].
شواهد: NATALEE (۲۰۲۵)، NATALEE (۲۰۲۴)
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
بیماری پیشرفته گیرنده هورمونی مثبت / HER2 منفی
هورموندرمانی + مهارکننده CDK4/6 (PALOMA-2، MONALEESA-2، MONARCH 3؛ پس از پیشرفت: PALOMA-3)
HR مثبت/HER2 منفی پیشرفته؛ خط اول با مهارکننده آروماتاز، یا با فولوسترانت پس از هورموندرمانی قبلی
HR مثبت/HER2 منفی پیشرفته؛ خط اول با مهارکننده آروماتاز، یا با فولوسترانت پس از هورموندرمانی قبلی [۲۳، ۲۴، ۲۶، ۳۰، ۳۲]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| یکی از سه دارو | |||
| پالبوسیکلیب | ۱۲۵ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | روز ۱ تا ۲۱ |
| ریبوسیکلیب | ۶۰۰ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | روز ۱ تا ۲۱ |
| آبماسیکلیب | ۱۵۰ میلیگرم دو بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| همراه | |||
| لتروزول (یا آناستروزول ۱ میلیگرم) | ۲٫۵ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| یا همراه | |||
| فولوسترانت | ۵۰۰ میلیگرم (دو تزریق ۵ میلیلیتری، هر باسن یکی) | عضلانی، آهسته | روز ۱، ۱۵ و ۲۹، سپس ماهانه |
شواهد: MONALEESA-2 (۲۰۲۲)، PALOMA-3 (۲۰۱۸)، MONARCH 3 (۲۰۱۷)
اگزمستان + اورولیموس (BOLERO-2)
زنان یائسه با HR مثبت/HER2 منفی پیشرفته پس از شکست لتروزول یا آناستروزولطول هر دوره: پیوسته
زنان یائسه با HR مثبت/HER2 منفی پیشرفته پس از شکست لتروزول یا آناستروزول [۲۹، ۴۳]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| اورولیموس | ۱۰ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| اگزمستان | ۲۵ میلیگرم یک بار در روز پس از غذا | خوراکی | پیوسته |
از روز شروع دهانشویه دگزامتازون بدون الکل (غرغره و بیرون ریختن) برای کاهش استوماتیت؛ از دهانشویههای حاوی الکل، آب اکسیژنه، ید یا آویشن پرهیز شود [۴۳]. پایش پنومونیت غیرعفونی و عفونت؛ قند و چربی خون، عملکرد کلیه و شمارش خون پیش از شروع و بهطور دورهای [۴۳].
شواهد: BOLERO-2 (۲۰۱۲)
ایناولیسیب + پالبوسیکلیب + فولوسترانت (INAVO120)
HR مثبت/HER2 منفی پیشرفته با جهش PIK3CA (در نمونه پلاسما)، مقاوم به هورموندرمانی: عود حین هورموندرمانی ادجوانت یا ظرف ۱۲ ماه پس از اتمام آنزمانبندی هر دارو در جدول
HR مثبت/HER2 منفی پیشرفته با جهش PIK3CA (در نمونه پلاسما)، مقاوم به هورموندرمانی: عود حین هورموندرمانی ادجوانت یا ظرف ۱۲ ماه پس از اتمام آن [۱۸، ۴۵]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ایناولیسیب | ۹ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| پالبوسیکلیب | ۱۲۵ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | روز ۱ تا ۲۱، هر ۲۸ روز |
| فولوسترانت | ۵۰۰ میلیگرم | عضلانی | روز ۱، ۱۵ و ۲۹، سپس ماهانه |
قند خون: قند ناشتا و HbA1c پیش از شروع اندازهگیری و بهینه شود و در طول درمان پایش گردد؛ قند ناشتا بیش از ۱۶۰ تا ۲۵۰ میلیگرم/دسیلیتر: قطع تا ۱۶۰ یا کمتر [۴۵]. کاهش دوز: ۶ و سپس ۳ میلیگرم؛ در نارسایی متوسط و شدید کلیه دوز شروع کمتر [۴۵].
شواهد: INAVO120 (۲۰۲۴)
تغییر به کامیزسترانت هنگام ظهور جهش ESR1 (SERENA-6؛ رژیم کارآزمایی)
ER مثبت/HER2 منفی پیشرفته، دستکم ۶ ماه درمان خط اول با مهارکننده آروماتاز + مهارکننده CDK4/6، ظهور جهش ESR1 در ctDNA (پایش هر ۲ تا ۳ ماه) بدون پیشرفت رادیولوژیکطول هر دوره: پیوسته
ER مثبت/HER2 منفی پیشرفته، دستکم ۶ ماه درمان خط اول با مهارکننده آروماتاز + مهارکننده CDK4/6، ظهور جهش ESR1 در ctDNA (پایش هر ۲ تا ۳ ماه) بدون پیشرفت رادیولوژیک [۱۹]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| کامیزسترانت (بهجای مهارکننده آروماتاز) | ۷۵ میلیگرم یک بار در روز | خوراکی | پیوسته |
| همان مهارکننده CDK4/6 قبلی | دوز قبلی | خوراکی | ادامه |
شواهد: SERENA-6 (۲۰۲۵)
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
بیماری پیشرفته HER2 مثبت و HER2-low
THP (پرتوزوماب + تراستوزوماب + دوستاکسل؛ CLEOPATRA)
HER2 مثبت متاستاتیک، خط اول (بدون درمان ضد HER2 یا شیمیدرمانی قبلی برای بیماری متاستاتیک)طول هر دوره: هر ۲۱ روز
HER2 مثبت متاستاتیک، خط اول (بدون درمان ضد HER2 یا شیمیدرمانی قبلی برای بیماری متاستاتیک) [۲۱، ۳۴]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پرتوزوماب | بارگیری ۸۴۰ میلیگرم، سپس ۴۲۰ میلیگرم | وریدی | روز ۱ |
| تراستوزوماب | بارگیری ۸ میلیگرم/کیلوگرم، سپس ۶ میلیگرم/کیلوگرم | وریدی | روز ۱ |
| دستکم ۶ دوره | |||
| دوستاکسل | ۷۵ میلیگرم/مترمربع (در صورت تحمل تا ۱۰۰ میلیگرم/مترمربع) | وریدی | روز ۱ |
LVEF پایه حداقل ۵۰٪، پایش حدود هر ۱۲ هفته؛ LVEF کمتر از ۴۰٪، یا ۴۰ تا ۴۵٪ همراه افت ۱۰ واحد یا بیشتر: دستکم ۳ هفته قطع [۳۴]. NCCN (نسخه ۴٫۲۰۲۶) THP را رویکرد ترجیحی خط اول برای بیشتر بیماران میداند [۲۱].
شواهد: CLEOPATRA (۲۰۱۵)، CLEOPATRA (۲۰۱۲)
T-DXd + پرتوزوماب (DESTINY-Breast09)
HER2 مثبت متاستاتیک، خط اولطول هر دوره: هر ۲۱ روز
HER2 مثبت متاستاتیک، خط اول [۸، ۳۷]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| تراستوزوماب دروکستکان (T-DXd) | ۵٫۴ میلیگرم/کیلوگرم | وریدی | روز ۱ |
| پرتوزوماب | دوره ۱: ۸۴۰ میلیگرم؛ سپس ۴۲۰ میلیگرم | وریدی، ۳۰ دقیقه پس از T-DXd | روز ۱ |
NCCN به دلیل خطر ILD و نبود crossover، این ترکیب را در «سایر گزینههای توصیهشده» آورده است [۲۱].
شواهد: DESTINY-Breast09 (۲۰۲۶)
T-DXd تکدارویی (DESTINY-Breast03، 04، 06)
HER2 مثبت پس از درمان ضد HER2 قبلی؛ HER2-low (IHC ۱+ یا ۲+ با ISH منفی) پس از شیمیدرمانی قبلی؛ HR مثبت HER2-low یا HER2-ultralow (IHC ۰ با رنگپذیری غشایی) پس از یک یا چند هورموندرمانیطول هر دوره: هر ۲۱ روز
HER2 مثبت پس از درمان ضد HER2 قبلی [۲۰]؛ HER2-low (IHC ۱+ یا ۲+ با ISH منفی) پس از شیمیدرمانی قبلی [۱۱]؛ HR مثبت HER2-low یا HER2-ultralow (IHC ۰ با رنگپذیری غشایی) پس از یک یا چند هورموندرمانی [۲۸، ۳۷]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| تراستوزوماب دروکستکان (T-DXd) | ۵٫۴ میلیگرم/کیلوگرم | وریدی | روز ۱ |
شواهد: DESTINY-Breast03 (۲۰۲۴)، DESTINY-Breast06 (۲۰۲۴)، DESTINY-Breast04 (۲۰۲۲)
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
بیماری پیشرفته سهگانه منفی یا با جهش ژرملاین BRCA
پمبرولیزوماب + شیمیدرمانی (KEYNOTE-355)
TNBC عودکننده غیرقابلجراحی یا متاستاتیک با PD-L1 CPS ≥۱۰ (22C3)، بدون شیمیدرمانی قبلی برای بیماری متاستاتیکزمانبندی هر دارو در جدول
TNBC عودکننده غیرقابلجراحی یا متاستاتیک با PD-L1 CPS ≥۱۰ (22C3)، بدون شیمیدرمانی قبلی برای بیماری متاستاتیک [۲۵، ۳۳]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم هر ۳ هفته (یا ۴۰۰ میلیگرم هر ۶ هفته) | وریدی، پیش از شیمیدرمانی | روز ۱ |
| شیمیدرمانی: یکی از سه | |||
| پاکلیتاکسل | ۹۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱، ۸ و ۱۵ هر ۲۸ روز |
| نبپاکلیتاکسل | ۱۰۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱، ۸ و ۱۵ هر ۲۸ روز |
| جمسیتابین + کربوپلاتین | ۱۰۰۰ میلیگرم/مترمربع + AUC ۲ | وریدی | روز ۱ و ۸ هر ۲۱ روز |
در CPS بین ۱ و ۱۰ سود بقای کلی معنیدار نبود [۲۵].
شواهد: KEYNOTE-355 (۲۰۲۲)
اولاپاریب در بیماری متاستاتیک (OlympiAD)
سرطان سینه متاستاتیک HER2 منفی با جهش ژرملاین BRCA1/2طول هر دوره: پیوسته
سرطان سینه متاستاتیک HER2 منفی با جهش ژرملاین BRCA1/2 [۲۷، ۳۸]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| اولاپاریب | ۳۰۰ میلیگرم دو بار در روز | خوراکی | پیوسته |
شواهد: OlympiAD (۲۰۱۷)
ساسیتوزوماب گویتکان + پمبرولیزوماب (ASCENT-04/KEYNOTE-D19)
TNBC پیشرفته درماننشده با PD-L1 CPS ≥۱۰؛ در صورت درمان در مرحله زودرس، دستکم ۶ ماه فاصله از پایان درمان قطعی تا عودطول هر دوره: هر ۲۱ روز
TNBC پیشرفته درماننشده با PD-L1 CPS ≥۱۰؛ در صورت درمان در مرحله زودرس، دستکم ۶ ماه فاصله از پایان درمان قطعی تا عود [۳۳]
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ساسیتوزوماب گویتکان | ۱۰ میلیگرم/کیلوگرم (بیشتر نشود) | وریدی | روز ۱ و ۸ |
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم | وریدی | روز ۱ |
پیشدارو: تببر و آنتیهیستامین H1 و H2 پیش از انفوزیون (کورتیکواستروئید در سابقه واکنش انفوزیونی)؛ ضدتهوع دو یا سهدارویی (دگزامتازون با آنتاگونیست 5-HT3 یا NK1) [۴۴]. نوتروپنی: G-CSF پیشگیری اولیه از دوره اول در بیماران پرخطر نوتروپنی تبدار؛ تجویز روز ۱ با ANC حداقل ۱۵۰۰ و روز ۸ با ANC حداقل ۱۰۰۰ [۴۴]. هموزیگوت UGT1A1*28 در خطر بیشتر نوتروپنی و کمخونی است [۴۴]. کاهش دوز: ۷٫۵ و سپس ۵ میلیگرم/کیلوگرم [۴۴]. با داروهای حاوی ایرینوتکان جابهجا نشود [۴۴].
شواهد: ASCENT-04/KEYNOTE-D19 (۲۰۲۶)
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
شواهد علمی
مطالعات کلیدی
۲۴ موردبقای کلی با پمبرولیزوماب (Pembrolizumab) در سرطان سینه سهمنفی مرحله اولیه
بقا با تراستوزوماب امتانزین در سرطان سینه HER2-مثبت با بیماری باقیمانده
تراستوزوماب دروکستکان در سرطان سینه زودرس HER2 مثبت با بیماری باقیمانده
سود پایدار اولاپاریب (Olaparib) کمکی در زنان با سرطان سینه زودرس پرخطر HER2 منفی مرتبط با جهش ژرملاین BRCA1 و BRCA2: نتایج بهروزشده کارآزمایی فاز ۳
بقای کلی با آبماسیکلیب (Abemaciclib) در سرطان سینه زودرس
کپسیتابین کمکی برای سرطان سینه پس از شیمیدرمانی پیش از جراحی
شیمیدرمانی ادجوانت بر اساس آزمون بیان ۲۱ ژنی در سرطان سینه
پالبوسیکلیب و لتروزول در سرطان سینه پیشرفته
آبماسیکلیب بهعنوان درمان اولیه سرطان پیشرفته سینه
اورولیموس در سرطان سینه پیشرفته گیرندههورمونیمثبت در زنان یائسه
پمبرولیزوماب (Pembrolizumab) همراه شیمیدرمانی در سرطان سینه سهگانه منفی پیشرفته
اولاپاریب برای سرطان سینه متاستاتیک در بیماران دارای جهش ژرملاین BRCA
تراستوزوماب دروکستکان (Trastuzumab deruxtecan) در برابر تراستوزوماب امتانزین در سرطان سینه متاستاتیک HER2 مثبت: تحلیل بقای بلندمدت
تراستوزوماب دروکستکان پس از درمان هورمونی در سرطان سینه متاستاتیک
تراستوزوماب دروکستکان همراه با پرتوزوماب برای سرطان سینه متاستاتیک HER2 مثبت
تراستوزوماب دروکستکان در سرطان سینه پیشرفته HER2-low با درمان قبلی
ریبوسیکلیب (Ribociclib) کمکی همراه مهارکننده غیراستروئیدی آروماتاز در سرطان سینه زودرس گیرنده هورمونی مثبت/HER2 منفی: پیگیری ۵ ساله نتایج کارایی و بقای کلی بهروزشده
بقای کلی با ریبوسیکلیب به همراه لتروزول در سرطان پیشرفته سینه
ساسیتوزوماب گویتکان همراه با پمبرولیزوماب برای سرطان سینه سهگانه منفی پیشرفته
درمان مبتنی بر ایناویسیب (Inavolisib) در سرطان سینه پیشرفته دارای جهش PIK3CA
کامیزسترانت خط اول برای سرطان سینه پیشرفته با جهش نوظهور ESR1
پمبرولیزوماب برای سرطان سینه سهگانه منفی مراحل اولیه
تراستوزوماب امتانسین برای سرطان سینه HER2 مثبت مهاجم باقیمانده
پالبوسیکلیب در سرطان پیشرفته سینه با گیرنده هورمونی مثبت
رهنمودهای بالینی
۳ موردسرطان سینه، نسخه ۴٫۲۰۲۶؛ رهنمودهای بالینی NCCN در انکولوژی (بخش سرطان سینه عودکننده/متاستاتیک)
سرطان سینه زودرس: رهنمود بالینی ESMO برای تشخیص، درمان و پیگیری
رهنمودهای بالینی ESMO تطبیقیافته برای آسیا (پانآسیایی) برای تشخیص، درمان و پیگیری بیماران مبتلا به سرطان سینه زودرس
پرسشهای رایج
داروهای مرتبط
منابع علمی
۵۵ منبعنمایش همه منابع، ۳۲ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵Twenty-Year Follow-up of a Randomized Study Comparing Breast-Conserving Surgery with Radical Mastectomy for Early Breast Cancer
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹Risks of Breast, Ovarian, and Contralateral Breast Cancer for BRCA1 and BRCA2 Mutation Carriers
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
- ۱۳
- ۱۴
- ۱۵
- ۱۶Pembrolizumab for Early Triple-Negative Breast Cancer
- ۱۷Sacituzumab Govitecan plus Pembrolizumab for Advanced Triple-Negative Breast Cancer
- ۱۸
- ۱۹
- ۲۰
- ۲۱
- ۲۲Survival with Trastuzumab Emtansine in Residual HER2-Positive Breast Cancer
- ۲۳
- ۲۴
- ۲۵
- ۲۶
- ۲۷
- ۲۸
- ۲۹
- ۳۰
- ۳۱Adjuvant Capecitabine for Breast Cancer after Preoperative Chemotherapy
- ۳۲
- ۳۳
- ۳۴
- ۳۵
- ۳۶
- ۳۷
- ۳۸
- ۳۹
- ۴۰
- ۴۱
- ۴۲
- ۴۳
- ۴۴
- ۴۵
- ۴۶
- ۴۷
- ۴۸ARIMIDEX (anastrozole) tablets, for oral use: prescribing information
- ۴۹FEMARA (letrozole) tablets, for oral use: prescribing information
- ۵۰
- ۵۱
- ۵۲Randomized trial of dose-dense versus conventionally scheduled and sequential versus concurrent combination chemotherapy as postoperative adjuvant treatment of node-positive primary breast cancer: first report of Intergroup Trial C9741/Cancer and Leukemia Group B Trial 9741
- ۵۳
- ۵۴
- ۵۵Paclitaxel injection: prescribing information
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.

