راهنمای غربالگری سرطان بر اساس سن و جنسیت

سن و جنسیت خود را وارد کنید تا آزمایش‌های غربالگری توصیه‌شده بر اساس رهنمودهای معتبر بین‌المللی را ببینید.

این ابزار بر اساس سن، جنس، سابقه مصرف سیگار و سابقه خانوادگی، توصیه‌های غربالگری سرطان را از رهنمودهای معتبر بین‌المللی (عمدتاً کارگروه خدمات پیشگیری آمریکا، USPSTF) نشان می‌دهد. غربالگری یعنی جست‌وجوی سرطان یا ضایعات پیش‌سرطانی در افرادی که هیچ علامتی ندارند.

جنسیت
مصرف سیگار

این ابزار صرفاً آموزشی است و جایگزین معاینه و مشورت با پزشک نیست. توصیه‌ها برای افراد بدون علامت و با خطر متوسط نوشته شده‌اند.

اگر علامتی دارید (مانند توده، خون‌ریزی غیرعادی، کاهش وزن بی‌دلیل یا تغییر در اجابت مزاج)، منتظر غربالگری نمانید و به پزشک مراجعه کنید. افراد پرخطر — مانند حاملان جهش‌های ارثی (BRCA، سندرم لینچ)، کسانی که سابقه خانوادگی قوی دارند، سابقه پرتودرمانی قفسه سینه، بیماری‌های التهابی روده، سیروز یا هپاتیت B مزمن دارند — به برنامه فردی نیاز دارند که با پزشک یا مشاور ژنتیک تعیین می‌شود.

رهنمودهای کشورها با هم تفاوت دارند و ممکن است برنامه‌های ملی در ایران متفاوت باشد؛ درباره بهترین برنامه برای خودتان با پزشک گفت‌وگو کنید.

همه توصیه‌ها

تصمیم مشترک با پزشک

ماموگرافی پس از ۷۵ سالگی

USPSTF I
گروه هدف
زنان، ۷۵ تا ۱۲۰ سال
روش
ماموگرافی
فاصله
تصمیم فردی

از نظر USPSTF شواهد برای سنجیدن سود و زیان ماموگرافی در ۷۵ سالگی و بالاتر کافی نیست. ادامه غربالگری بهتر است بر اساس سلامت عمومی و امید به زندگی با پزشک تصمیم‌گیری شود.

تصمیم مشترک با پزشک

MRI سینه برای زنان پرخطر

ACS
گروه هدف
زنان، ۳۰ تا ۷۴ سال، با سابقه خانوادگی
روش
MRI سینه همراه با ماموگرافی
فاصله
سالانه (در صورت پرخطر بودن)

طبق رهنمود انجمن سرطان آمریکا (ACS، ۲۰۰۷)، برای زنان حامل جهش BRCA، بستگان درجه یک آزمایش‌نشده حاملان، زنان با خطر مادام‌العمر حدود ۲۰ تا ۲۵٪ یا بیشتر، و کسانی که بین ۱۰ تا ۳۰ سالگی پرتودرمانی قفسه سینه داشته‌اند، MRI سالانه همراه با ماموگرافی معمولاً از ۳۰ سالگی توصیه می‌شود. سابقه خانوادگی به‌تنهایی همیشه به این معنا نیست؛ میزان خطر را پزشک یا مشاور ژنتیک تعیین می‌کند.

تصمیم مشترک با پزشک

غربالگری روده بزرگ در ۷۶ تا ۸۵ سالگی

USPSTF C
گروه هدف
همه، ۷۶ تا ۸۵ سال
روش
آزمایش مدفوع یا کولونوسکوپی
فاصله
تصمیم فردی

در این سن، سود غربالگری اندک است و USPSTF توصیه می‌کند تصمیم بر اساس سلامت کلی، سابقه غربالگری قبلی و ترجیح فرد گرفته شود. کسانی که هرگز غربالگری نشده‌اند بیشترین سود را می‌برند.

تصمیم مشترک با پزشک

کولونوسکوپی زودتر برای افراد با سابقه خانوادگی

USMSTF
گروه هدف
همه، ۲۵ تا ۷۵ سال، با سابقه خانوادگی
روش
کولونوسکوپی
فاصله
هر ۵ سال (در صورت داشتن معیارها)

طبق کارگروه چندانجمنی آمریکا (USMSTF، ۲۰۱۷)، اگر یک خویشاوند درجه یک (پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزند) پیش از ۶۰ سالگی، یا دو خویشاوند درجه یک در هر سنی، به سرطان یا پولیپ پیشرفته روده بزرگ مبتلا شده باشند، کولونوسکوپی هر ۵ سال از ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال پیش از سن تشخیص جوان‌ترین فرد مبتلا (هر کدام زودتر) توصیه می‌شود. در سندرم‌های ارثی مانند سندرم لینچ برنامه بسیار زودتر و فشرده‌تر است و نیاز به مشاوره ژنتیک دارد.

تصمیم مشترک با پزشک

آزمایش PSA برای سرطان پروستات (۵۵ تا ۶۹ سال)

USPSTF C
گروه هدف
مردان، ۵۵ تا ۶۹ سال
روش
آزمایش خون PSA
فاصله
تصمیم فردی پس از گفت‌وگو با پزشک

USPSTF (۲۰۱۸) می‌گوید تصمیم به انجام PSA در مردان ۵۵ تا ۶۹ ساله باید فردی و پس از گفت‌وگو درباره سود (کاهش اندک مرگ ناشی از سرطان پروستات) و زیان‌ها (مثبت کاذب، نمونه‌برداری، تشخیص بیش از حد و عوارض درمان) گرفته شود. به‌روزرسانی این توصیه در دست انجام است.

تصمیم مشترک با پزشک

گفت‌وگو درباره PSA زودتر برای مردان پرخطر

ACS
گروه هدف
مردان، ۴۰ تا ۵۴ سال، با سابقه خانوادگی
روش
آزمایش خون PSA
فاصله
تصمیم فردی

انجمن سرطان آمریکا (ACS، ۲۰۱۰) پیشنهاد می‌کند مردانی که پدر یا برادرشان پیش از ۶۵ سالگی به سرطان پروستات مبتلا شده، از ۴۵ سالگی، و مردانی که چند خویشاوند درجه یک با ابتلای زودهنگام دارند، از ۴۰ سالگی درباره PSA با پزشک گفت‌وگو کنند. مردان دارای جهش BRCA نیز باید برنامه فردی داشته باشند.

تصمیم مشترک با پزشک

پایش کبد فقط برای مبتلایان به سیروز یا هپاتیت B مزمن

AASLD / EASL
گروه هدف
همه، ۱۸ تا ۱۲۰ سال
روش
سونوگرافی کبد (معمولاً همراه با آزمایش AFP)
فاصله
هر ۶ ماه (فقط در گروه‌های پرخطر)

این توصیه برای عموم مردم نیست. رهنمودهای AASLD (۲۰۲۳) و EASL (۲۰۲۵) برای بیماران مبتلا به سیروز کبدی و برخی مبتلایان به هپاتیت B مزمن (بر اساس سن، جنس، سابقه خانوادگی سرطان کبد و سایر عوامل خطر) پایش منظم با سونوگرافی هر ۶ ماه را توصیه می‌کنند. اگر سیروز یا هپاتیت B مزمن دارید، با پزشک خود درباره این پایش صحبت کنید.

تصمیم مشترک با پزشک

معاینه پوست برای سرطان پوست

USPSTF I
گروه هدف
همه، ۱۸ تا ۱۲۰ سال
روش
معاینه چشمی پوست توسط پزشک
فاصله
تصمیم فردی

از نظر USPSTF (۲۰۲۳) شواهد برای سنجیدن سود و زیان معاینه روتین پوست توسط پزشک در بزرگسالان بدون علامت کافی نیست. هر خال جدید یا خالی که تغییر شکل، رنگ یا اندازه می‌دهد را به پزشک نشان دهید.