نکات کلیدی
یک کار مهم: درد را بگویید و دارو را سر ساعت بخورید
- ۱
درد را با عدد بگویید
به پزشک بگویید درد شما از ۰ (بدون درد) تا ۱۰ (بدترین درد) چند است، کجاست و چه زمانی بدتر می‌شود. داروی شروع بر اساس همین شدت انتخاب می‌شود [۱].
- ۲
- ۳
- ۴
از یبوست جلوگیری کنید
یبوست عارضه شایع مورفین است [۱]. از پزشک بخواهید از همان روز اول ملین بنویسد و آب کافی بنوشید.
- ۵
مراقبت تسکینی را از اول بخواهید
تیم مراقبت تسکینی برای کنترل درد، تنگی نفس، تهوع و اضطراب است و فقط برای روزهای آخر نیست. در یک کارآزمایی، بیماران سرطان ریه پیشرفته که از ابتدای تشخیص این مراقبت را گرفتند، کیفیت زندگی بهتر، افسردگی کمتر و بقای طولانی‌تری داشتند [۴].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
این موارد را همان روز به پزشک خبر دهید:
- دردی که با داروهای فعلی کنترل نمی‌شود یا شب‌ها نمی‌گذارد بخوابید
- خواب‌آلودگی شدید، گیجی یا تنفس کند پس از شروع یا افزایش دوز مسکن [۱]
- یبوست بیش از ۳ روز، یا تهوع و استفراغ که نمی‌گذارد دارو بخورید
- کمردرد تازه یا بدتر شونده همراه با ضعف یا بی‌حسی پاها، یا مشکل در کنترل ادرار و مدفوع: این یک اورژانس است (اورژانس‌های سرطان).
پرسش‌های متداول
آیا با مورفین معتاد می‌شوم؟
مورفین و داروهای مشابه برای درد متوسط تا شدید سرطان توصیه می‌شوند، مگر منع مصرف داشته باشید [۲]. اگر پس از مدتی بدن به دارو عادت کند (وابستگی جسمی)، پزشک هنگام قطع، دوز را آهسته کم می‌کند تا علائم ترک ایجاد نشود [۱]؛ این با اعتیاد یکی نیست. اگر سابقه اعتیاد دارید، به پزشک بگویید؛ همچنان می‌توان درد را درمان کرد و پزشک با متخصص درد یا اعتیاد همکاری می‌کند [۲].
آیا اگر الان مورفین بخورم، بعداً اثر نمی‌کند؟
تریاک یا داروی خودسرانه چه؟
مصرف خودسرانه تریاک یا مسکن، دوز نامعلوم و خطر تداخل دارد و تریاک خود سرطان‌زاست (آیا تریاک سرطان‌زاست؟). درد را با داروی تجویزشده و دوز مشخص درمان کنید.
درد استخوان از متاستاز چه درمانی دارد؟
علاوه بر مسکن، پرتودرمانی تک‌جلسه‌ای برای درد ناشی از متاستاز استخوانی توصیه می‌شود و داروهای تقویت استخوان (بیس‌فسفونات‌ها) هم به پیشگیری و درمان درد استخوان کمک می‌کنند [۱].
نکات برای پزشکان (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
WHO ۲۰۱۸ (توصیه‌های قوی). در شروع درمان، NSAID، پاراستامول و اپیوئیدها به‌تنهایی یا با هم بر اساس شدت درد؛ مسکن خفیف به‌تنهایی برای درد متوسط یا شدید نه. برای نگه‌داری هر اپیوئیدی قابل استفاده است؛ هرجا مصرف خوراکی ممکن است، مورفین خوراکی سریع‌رهش یا آهسته‌رهش با دوز منظم، و مورفین خوراکی سریع‌رهش به‌عنوان داروی نجات (شواهد متوسط). وقتی مسیر خوراکی یا پوستی ممکن نیست، زیرجلدی به عضلانی ترجیح دارد. در وابستگی جسمی، قطع تدریجی. کورتیکواستروئید کمکی در صورت اندیکاسیون، کوتاه‌ترین مدت. در متاستاز استخوانی، بیس‌فسفونات و پرتودرمانی تک‌جلسه‌ای (شواهد بالا) [۱].
ASCO ۲۰۲۳. اپیوئید برای درد متوسط تا شدید مرتبط با سرطان یا درمان آن پیشنهاد شود مگر منع مصرف؛ شروع به‌صورت PRN با کمترین دوز مؤثر، ارزیابی زودهنگام و تیتراسیون مکرر؛ در اختلال مصرف مواد، همکاری با تیم تسکینی، درد یا اعتیاد؛ پایش و پیشگیری از عوارض [۲]. جزئیات تیتراسیون و چرخش اپیوئید در رهنمود ESMO ۲۰۱۸ [۳].
رژیم‌ها و دوزها
مورفین خوراکی سریع‌رهش (درد مزمن سرطان)
درد متوسط تا شدید سرطان در بزرگسالان؛ تیتراسیون و نگه‌داریطول هر دوره: هر ۴ ساعت
درد متوسط تا شدید سرطان در بزرگسالان؛ تیتراسیون و نگه‌داری
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| مورفین سریع‌رهش | ۲ تا ۲۰ میلی‌گرم | خوراکی (یا زیرجلدی/وریدی) | منظم هر ۴ ساعت؛ افزایش دوز بر اساس نیاز |
دوز خوراکی حدود دو برابر دوز تزریقی هم‌ارز است. دوز آهسته‌رهش ابتدا با فرم سریع‌رهش تیتر می‌شود؛ قرص آهسته‌رهش برای درد ناگهانی مصرف نمی‌شود و خرد نمی‌شود. احتیاط و کاهش دوز در نارسایی کلیه یا کبد و در سالمندان و بیماران ضعیف. عوارض: تهوع (به‌ویژه در آغاز)، یبوست، خواب‌آلودگی؛ دوزهای بالا دپرسیون تنفسی و افت فشار. قطع ناگهانی پس از مصرف طولانی علائم ترک می‌دهد [۱].
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
شواهد علمی
۱ موردمراقبت تسکینی زودهنگام برای بیماران مبتلا به سرطان ریه غیرسلول‌کوچک متاستاتیک
منابع علمی
۴ منبعنمایش همه منابع، ۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳Management of cancer pain in adult patients: ESMO Clinical Practice Guidelines
- ۴Early palliative care for patients with metastatic non-small-cell lung cancer
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۴ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.