خلاصه نکات کلیدی
- سرطان مثانه با حدود ۶۱۴ هزار مورد جدید در سال ۲۰۲۲، نهمین سرطان شایع جهان و ششمین سرطان شایع مردان است [۱، ۴].
- سیگار مهمترین عامل خطر است و حدود نیمی از موارد را توضیح میدهد؛ مواجهه شغلی با آمینهای آروماتیک و برخی مواد شیمیایی دومین عامل مهم است [۳، ۴].
- خون در ادرار شایعترین نشانه است و همیشه باید بررسی شود؛ تشخیص قطعی با سیستوسکوپی و برداشتن تومور از راه مجرای ادرار (TURBT) گذاشته میشود [۴].
- حدود سهچهارم بیماران هنگام تشخیص بیماری غیرمهاجم به عضله دارند که با TURBT و درمان داخل مثانه (شیمیدرمانی یا BCG) بر اساس گروه خطر درمان میشود [۴].
- در بیماری مهاجم به عضله، شیمیدرمانی مبتنی بر سیسپلاتین پیش از سیستکتومی یا درمان سهگانه حفظ مثانه استاندارد است [۵]؛ در بیماران پرخطر، نیولوماب پس از جراحی بقای بدون بیماری را افزایش داده [۱۱] و رژیمهای جدیدتر پیرامون جراحی نیز بقا را بهبود دادهاند [۸، ۹، ۱۰].
- در بیماری پیشرفته، ایمنیدرمانی همراه شیمیدرمانی (نیولوماب + جمسیتابین-سیسپلاتین) یا پس از آن (پمبرولیزوماب) بقای کلی را افزایش داده است [۱۵، ۱۸]؛ ترکیب جدیدتر انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب میانه بقای کلی را در مقایسه با شیمیدرمانی تقریباً دو برابر کرد (۳۳٫۸ در برابر ۱۵٫۹ ماه) [۲۲].
سرطان مثانه چیست؟
مثانه کیسهای عضلانی در لگن است که ادرار را ذخیره میکند. سطح داخلی آن را لایهای از سلولها به نام یوروتلیوم میپوشاند که در لگنچه کلیه، حالبها و پیشابراه نیز وجود دارد. بیشتر سرطانهای مثانه از همین سلولها منشأ میگیرند و کارسینوم یوروتلیال نامیده میشوند [۲، ۴].
سرطان مثانه طیف گستردهای دارد: از تومورهای کمخطر و سطحی که اغلب عود میکنند و نیازمند پیگیری طولانی با سیستوسکوپی هستند، تا تومورهای تهاجمی که به دیواره عضلانی نفوذ میکنند و خطر بالای متاستاز و مرگ دارند [۲]. به همین دلیل مهمترین پرسش پس از تشخیص این است که آیا تومور به لایه عضلانی مثانه رسیده است یا نه.
علائم و نشانهها
خون در ادرار (هماچوری) شایعترین یافته در سرطان مثانه است [۴]. خون ممکن است با چشم دیده شود (ادرار صورتی، قرمز یا قهوهای) یا فقط در آزمایش ادرار مشخص شود؛ هماچوری قابلمشاهده با مرحله بالاتر بیماری در زمان تشخیص همراه بوده است [۲، ۴]. خون در ادرار ممکن است گاهبهگاه ظاهر شود و دوباره ناپدید شود.
در برخی بیماران، بهویژه در نوع کارسینوم درجا (CIS)، علائم تحریکی ادرار مانند تکرر، فوریت یا سوزش ادرار بدون عفونت دیده میشود [۴]. در مراحل پیشرفته ممکن است درد لگن یا پهلو، کاهش وزن یا درد استخوان ایجاد شود.
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
در این موارد با پزشک خود تماس بگیرید:
- دیدن خون در ادرار، حتی یک بار، حتی اگر بدون درد باشد و خودبهخود برطرف شود. بیشتر موارد علت خوشخیم دارند (مانند عفونت یا سنگ)، اما ارزیابی بیماران دارای هماچوری با سیستوسکوپی و تصویربرداری از مجاری ادراری انجام میشود [۲، ۴].
- علائم ادراری مانند تکرر، فوریت یا سوزش ادرار که با عفونت توضیح داده نمیشود؛ این علائم گاهی نشانه کارسینوم درجا (CIS) است [۴].
- در دوران درمان با BCG: تب بالای ۳۸٫۵ درجه که بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد؛ این وضعیت نیازمند ارزیابی فوری است [۴].
شیوع و عوامل خطر
بر اساس برآوردهای GLOBOCAN ۲۰۲۲، حدود ۶۱۴ هزار نفر در سال ۲۰۲۲ در جهان به سرطان مثانه مبتلا شدند [۱]. این سرطان نهمین سرطان شایع جهان و ششمین سرطان شایع در مردان است و در مردان چند برابر زنان دیده میشود [۱، ۴]. افزایش سن، جنس مذکر و سیگار کشیدن از عوامل اصلی ایجاد آن هستند [۲].
- سیگار: مهمترین عامل خطر است و حدود ۵۰٪ موارد را توضیح میدهد. آمینهای آروماتیک و هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای موجود در دود سیگار از راه کلیه دفع میشوند و با سلولهای مثانه تماس پیدا میکنند [۴]. در یک مطالعه کوهورت بزرگ آمریکایی (بیش از ۴۶۰ هزار نفر)، خطر سرطان مثانه در سیگاریهای فعلی حدود ۴ برابر (HR ۴٫۰۶) و در سیگاریهای سابق حدود ۲ برابر (HR ۲٫۲۲) افراد هرگز سیگاری بود [۳]. سیگارهای کمقطران خطر کمتری ندارند و مواجهه با دود دست دوم نیز با افزایش خطر همراه است [۴].
- مواجهه شغلی: تماس با آمینهای آروماتیک، هیدروکربنهای آروماتیک چندحلقهای و هیدروکربنهای کلردار دومین عامل خطر مهم است و حدود ۱۰٪ موارد را توضیح میدهد؛ این مواجهه بیشتر در صنایع رنگ، مواد رنگزا، فلزات و فرآوردههای نفتی رخ میدهد [۴].
- سایر عوامل: سابقه پرتودرمانی لگن، عوامل ژنتیکی و برخی مواجهههای محیطی نیز در رهنمودها بهعنوان عوامل خطر ذکر شدهاند [۴].
تشخیص و مرحلهبندی
مسیر تشخیص سرطان مثانه
- ۱
شرح حال و معاینه
پزشک درباره علائم ادراری، خون در ادرار، سابقه سیگار و مواجهه شغلی میپرسد [۴].
- ۲
تصویربرداری
در ارزیابی اولیه هماچوری، سونوگرافی کلیه و مثانه و/یا CT یوروگرافی انجام میشود. CT یوروگرافی تومورهای پاپیلاری را در سراسر مجاری ادراری نشان میدهد و پس از تشخیص تومور مثانه در موارد منتخب (مانند تومورهای ناحیه تریگون، متعدد یا پرخطر) توصیه میشود [۴].
- ۳
سیستوسکوپی
مشاهده داخل مثانه با یک دوربین باریک (ترجیحاً انعطافپذیر) که از راه مجرای ادرار وارد میشود. سیستوسکوپی اساس تشخیص است و هیچ آزمایش ادرار یا آزمون غیرتهاجمی جایگزین آن نمیشود [۴].
- ۴
سیتولوژی ادرار
بررسی سلولهای سرطانی در ادرار، بهعنوان مکمل سیستوسکوپی، بهویژه برای تشخیص تومورهای با درجه بالا و CIS [۴].
- ۵
TURBT و پاتولوژی
برداشتن تومور از راه مجرای ادرار (TURBT) هم تشخیص و هم نخستین مرحله درمان است. پاتولوژیست نوع، درجه و عمق تهاجم تومور را تعیین میکند. در تومورهای T1 یا وقتی عضله در نمونه نباشد، معمولاً TURBT دوم لازم است [۴].
- ۶
مرحلهبندی بیماری مهاجم
در صورت تهاجم به عضله، CT قفسه سینه، شکم و لگن برای بررسی گسترش بیماری انجام میشود و MRI میتواند در مرحلهبندی موضعی کمک کند [۵].
| مرحله | توضیح | رویکرد کلی |
|---|---|---|
| Ta | تومور پاپیلاری محدود به پوشش داخلی (مخاط) | غیرمهاجم به عضله؛ TURBT و درمان داخل مثانه بر اساس گروه خطر [۴] |
| CIS (کارسینوم درجا) | تومور مسطح با درجه بالا محدود به مخاط | غیرمهاجم به عضله ولی پرخطر؛ معمولاً BCG داخل مثانه [۴] |
| T1 | تهاجم به بافت زیر مخاط بدون رسیدن به عضله | غیرمهاجم به عضله؛ TURBT دوم و معمولاً BCG؛ در موارد بسیار پرخطر سیستکتومی مطرح میشود [۴] |
| T2 تا T4a، بدون متاستاز | تهاجم به عضله مثانه یا فراتر از آن | مهاجم به عضله؛ درمان سیستمیک پیش از جراحی و سیستکتومی رادیکال یا درمان سهگانه حفظ مثانه [۵] |
| متاستاتیک | گسترش به غدد لنفاوی دور یا اندامهای دیگر | درمان سیستمیک: شیمیدرمانی پلاتیندار همراه یا بهدنبال ایمنیدرمانی (مانند جمسیتابین-سیسپلاتین + نیولوماب)، یا ترکیب جدیدتر انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب [۵، ۱۴، ۱۵] |
از اصطلاح «سرطان سطحی مثانه» استفاده نمیشود؛ رهنمودها به جای آن، اصطلاح سرطان مثانه غیرمهاجم به عضله (NMIBC) را به کار میبرند [۴].
درمان سرطان مثانه غیرمهاجم به عضله (NMIBC)
حدود ۷۵٪ بیماران هنگام تشخیص بیماری محدود به مخاط (Ta و CIS) یا زیر مخاط (T1) دارند [۴]. درمان این بیماران با TURBT کامل آغاز میشود و سپس بر اساس احتمال عود و پیشرفت، بیمار در یکی از چهار گروه خطر (کم، متوسط، بالا و بسیار بالا) قرار میگیرد؛ رهنمود EAU برای این کار ماشینحساب گروه خطر ۲۰۲۱ (www.nmibc.net) را پیشنهاد میکند [۴]. احتمال پیشرفت به بیماری مهاجم در ۵ سال (بدون درمان BCG فوری) از کمتر از ۱٪ در گروه کمخطر تا حدود ۴۰٪ در گروه بسیار پرخطر متغیر است [۴].
BCG (باسیل کالمت-گرن) نوعی ایمنیدرمانی است که از طریق سوند مستقیماً وارد مثانه میشود و دستگاه ایمنی را علیه سلولهای سرطانی فعال میکند. BCG درمان اصلی بیماری متوسط تا پرخطر است [۲، ۴]؛ رهنمود EAU ۲۰۲۶ در بیماران منتخب پرخطر و بسیار پرخطر که BCG نگرفتهاند، گفتوگو درباره فواید و مضرات افزودن داروهای ایمنیدرمانی ساسانلیماب یا دوروالوماب به BCG را نیز مطرح میکند [۴]. FDA نیز در سال ۲۰۲۶ ترکیب دوروالوماب + BCG را بر پایه کارآزمایی POTOMAC برای بیماران پرخطری که پیشتر BCG نگرفتهاند تأیید کرده است [۲۷، ۳۹]. در بیماران با تومور مقاوم به BCG، سیستکتومی رادیکال توصیه میشود و برای بیمارانی که جراحی را نمیپذیرند یا برای آن مناسب نیستند، راهبردهای حفظ مثانه، ترجیحاً در قالب کارآزمایی بالینی، مطرح است [۴]. یکی از این راهبردها ایمنیدرمانی وریدی با پمبرولیزوماب است که در کارآزمایی فاز ۲ KEYNOTE-057، در بیماران دارای کارسینوم درجای مقاوم به BCG که سیستکتومی را نپذیرفتند یا برای آن مناسب نبودند، در ۴۱٪ موارد پس از ۳ ماه پاسخ کامل ایجاد کرد [۲۱].
| گروه خطر | نمونه ویژگیها | احتمال پیشرفت ۵ ساله* | درمان پس از TURBT |
|---|---|---|---|
| کم | تومور اولیه، منفرد، Ta یا T1 با درجه پایین، کوچکتر از ۳ سانتیمتر، بدون CIS، در بیمار ۷۰ ساله یا جوانتر | ۰٫۹۳٪ | یک نوبت شیمیدرمانی فوری داخل مثانه |
| متوسط | بیماران بدون CIS که در گروههای دیگر قرار نمیگیرند | ۴٫۹٪ | شیمیدرمانی داخل مثانه؛ BCG یکساله گزینه جایگزین |
| بالا | همه تومورهای T1 با درجه بالا بدون CIS و همه موارد CIS (بهجز موارد بسیار پرخطر) | ۹٫۶٪ | BCG با دوز کامل به مدت ۱ تا ۳ سال؛ سیستکتومی فوری نیز مطرح شود |
| بسیار بالا | مانند T1 با درجه بالا همراه CIS و عوامل خطر بالینی اضافی | ۴۰٪ | سیستکتومی رادیکال یا BCG با دوز کامل ۱ تا ۳ سال |
* بر اساس سیستم درجهبندی WHO 2004/2016 و در بیمارانی که BCG فوری دریافت نکرده بودند. عوامل خطر بالینی اضافی: سن بالای ۷۰ سال، تومورهای پاپیلاری متعدد و قطر تومور بیش از ۳ سانتیمتر [۴].
درمان سرطان مثانه مهاجم به عضله (MIBC)
گزینههای اصلی درمان با هدف درمان قطعی
درمان سیستمیک پیش از جراحی
در بیماران واجد شرایط، شیمیدرمانی ترکیبی مبتنی بر سیسپلاتین پیش از سیستکتومی توصیه میشود [۵]. در کارآزمایی کلاسیک SWOG، شیمیدرمانی نئوادجوانت میزان نبود سرطان باقیمانده در مثانه برداشتهشده را از ۱۵٪ به ۳۸٪ رساند [۶]. رژیمهای جدیدتر، یعنی افزودن ایمنیدرمانی دوروالوماب به شیمیدرمانی یا جایگزینی آن با انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب، در کارآزماییهای فاز ۳ بقا را بیشتر بهبود دادهاند [۸، ۹، ۱۰] و هر دو را FDA تأیید کرده است؛ ترکیب انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب از سال ۲۰۲۶ صرفنظر از امکان دریافت سیسپلاتین تأیید شده است [۲۴، ۲۶، ۲۷].
سیستکتومی رادیکال
برداشتن کامل مثانه همراه با غدد لنفاوی لگن و ساخت مسیر جدید ادرار (مجرای ایلئال یا مثانه جایگزین). سیستکتومی نباید بیش از ۳ ماه به تأخیر بیفتد، مگر در صورت دریافت شیمیدرمانی نئوادجوانت، و بهتر است در مراکز باتجربه انجام شود [۵].
درمان سهگانه حفظ مثانه
درمان پس از جراحی (ادجوانت)
در بیماران پرخطر پس از سیستکتومی (pT3/4 یا درگیری غدد لنفاوی) که شیمیدرمانی نئوادجوانت نگرفتهاند، شیمیدرمانی مبتنی بر سیسپلاتین؛ و در بیماران منتخبی که برای آن مناسب نیستند یا نمیپذیرند، یک سال نیولوماب توصیه میشود [۵، ۱۱]. نیولوماب ادجوانت در بیمارانی که پس از شیمیدرمانی نئوادجوانت هنوز بیماری باقیمانده مهاجم (ypT2 یا بالاتر یا درگیری غدد) دارند نیز بررسی و سودمند بوده است [۱۱]. در بیمارانی که پس از سیستکتومی آزمایش خون از نظر DNA توموری در گردش (ctDNA) مثبت میشود، آتزولیزوماب در مقایسه با دارونما بقای بدون بیماری و بقای کلی را بهبود داد و FDA آن را در سال ۲۰۲۶ برای این بیماران تأیید کرد [۱۳، ۳۱].
رهنمود اروپایی تأکید میکند که سیستکتومی رادیکال و درمان سهگانه حفظ مثانه هر دو گزینههای درمان قطعی برای بیماران مناسب هستند و انتخاب میان آنها باید در یک تیم چندرشتهای (اورولوژیست، انکولوژیست و رادیوتراپیست) و با تصمیمگیری مشترک با بیمار انجام شود. بیمارانی که مثانه خود را حفظ میکنند به پایش مادامالعمر مثانه با سیستوسکوپی نیاز دارند [۵].
سرطان مثانه پیشرفته و متاستاتیک
وقتی سرطان مثانه به غدد لنفاوی دور یا اندامهای دیگر گسترش یافته باشد، درمان اصلی دارویی است. درمان این مرحله برای بیش از دو دهه بر شیمیدرمانی مبتنی بر پلاتین استوار بود، اما در سالهای اخیر بهطور اساسی تغییر کرده است [۵]:
- ایمنیدرمانی همراه یا پس از شیمیدرمانی: افزودن نیولوماب به جمسیتابین-سیسپلاتین [۱۵]، آولوماب نگهدارنده در بیمارانی که با شیمیدرمانی پیشرفت نکردهاند [۱۶] و پمبرولیزوماب پس از پیشرفت با شیمیدرمانی [۱۸] بقای بیماران را افزایش دادهاند.
- انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب: انفورتومب ودوتین یک آنتیبادی-دارو کونژوگه است که پروتئین نکتین-۴ را در سطح سلولهای سرطانی هدف میگیرد [۹]. این ترکیب میانه بقای کلی را در مقایسه با شیمیدرمانی تقریباً دو برابر کرد و در رهنمود اروپایی گزینه ترجیحی خط اول است [۵، ۲۲].
- درمان هدفمند: قرص خوراکی اردافیتینیب برای تومورهای دارای تغییر ژن FGFR3 که پس از ایمنیدرمانی پیشرفت کردهاند [۱۷]؛ به همین دلیل بررسی ژنتیکی تومور در بیماری پیشرفته توصیه میشود [۵].
پس از تشخیص چه کنم؟
پرسشهای متداول
پرسشهای متداول
آیا خون در ادرار یعنی حتماً سرطان مثانه دارم؟
آیا سیستوسکوپی دردناک است؟
سیستوسکوپی تشخیصی معمولاً بهصورت سرپایی و با یک دوربین باریک انجام میشود. رهنمود اروپایی استفاده از سیستوسکوپ انعطافپذیر را در مردان و زنان توصیه میکند و برای کاهش درد در مردان هنگام عبور دوربین از بخش ابتدایی مجرا، روش فشار دادن کیسه سرم شستشو را پیشنهاد میدهد [۴].
BCG چیست و چه عوارضی دارد؟
BCG یک ایمنیدرمانی است که از راه سوند وارد مثانه میشود و درمان استاندارد بیماری غیرمهاجم متوسط تا پرخطر است [۲]. عوارض آن بیشتر از شیمیدرمانی داخل مثانه است: علائم شبیه عفونت مثانه (سوزش و تکرر ادرار)، و گاهی تب و کسالت که معمولاً ظرف ۴۸ ساعت برطرف میشود. عوارض جدی در کمتر از ۵٪ بیماران رخ میدهد و تقریباً همیشه قابل درمان است. تب بالای ۳۸٫۵ درجه که بیش از ۴۸ ساعت طول بکشد نیازمند ارزیابی فوری است [۴].
آیا همیشه لازم است مثانه برداشته شود؟
خیر. بیشتر بیماران با بیماری غیرمهاجم مثانه خود را حفظ میکنند. در بیماری مهاجم به عضله نیز درمان سهگانه حفظ مثانه (برداشتن تومور، پرتودرمانی و شیمیدرمانی) برای بیماران مناسب گزینهای معتبر است [۴، ۵، ۷].
آیا آزمایش ژنتیک تومور در سرطان مثانه لازم است؟
در بیماری پیشرفته، بررسی تغییرات ژن FGFR3 در بافت تومور توصیه میشود، زیرا بیماران دارای این تغییرات میتوانند از داروی خوراکی اردافیتینیب سود ببرند [۵، ۱۷].
درمانهای جدید برای سرطان پیشرفته چقدر مؤثرند؟
ایمنیدرمانی همراه یا پس از شیمیدرمانی، مانند نیولوماب همراه جمسیتابین-سیسپلاتین یا پمبرولیزوماب پس از شیمیدرمانی، بقای بیماران را افزایش داده است [۱۵، ۱۸]. ترکیب جدیدتر انفورتومب ودوتین و پمبرولیزوماب در کارآزمایی EV-302 میانه بقای کلی را از حدود ۱۶ ماه با شیمیدرمانی به حدود ۳۴ ماه رساند [۲۲]؛ این بزرگترین پیشرفت چند دهه اخیر در درمان این بیماری است [۱۴].
شواهد و پیشرفتهای اخیر (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
NMIBC پرخطر: دوروالوماب + BCG
POTOMAC: در این کارآزمایی فاز ۳ سهگروهی (۱۰۱۸ بیمار NMIBC پرخطر بدون سابقه BCG پس از TURBT)، مقایسه اصلی میان یک سال دوروالوماب وریدی همراه BCG القایی و نگهدارنده با BCG القایی و نگهدارنده بهتنهایی بود. در میانه پیگیری ۶۰٫۷ ماه، افزودن دوروالوماب خطر عود بیماری پرخطر یا مرگ را ۳۲٪ کاهش داد (HR ۰٫۶۸؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۵۰ تا ۰٫۹۳)؛ عوارض درجه ۳ یا ۴ مرتبط با درمان ۲۱٪ در برابر ۴٪ بود [۳۹]. FDA این ترکیب را در مه ۲۰۲۶ برای بزرگسالان مبتلا به NMIBC پرخطر بدون سابقه BCG تأیید کرد [۲۷].
درمان پیرامون جراحی (MIBC)
VESPER: در کل جمعیت پیرامون جراحی، تفاوت بقای کلی ۵ ساله بین dd-MVAC و جمسیتابین-سیسپلاتین معنادار نبود (۶۴٪ در برابر ۵۶٪؛ HR ۰٫۷۹)؛ سود در زیرگروه نئوادجوانت (۸۹٪ بیماران) دیده شد [۱۹].
NIAGARA (۱۰۶۳ بیمار واجد شرایط سیسپلاتین): افزودن دوروالوماب به جمسیتابین-سیسپلاتین پیش از جراحی و ادامه آن پس از سیستکتومی، بقای بدون رویداد ۲ ساله را از ۵۹٫۸٪ به ۶۷٫۸٪ (HR ۰٫۶۸) و بقای کلی ۲ ساله را از ۷۵٫۲٪ به ۸۲٫۲٪ (HR ۰٫۷۵) افزایش داد [۸]. پیامد اولیه بقای بدون رویداد شامل انجامنشدن سیستکتومی نیز بود؛ عوارض درجه ۳ یا ۴ مرتبط با درمان در دو گروه مشابه (۴۰٫۶٪ در برابر ۴۰٫۹٪) و میزان سیستکتومی ۸۸٫۰٪ در برابر ۸۳٫۲٪ بود. سهم جداگانه بخش نئوادجوانت و ادجوانت دوروالوماب قابل تفکیک نیست [۸].
KEYNOTE-905/EV-303 (ناتوان از سیسپلاتین یا نپذیرنده آن): انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب پیش و پس از جراحی در مقایسه با جراحی بهتنهایی، بقای بدون رویداد ۲ ساله (۷۴٫۷٪ در برابر ۳۹٫۴٪) و بقای کلی ۲ ساله (۷۹٫۷٪ در برابر ۶۳٫۱٪؛ HR مرگ ۰٫۵۰) را بهبود داد؛ پاسخ کامل پاتولوژیک ۵۷٫۱٪ در برابر ۸٫۶٪ بود [۹].
EV-304 (واجد شرایط سیسپلاتین): همین ترکیب در مقایسه با سیسپلاتین-جمسیتابین نئوادجوانت، بقای بدون رویداد ۲ ساله (۷۹٫۴٪ در برابر ۶۶٫۲٪) و بقای کلی ۲ ساله (۸۶٫۹٪ در برابر ۸۱٫۳٪؛ HR مرگ ۰٫۶۵) را افزایش داد و پاسخ کامل پاتولوژیک ۵۵٫۸٪ در برابر ۳۲٫۵٪ بود، اما عوارض درجه ۳ یا بالاتر بیشتر بود (۷۵٫۷٪ در برابر ۶۷٫۲٪) [۱۰]. گروه کنترل ایمنیدرمانی پیرامون جراحی دریافت نمیکرد؛ بنابراین برتری بر رژیم NIAGARA اثبات نشده است و به دلیل نبود مقایسه مستقیم، جایگاه نسبی دو رژیم روشن نیست [۸، ۱۰].
تأیید FDA: انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب پیش و پس از سیستکتومی در نوامبر ۲۰۲۵ برای بیماران ناتوان از دریافت سیسپلاتین [۴۰] و در ژوئیه ۲۰۲۶ بر پایه EV-304 صرفنظر از وضعیت سیسپلاتین تأیید شد [۲۴، ۲۶]؛ دوروالوماب همراه جمسیتابین-سیسپلاتین پیش از جراحی و سپس بهتنهایی پس از سیستکتومی نیز در برچسب FDA است [۲۷، ۳۸].
درمان پس از جراحی (ادجوانت)
CheckMate 274: یک سال نیولوماب پس از جراحی رادیکال در بیماران پرخطر بقای بدون بیماری را بهبود داد [۱۱] و در پیگیری حداقل ۵ ساله این سود پایدار بود؛ میانه بقای کلی ۷۵٫۰ در برابر ۵۰٫۱ ماه بود، اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نشد (HR ۰٫۸۳) [۱۲]. بیماران دارای تومور مجاری فوقانی ادراری نیز وارد شدند [۱۱]. در تحلیل پسنگر ctDNA، نسبت خطر بقای بدون بیماری نیولوماب در برابر دارونما در بیماران ctDNA مثبت ۰٫۳۵ و در بیماران ctDNA منفی ۰٫۹۹ بود [۱۲].
AMBASSADOR: یک سال پمبرولیزوماب پس از جراحی در مقایسه با پیگیری (بدون دارونما)، میانه بقای بدون بیماری را از ۱۴٫۲ به ۲۹٫۶ ماه رساند (HR ۰٫۷۳)، به بهای عوارض درجه ۳ یا بالاتر بیشتر (۵۰٫۶٪ در برابر ۳۱٫۶٪)؛ داده بقای کلی در گزارش اصلی ارائه نشده است [۲۰].
در بیماران ناتوان از دریافت سیسپلاتین، شیمیدرمانی نئوادجوانت بدون سیسپلاتین توصیه نمیشود [۵]؛ در این بیماران، سیستکتومی و سپس نیولوماب ادجوانت در صورت یافتههای پاتولوژیک پرخطر رویکرد رهنمودمحور است [۵، ۱۱].
IMvigor011: در بیمارانی که پس از سیستکتومی DNA توموری در گردش خون (ctDNA) آنان مثبت شد، آتزولیزوماب در مقایسه با دارونما بقای بدون بیماری (میانه ۹٫۹ در برابر ۴٫۸ ماه) و بقای کلی (۳۲٫۸ در برابر ۲۱٫۱ ماه) را بهبود داد؛ این مطالعه راه را برای درمان ادجوانت هدایتشده با ctDNA باز کرده است [۱۳]. FDA در مه ۲۰۲۶ آتزولیزوماب تکدارویی را بهعنوان درمان ادجوانت MIBC پس از سیستکتومی در بیماران دارای بیماری باقیمانده مولکولی ctDNA، با آزمون مجاز FDA، تأیید کرد [۳۱].
بیماری پیشرفته و متاستاتیک
- CheckMate 901: افزودن نیولوماب به جمسیتابین-سیسپلاتین در بیماران واجد شرایط سیسپلاتین بقای کلی را افزایش داد [۱۵].
- EV-302 (۸۸۶ بیمار): انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب در مقایسه با شیمیدرمانی پلاتیندار، میانه بقای بدون پیشرفت (۱۲٫۵ در برابر ۶٫۳ ماه) و میانه بقای کلی (۳۱٫۵ در برابر ۱۶٫۱ ماه) را بهبود داد؛ عوارض درجه ۳ یا بالاتر مرتبط با درمان ۵۵٫۹٪ در برابر ۶۹٫۵٪ بود [۱۴]. سود بقا در پیگیری ۲٫۵ ساله پایدار ماند [۲۲]. این ترکیب در رهنمود EAU ۲۰۲۵ گزینه ترجیحی خط اول است [۵].
- JAVELIN Bladder 100: در بیمارانی که با شیمیدرمانی پلاتیندار خط اول پیشرفت نکردهاند، آولوماب نگهدارنده میانه بقای کلی را از ۱۴٫۳ به ۲۱٫۴ ماه رساند [۱۶] و با بیش از ۲ سال پیگیری، سود بقا پایدار ماند (HR ۰٫۷۶) [۲۳].
- KEYNOTE-045: پس از پیشرفت با شیمیدرمانی پلاتیندار، پمبرولیزوماب در مقایسه با شیمیدرمانی خط دوم میانه بقای کلی را از ۷٫۴ به ۱۰٫۳ ماه افزایش داد (HR ۰٫۷۳) و عوارض درجه ۳ یا بالاتر مرتبط با درمان کمتری داشت (۱۵٫۰٪ در برابر ۴۹٫۴٪) [۱۸].
- THOR: در بیماران دارای تغییرات FGFR3/2 که پس از ایمنیدرمانی پیشرفت کرده بودند، اردافیتینیب در مقایسه با شیمیدرمانی میانه بقای کلی را از ۷٫۸ به ۱۲٫۱ ماه افزایش داد (HR ۰٫۶۴) [۱۷]؛ به همین دلیل بررسی ژنتیکی تومور از نظر FGFR3 در بیماری پیشرفته توصیه میشود [۵].
| موقعیت بالینی | گزینه | کارآزمایی کلیدی |
|---|---|---|
| خط اول، واجد شرایط سیسپلاتین | سیسپلاتین/جمسیتابین + نیولوماب (توصیه قوی؛ در رهنمود بهعنوان جایگزین EV + پمبرولیزوماب) | CheckMate 901 [۱۵] |
| خط اول، واجد شرایط درمان ترکیبی | انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب (گزینه ترجیحی رهنمود؛ توصیه قوی) | EV-302 [۱۴، ۲۲] |
| خط اول، شیمیدرمانی پلاتیندار | شیمیدرمانی پلاتین + جمسیتابین و سپس آولوماب نگهدارنده در صورت حداقل بیماری پایدار (توصیه قوی؛ در رهنمود بهعنوان جایگزین EV + پمبرولیزوماب) | JAVELIN Bladder 100 [۱۶، ۲۳] |
| پس از شیمیدرمانی پلاتیندار، بدون ایمنیدرمانی قبلی | پمبرولیزوماب | KEYNOTE-045 [۱۸] |
| پس از شیمیدرمانی پلاتیندار ± ایمنیدرمانی، با تغییر FGFR قابلهدف و درمان قبلی با مهارکننده ایست بازرسی | اردافیتینیب (توصیه قوی) | THOR [۱۷] |
| پس از EV + مهارکننده ایست بازرسی | شیمیدرمانی پلاتیندار؛ اردافیتینیب در صورت تغییر FGFR (توصیه ضعیف) | شواهد محدود [۵] |
EV = انفورتومب ودوتین. رهنمود EAU ۲۰۲۵ همچنین تراستوزوماب دروکستکان را در صورت بیان بیش از حد HER2 (IHC 3+) در خطوط بعدی مطرح میکند [۵].
ایمنیدرمانی نئوادجوانت بهتنهایی (بدون شیمیدرمانی یا انفورتومب ودوتین) پیش از سیستکتومی هنوز درمان استاندارد نیست و رهنمود EAU آن را فقط در چارچوب کارآزمایی بالینی توصیه میکند [۵]. کاربرد تأییدشده ctDNA برای تصمیم درباره درمان ادجوانت، آتزولیزوماب در بیماران ctDNA مثبت با آزمون مجاز FDA است (IMvigor011) [۱۳، ۳۱]؛ اما تحلیلهای ctDNA در CheckMate 274 اکتشافی هستند و نیازمند تأییدند [۱۲].
رژیمهای درمانی و دوز (ویژه پزشکان)
فهرست رژیمهای درمانی و دوز۱۸ رژیم
برای همه رژیمهای این بخش که این داروها را دارند:
- مهارکنندههای PD-1/PD-L1 (نیولوماب، پمبرولیزوماب، دوروالوماب، آتزولیزوماب، آولوماب): کاهش دوز توصیه نمیشود؛ عوارض ایمنی با قطع موقت یا دائم و کورتیکواستروئید طبق برچسب مدیریت میشود و آنزیمهای کبدی، کراتینین و عملکرد تیروئید در شروع و بهطور دورهای بررسی میشود [۲۴، ۲۵، ۲۷، ۲۸، ۳۱].
- سیسپلاتین: نیازمند آبرسانی پیش از درمان، ضدتهوع قوی و پایش کلیه، الکترولیتها و شنوایی است [۳۷]. ناتوانی از سیسپلاتین طبق برچسب: کلیرانس کراتینین کمتر از ۶۰ میلیلیتر/دقیقه، ECOG ۲ یا بیشتر، کاهش شنوایی یا نوروپاتی محیطی درجه ۲ یا بالاتر، یا نارسایی قلبی کلاس III یا بالاتر [۲۶].
- انفورتومب ودوتین: هشدار جعبهای: واکنشهای شدید پوستی (SJS/TEN)؛ راش درجه ۳: قطع موقت؛ SJS/TEN تأییدشده، درجه ۴ یا تکرار درجه ۳: قطع دائم. قند خون بیش از ۲۵۰ میلیگرم/دسیلیتر: قطع موقت. نوروپاتی درجه ۲: قطع موقت تا درجه ۱ یا کمتر؛ درجه ۳ یا بالاتر: قطع دائم. پنومونیت درجه ۳ یا بالاتر: قطع دائم. کاهش دوز انفورتومب ودوتین: ۱، ۰٫۷۵ و ۰٫۵ میلیگرم/کیلوگرم. در نارسایی متوسط یا شدید کبد مصرف نشود. انفورتومب ودوتین پیش از پمبرولیزوماب تزریق شود [۲۶].
ویژه پزشکان
سرطان مثانه غیرمهاجم به عضله (NMIBC)
تزریق فوری یکنوبتی جمسیتابین داخل مثانه (SWOG S0337)
NMIBC کمخطر (در S0337: شک به تومور درجه پایین)؛ رهنمود EAU یک نوبت شیمیدرمانی فوری داخل مثانه را پس از TURBT در گروه کمخطر توصیه میکندطول هر دوره: یک نوبت
NMIBC کمخطر (در S0337: شک به تومور درجه پایین)؛ رهنمود EAU یک نوبت شیمیدرمانی فوری داخل مثانه را پس از TURBT در گروه کمخطر توصیه میکند
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| جمسیتابین | ۲ گرم در ۱۰۰ میلیلیتر سالین | داخل مثانه از راه سوند؛ نگهداری ۱ ساعت | یک نوبت، بلافاصله پس از TURBT |
BCG داخل مثانه: القایی و نگهدارنده
NMIBC متوسطخطر (جایگزین شیمیدرمانی داخل مثانه؛ ۱ سال) و پرخطر یا بسیار پرخطر (۱ تا ۳ سال) پس از TURBT کاملطول هر دوره: طبق برنامه
NMIBC متوسطخطر (جایگزین شیمیدرمانی داخل مثانه؛ ۱ سال) و پرخطر یا بسیار پرخطر (۱ تا ۳ سال) پس از TURBT کامل
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| القایی | |||
| BCG (سویه TICE) | ۱ ویال (۱ تا ۸ × ۱۰⁸ واحد تشکیل کلنی) در ۵۰ میلیلیتر سالین بدون نگهدارنده | داخل مثانه با جریان ثقلی از راه سوند؛ نگهداری ۲ ساعت | هفتهای یک بار به مدت ۶ هفته |
| نگهدارنده (برنامه SWOG) | |||
| BCG | همان دوز کامل | داخل مثانه | هفتهای یک بار به مدت ۳ هفته در ماههای ۳، ۶، ۱۲، ۱۸، ۲۴، ۳۰ و ۳۶ پس از شروع القایی |
دوز و روش آمادهسازی طبق برچسب FDA (TICE BCG): درمان ۷ تا ۱۴ روز پس از TURBT، بیوپسی یا سونداژ تروماتیک آغاز شود؛ بیمار ۴ ساعت پیش از درمان مایع ننوشد و مثانه را تخلیه کند؛ در تب، عفونت ادراری یا هماچوری آشکار به تعویق افتد. منع مصرف: نقص ایمنی مادرزادی یا اکتسابی (از جمله داروهای سرکوبگر ایمنی) و سل فعال. جایگزینپذیری سویههای مختلف BCG ثابت نشده است [۳۲]. برنامه نگهدارنده از کارآزمایی SWOG که میانه بقای بدون عود را از ۳۵٫۷ به ۷۶٫۸ ماه رساند (در آن کارآزمایی BCG از راه پوست نیز داده میشد) [۳۴]. مدت درمان طبق EAU؛ تب بالای ۳۸٫۵ درجه بیش از ۴۸ ساعت نیازمند ارزیابی فوری است [۴].
دوروالوماب + BCG (POTOMAC؛ برچسب FDA)
NMIBC پرخطر بدون BCG قبلی؛ EAU ۲۰۲۶ گفتوگو درباره فواید و مضرات افزودن ایمنیدرمانی به BCG را در بیماران منتخب مطرح میکندزمانبندی هر دارو در جدول
NMIBC پرخطر بدون BCG قبلی؛ EAU ۲۰۲۶ گفتوگو درباره فواید و مضرات افزودن ایمنیدرمانی به BCG را در بیماران منتخب مطرح میکند
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| دوروالوماب | ۱۵۰۰ میلیگرم (وزن کمتر از ۳۰ کیلوگرم: ۲۰ میلیگرم/کیلوگرم) | وریدی؛ پیش از BCG در صورت همروز بودن | هر ۴ هفته، ۱۳ دوره |
| BCG | دوز کامل | داخل مثانه | القایی هفتگی ×۶، سپس نگهدارنده هفتگی ×۳ در ماههای ۳، ۶، ۱۲، ۱۸ و ۲۴ |
پمبرولیزوماب در NMIBC مقاوم به BCG (KEYNOTE-057)
کارسینوم درجای پرخطر مقاوم به BCG با یا بدون تومور پاپیلاری، در بیمار نامناسب برای سیستکتومی یا نپذیرنده آن؛ ECOG ۰ تا ۲
کارسینوم درجای پرخطر مقاوم به BCG با یا بدون تومور پاپیلاری، در بیمار نامناسب برای سیستکتومی یا نپذیرنده آن؛ ECOG ۰ تا ۲
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم (یا ۴۰۰ میلیگرم) | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقهای | روز ۱ هر ۳ هفته (۴۰۰ میلیگرم: هر ۶ هفته) |
طبق برچسب FDA و کارآزمایی KEYNOTE-057 [۲۱، ۲۴]. در بیماری مقاوم به BCG، سیستکتومی رادیکال توصیه اصلی EAU است [۴].
شواهد: KEYNOTE-057 (۲۰۲۱)
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلولهای خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
سرطان مهاجم به عضله (MIBC): پیرامون جراحی و حفظ مثانه
dd-MVAC نئوادجوانت (VESPER)
MIBC cT2 تا T4a N0 M0 واجد شرایط سیسپلاتین پیش از سیستکتومی (در VESPER: کلیرانس کراتینین ≥۴۰ میلیلیتر/دقیقه، WHO ۰ تا ۱، کسر جهشی بطن چپ ≥۵۰٪)طول هر دوره: هر ۱۴ روز
MIBC cT2 تا T4a N0 M0 واجد شرایط سیسپلاتین پیش از سیستکتومی (در VESPER: کلیرانس کراتینین ≥۴۰ میلیلیتر/دقیقه، WHO ۰ تا ۱، کسر جهشی بطن چپ ≥۵۰٪)
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| متوترکسات | ۳۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
| وینبلاستین | ۳ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۲ |
| دوکسوروبیسین | ۳۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۲ |
| سیسپلاتین | ۷۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۲ |
| G-CSF | — | — | روزهای ۳ و ۹ (طبق ثبت کارآزمایی) |
جمسیتابین-سیسپلاتین (GC) نئوادجوانت (VESPER)
MIBC واجد شرایط سیسپلاتین پیش از سیستکتومی؛ شیمیدرمانی مبتنی بر سیسپلاتین ادجوانت در pT3/4 یا N+ بدون درمان نئوادجوانت نیز توصیه میشودطول هر دوره: هر ۲۱ روز
MIBC واجد شرایط سیسپلاتین پیش از سیستکتومی؛ شیمیدرمانی مبتنی بر سیسپلاتین ادجوانت در pT3/4 یا N+ بدون درمان نئوادجوانت نیز توصیه میشود
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| جمسیتابین | ۱۲۵۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روزهای ۱ و ۸ |
| سیسپلاتین | ۷۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
دوروالوماب + GC پیرامون جراحی (NIAGARA)
MIBC cT2 تا T4a N0/1 M0 واجد شرایط سیسپلاتین (کلیرانس کراتینین ≥۴۰ میلیلیتر/دقیقه)، ECOG ۰ تا ۱، کاندید سیستکتومی
MIBC cT2 تا T4a N0/1 M0 واجد شرایط سیسپلاتین (کلیرانس کراتینین ≥۴۰ میلیلیتر/دقیقه)، ECOG ۰ تا ۱، کاندید سیستکتومی
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| نئوادجوانت: ۴ دوره ۲۱ روزه | |||
| دوروالوماب | ۱۵۰۰ میلیگرم | وریدی | روز ۱ |
| سیسپلاتین | ۷۰ میلیگرم/مترمربع (کلیرانس ۴۰ تا کمتر از ۶۰: ۳۵ میلیگرم/مترمربع روزهای ۱ و ۸) | وریدی | روز ۱ |
| جمسیتابین | ۱۰۰۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روزهای ۱ و ۸ |
| ادجوانت پس از سیستکتومی | |||
| دوروالوماب | ۱۵۰۰ میلیگرم (وزن کمتر از ۳۰ کیلوگرم: ۲۰ میلیگرم/کیلوگرم) | وریدی | هر ۴ هفته، تا ۸ دوره |
شواهد: NIAGARA (۲۰۲۴)
انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب پیرامون جراحی (EV-304 و KEYNOTE-905)
MIBC (cT2 تا T4a N0 یا T1 تا T4a N1، M0) کاندید سیستکتومی و برداشتن غدد لنفاوی لگنی؛ طبق برچسب FDA هم در بیماران واجد و هم ناتوان از سیسپلاتینزمانبندی هر دارو در جدول
MIBC (cT2 تا T4a N0 یا T1 تا T4a N1، M0) کاندید سیستکتومی و برداشتن غدد لنفاوی لگنی؛ طبق برچسب FDA هم در بیماران واجد و هم ناتوان از سیسپلاتین
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| واجد شرایط سیسپلاتین (EV-304) | |||
| انفورتومب ودوتین | ۱٫۲۵ میلیگرم/کیلوگرم (حداکثر ۱۲۵ میلیگرم) | وریدی، ۳۰ دقیقه | روزهای ۱ و ۸؛ ۴ دوره پیش و ۵ دوره پس از جراحی |
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم (یا ۴۰۰ میلیگرم هر ۶ هفته) | وریدی، ۳۰ دقیقه | روز ۱؛ ۴ دوز پیش (یا ۲ دوز ۴۰۰) و ۱۳ دوز پس از جراحی (یا ۷ دوز ۴۰۰) |
| ناتوان از سیسپلاتین یا نپذیرنده آن (KEYNOTE-905) | |||
| انفورتومب ودوتین | ۱٫۲۵ میلیگرم/کیلوگرم (حداکثر ۱۲۵ میلیگرم) | وریدی، ۳۰ دقیقه | روزهای ۱ و ۸؛ ۳ دوره پیش و ۶ دوره پس از جراحی |
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم | وریدی، ۳۰ دقیقه | روز ۱؛ ۳ دوز پیش و ۱۴ دوز پس از جراحی (پس از جراحی: یا ۷ دوز ۴۰۰ میلیگرم هر ۶ هفته) |
شواهد: KEYNOTE-905/EV-303 (۲۰۲۶)، EV-304 (KEYNOTE-B15) (۲۰۲۶)
شیمیپرتودرمانی حفظ مثانه: فلوئورواوراسیل + میتومایسین C (BC2001)
MIBC (T2 تا T4a N0 M0) منتخب برای درمان سهگانه پس از TURBT حداکثری؛ در BC2001: WHO ۰ تا ۲، GFR بیش از ۲۵ میلیلیتر/دقیقه، بدون پرتودرمانی قبلی لگن یا بیماری التهابی روده
MIBC (T2 تا T4a N0 M0) منتخب برای درمان سهگانه پس از TURBT حداکثری؛ در BC2001: WHO ۰ تا ۲، GFR بیش از ۲۵ میلیلیتر/دقیقه، بدون پرتودرمانی قبلی لگن یا بیماری التهابی روده
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| فلوئورواوراسیل | ۵۰۰ میلیگرم/مترمربع در روز | انفوزیون وریدی مداوم | جلسات ۱ تا ۵ و ۱۶ تا ۲۰ پرتودرمانی |
| میتومایسین C | ۱۲ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
| پرتودرمانی خارجی مثانه | طبق پروتکل مرکز | روزانه، ۵ روز در هفته | به مدت ۴ یا ۶٫۵ هفته |
رژیم کارآزمایی BC2001 [۷، ۳۶]؛ دوز کل پرتو در چکیده و ثبت کارآزمایی ذکر نشده است. مترونیدازول همزمان با فلوئورواوراسیل در کارآزمایی ممنوع بود [۳۶].
شواهد: BC2001 (۲۰۱۲)
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
سرطان مهاجم به عضله (MIBC): پس از سیستکتومی (ادجوانت)
نیولوماب ادجوانت (CheckMate 274)
کارسینوم یوروتلیال مهاجم پرخطر ظرف ۱۲۰ روز پس از جراحی رادیکال: ypT2 تا ypT4a یا ypN+ پس از سیسپلاتین نئوادجوانت؛ یا pT3 تا pT4a یا pN+ بدون آن در بیمار ناتوان از سیسپلاتین ادجوانت یا نپذیرنده آن
کارسینوم یوروتلیال مهاجم پرخطر ظرف ۱۲۰ روز پس از جراحی رادیکال: ypT2 تا ypT4a یا ypN+ پس از سیسپلاتین نئوادجوانت؛ یا pT3 تا pT4a یا pN+ بدون آن در بیمار ناتوان از سیسپلاتین ادجوانت یا نپذیرنده آن
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| نیولوماب | ۲۴۰ میلیگرم (یا ۴۸۰ میلیگرم) | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقهای | هر ۲ هفته (۴۸۰ میلیگرم: هر ۴ هفته) |
آتزولیزوماب ادجوانت با هدایت ctDNA (IMvigor011)
MIBC پس از سیستکتومی با ctDNA مثبت (بیماری باقیمانده مولکولی) در آزمون سریالی ۶ هفته تا ۱ سال پس از جراحی با آزمون مجاز FDA؛ در کارآزمایی ypT2 تا T4a/ypN+ پس از نئوادجوانت یا pT2 تا T4a/pN+ بدون آنطول هر دوره: ۱۴، ۲۱ یا ۲۸ روز
MIBC پس از سیستکتومی با ctDNA مثبت (بیماری باقیمانده مولکولی) در آزمون سریالی ۶ هفته تا ۱ سال پس از جراحی با آزمون مجاز FDA؛ در کارآزمایی ypT2 تا T4a/ypN+ پس از نئوادجوانت یا pT2 تا T4a/pN+ بدون آن
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| آتزولیزوماب | ۸۴۰ میلیگرم هر ۲ هفته، ۱۲۰۰ میلیگرم هر ۳ هفته یا ۱۶۸۰ میلیگرم هر ۴ هفته | وریدی؛ نخستین انفوزیون ۶۰ دقیقه، در صورت تحمل بعدیها ۳۰ دقیقه | طبق دوز انتخابشده (کارآزمایی: ۱۶۸۰ میلیگرم روز ۱ هر ۲۸ روز) |
شواهد: IMvigor011 (۲۰۲۵)
پمبرولیزوماب ادجوانت (AMBASSADOR)
MIUC پرخطر پس از جراحی رادیکال (≥ypT2 یا N+ یا حاشیه مثبت پس از نئوادجوانت؛ یا ≥pT3 یا pN+ در بیمار ناتوان یا نپذیرنده سیسپلاتین)؛ این کاربرد در برچسب FDA پمبرولیزوماب نیستطول هر دوره: هر ۲۱ روز
MIUC پرخطر پس از جراحی رادیکال (≥ypT2 یا N+ یا حاشیه مثبت پس از نئوادجوانت؛ یا ≥pT3 یا pN+ در بیمار ناتوان یا نپذیرنده سیسپلاتین)؛ این کاربرد در برچسب FDA پمبرولیزوماب نیست
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم | وریدی، ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۲۱ روز |
رژیم کارآزمایی AMBASSADOR [۲۰].
شواهد: AMBASSADOR (۲۰۲۵)
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
بیماری پیشرفته یا متاستاتیک: خط اول
نیولوماب + جمسیتابین-سیسپلاتین (CheckMate 901)
خط اول، واجد شرایط سیسپلاتین (GFR ≥۶۰ میلیلیتر/دقیقه)، ECOG ۰ تا ۱؛ عود دستکم ۱۲ ماه پس از شیمیدرمانی پیرامون جراحی
خط اول، واجد شرایط سیسپلاتین (GFR ≥۶۰ میلیلیتر/دقیقه)، ECOG ۰ تا ۱؛ عود دستکم ۱۲ ماه پس از شیمیدرمانی پیرامون جراحی
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: تا ۶ دوره ۲۱ روزه | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلیگرم | وریدی، ۳۰ دقیقه | روز ۱ |
| سیسپلاتین | ۷۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روز ۱ |
| جمسیتابین | ۱۰۰۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روزهای ۱ و ۸ |
| نگهدارنده | |||
| نیولوماب | ۴۸۰ میلیگرم (یا ۲۴۰ میلیگرم هر ۲ هفته) | وریدی، ۳۰ دقیقه | هر ۴ هفته |
طبق برچسب FDA و کارآزمایی [۱۵، ۲۵]. در کارآزمایی، بیمارانی که فقط سیسپلاتین را قطع میکردند برای باقی دورهها جمسیتابین-کربوپلاتین میگرفتند [۱۵].
شواهد: CheckMate 901 (۲۰۲۳)
انفورتومب ودوتین + پمبرولیزوماب (EV-302)
خط اول کارسینوم یوروتلیال پیشرفته موضعی یا متاستاتیک، صرفنظر از واجد شرایط بودن برای سیسپلاتین؛ در EV-302: ECOG ۰ تا ۲؛ نوروپاتی درجه ۲ یا بالاتر و دیابت کنترلنشده (HbA1c ≥۸٪) معیار خروجطول هر دوره: هر ۲۱ روز
خط اول کارسینوم یوروتلیال پیشرفته موضعی یا متاستاتیک، صرفنظر از واجد شرایط بودن برای سیسپلاتین؛ در EV-302: ECOG ۰ تا ۲؛ نوروپاتی درجه ۲ یا بالاتر و دیابت کنترلنشده (HbA1c ≥۸٪) معیار خروج
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| انفورتومب ودوتین | ۱٫۲۵ میلیگرم/کیلوگرم (حداکثر ۱۲۵ میلیگرم) | وریدی، ۳۰ دقیقه | روزهای ۱ و ۸ |
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم (یا ۴۰۰ میلیگرم هر ۶ هفته) | وریدی، ۳۰ دقیقه؛ پس از انفورتومب ودوتین | روز ۱ |
طبق برچسب FDA و کارآزمایی [۱۴، ۲۲، ۲۴، ۲۶]. در EV-302 انفورتومب ودوتین در ۳۵٪ بیماران به علت عارضه قطع شد (شایعترین علت نوروپاتی محیطی، ۱۵٪) [۲۶].
شواهد: EV-302 (پیگیری ۲٫۵ ساله) (۲۰۲۵)، EV-302 (KEYNOTE-A39) (۲۰۲۴)
جمسیتابین + سیسپلاتین یا کربوپلاتین، سپس آولوماب نگهدارنده (JAVELIN Bladder 100)
خط اول شیمیدرمانی پلاتیندار (کربوپلاتین در ناتوانی از سیسپلاتین)؛ آولوماب در بیمارانی که پس از ۴ تا ۶ دوره پیشرفت نکردهاند (پاسخ یا بیماری پایدار)
خط اول شیمیدرمانی پلاتیندار (کربوپلاتین در ناتوانی از سیسپلاتین)؛ آولوماب در بیمارانی که پس از ۴ تا ۶ دوره پیشرفت نکردهاند (پاسخ یا بیماری پایدار)
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| شیمیدرمانی: ۴ تا ۶ دوره ۲۱ روزه | |||
| جمسیتابین | ۱۰۰۰ میلیگرم/مترمربع | وریدی | روزهای ۱ و ۸ |
| سیسپلاتین یا کربوپلاتین | سیسپلاتین ۷۰ میلیگرم/مترمربع یا کربوپلاتین AUC ۴٫۵ یا ۵ | وریدی | روز ۱ |
| نگهدارنده | |||
| آولوماب | ۸۰۰ میلیگرم (در کارآزمایی ۱۰ میلیگرم/کیلوگرم) | وریدی، ۶۰ دقیقه | هر ۲ هفته؛ شروع ۴ تا ۱۰ هفته پس از آخرین دوز شیمیدرمانی |
دوزهای شیمیدرمانی طبق گروه کنترل EV-302 در برچسب FDA [۲۶]؛ آولوماب طبق برچسب و کارآزمایی [۱۶، ۲۳، ۲۸]. پیشدارو آولوماب: آنتیهیستامین و استامینوفن پیش از ۴ انفوزیون نخست و سپس در صورت نیاز [۲۸].
شواهد: JAVELIN Bladder 100 (پیگیری ≥۲ ساله) (۲۰۲۳)، JAVELIN Bladder 100 (۲۰۲۰)
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
بیماری پیشرفته یا متاستاتیک: پس از خط اول
پمبرولیزوماب پس از شیمیدرمانی پلاتیندار (KEYNOTE-045)
پیشرفت پس از شیمیدرمانی پلاتیندار یا عود ظرف ۱۲ ماه پس از پلاتین پیرامون جراحی، بدون ایمنیدرمانی قبلی؛ ECOG ۰ تا ۲
پیشرفت پس از شیمیدرمانی پلاتیندار یا عود ظرف ۱۲ ماه پس از پلاتین پیرامون جراحی، بدون ایمنیدرمانی قبلی؛ ECOG ۰ تا ۲
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پمبرولیزوماب | ۲۰۰ میلیگرم (یا ۴۰۰ میلیگرم) | وریدی، ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۳ هفته (۴۰۰ میلیگرم: هر ۶ هفته) |
شواهد: KEYNOTE-045 (۲۰۱۷)
اردافیتینیب (THOR)
تغییرات حساس FGFR3 (آزمون همراه مورد تأیید) پس از دستکم یک خط درمان سیستمیک؛ در THOR پس از مهارکننده PD-1/PD-L1؛ ECOG ۰ تا ۲طول هر دوره: پیوسته
تغییرات حساس FGFR3 (آزمون همراه مورد تأیید) پس از دستکم یک خط درمان سیستمیک؛ در THOR پس از مهارکننده PD-1/PD-L1؛ ECOG ۰ تا ۲
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| اردافیتینیب | ۸ میلیگرم یک بار در روز؛ افزایش به ۹ میلیگرم در روز ۱۴ تا ۲۱ اگر فسفات سرم کمتر از ۹٫۰ میلیگرم/دسیلیتر باشد | خوراکی، با یا بدون غذا؛ کامل بلعیده شود | هر روز، پیوسته |
طبق برچسب FDA و کارآزمایی [۱۷، ۲۹]. افزایش دوز به ۹ میلیگرم فقط در نبود عارضه چشمی یا عارضه درجه ۲ یا بالاتر؛ فسفات ماهانه پایش شود. معاینه چشمپزشکی ماهانه در ۴ ماه نخست، سپس هر ۳ ماه و فوراً در هر علامت بینایی (جداشدگی سروز شبکیه). کاهش دوز: ۹، ۸، ۶، ۵ و ۴ میلیگرم [۲۹].
شواهد: THOR (۲۰۲۳)
تراستوزوماب دروکستکان در بیان بالای HER2
تومور جامد متاستاتیک یا غیرقابلجراحی با HER2 IHC 3+ پس از درمان سیستمیک قبلی و بدون گزینه رضایتبخش دیگر (تأیید تسریعشده FDA)؛ EAU در خطوط بعدی مطرح میکندطول هر دوره: هر ۲۱ روز
تومور جامد متاستاتیک یا غیرقابلجراحی با HER2 IHC 3+ پس از درمان سیستمیک قبلی و بدون گزینه رضایتبخش دیگر (تأیید تسریعشده FDA)؛ EAU در خطوط بعدی مطرح میکند
پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| تراستوزوماب دروکستکان | ۵٫۴ میلیگرم/کیلوگرم | وریدی | روز ۱ هر ۳ هفته |
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایشها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
شواهد علمی
مطالعات کلیدی
۱۸ موردنیولوماب ادجوانت در برابر دارونما برای کارسینوم اوروتلیال مهاجم به عضله پرخطر: نتایج ۵ ساله اثربخشی و ctDNA از مطالعه CheckMate 274
نیولوماب ادجوانت در برابر دارونما در کارسینوم یوروتلیال مهاجم به عضله
متوترکسات، وینبلاستین، دوکسوروبیسین و سیسپلاتین با دوز فشرده پیرامون جراحی در سرطان مثانه مهاجم به عضله: پیامدهای بقا در ۵ سال در یک مطالعه فاز ۳ تصادفی باز
شیمیدرمانی نئوادجوانت بههمراه سیستکتومی در مقایسه با سیستکتومی بهتنهایی در سرطان مثانه موضعاً پیشرفته
پرتودرمانی با یا بدون شیمیدرمانی در سرطان مثانه مهاجم به عضله
پمبرولیزوماب ادجوانت در برابر پیگیری در کارسینوم یوروتلیال مهاجم به عضله
نیولوماب همراه با جمسیتابین-سیسپلاتین در کارسینوم یوروتلیال پیشرفته
پمبرولیزوماب بهعنوان درمان خط دوم برای کارسینوم یوروتلیال پیشرفته
تکدرمانی با پمبرولیزوماب برای درمان سرطان مثانه غیرمهاجم به عضله پرخطر مقاوم به BCG: مطالعه فاز ۲ باز، تکگروهی و چندمرکزی
انفورتومب ودوتین همراه پمبرولیزوماب در کارسینوم یوروتلیال پیشرفته موضعی یا متاستاتیک درماننشده: پیگیری میانه ۲٫۵ ساله کارآزمایی فاز ۳
درمان نگهدارنده خط اول با آولوماب در کارسینوم یوروتلیال پیشرفته: نتایج کارآزمایی JAVELIN Bladder 100 پس از دستکم ۲ سال پیگیری
انفورتومب ودوتین و پمبرولیزوماب پیرامون جراحی در سرطان مثانه
انفورتومب ودوتین و پمبرولیزوماب در سرطان مثانه واجد شرایط سیسپلاتین
اردافیتینیب یا شیمیدرمانی در کارسینوم یوروتلیال پیشرفته موضعی یا متاستاتیک
آتزولیزوماب کمکی هدایتشده با ctDNA در سرطان مثانه مهاجم به عضله
دوروالوماب پیرامون جراحی همراه با شیمیدرمانی نئوادجوانت در سرطان مثانه قابل جراحی
انفورتومب ودوتین و پمبرولیزوماب در سرطان یوروتلیال پیشرفته درماننشده
درمان نگهدارنده با آولوماب در کارسینوم یوروتلیال پیشرفته یا متاستاتیک
رهنمودهای بالینی
۲ موردرهنمودهای EAU درباره سرطان مثانه غیرمهاجم به عضله (TaT1 و CIS): خلاصه بهروزرسانی رهنمودهای ۲۰۲۶
رهنمودهای انجمن اروپایی اورولوژی درباره سرطان مثانه مهاجم به عضله و متاستاتیک: خلاصه رهنمودهای ۲۰۲۵
پرسشهای رایج
داروهای مرتبط
راهنماهای کاربردی
منابع علمی
۴۰ منبعنمایش همه منابع، ۲۳ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱
- ۲
- ۳Association between smoking and risk of bladder cancer among men and women
- ۴
- ۵
- ۶Neoadjuvant chemotherapy plus cystectomy compared with cystectomy alone for locally advanced bladder cancer
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
- ۱۳
- ۱۴
- ۱۵
- ۱۶
- ۱۷
- ۱۸
- ۱۹
- ۲۰Adjuvant Pembrolizumab versus Observation in Muscle-Invasive Urothelial Carcinoma
- ۲۱Pembrolizumab monotherapy for the treatment of high-risk non-muscle-invasive bladder cancer unresponsive to BCG (KEYNOTE-057): an open-label, single-arm, multicentre, phase 2 study
- ۲۲
- ۲۳
- ۲۴
- ۲۵
- ۲۶
- ۲۷
- ۲۸
- ۲۹
- ۳۰
- ۳۱
- ۳۲TICE BCG (BCG live), for intravesical use — Prescribing Information
- ۳۳Effect of Intravesical Instillation of Gemcitabine vs Saline Immediately Following Resection of Suspected Low-Grade Non-Muscle-Invasive Bladder Cancer on Tumor Recurrence: SWOG S0337 Randomized Clinical Trial
- ۳۴Maintenance bacillus Calmette-Guerin immunotherapy for recurrent TA, T1 and carcinoma in situ transitional cell carcinoma of the bladder: a randomized Southwest Oncology Group Study
- ۳۵
- ۳۶
- ۳۷CISPLATIN for injection, for intravenous use — Prescribing Information
- ۳۸
- ۳۹
- ۴۰FDA approves pembrolizumab with enfortumab vedotin-ejfv for muscle invasive bladder cancer
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.

