جدیدترین درمان‌های سرطاندکتر محمدرضا دبیری
دکتر محمدرضا دبیریEnglish
پرسش و پاسخ

علائم مولتیپل میلوما چیست؟

درد استخوان و کمر، کم‌خونی و خستگی، مشکل کلیه، کلسیم بالا و عفونت‌های مکرر؛ و آزمایش‌های ساده خونی که آن را پیدا می‌کنند

به‌روزرسانی: ۶ آبان ۱۴۰۵۴ دقیقه مطالعه۱۰ منبع علمی
نمایش برای:
پاسخ کوتاه

علائم مولتیپل میلوما (سرطان پلاسماسل‌های مغز استخوان) بیشتر از چهار مشکل می‌آید: درد استخوان، به‌ویژه کمر و دنده‌ها، یا شکستگی با ضربه کم؛ کم‌خونی و خستگی؛ آسیب کلیه؛ و کلسیم بالای خون که تشنگی، یبوست و گیجی می‌آورد [۱، ۲]. عفونت‌های پشت سر هم هم شایع‌اند [۲]. چون این علائم مبهم‌اند، تشخیص اغلب دیر می‌شود [۳]؛ در فرد ۶۰ ساله یا بزرگ‌تر با درد استخوان یا کمردرد ماندگار، چند آزمایش ساده خون، از جمله الکتروفورز پروتئین و زنجیره‌های سبک آزاد، بیشتر موارد را پیدا می‌کند [۴، ۵].

نکات کلیدی

  • علائم میلوما را با چهار حرف انگلیسی CRAB به یاد می‌آورند: کلسیم بالا، آسیب کلیه، کم‌خونی و آسیب استخوان [۱].
  • درد استخوان، به‌ویژه کمر و دنده‌ها، و خستگی ناشی از کم‌خونی از علائم اصلی‌اند؛ از هر ۴ بیمار حدود ۳ نفر هنگام تشخیص کم‌خونی دارند [۲، ۶].
  • میلوما بیماری سنین بالاست: در یک بررسی بزرگ، بیشتر بیماران بیش از ۶۰ سال داشتند و تقریباً هیچ‌کدام زیر ۴۰ سال نبودند [۶].
  • یک آزمایش ساده خون (الکتروفورز پروتئین همراه زنجیره‌های سبک آزاد) برای پیدا کردن میلوما به اندازه مجموعه کامل آزمایش‌ها حساس است [۵].
  • کمردرد همراه ضعف یا بی‌حسی پاها یا اختلال در کنترل ادرار یک اورژانس است [۱۰].

علائم مولتیپل میلوما

علامتعلتش چیستچه باید کرد
درد استخوان، به‌ویژه کمر و دنده‌هاسلول‌های میلوما استخوان را تخریب و ضعیف می‌کنند [۲]درد ماندگار کمر یا استخوان را بررسی کنید، به‌ویژه از ۶۰ سالگی [۴]
شکستگی با ضربه کماستخوان ضعیف‌شده؛ گاهی مهره‌های کمر فرو می‌ریزند [۲، ۱۰]شکستگی بی‌دلیل را به پزشک بگویید [۴]
خستگی، ضعف و رنگ‌پریدگیکم‌خونی؛ چون مغز استخوان گلبول قرمز کمتری می‌سازد [۲، ۶]آزمایش شمارش کامل خون
تشنگی، ادرار زیاد، یبوست، تهوع یا گیجیکلسیم بالای خون به دلیل تخریب استخوان [۲]گیجی یا خواب‌آلودگی شدید: اورژانس
مشکل کلیهاز معیارهای اصلی میلوماست و با آزمایش کراتینین خون پیدا می‌شود [۱، ۶]کراتینین بالای بی‌دلیل را پیگیری کنید
عفونت‌های مکرر یا تب بی‌دلیلعفونت‌هایی که پشت سر هم تکرار می‌شوند [۲]عفونت‌های تکرارشونده را به پزشک بگویید
کبودی یا خون‌ریزی آسان، تنگی نفسکمبود سلول‌های خون [۲]مراجعه برای آزمایش خون
ضعف یا بی‌حسی دست و پافشار بر نخاع یا آسیب عصب‌ها [۲، ۱۰]ضعف ناگهانی پاها: اورژانس

بیشتر این علائم، به‌ویژه کمردرد، علت‌های شایع‌تر و بی‌خطرتری دارند؛ این جدول جایگزین معاینه پزشک نیست. گاهی میلوما هیچ علامتی ندارد و در آزمایش خونی که برای مشکل دیگری انجام شده پیدا می‌شود [۲].

عکس ساده جمجمه با ضایعات تیره و گرد متعدد در میلوما
عکس ساده جمجمه در میلوما: نقطه‌های گرد و تیره جاهایی است که سلول‌های میلوما استخوان را از بین برده‌اند. برای پیدا کردن این آسیب‌ها، سی‌تی‌اسکن کم‌دوز کل بدن، PET-CT یا MRI هم به کار می‌رود [۱].تصویر: James Heilman, MD · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

چرا میلوما دیر تشخیص داده می‌شود؟

کمردرد، خستگی و عفونت در سالمندان شایع‌اند و علت‌های زیادی دارند؛ برای همین میلوما گاهی دیر پیدا می‌شود. در یک بررسی بزرگ در انگلستان، تقریباً نیمی از بیماران مبتلا به میلوما سه بار یا بیشتر پیش پزشک عمومی رفته بودند تا برای بررسی بیشتر ارجاع شوند؛ بیش از سرطان‌های دیگر آن بررسی [۳].

اگر ۶۰ سال یا بیشتر دارید و درد استخوان یا کمردردی دارید که برطرف نمی‌شود، یا با ضربه کم استخوانتان شکسته است، از پزشک بخواهید آزمایش‌های ساده خون را که در بخش بعد آمده انجام دهد [۴].

آزمایش‌ها و مسیر تشخیص

  1. ۱

    آزمایش‌های اول خون

    شمارش کامل خون، کلسیم، کراتینین (کار کلیه) و سرعت رسوب خون (ESR) یا غلظت پلاسما [۱، ۴].

  2. ۲

    الکتروفورز پروتئین و زنجیره‌های سبک آزاد

    الکتروفورز پروتئین سرم، پروتئین غیرطبیعی میلوما (پروتئین M) را نشان می‌دهد. آزمایش زنجیره‌های سبک آزاد نوعی از میلوما را پیدا می‌کند که فقط تکه‌های کوچک پروتئین می‌سازد؛ حدود یک نفر از هر ۵ بیمار این نوع را دارد [۶]. این دو آزمایش با هم برای پیدا کردن میلوما به اندازه مجموعه کامل آزمایش‌ها حساس بودند [۵]. اگر آزمایش زنجیره سبک در دسترس نیست، آزمایش ادرار (بنس‌جونز) جایگزین آن است [۴].

  3. ۳

    نمونه مغز استخوان

    اگر نتایج مشکوک بود، متخصص خون نمونه کوچکی از مغز استخوان لگن برمی‌دارد. تشخیص میلوما با دیدن پلاسماسل‌های غیرطبیعی در مغز استخوان، همراه یکی از علائم بالا یا نشانگرهای خاص، قطعی می‌شود [۱].

  4. ۴

    تصویربرداری کل بدن

    برای پیدا کردن آسیب استخوان، سی‌تی‌اسکن کم‌دوز کل بدن، PET-CT یا MRI انجام می‌شود [۱]. بیشتر بخوانید: راهنمای کامل مولتیپل میلوما.

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

اگر ۶۰ سال یا بیشتر دارید و درد استخوان یا کمردردی دارید که برطرف نمی‌شود، استخوانتان با ضربه کم شکسته، یا خستگی و عفونت‌های پشت سر هم دارید، به پزشک مراجعه کنید و درباره آزمایش‌های میلوما بپرسید [۴].

در این موارد فوراً به اورژانس بروید: کمردرد همراه ضعف یا بی‌حسی پاها یا اختلال در کنترل ادرار و مدفوع، که ممکن است نشانه فشار بر نخاع باشد [۱۰]؛ گیجی، خواب‌آلودگی شدید یا تشنگی زیاد، که ممکن است نشانه کلسیم بسیار بالا باشد [۲]؛ یا کم شدن شدید ادرار.

چه کسانی بیشتر در خطرند؟

  • سن بالا: میلوما بیشتر در میانسالی و سالمندی دیده می‌شود [۲]؛ در یک بررسی بزرگ، بیشتر بیماران بیش از ۶۰ سال داشتند [۶].
  • مرد بودن و سیاه‌پوست بودن [۲].
  • سابقه MGUS: وضعیتی بی‌علامت که در آن پروتئین غیرطبیعی در خون هست ولی سرطان نیست. از هر ۱۰۰ نفر بالای ۵۰ سال حدود ۳ نفر آن را دارند [۹] و هر سال حدود یک نفر از هر ۱۰۰ فرد مبتلا به MGUS به میلوما یا بیماری مشابه می‌رسد [۸].
  • تماس با پرتو یا بعضی مواد شیمیایی [۲].

پرسش‌های متداول

کمردرد دارم؛ ممکن است میلوما باشد؟

بیشتر کمردردها علت‌های شایع‌تری مثل مشکل عضله، دیسک یا آرتروز دارند. اما کمردرد یا درد استخوانی که از ۶۰ سالگی به بعد ماندگار است، یا با خستگی، کم‌خونی یا شکستگی بی‌دلیل همراه است، ارزش آزمایش‌های ساده میلوما را دارد [۴].

آیا میلوما با آزمایش خون معمولی (CBC) پیدا می‌شود؟

شمارش خون ممکن است کم‌خونی را نشان دهد، ولی برای تشخیص کافی نیست؛ آزمایش‌های اصلی، الکتروفورز پروتئین سرم و زنجیره‌های سبک آزاد هستند [۴، ۵]. در یک مطالعه در مطب پزشکان عمومی، وقتی هموگلوبین و سرعت رسوب خون (یا غلظت پلاسما) هر دو طبیعی بودند، احتمال میلوما بسیار کم بود [۷].

در آزمایشم پروتئین M یا MGUS دیده شده؛ یعنی سرطان دارم؟

نه. MGUS سرطان نیست و از هر ۱۰۰ نفر بالای ۵۰ سال حدود ۳ نفر آن را دارند [۹]. هر سال حدود یک نفر از هر ۱۰۰ فرد مبتلا به MGUS به میلوما یا بیماری مشابه می‌رسد [۸]؛ برای همین پزشک آزمایش‌ها را به‌طور منظم تکرار می‌کند. بیشتر بخوانید: MGUS و میلومای خاموش.

آیا در همه بیماران میلوما پروتئین M در خون دیده می‌شود؟

تقریباً در همه. در یک بررسی بزرگ، حدود یک نفر از هر ۵ بیمار فقط زنجیره سبک می‌ساخت که با آزمایش زنجیره‌های سبک آزاد پیدا می‌شود، و فقط حدود ۳ نفر از هر ۱۰۰ بیمار هیچ پروتئین قابل اندازه‌گیری نمی‌ساختند [۶].

میلوما سرطان استخوان است؟

نه دقیقاً. میلوما سرطان پلاسماسل‌هاست؛ سلول‌هایی از گلبول‌های سفید که در مغز استخوان آنتی‌بادی می‌سازند. سلول‌های میلوما استخوان را از درون ضعیف می‌کنند [۲]؛ برای همین میلوما جزو سرطان‌های خون است. سرطان‌های خون را ببینید.

چرا تشخیص زود میلوما مهم است؟

گروه بین‌المللی میلوما تأکید می‌کند که دیر تشخیص دادن بیماری و عقب انداختن درمان می‌تواند به بیماران آسیب بزند [۱]. درباره درمان‌های امروزی، درمان‌های جدید مولتیپل میلوما را بخوانید.

ویژه پزشکان

معیارهای ارجاع و تشخیص (ویژه پزشکان)

ویژه پزشکانNICE NG12 (اصلاح ۲۰۲۵).
ویژه پزشکان

NICE NG12 (اصلاح ۲۰۲۵). در افراد ۶۰ سال و بالاتر با درد استخوانی پایدار، به‌ویژه کمردرد، یا شکستگی بی‌علت: شمارش کامل خون، کلسیم، ویسکوزیته پلاسما یا ESR، پاراپروتئین با الکتروفورز پروتئین سرم و زنجیره‌های سبک آزاد سرم؛ اگر sFLC در دسترس نیست، آزمایش بنس‌جونز ادرار. اگر نتایج به میلوما اشاره دارد، ارجاع در مسیر سرطان مشکوک (تشخیص یا رد ظرف ۲۸ روز) [۴].

تعریف IMWG ‏۲۰۱۴. پلاسماسل تک‌دودمانی مغز استخوان ۱۰٪ یا بیشتر یا پلاسماسیتوم اثبات‌شده با بیوپسی، به‌علاوه دست‌کم یک رویداد تعریف‌کننده: هیپرکلسمی (کلسیم بیش از ۰٫۲۵ میلی‌مول در لیتر بالاتر از حد بالای طبیعی یا بیش از ۲٫۷۵ میلی‌مول در لیتر، یعنی بیش از ۱۱ میلی‌گرم در دسی‌لیتر)، نارسایی کلیه (کلیرانس کراتینین کمتر از ۴۰ میلی‌لیتر در دقیقه یا کراتینین سرم بیش از ۲ میلی‌گرم در دسی‌لیتر)، کم‌خونی (هموگلوبین کمتر از ۱۰ گرم در دسی‌لیتر یا بیش از ۲ گرم در دسی‌لیتر زیر حد پایین طبیعی)، یک یا چند ضایعه لیتیک در رادیوگرافی، CT یا PET-CT؛ یا یکی از نشانگرهای SLiM: پلاسماسل ۶۰٪ یا بیشتر، نسبت زنجیره سبک آزاد درگیر به غیردرگیر ۱۰۰ یا بیشتر، یا بیش از یک ضایعه کانونی (۵ میلی‌متر یا بزرگ‌تر) در MRI [۱].

تظاهر بالینی (۱۰۲۷ بیمار تازه‌تشخیص، مایو کلینیک، ۱۹۸۵ تا ۱۹۹۸). میانه سن ۶۶ سال، ۲٪ زیر ۴۰ سال و ۳۸٪ هفتاد سال یا بیشتر؛ کم‌خونی ۷۳٪، کلسیم ۱۱ میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا بیشتر ۱۳٪، کراتینین ۲ میلی‌گرم در دسی‌لیتر یا بیشتر ۱۹٪، یافته غیرطبیعی در رادیوگرافی ۷۹٪. باند موضعی در SPEP ‏۸۲٪ و پروتئین مونوکلونال در ایمونوفیکساسیون ۹۳٪؛ میلومای زنجیره سبک ۲۰٪ و غیرترشحی ۳٪ [۶].

پنل غربالگری. در ۱۸۷۷ بیمار با اختلال پلاسماسل، پنل ساده‌شده SPEP به‌همراه FLC سرم در مقایسه با پنل کامل (SPEP، IFE و FLC) هیچ کاهشی در حساسیت برای میلوما نداشت؛ کاهش حساسیت برای MGUS ‏۸٪ بود [۵]. در مراقبت اولیه (۲۷۰۳ بیمار و ۱۲٬۱۵۷ شاهد)، هموگلوبین طبیعی به‌همراه PV طبیعی LR منفی ۰٫۱۲ (۰٫۰۷ تا ۰٫۲۳) داشت و هموگلوبین، کلسیم و PV طبیعی با هم LR منفی ۰٫۰۶ (۰٫۰۲ تا ۰٫۱۸)؛ PV و ESR برای تأیید و رد میلوما از CRP بهتر بودند [۷].

تأخیر تشخیص. در نظرسنجی ملی تجربه بیماران سرطانی انگلستان (۲۰۱۰؛ ۴۱٬۲۹۹ بیمار، ۲۴ سرطان)، ۵۰٫۶٪ بیماران میلوما سه بار یا بیشتر پیش از ارجاع به پزشک عمومی مراجعه کرده بودند؛ OR ‏۳٫۴۲ (۳٫۰۱ تا ۳٫۹۰) در برابر سرطان رکتوم، بالاترین در میان سرطان‌های بررسی‌شده [۳].

فشار بر نخاع. گروه کاری استخوان IMWG پرتودرمانی را برای فشار بر نخاع علامت‌دار یا قریب‌الوقوع و جراحی را برای ناپایداری ستون مهره یا فشار قطعات استخوانی بر نخاع توصیه می‌کند [۱۰].

شواهد علمی

شواهد علمی

۳ مورد
رهنمود بالینی

معیارهای به‌روزشده گروه کاری بین‌المللی میلوما (IMWG) برای تشخیص مولتیپل میلوما

Lancet Oncol · 2014تعریف مولتیپل میلوما: سلول‌های پلاسمای کلونال در مغز استخوان دست‌کم ۱۰٪ یا پلاسماسیتومای استخوانی یا خارج‌استخ…
۴توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
خلاصه و ترجمه
مطالعه مشاهده‌ای

مطالعه بلندمدت پیش‌آگهی در گاموپاتی مونوکلونال با اهمیت نامشخص

N Engl J Med · 2002
۱۱۵ نفر از ۱۳۸۴ بیمار طی ۱۱٬۰۰۹ فرد-سال پیگیریپیشرفت MGUS در طول پیگیری
خلاصه و ترجمه
رهنمود بالینی

درمان بیماری استخوانی مرتبط با میلوم متعدد: توصیه‌های گروه کاری استخوان گروه کاری بین‌المللی میلوم

The Lancet Oncology · 2021زولدرونیک اسید به‌عنوان داروی ارجح هدف‌گیرنده استخوان برای بیماران مبتلا به میلوم متعدد تازه‌تشخیص‌داده‌شده، ب…
۶توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
خلاصه و ترجمه

انواع سرطان مرتبط

مولتیپل میلوما

منابع علمی

۱۰ منبع
نمایش همه منابع، ۳ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    International Myeloma Working Group updated criteria for the diagnosis of multiple myelomaRajkumar SV, Dimopoulos MA, Palumbo A, et al · Lancet Oncol · 2014;15:e538-48
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹
  2. ۲
    Plasma Cell Neoplasms (Including Multiple Myeloma) Treatment (PDQ®)–Patient VersionNational Cancer Institute · cancer.gov · 2023
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶
  3. ۳
    Variation in number of general practitioner consultations before hospital referral for cancer: findings from the 2010 National Cancer Patient Experience Survey in EnglandLyratzopoulos G, Neal RD, Barbiere JM, et al · Lancet Oncol · 2012;13:353-65
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳
  4. ۴
    Suspected cancer: recognition and referral (NICE guideline NG12) — Recommendations organised by site of cancerNational Institute for Health and Care Excellence (NICE) · nice.org.uk · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰
  5. ۵
    Screening panels for detection of monoclonal gammopathiesKatzmann JA, Kyle RA, Benson J, et al · Clin Chem · 2009;55:1517-22
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  6. ۶
    Review of 1027 patients with newly diagnosed multiple myelomaKyle RA, Gertz MA, Witzig TE, et al · Mayo Clin Proc · 2003;78:21-33
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
  7. ۷
    Early detection of multiple myeloma in primary care using blood tests: a case-control study in primary careKoshiaris C, Van den Bruel A, Oke JL, et al · Br J Gen Pract · 2018;68:e586-e593
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  8. ۸
    A long-term study of prognosis in monoclonal gammopathy of undetermined significanceKyle RA, Therneau TM, Rajkumar SV, et al · N Engl J Med · 2002;346:564-9
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  9. ۹
    Prevalence of monoclonal gammopathy of undetermined significanceKyle RA, Therneau TM, Rajkumar SV, et al · N Engl J Med · 2006;354:1362-9
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  10. ۱۰
    Treatment of multiple myeloma-related bone disease: recommendations from the Bone Working Group of the International Myeloma Working GroupTerpos E, Zamagni E, Lentzsch S, et al · Lancet Oncol · 2021;22:e119-e130
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.

این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/symptoms-of-multiple-myeloma/

مطالب مرتبط

سرطان پانکراس۶ آبان ۱۴۰۵ علائم سرطان پانکراس چیست؟ سرطان پانکراس (لوزالمعده) در آغاز معمولاً علامتی ندارد؛ زردی پوست و چشم، ادرار تیره، کاهش وزن و اشتها بی‌دلیل، درد بالای شکم که به پشت می‌زند و دیابت تازه بعد از ۵۰ سالگی از علائم آن هستند. سرطان‌های خون (لوسمی، لنفوم و میلوم)لوسمی، لنفوم و میلوما در یک نگاه: علائم، آزمایش خون و مغز استخوان، و درمان‌ها از قرص‌های هدفمند تا CAR-T و پیوند. مولتیپل میلوماعلائم (کلسیم بالا، کلیه، کم‌خونی، درد استخوان)، مراحل پیش از بیماری، درمان با چند دارو و پیوند، و مراقبت از استخوان و عفونت.