جدیدترین درمان‌های سرطاندکتر محمدرضا دبیری
دکتر محمدرضا دبیریEnglish
نوع سرطان

مولتیپل میلوما

از MGUS و میلومای خاموش تا رژیم‌های چهاردارویی، CAR-T و آنتی‌بادی‌های دوویژه

به‌روزرسانی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵۸ دقیقه مطالعه۴۱ منبع علمی
نمایش برای:

خلاصه نکات کلیدی

  • مولتیپل میلوما سرطان پلاسماسل‌های مغز استخوان است و تقریباً همیشه از یک مرحله پیش‌ساز بی‌علامت به نام MGUS آغاز می‌شود [۱، ۲].
  • تشخیص بر اساس معیارهای گروه کاری بین‌المللی میلوما (IMWG) و وجود آسیب عضوی CRAB یا نشانگرهای پرخطر SLiM است [۱].
  • درمان القایی با رژیم سه‌دارویی VRd (بورتزومیب، لنالیدومید و دگزامتازون)، پیوند اتولوگ و نگه‌دارنده با لنالیدومید پایه درمان بیماران مناسب پیوند است [۱۴، ۱۵]؛ افزودن داراتوموماب (رژیم چهاردارویی D-VRd) در کارآزمایی PERSEUS بقای بدون پیشرفت چهارساله را به ۸۴٫۳٪ رساند و در رهنمود EHA-EMN (۲۰۲۵) استاندارد جدید درمان است [۳، ۱۹].
  • در بیماری عودکرده، رژیم‌های سه‌دارویی مبتنی بر کارفیلزومیب یا پومالیدومید و ترکیب‌های حاوی داراتوموماب پایه درمان‌اند [۱۹، ۲۱، ۲۲] و در مراحل بعدی، CAR-T (ide-cel و cilta-cel) و آنتی‌بادی‌های دوویژه (تکلیستاماب، الراناتاماب، تالکوتاماب) پاسخ‌های عمیق ایجاد می‌کنند [۴، ۵، ۶، ۷، ۸].
  • مراقبت حمایتی، به‌ویژه حفظ سلامت استخوان و پیشگیری از عفونت، بخش جدایی‌ناپذیر درمان است [۹، ۱۰].

مولتیپل میلوما چیست؟

پلاسماسل‌ها نوعی گلبول سفید در مغز استخوان‌اند که آنتی‌بادی تولید می‌کنند. در مولتیپل میلوما، یک دودمان از پلاسماسل‌ها به‌صورت کنترل‌نشده تکثیر می‌شود و مقدار زیادی از یک آنتی‌بادی ناقص یا یکسان به نام پروتئین مونوکلونال (پروتئین M) یا زنجیره سبک آزاد می‌سازد. این سلول‌ها می‌توانند استخوان را تخریب کنند، کار کلیه را مختل کنند، خون‌سازی طبیعی را کاهش دهند و سیستم ایمنی را تضعیف کنند [۱].

میلوما یکی از سه گروه اصلی سرطان‌های خون است؛ برای نمای کلی به صفحه سرطان‌های خون مراجعه کنید.

طیف بیماری‌های پلاسماسل: از MGUS تا میلوما
وضعیتمعیارهای اصلی (IMWG)سیر و برخورد
MGUS (گاموپاتی مونوکلونال با اهمیت نامشخص)پروتئین M سرم کمتر از ۳ گرم در دسی‌لیتر، پلاسماسل‌های مغز استخوان کمتر از ۱۰٪، بدون آسیب عضوی [۱]خطر پیشرفت کم؛ فقط پیگیری دوره‌ای [۲]
میلومای خاموش (Smoldering)پروتئین M سرم ۳ گرم در دسی‌لیتر یا بیشتر (یا پروتئین M ادرار ۵۰۰ میلی‌گرم در ۲۴ ساعت یا بیشتر) و/یا پلاسماسل ۱۰ تا ۶۰٪، بدون آسیب عضوی [۱]خطر پیشرفت بیشتر از MGUS [۱۱]؛ در موارد پرخطر، درمان زودهنگام مطرح است [۱۲، ۲۳]
مولتیپل میلوماپلاسماسل ۱۰٪ یا بیشتر (یا پلاسموسیتوم اثبات‌شده با بیوپسی) به‌علاوه دست‌کم یک رویداد تعریف‌کننده میلوما (CRAB یا SLiM) [۱]نیاز به درمان

علائم و نشانه‌ها

علائم میلوما اغلب با واژه انگلیسی CRAB خلاصه می‌شوند [۱]:

  • C – کلسیم بالا: تشنگی، پرادراری، یبوست، خستگی و گیجی
  • R – نارسایی کلیه: به دلیل رسوب زنجیره‌های سبک در کلیه
  • A – کم‌خونی: خستگی و تنگی نفس
  • B – ضایعات استخوانی: درد استخوان (به‌ویژه کمر و دنده‌ها) و شکستگی با ضربه‌های جزئی

عفونت‌های مکرر (مانند ذات‌الریه) نیز شایع‌اند، زیرا تولید آنتی‌بادی‌های طبیعی کاهش می‌یابد و عفونت همچنان علت اصلی عوارض و مرگ در این بیماران است [۱۰].

ویژه بیماران

علائم هشدار

ویژه بیماران
چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟

در این شرایط فوراً به اورژانس مراجعه کنید:

  • ضعف یا بی‌حسی ناگهانی پاها، یا اختلال در کنترل ادرار یا مدفوع همراه با کمردرد: می‌تواند نشانه فشار بر نخاع باشد و نیاز به درمان فوری (پرتودرمانی یا جراحی) دارد [۹].
  • گیجی، خواب‌آلودگی شدید و تشنگی زیاد: ممکن است نشانه کلسیم بسیار بالا باشد.

تشخیص و مرحله‌بندی

آزمایش‌های تشخیصی میلوما

  1. ۱

    الکتروفورز و ایمونوفیکساسیون پروتئین‌های سرم و ادرار (SPEP/UPEP)

    برای یافتن و اندازه‌گیری پروتئین M و تعیین نوع آن (مانند IgG یا IgA) [۱۹].

  2. ۲

    زنجیره‌های سبک آزاد سرم (FLC)

    اندازه‌گیری زنجیره‌های کاپا و لامبدا و نسبت آن‌ها؛ نسبت بسیار بالا خود یکی از معیارهای تشخیص میلوماست [۱].

  3. ۳

    آسپیراسیون و بیوپسی مغز استخوان

    تعیین درصد پلاسماسل‌های تک‌دودمانی و انجام بررسی ژنتیکی (FISH) برای یافتن تغییرات ژنتیکی پرخطر، که در ارزیابی خطر و پیش‌آگهی به کار می‌روند [۱۳].

  4. ۴

    تصویربرداری کل بدن

    برای یافتن ضایعات استخوانی از روش‌های حساس مانند CT کم‌دوز کل بدن، PET-CT یا MRI استفاده می‌شود [۱، ۱۹].

  5. ۵

    آزمایش‌های عمومی

    شمارش خون، کلسیم، کراتینین، آلبومین، بتا-۲ میکروگلوبولین و LDH که همراه با یافته‌های ژنتیکی در مرحله‌بندی بین‌المللی (R-ISS و R2-ISS) به کار می‌روند [۱۹].

ویژه پزشکانرویدادهای تعریف‌کننده میلوما (IMWG 2014)
ویژه پزشکان
رویدادهای تعریف‌کننده میلوما (IMWG 2014)
معیارتعریف
C – هیپرکلسمیکلسیم سرم بیش از ۰٫۲۵ میلی‌مول در لیتر (بیش از ۱ میلی‌گرم در دسی‌لیتر) بالاتر از حد طبیعی یا بیش از ۲٫۷۵ میلی‌مول در لیتر (بیش از ۱۱ میلی‌گرم در دسی‌لیتر) [۱]
R – نارسایی کلیهکلیرانس کراتینین کمتر از ۴۰ میلی‌لیتر در دقیقه یا کراتینین سرم بیش از ۲ میلی‌گرم در دسی‌لیتر [۱]
A – کم‌خونیهموگلوبین کمتر از ۱۰ گرم در دسی‌لیتر یا بیش از ۲ گرم در دسی‌لیتر کمتر از حد پایین طبیعی [۱]
B – ضایعه استخوانییک یا چند ضایعه لیتیک در رادیوگرافی، CT یا PET-CT [۱]
S – شصت درصدپلاسماسل تک‌دودمانی مغز استخوان ۶۰٪ یا بیشتر [۱]
Li – زنجیره سبکنسبت زنجیره سبک آزاد درگیر به غیردرگیر ۱۰۰ یا بیشتر (با سطح زنجیره درگیر دست‌کم ۱۰۰ میلی‌گرم در لیتر) [۱]
M – MRIبیش از یک ضایعه کانونی (۵ میلی‌متر یا بزرگ‌تر) در MRI [۱، ۱۹]

MGUS و میلومای خاموش

MGUS وضعیتی شایع و بی‌علامت است که اغلب به‌طور اتفاقی در آزمایش خون کشف می‌شود. در مطالعه بلندمدت مایو کلینیک روی ۱۳۸۴ بیمار، احتمال تجمعی تبدیل به میلوما یا بیماری‌های مرتبط ۱۲٪ در ۱۰ سال، ۲۵٪ در ۲۰ سال و ۳۰٪ در ۲۵ سال بود [۲].

میلومای خاموش خطر بالاتری دارد: خطر پیشرفت در پنج سال نخست ۱۰٪ در سال، در پنج سال بعد حدود ۳٪ و پس از آن ۱٪ در سال بود [۱۱]. پیگیری منظم همچنان رویکرد استاندارد بیشتر بیماران است [۱۹]. برای بیماران با میلومای خاموش پرخطر، درمان زودهنگام با لنالیدومید (lenalidomide) خوراکی [۲۳] یا داراتوموماب (daratumumab) زیرجلدی [۱۲] در کارآزمایی‌ها خطر پیشرفت را کاهش داده است و داراتوموماب در کارآزمایی AQUILA بقای کلی را نیز بهبود داد [۱۲]. رهنمود EHA-EMN (۲۰۲۵) درمان سه‌ساله با داراتوموماب را در میلومای خاموش پرخطر قابل بررسی می‌داند [۱۹].

MGUS دارم؛ آیا باید نگران باشم؟

بیشتر افراد مبتلا به MGUS هرگز به میلوما مبتلا نمی‌شوند [۲]. با این حال، پیگیری منظم با آزمایش خون به تشخیص زودهنگام هر تغییری کمک می‌کند.

درمان میلومای تازه‌تشخیص‌داده‌شده

مسیر درمان بیماران مناسب پیوند

  1. ۱

    درمان القایی: VRd یا رژیم چهاردارویی D-VRd

    درمان با چند دوره ترکیب دارویی آغاز می‌شود. رژیم سه‌دارویی VRd شامل بورتزومیب (bortezomib)، لنالیدومید و دگزامتازون (dexamethasone) پایه درمان القایی است و در کارآزمایی IFM 2009 همراه با پیوند به کار رفت [۱۴]. افزودن آنتی‌بادی ضد CD38 داراتوموماب (رژیم چهاردارویی D-VRd) در کارآزمایی PERSEUS کنترل بیماری را به‌طور چشمگیری طولانی‌تر کرد و در بیشتر بیماران، بیماری باقیمانده حتی با آزمون‌های بسیار حساس (MRD) قابل ردیابی نبود [۳]. رهنمود EHA-EMN (۲۰۲۵) رژیم‌های چهاردارویی D-VRd و Isa-VRd را استاندارد جدید القایی می‌داند و VRd را نیز گزینه‌ای قابل استفاده ذکر می‌کند [۱۹].

  2. ۲

    جمع‌آوری سلول‌های بنیادی و پیوند اتولوگ

    پس از شیمی‌درمانی با دوز بالای ملفالان، سلول‌های بنیادی خود بیمار بازگردانده می‌شوند. در کارآزمایی IFM 2009، پیوند مدت کنترل بیماری را طولانی‌تر کرد، هرچند بقای کلی چهارساله تفاوتی نداشت [۱۴].

  3. ۳

    درمان تحکیمی

    دوره‌های کوتاه از همان رژیم القایی پس از پیوند، که در PERSEUS بخشی از برنامه درمان بود [۳].

  4. ۴

    درمان نگه‌دارنده

    لنالیدومید خوراکی برای مدت طولانی ادامه می‌یابد. در فراتحلیل کارآزمایی‌ها، نگه‌دارنده با لنالیدومید مدت کنترل بیماری را بیش از دو برابر کرد و خطر مرگ را کاهش داد، هرچند خطر سرطان ثانویه اندکی بیشتر بود [۱۵]. در PERSEUS، داراتوموماب نیز به نگه‌دارنده افزوده شد و رهنمود EHA-EMN ترکیب داراتوموماب و لنالیدومید را استاندارد جدید نگه‌دارنده می‌داند [۳، ۱۹].

بیماران نامناسب برای پیوند

در بیماران مسن‌تر یا با بیماری‌های همراه، رژیم‌های بدون پیوند نیز بسیار مؤثرند. در کارآزمایی SWOG S0777 در بیماران بدون برنامه پیوند فوری، رژیم سه‌دارویی VRd در مقایسه با لنالیدومید و دگزامتازون (Rd) هم کنترل بیماری و هم بقای کلی را بهبود داد [۲۰]. افزودن آنتی‌بادی ضد CD38 نتایج را باز هم بهتر کرده است: در کارآزمایی MAIA، افزودن داراتوموماب به لنالیدومید و دگزامتازون (DRd) مدت کنترل بیماری را تقریباً دو برابر کرد و بقای کلی را افزایش داد [۱۶]؛ رژیم‌های چهاردارویی D-VRd (کارآزمایی CEPHEUS) [۲۴] و Isa-VRd با ایزاتوکسیماب (isatuximab) (کارآزمایی IMROZ) [۱۷] نیز در مقایسه با VRd خطر پیشرفت بیماری یا مرگ را کاهش دادند. رهنمود EHA-EMN (۲۰۲۵) در بیماران زیر ۸۰ سال بدون ضعف قابل توجه D-VRd یا Isa-VRd را توصیه می‌کند، DRd را به‌ویژه در بیماران ضعیف‌تر گزینه‌ای ارزشمند می‌داند و VRd را نیز قابل استفاده ذکر می‌کند؛ انتخاب رژیم باید بر اساس سن زیستی و میزان ضعف (frailty) انجام شود [۱۹].

درمان میلومای عودکرده، CAR-T و دوویژه‌ها

میلوما معمولاً پس از دوره‌ای بهبودی عود می‌کند و بیماران در طول زمان چند خط درمان دریافت می‌کنند. در نخستین عودها، رژیم‌های سه‌دارویی با داروهایی که بیماری به آن‌ها مقاوم نشده، پایه درمان‌اند [۱۹]؛ برای نمونه، افزودن کارفیلزومیب (carfilzomib) به لنالیدومید و دگزامتازون (KRd) [۲۱] و رژیم پومالیدومید (pomalidomide)، بورتزومیب و دگزامتازون (PVd) در بیمارانی که قبلاً لنالیدومید گرفته‌اند [۲۲]، مدت کنترل بیماری را طولانی‌تر کردند. رهنمود EHA-EMN (۲۰۲۵) در عود اول، ترکیب‌های سه‌دارویی حاوی ضد CD38 (مانند داراتوموماب همراه لنالیدومید و دگزامتازون یا همراه کارفیلزومیب و دگزامتازون) را ترجیح می‌دهد و KRd و PVd را نیز از گزینه‌های معتبر می‌داند [۱۹].

در مراحل بعدی یا بیماری مقاوم، دو هدف جدید روی سلول‌های میلوما، یعنی BCMA و GPRC5D، امکان ایمنی‌درمانی‌های بسیار مؤثری را فراهم کرده‌اند.

ایمنی‌درمانی‌های نوین در میلومای عودکرده

ایدکابتاژن ویکلوسل (ide-cel)

سلول‌درمانی CAR-T علیه BCMA که یک بار تزریق می‌شود. در کارآزمایی KarMMa-3، در بیمارانی که قبلاً سه گروه دارویی اصلی را دریافت کرده بودند، کنترل بیماری در مقایسه با رژیم‌های استاندارد به‌طور چشمگیری طولانی‌تر بود [۲۶].

سیلتاکابتاژن اتولوسل (cilta-cel)

CAR-T دیگری علیه BCMA. در کارآزمایی CARTITUDE-4، در بیماران مقاوم به لنالیدومید، در مقایسه با درمان استاندارد هم کنترل بیماری بهتر بود و هم بقای کلی [۵، ۲۵].

تکلیستاماب (teclistamab)

آنتی‌بادی دوویژه BCMA×CD3 که زیرجلدی تزریق می‌شود و سلول‌های T بدن را به سلول‌های میلوما متصل می‌کند. در کارآزمایی MajesTEC-1، در بیمارانی که پیش‌تر چند خط درمان گرفته بودند، بیش از نیمی از بیماران پاسخ دادند [۶].

الراناتاماب (elranatamab)

آنتی‌بادی دوویژه BCMA×CD3 با تزریق زیرجلدی. در کارآزمایی MagnetisMM-3، در بیمارانی که قبلاً درمانی علیه BCMA نگرفته بودند، بیش از نیمی از بیماران پاسخ دادند [۷].

تالکوتاماب (talquetamab)

نخستین آنتی‌بادی دوویژه علیه GPRC5D، هدفی متفاوت از BCMA، که در بیشتر بیماران پاسخ ایجاد کرد؛ عوارض پوستی، ناخن و تغییر حس چشایی از ویژگی‌های این دارو است [۸].

مراقبت حمایتی

محورهای اصلی مراقبت حمایتی

داروهای محافظ استخوان

گروه کاری بین‌المللی میلوما زولدرونیک اسید (zoledronic acid) را برای همه بیماران تازه‌تشخیص، با یا بدون ضایعه استخوانی، داروی ترجیحی می‌داند؛ دنوزوماب (denosumab) به‌ویژه در نارسایی کلیه گزینه مناسبی است [۹، ۱۹]. در یک کارآزمایی بزرگ، دنوزوماب در پیشگیری از عوارض استخوانی هم‌ارز زولدرونیک اسید بود و آسیب کلیوی کمتری داشت، اما کاهش کلسیم خون با آن شایع‌تر بود [۱۸].

درد و شکستگی

تزریق سیمان به مهره‌های شکسته (ورتبروپلاستی/کایفوپلاستی) برای شکستگی‌های دردناک مؤثر است؛ پرتودرمانی برای درد کنترل‌نشده یا فشار بر نخاع و جراحی برای شکستگی استخوان‌های بلند یا ناپایداری ستون فقرات به کار می‌رود [۹].

پیشگیری از عفونت

واکسیناسیون، پیشگیری دارویی ضدمیکروبی، رعایت اصول کنترل عفونت و در گروهی از بیماران، جایگزینی ایمونوگلوبولین وریدی، پایه‌های پیشگیری از عفونت‌اند [۱۰]. این موضوع به‌ویژه در دوران درمان با آنتی‌بادی‌های دوویژه اهمیت دارد [۶، ۷].

ویژه بیماران

پس از تشخیص چه کنم؟

ویژه بیماران
راهنمای بیمار: زندگی با میلوما۱ / ۵
۱

۱. میلوما بیماری قابل کنترل است

با درمان‌های امروزی، بسیاری از بیماران دوره‌های طولانی بهبودی را تجربه می‌کنند؛ برای مثال، در کارآزمایی PERSEUS بیش از ۸۰٪ بیماران پس از چهار سال بدون پیشرفت بیماری بودند [۳].

۲

۲. مراقبت از استخوان‌ها

داروهای تقویت استخوان معمولاً به‌صورت تزریق ماهانه داده می‌شوند [۹]. پیش از شروع این داروها معاینه دندان‌پزشکی انجام دهید و پیش از هر کشیدن دندان به پزشک خود اطلاع دهید، زیرا استئونکروز فک عارضه‌ای نادر اما مهم این داروهاست [۱۸]. از بلند کردن اجسام سنگین پرهیز کنید.

۳

۳. پیشگیری از عفونت

واکسن‌های توصیه‌شده (مانند آنفلوانزا و پنوموکوک) را طبق نظر پزشک دریافت کنید و داروهای پیشگیری را منظم مصرف کنید [۱۰]. تب، سرفه یا سوزش ادرار را جدی بگیرید و فوراً گزارش دهید.

۴

۴. اگر بیماری عود کند

عود میلوما شایع است، اما گزینه‌های درمانی متعددی وجود دارد. معمولاً ترکیبی سه‌دارویی از داروهایی که بیماری به آن‌ها مقاوم نشده، مانند کارفیلزومیب یا پومالیدومید همراه دگزامتازون، به کار می‌رود [۲۱، ۲۲]. در مراحل بعدی، سلول‌درمانی CAR-T مطرح است: سلول‌های T شما جمع‌آوری و در آزمایشگاه طوری تغییر داده می‌شوند که پروتئین BCMA را روی سلول‌های میلوما شناسایی کنند و پس از تزریق باید چند هفته نزدیک مرکز درمانی بمانید تا تب و عوارض عصبی پایش شوند [۴، ۵].

۵

۵. محافظت از کلیه‌ها

آب کافی بنوشید و بدون مشورت با پزشک از مسکن‌های ضدالتهابی (مانند ایبوپروفن) استفاده نکنید، زیرا نارسایی کلیه یکی از عوارض مهم میلوماست [۱].

پرسش‌های متداول

آیا مولتیپل میلوما قابل درمان قطعی است؟

میلوما هنوز در بیشتر بیماران بیماری مزمنی با احتمال عود تلقی می‌شود، اما درمان‌های جدید پاسخ‌های بسیار عمیق (MRD منفی) و طولانی ایجاد کرده‌اند [۳، ۵].

آیا همه بیماران به پیوند مغز استخوان نیاز دارند؟

خیر. پیوند اتولوگ بقای بدون پیشرفت را افزایش می‌دهد [۱۴]، اما بیماران غیرقابل پیوند نیز با رژیم‌هایی مانند VRd [۲۰] و رژیم‌های مبتنی بر داراتوموماب [۱۶، ۲۴] یا ایزاتوکسیماب [۱۷] نتایج بسیار خوبی دارند.

میلومای خاموش را باید درمان کرد؟

بیشتر بیماران با میلومای خاموش کم‌خطر فقط پیگیری می‌شوند [۱۹]. برای موارد پرخطر، درمان زودهنگام با لنالیدومید در کارآزمایی E3A06 [۲۳] و با داراتوموماب در کارآزمایی AQUILA [۱۲] خطر پیشرفت را کاهش داد و می‌تواند با پزشک بررسی شود.

تفاوت CAR-T و آنتی‌بادی دوویژه چیست؟

CAR-T یک‌بار و از سلول‌های خود بیمار ساخته می‌شود؛ آنتی‌بادی دوویژه دارویی آماده است که به‌طور مداوم تزریق می‌شود و سلول‌های T بدن را به سلول‌های میلوما متصل می‌کند. هر دو می‌توانند سندرم رهایی سیتوکین ایجاد کنند و دوویژه‌ها با خطر عفونت بالایی همراه‌اند [۴، ۶].

چرا درد کمر در میلوما مهم است؟

میلوما می‌تواند باعث شکستگی فشاری مهره‌ها شود. درد کمر جدید یا شدید باید بررسی شود و همراهی آن با ضعف پاها یک اورژانس است [۹].

ویژه پزشکان

شواهد و پیشرفت‌های اخیر (ویژه پزشکان)

ویژه پزشکان۴ یافته کلیدی · تشخیص و ارزیابی خطر · +۱ بخش دیگر
ویژه پزشکان
۷۵ ماه
میانه بقای کلی با VRd در بیماران بدون برنامه پیوند فوری
در برابر ۶۴ ماه با Rd؛ نسبت خطر ۰٫۷۰۹ (SWOG S0777) [۲۰]
۲۶٫۳ ماه
میانه بقای بدون پیشرفت با KRd در میلومای عودکرده
در برابر ۱۷٫۶ ماه با Rd؛ نسبت خطر ۰٫۶۹ (ASPIRE) [۲۱]
۹۳٫۰٪
بقای کلی پنج‌ساله با داراتوموماب در میلومای خاموش پرخطر
در برابر ۸۶٫۹٪ با پیگیری فعال (AQUILA) [۱۲]
۰٫۵۵
نسبت خطر مرگ با cilta-cel در خط ۱ تا ۳ عود
نسبت خطر پیشرفت یا مرگ ۰٫۲۹؛ بیماران مقاوم به لنالیدومید (CARTITUDE-4، تحلیل به‌روزشده) [۲۵]
ویژه پزشکان

تشخیص و ارزیابی خطر

  • تعریف میلومای پرخطر: اجماع IMS/IMWG (۲۰۲۵) میلومای پرخطر را با هر یک از این یافته‌ها تعریف می‌کند: del(17p) با کسر کلونال بیش از ۲۰٪ یا جهش TP53؛ جابه‌جایی t(4;14)، t(14;16) یا t(14;20) همراه با 1q+ یا del(1p32)؛ del(1p32) دوآللی، یا تک‌آللی همراه با 1q+؛ و بتا-۲ میکروگلوبولین ۵٫۵ میلی‌گرم در لیتر یا بیشتر با کراتینین طبیعی [۱۳].
  • مرحله‌بندی و عوامل پیش‌آگهی: رهنمود EHA-EMN (۲۰۲۵) مرحله‌بندی R2-ISS و عوامل پیش‌آگهی تازه (MRD، پلاسماسل‌های در گردش و سنجش پروتئین مونوکلونال با طیف‌سنجی جرمی) را در توصیه‌های خود به کار گرفته است [۱۹].

میلومای خاموش پرخطر

  • E3A06: در بیماران با خطر متوسط یا بالا، لنالیدومید تک‌دارویی در مقایسه با پیگیری، بقای بدون پیشرفت سه‌ساله را از ۶۶٪ به ۹۱٪ رساند (نسبت خطر ۰٫۲۸) [۲۳].
  • AQUILA: داراتوموماب زیرجلدی در مقایسه با پیگیری فعال، خطر پیشرفت یا مرگ را ۵۱٪ کاهش داد و نخستین داده‌های تصادفی بقای کلی را برای مداخله زودهنگام فراهم کرد [۱۲].
ویژه پزشکان

میلومای تازه‌تشخیص

  • پیوند اتولوگ (IFM 2009): پیوند پس از VRd میانه بقای بدون پیشرفت را از ۳۶ به ۵۰ ماه افزایش داد، بدون تفاوت در بقای کلی چهارساله (۸۱٪ در برابر ۸۲٪) [۱۴].
  • القای چهاردارویی در بیماران مناسب پیوند (PERSEUS): D-VRd در مقایسه با VRd بقای بدون پیشرفت ۴۸ ماهه را به ۸۴٫۳٪ در برابر ۶۷٫۷٪ رساند (نسبت خطر پیشرفت یا مرگ ۰٫۴۲) و MRD منفی ۷۵٫۲٪ در برابر ۴۷٫۵٪ بود [۳].
  • نگه‌دارنده با لنالیدومید (فراتحلیل): میانه بقای بدون پیشرفت ۵۲٫۸ در برابر ۲۳٫۵ ماه و نسبت خطر مرگ ۰٫۷۵، با خطر اندکی بیشتر سرطان ثانویه [۱۵].
  • بیماران نامناسب پیوند: در SWOG S0777 (بیماران بدون برنامه پیوند فوری)، VRd در مقایسه با Rd میانه بقای بدون پیشرفت را از ۳۰ به ۴۳ ماه رساند [۲۰]. در MAIA با پیگیری بیش از پنج سال، DRd میانه بقای بدون پیشرفت را از ۳۴٫۴ به ۶۱٫۹ ماه رساند و بقای کلی پنج‌ساله ۶۶٫۶٪ در برابر ۵۳٫۶٪ بود (نسبت خطر ۰٫۶۶) [۱۶]. در CEPHEUS، D-VRd در مقایسه با VRd میزان MRD منفی را از ۳۹٫۴٪ به ۶۰٫۹٪ رساند و خطر پیشرفت یا مرگ را ۴۳٪ کاهش داد [۲۴]. در IMROZ، Isa-VRd بقای بدون پیشرفت ۶۰ ماهه را به ۶۳٫۲٪ در برابر ۴۵٫۲٪ با VRd رساند [۱۷].

میلومای عودکرده

  • رژیم‌های سه‌دارویی: KRd (ASPIRE) [۲۱] و PVd در بیماران قبلاً درمان‌شده با لنالیدومید (OPTIMISMM؛ میانه بقای بدون پیشرفت ۱۱٫۲ در برابر ۷٫۱ ماه با بورتزومیب و دگزامتازون؛ نسبت خطر ۰٫۶۱) رژیم‌های سه‌دارویی اثبات‌شده‌اند [۲۲].
  • CAR-T در خطوط زودتر: در KarMMa-3 (۶۶٪ مقاوم به سه گروه دارویی، ۹۵٪ مقاوم به داراتوموماب) ide-cel بر رژیم‌های استاندارد برتری داشت [۴]؛ در تحلیل نهایی، میانه بقای بدون پیشرفت ۱۳٫۸ در برابر ۴٫۴ ماه و پاسخ کامل ۴۴٪ در برابر ۵٪ بود، اما به دلیل عبور ۵۶٪ بیماران گروه کنترل به ide-cel، بقای کلی تفاوتی نداشت [۲۶]. در CARTITUDE-4 (مقاوم به لنالیدومید)، cilta-cel بقای بدون پیشرفت ۱۲ ماهه را به ۷۵٫۹٪ در برابر ۴۸٫۶٪ رساند و ۶۰٫۶٪ بیماران به MRD منفی رسیدند [۵]؛ در تحلیل به‌روزشده با میانه پیگیری ۳۳٫۶ ماه، نسبت خطر پیشرفت یا مرگ ۰٫۲۹ بود و بقای کلی نیز بهبود یافت [۲۵].
  • آنتی‌بادی‌های دوویژه: در MajesTEC-1 (میانه پنج خط درمان قبلی)، با تکلیستاماب میزان پاسخ کلی ۶۳٫۰٪، میانه مدت پاسخ ۱۸٫۴ ماه، MRD منفی ۲۶٫۷٪ و میانه بقای بدون پیشرفت ۱۱٫۳ ماه بود [۶]. در MagnetisMM-3 (بدون درمان قبلی علیه BCMA)، با الراناتاماب میزان پاسخ کلی ۶۱٫۰٪ بود و ۳۵٫۰٪ پاسخ کامل یا بهتر داشتند؛ تغییر به دوز دو هفته یک‌بار در پاسخ‌دهندگان، عوارض درجه ۳–۴ را از ۵۸٫۶٪ به ۴۶٫۶٪ کاهش داد [۷]. با تالکوتاماب، میزان پاسخ در دو دوز توصیه‌شده ۷۰٪ و ۶۴٪ بود [۸].
  • مدیریت عوارض: رهنمود EHA-EMN (۲۰۲۵) توصیه‌های به‌روزی برای مدیریت CRS و ICANS ناشی از درمان‌های هدایت‌کننده سلول T ارائه کرده است [۱۹].
ویژه پزشکان

رژیم‌های درمانی و دوز (ویژه پزشکان)

فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۱۸ رژیم
ویژه پزشکان
نکات ایمنی مشترک
  • لنالیدومید (VRd، DRd، رژیم‌های چهاردارویی، KRd، نگه‌دارنده و میلومای خاموش): پیشگیری ضدترومبوز توصیه می‌شود (خطر ترومبوز وریدی و شریانی)؛ دوز بر اساس کلیرانس کراتینین طبق برچسب تعدیل شود: در رژیم‌های ۲۵ میلی‌گرمی با کلیرانس ۳۰ تا ۶۰ میلی‌لیتر در دقیقه، شروع با ۱۰ میلی‌گرم روزانه (تعدیل دوز نگه‌دارنده در یادداشت رژیم «لنالیدومید نگه‌دارنده پس از پیوند اتولوگ» آمده است) [۳۰].
  • بورتزومیب: دست‌کم ۷۲ ساعت فاصله بین دوزها؛ تجویز زیرجلدی ۱٫۳ میلی‌گرم/مترمربع در برچسب مجاز است [۳۱].
  • داراتوموماب (D-VRd، DRd، DKd و میلومای خاموش): پیش از هر دوز: استامینوفن ۶۵۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم، دیفن‌هیدرامین ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم و در رژیم‌های ترکیبی دگزامتازون ۲۰ میلی‌گرم (دگزامتازون خود رژیم در روزهای تزریق جایگزین آن است؛ کورتیکواستروئید تک‌درمانی در یادداشت رژیم میلومای خاموش آمده است). پیشگیری ضدویروسی از زونا از هفته اول تا ۳ ماه پس از پایان درمان؛ تعیین گروه خون و غربالگری آنتی‌بادی پیش از شروع (داراتوموماب با آزمون آنتی‌گلوبولین غیرمستقیم تداخل دارد) [۲۷].
  • کارفیلزومیب (KRd و DKd): هیدراتاسیون پیش از دوزهای دوره ۱ (به‌ویژه در خطر سندرم لیز تومور یا سمیت کلیوی)، دگزامتازون ۳۰ دقیقه تا ۴ ساعت پیش از کارفیلزومیب در دوره ۱، پایش پتاسیم و علائم اضافه‌بار حجم و نارسایی قلبی [۳۳].
  • پیشگیری از عفونت: رهنمود EHA-EMN پیشگیری با لووفلوکساسین در سه ماه نخست درمان (به‌ویژه همراه لنالیدومید یا پومالیدومید) و کوتریموکسازول برای پیشگیری از پنوموسیستیس را توصیه می‌کند [۱۹].
ویژه پزشکانمیلومای خاموش پرخطر: درمان زودهنگام، ۱ رژیم · میلومای تازه‌تشخیص: بیماران مناسب پیوند، ۳ رژیم · +۳ بخش دیگر
ویژه پزشکان

میلومای خاموش پرخطر: درمان زودهنگام

میلومای خاموش پرخطر: داراتوموماب زیرجلدی (AQUILA) یا لنالیدومید (E3A06)

میلومای خاموش پرخطر (درمان زودهنگام قابل بررسی؛ رهنمود EHA-EMN)

میلومای خاموش پرخطر (درمان زودهنگام قابل بررسی؛ رهنمود EHA-EMN)

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
داراتوموماب (AQUILA)
داراتوموماب زیرجلدی۱۸۰۰ میلی‌گرمزیرجلدیهفتگی در هفته ۱ تا ۸، هر ۲ هفته در هفته ۹ تا ۲۴، هر ۴ هفته از هفته ۲۵
لنالیدومید (E3A06)
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۲۱ هر ۲۸ روز
طول هر دوره
داراتوموماب طبق برنامه؛ لنالیدومید هر ۲۸ روز
مدت درمان
داراتوموماب: تا ۳۹ دوره یا ۳۶ ماه یا تا تبدیل به میلوما؛ لنالیدومید: تا پیشرفت یا سمیت

داراتوموماب از برچسب FDA (AQUILA) [۲۷] و نتایج از AQUILA [۱۲]؛ لنالیدومید از E3A06 [۲۳]، که در آن دست‌کم آسپرین با دوز پیشنهادی ۳۲۵ میلی‌گرم در روز برای پیشگیری از ترومبوز توصیه شد. واکنش سیستمیک تزریقی در AQUILA در ۱۷٪ رخ داد [۲۷]. داراتوموماب در این کاربرد تک‌درمانی است و کورتیکواستروئید پیش‌دارو با رژیم‌های ترکیبی فرق دارد: متیل‌پردنیزولون ۱۰۰ میلی‌گرم یا معادل آن ۱ تا ۳ ساعت پیش از هر دوز (پس از دوز دوم کاهش به ۶۰ میلی‌گرم قابل بررسی است) و متیل‌پردنیزولون ۲۰ میلی‌گرم خوراکی به مدت ۲ روز از روز پس از تزریق [۲۷].

شواهد: AQUILA (۲۰۲۵)

دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.

ویژه پزشکان

میلومای تازه‌تشخیص: بیماران مناسب پیوند

D-VRd سپس پیوند اتولوگ و نگه‌دارنده D-R (کارآزمایی PERSEUS)

میلومای تازه‌تشخیص در بیماران مناسب پیوند اتولوگ (حداکثر ۷۰ سال در PERSEUS)زمان‌بندی هر دارو در جدول

میلومای تازه‌تشخیص در بیماران مناسب پیوند اتولوگ (حداکثر ۷۰ سال در PERSEUS)

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
القا (دوره ۱ تا ۴) و تحکیم (دوره ۵ و ۶)
داراتوموماب زیرجلدی۱۸۰۰ میلی‌گرمزیرجلدیالقا: هفتگی در دوره ۱ و ۲، هر ۲ هفته در دوره ۳ و ۴؛ تحکیم: هر ۲ هفته
القا و تحکیم
بورتزومیب۱٫۳ میلی‌گرم/مترمربعزیرجلدیروز ۱، ۴، ۸ و ۱۱، هر ۲۸ روز
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۲۱، هر ۲۸ روز
دگزامتازون۴۰ میلی‌گرم روزانهخوراکی (در روز تزریق داراتوموماب وریدی)روز ۱ تا ۴ و ۹ تا ۱۲، هر ۲۸ روز
پیوند
ملفالان با دوز بالا و پیوند اتولوگپس از جمع‌آوری سلول بنیادی (پس از القا)وریدی—
نگه‌دارنده (دوره ۷ به بعد)
داراتوموماب زیرجلدی۱۸۰۰ میلی‌گرمزیرجلدیهر ۴ هفته
لنالیدومید۱۰ میلی‌گرم روزانه (پس از ۳ دوره در صورت تحمل ۱۵ میلی‌گرم)خوراکیروز ۱ تا ۲۸ (پیوسته)
برنامه دوره‌ها
القا و تحکیم: بورتزومیب، لنالیدومید و دگزامتازون در دوره‌های ۲۸ روزه، داراتوموماب هفتگی سپس هر ۲ هفته؛ نگه‌دارنده: داراتوموماب هر ۴ هفته و لنالیدومید پیوسته
مدت درمان
۴ دوره القا، پیوند، ۲ دوره تحکیم (طی ۱۲ هفته پس از پیوند و پس از پیوندگیری)، سپس نگه‌دارنده تا پیشرفت؛ داراتوموماب پس از دست‌کم ۲۴ ماه نگه‌دارنده و ۱۲ ماه MRD منفی پایدار قطع می‌شود

دوزها از ثبت ClinicalTrials.gov ‏NCT03710603 و برچسب FDA داروی DARZALEX FASPRO [۲۷، ۲۹]؛ نتایج از PERSEUS [۳]. طبق برچسب FDA، اثربخشی داراتوموماب در فاز نگه‌دارنده به‌طور جداگانه اثبات نشده است [۲۷]، هرچند رهنمود EHA-EMN ترکیب داراتوموماب و لنالیدومید را استاندارد جدید نگه‌دارنده می‌داند [۱۹].

شواهد: PERSEUS (۲۰۲۴)

VRd سپس پیوند اتولوگ (کارآزمایی IFM ۲۰۰۹)

میلومای تازه‌تشخیص در بیماران مناسب پیوند (سن ۶۵ سال و کمتر در IFM ۲۰۰۹)؛ در رهنمود EHA-EMN گزینه قابل استفاده در کنار رژیم‌های چهارداروییطول هر دوره: هر ۲۱ روز

میلومای تازه‌تشخیص در بیماران مناسب پیوند (سن ۶۵ سال و کمتر در IFM ۲۰۰۹)؛ در رهنمود EHA-EMN گزینه قابل استفاده در کنار رژیم‌های چهاردارویی

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
القا: ۳ دوره
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۱۴
بورتزومیب۱٫۳ میلی‌گرم/مترمربعوریدی (در عمل امروز زیرجلدی نیز مجاز است)روز ۱، ۴، ۸ و ۱۱
دگزامتازون۲۰ میلی‌گرمخوراکیروز ۱، ۲، ۴، ۵، ۸، ۹، ۱۱ و ۱۲
جمع‌آوری سلول بنیادی
سیکلوفسفامید + G-CSFطبق پروتکل مرکزوریدی—
پیوند
ملفالان۲۰۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیسپس تزریق سلول‌های بنیادی اتولوگ
تحکیم: ۲ دوره
VRdهمان دوزها با دگزامتازون ۱۰ میلی‌گرم—همان روزها
طول هر دوره
هر ۲۱ روز
مدت درمان
۳ دوره القا، پیوند، ۲ دوره تحکیم، سپس لنالیدومید نگه‌دارنده (در IFM ۲۰۰۹ یک سال؛ طبق برچسب تا پیشرفت)

دوزها از متن کامل IFM ۲۰۰۹ [۱۴].

شواهد: IFM 2009 (۲۰۱۷)

لنالیدومید نگه‌دارنده پس از پیوند اتولوگ

پس از پیوند اتولوگ، پس از بهبود خون‌شناسی (نوتروفیل دست‌کم ۱۰۰۰ در میکرولیتر و/یا پلاکت دست‌کم ۷۵۰۰۰ در میکرولیتر)طول هر دوره: هر ۲۸ روز

پس از پیوند اتولوگ، پس از بهبود خون‌شناسی (نوتروفیل دست‌کم ۱۰۰۰ در میکرولیتر و/یا پلاکت دست‌کم ۷۵۰۰۰ در میکرولیتر)

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
لنالیدومید۱۰ میلی‌گرم روزانه؛ پس از ۳ دوره در صورت تحمل ۱۵ میلی‌گرمخوراکیروز ۱ تا ۲۸ (پیوسته)
طول هر دوره
هر ۲۸ روز
مدت درمان
تا پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل تحمل

دوز و تعدیل کلیوی از برچسب FDA [۳۰]: کلیرانس کراتینین ۳۰ تا ۶۰ میلی‌لیتر در دقیقه: ۵ میلی‌گرم روزانه؛ کمتر از ۳۰ (بدون دیالیز): ۲٫۵ میلی‌گرم روزانه؛ دیالیز: ۲٫۵ میلی‌گرم پس از دیالیز. در فراتحلیل، خطر سرطان ثانویه با نگه‌دارنده اندکی بیشتر بود [۱۵].

شواهد: درمان نگهدارنده با لنالیدومید پس از پیوند سلول‌های بنیادی خودی در مولتیپل میلوم تازه‌تشخیص‌داده‌شده: یک متاآنالیز (۲۰۱۷)

پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.

ویژه پزشکان

میلومای تازه‌تشخیص: بیماران نامناسب پیوند

VRd (کارآزمایی SWOG S0777)

میلومای تازه‌تشخیص در بیماران بدون برنامه پیوند فوری

میلومای تازه‌تشخیص در بیماران بدون برنامه پیوند فوری

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
القا: ۸ دوره
بورتزومیب۱٫۳ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱، ۴، ۸ و ۱۱
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۱۴
دگزامتازون۲۰ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱، ۲، ۴، ۵، ۸، ۹، ۱۱ و ۱۲
نگه‌دارنده (Rd، دوره‌های ۲۸ روزه)
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۲۱
دگزامتازون۴۰ میلی‌گرمخوراکیروز ۱، ۸، ۱۵ و ۲۲
طول هر دوره
القا هر ۲۱ روز؛ نگه‌دارنده هر ۲۸ روز
مدت درمان
۸ دوره VRd، سپس Rd تا پیشرفت

دوزها از متن کامل S0777 [۲۰]. همه بیماران روزانه آسپرین ۳۲۵ میلی‌گرم خوراکی برای پیشگیری از ترومبوآمبولی دریافت کردند [۲۰].

DRd (کارآزمایی MAIA)

میلومای تازه‌تشخیص غیرقابل پیوند (به‌ویژه بیماران ضعیف‌تر)؛ همچنین در عود پس از دست‌کم یک خط درمانزمان‌بندی هر دارو در جدول

میلومای تازه‌تشخیص غیرقابل پیوند (به‌ویژه بیماران ضعیف‌تر)؛ همچنین در عود پس از دست‌کم یک خط درمان

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
داراتوموماب۱۶ میلی‌گرم/کیلوگرم وریدی (یا ۱۸۰۰ میلی‌گرم زیرجلدی با همان برنامه)وریدی یا زیرجلدیهفتگی در هفته ۱ تا ۸، هر ۲ هفته در هفته ۹ تا ۲۴، هر ۴ هفته از هفته ۲۵
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۲۱، هر ۲۸ روز
دگزامتازون۴۰ میلی‌گرم هفتگی (بالای ۷۵ سال یا BMI کمتر از ۱۸٫۵: ۲۰ میلی‌گرم)خوراکی یا وریدیهفتگی
برنامه دوره‌ها
لنالیدومید در دوره‌های ۲۸ روزه؛ دگزامتازون هفتگی؛ داراتوموماب هفتگی، سپس هر ۲ هفته و از هفته ۲۵ هر ۴ هفته
مدت درمان
تا پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل تحمل

دوزها از برچسب FDA داروهای DARZALEX و DARZALEX FASPRO [۲۷، ۲۸]؛ نتایج از MAIA [۱۶].

شواهد: MAIA (پیامدهای بلندمدت) (۲۰۲۵)، MAIA (۲۰۱۹)

D-VRd در بیماران غیرقابل پیوند (کارآزمایی CEPHEUS)

میلومای تازه‌تشخیص غیرقابل پیوند یا بدون برنامه پیوند؛ در رهنمود EHA-EMN برای بیماران زیر ۸۰ سال بدون ضعف قابل توجه

میلومای تازه‌تشخیص غیرقابل پیوند یا بدون برنامه پیوند؛ در رهنمود EHA-EMN برای بیماران زیر ۸۰ سال بدون ضعف قابل توجه

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
داراتوموماب زیرجلدی۱۸۰۰ میلی‌گرمزیرجلدیهفتگی در هفته ۱ تا ۶، هر ۳ هفته در هفته ۷ تا ۲۴، هر ۴ هفته از هفته ۲۵
دوره ۱ تا ۸ (۲۱ روزه)
بورتزومیب۱٫۳ میلی‌گرم/مترمربعزیرجلدیروز ۱، ۴، ۸ و ۱۱
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۱۴
دگزامتازون۲۰ میلی‌گرم (بالای ۷۵ سال یا BMI کمتر از ۱۸٫۵: ۲۰ میلی‌گرم در روز ۱، ۴، ۸ و ۱۱)خوراکیروز ۱، ۲، ۴، ۵، ۸، ۹، ۱۱ و ۱۲
دوره ۹ به بعد (۲۸ روزه)
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۲۱
دگزامتازون۴۰ میلی‌گرم (بالای ۷۵ سال یا BMI کمتر از ۱۸٫۵: ۲۰ میلی‌گرم)خوراکیروز ۱، ۸، ۱۵ و ۲۲
طول هر دوره
دوره ۱ تا ۸ هر ۲۱ روز؛ از دوره ۹ هر ۲۸ روز
مدت درمان
۸ دوره D-VRd، سپس داراتوموماب + لنالیدومید + دگزامتازون تا پیشرفت

دوزها از برچسب FDA داروی DARZALEX FASPRO (بخش CEPHEUS) [۲۷]؛ نتایج از CEPHEUS [۲۴]؛ جایگاه از رهنمود EHA-EMN [۱۹].

شواهد: CEPHEUS (۲۰۲۵)

Isa-VRd (کارآزمایی IMROZ)

میلومای تازه‌تشخیص غیرقابل پیوند، سن ۱۸ تا ۸۰ سال

میلومای تازه‌تشخیص غیرقابل پیوند، سن ۱۸ تا ۸۰ سال

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
القا: دوره ۱ تا ۴ (۴۲ روزه)
ایزاتوکسیماب۱۰ میلی‌گرم/کیلوگرموریدیدوره ۱: روز ۱، ۸، ۱۵، ۲۲ و ۲۹؛ دوره ۲ تا ۴: روز ۱، ۱۵ و ۲۹
بورتزومیب۱٫۳ میلی‌گرم/مترمربعزیرجلدیروز ۱، ۴، ۸، ۱۱، ۲۲، ۲۵، ۲۹ و ۳۲
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۱۴ و ۲۲ تا ۳۵
دگزامتازون۲۰ میلی‌گرموریدی در روز ایزاتوکسیماب، در سایر روزها خوراکیروز ۱، ۲، ۴، ۵، ۸، ۹، ۱۱، ۱۲، ۱۵، ۲۲، ۲۳، ۲۵، ۲۶، ۲۹، ۳۰، ۳۲ و ۳۳
ادامه: از دوره ۵ (۲۸ روزه)
ایزاتوکسیماب۱۰ میلی‌گرم/کیلوگرموریدیدوره ۵ تا ۱۷: روز ۱ و ۱۵؛ از دوره ۱۸: روز ۱
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۲۱
دگزامتازون۲۰ میلی‌گرموریدی یا خوراکیروز ۱، ۸، ۱۵ و ۲۲
طول هر دوره
القا هر ۴۲ روز؛ سپس هر ۲۸ روز
مدت درمان
۴ دوره القا، سپس Isa-Rd تا پیشرفت یا عدم تحمل

دوزها از برچسب FDA داروی SARCLISA (بخش IMROZ) [۳۲]؛ نتایج از IMROZ [۱۷]. پیش‌دارو ۱۵ تا ۶۰ دقیقه پیش از ایزاتوکسیماب: دگزامتازون (جزء رژیم)، استامینوفن ۶۵۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم، آنتاگونیست H2 و دیفن‌هیدرامین ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم؛ پیشگیری ضدباکتری و ضدویروسی (مانند زونا) بر اساس رهنمودها؛ کاهش دوز ایزاتوکسیماب توصیه نمی‌شود [۳۲]. در IMROZ با پیگیری ۶۰ ماهه، سرطان ثانویه در ۱۶٪ در برابر ۹٪ رخ داد [۳۲].

شواهد: IMROZ (۲۰۲۴)

پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.

ویژه پزشکان

میلومای عودکرده: رژیم‌های سه‌دارویی

KRd (کارآزمایی ASPIRE)

میلومای عودکرده پس از ۱ تا ۳ خط درمان؛ در ASPIRE بیماران مقاوم به بورتزومیب یا لنالیدومید-دگزامتازون در آخرین رژیم، کلیرانس کراتینین کمتر از ۵۰ میلی‌لیتر در دقیقه و نارسایی قلبی کلاس III–IV خارج شدندطول هر دوره: هر ۲۸ روز

میلومای عودکرده پس از ۱ تا ۳ خط درمان؛ در ASPIRE بیماران مقاوم به بورتزومیب یا لنالیدومید-دگزامتازون در آخرین رژیم، کلیرانس کراتینین کمتر از ۵۰ میلی‌لیتر در دقیقه و نارسایی قلبی کلاس III–IV خارج شدند

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
کارفیلزومیبدوره ۱ روز ۱ و ۲: ۲۰ میلی‌گرم/مترمربع؛ از روز ۸ دوره ۱: ۲۷ میلی‌گرم/مترمربعوریدی (۱۰ دقیقه)دوره ۱ تا ۱۲: روز ۱، ۲، ۸، ۹، ۱۵ و ۱۶؛ دوره ۱۳ تا ۱۸: روز ۱، ۲، ۱۵ و ۱۶
لنالیدومید۲۵ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۲۱
دگزامتازون۴۰ میلی‌گرمخوراکی یا وریدیروز ۱، ۸، ۱۵ و ۲۲
طول هر دوره
هر ۲۸ روز
مدت درمان
کارفیلزومیب حداکثر ۱۸ دوره؛ لنالیدومید و دگزامتازون تا پیشرفت

دوزها از برچسب FDA داروی KYPROLIS (بخش ASPIRE) [۳۳]؛ نتایج از ASPIRE [۲۱]. در ASPIRE پیشگیری ضدترومبوز و مهارکننده پمپ پروتون در هر دو بازو و پیشگیری ضدویروسی در بازوی KRd الزامی بود. فشار خون بالا در ۱۷٪ با KRd در برابر ۹٪ رخ داد [۳۳].

PVd (کارآزمایی OPTIMISMM)

میلومای عودکرده پس از ۱ تا ۳ رژیم قبلی شامل دست‌کم ۲ دوره متوالی لنالیدومید؛ ECOG ۰–۲طول هر دوره: هر ۲۱ روز

میلومای عودکرده پس از ۱ تا ۳ رژیم قبلی شامل دست‌کم ۲ دوره متوالی لنالیدومید؛ ECOG ۰–۲

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
پومالیدومید۴ میلی‌گرم روزانهخوراکیروز ۱ تا ۱۴
بورتزومیب۱٫۳ میلی‌گرم/مترمربعوریدی یا زیرجلدیدوره ۱ تا ۸: روز ۱، ۴، ۸ و ۱۱؛ از دوره ۹: روز ۱ و ۸
دگزامتازون۲۰ میلی‌گرم (بالای ۷۵ سال: ۱۰ میلی‌گرم)خوراکیروز تزریق بورتزومیب و روز بعد از آن
طول هر دوره
هر ۲۱ روز
مدت درمان
تا پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل تحمل

دوزها از کارآزمایی OPTIMISMM [۲۲]. پومالیدومید: آزمون بارداری و پیشگیری از بارداری پیش از شروع؛ پیشگیری ضدترومبوز توصیه می‌شود؛ در نارسایی کلیه یا کبد دوز طبق برچسب تعدیل شود [۳۴].

DKd (داراتوموماب + کارفیلزومیب + دگزامتازون؛ کارآزمایی CANDOR)

میلومای عودکرده پس از ۱ تا ۳ خط درمان؛ از ترکیب‌های سه‌دارویی ترجیحی EHA-EMN در عود اول؛ در CANDOR بیماران با آسم متوسط تا شدید، COPD با FEV1 کمتر از ۵۰٪ و نارسایی قلبی فعال خارج شدندطول هر دوره: هر ۲۸ روز

میلومای عودکرده پس از ۱ تا ۳ خط درمان؛ از ترکیب‌های سه‌دارویی ترجیحی EHA-EMN در عود اول؛ در CANDOR بیماران با آسم متوسط تا شدید، COPD با FEV1 کمتر از ۵۰٪ و نارسایی قلبی فعال خارج شدند

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
کارفیلزومیبدوره ۱ روز ۱ و ۲: ۲۰ میلی‌گرم/مترمربع؛ سپس ۵۶ میلی‌گرم/مترمربعوریدی (۳۰ دقیقه)روز ۱، ۲، ۸، ۹، ۱۵ و ۱۶
داراتوموماب وریدیدوره ۱ روز ۱ و ۲: ۸ میلی‌گرم/کیلوگرم؛ سپس ۱۶ میلی‌گرم/کیلوگرموریدیدوره ۱: روز ۸، ۱۵ و ۲۲؛ دوره ۲: هفتگی؛ دوره ۳ تا ۶: روز ۱ و ۱۵؛ سپس روز ۱
دگزامتازون۲۰ میلی‌گرم در روزهای کارفیلزومیب و ۴۰ میلی‌گرم در روز ۲۲خوراکی یا وریدیروز ۱، ۲، ۸، ۹، ۱۵، ۱۶ و ۲۲
طول هر دوره
هر ۲۸ روز
مدت درمان
تا پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل تحمل

دوزها از برچسب FDA داروی KYPROLIS (بخش CANDOR) [۳۳]؛ جایگاه از رهنمود EHA-EMN [۱۹].

پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.

ویژه پزشکان

دوز داروهای محافظ استخوان

زولدرونیک اسید

همه بیماران میلومای تازه‌تشخیص نیازمند درمان، با یا بدون ضایعه استخوانی (داروی ترجیحی IMWG)طول هر دوره: هر ۳ تا ۴ هفته

همه بیماران میلومای تازه‌تشخیص نیازمند درمان، با یا بدون ضایعه استخوانی (داروی ترجیحی IMWG)

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
زولدرونیک اسید۴ میلی‌گرم (کلیرانس کراتینین بیش از ۶۰)؛ ۵۰ تا ۶۰: ۳٫۵ میلی‌گرم؛ ۴۰ تا ۴۹: ۳٫۳ میلی‌گرم؛ ۳۰ تا ۳۹: ۳ میلی‌گرموریدی (دست‌کم ۱۵ دقیقه)هر ۳ تا ۴ هفته
طول هر دوره
هر ۳ تا ۴ هفته
مدت درمان
طبق رهنمود IMWG

دوز و تعدیل کلیوی از برچسب FDA [۴۰]: کراتینین پیش از هر دوز اندازه‌گیری شود و در بدترشدن عملکرد کلیه درمان قطع شود؛ در نارسایی شدید کلیه توصیه نمی‌شود؛ مکمل کلسیم ۵۰۰ میلی‌گرم و مولتی‌ویتامین حاوی ۴۰۰ واحد ویتامین D روزانه. جایگاه از رهنمود IMWG [۹]. پیش از شروع، معاینه دندان‌پزشکی و پرهیز از اقدامات تهاجمی دندانی در طول درمان (خطر استئونکروز فک) [۴۰]؛ در کارآزمایی مقایسه‌ای، استئونکروز فک با دنوزوماب و زولدرونیک اسید ۴٪ و ۳٪ بود [۱۸].

شواهد: دنوسوماب در برابر زولدرونیک اسید در درمان بیماری استخوانی میلوم مولتیپل تازه‌تشخیص‌داده‌شده: یک مطالعه فاز ۳ بین‌المللی، دوسوکور، دوگانه‌دامی (double-dummy)، تصادفی و کنترل‌شده (۲۰۱۸)

دنوزوماب

میلوما با بیماری استخوانی؛ گزینه مناسب به‌ویژه در نارسایی کلیهطول هر دوره: هر ۴ هفته

میلوما با بیماری استخوانی؛ گزینه مناسب به‌ویژه در نارسایی کلیه

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
دنوزوماب۱۲۰ میلی‌گرمزیرجلدیهر ۴ هفته
طول هر دوره
هر ۴ هفته
مدت درمان
طبق رهنمود IMWG

دوز از برچسب FDA [۴۱]؛ کلسیم و ویتامین D برای پیشگیری یا درمان هیپوکلسمی [۴۱]. در کارآزمایی مقایسه‌ای (دنوزوماب ۱۲۰ میلی‌گرم زیرجلدی در برابر زولدرونیک اسید ۴ میلی‌گرم وریدی هر ۴ هفته)، دنوزوماب هم‌ارز بود، سمیت کلیوی کمتری (۱۰٪ در برابر ۱۷٪) ولی هیپوکلسمی بیشتری داشت [۱۸]. جایگاه از رهنمود IMWG [۹].

شواهد: دنوسوماب در برابر زولدرونیک اسید در درمان بیماری استخوانی میلوم مولتیپل تازه‌تشخیص‌داده‌شده: یک مطالعه فاز ۳ بین‌المللی، دوسوکور، دوگانه‌دامی (double-dummy)، تصادفی و کنترل‌شده (۲۰۱۸)

پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.

ویژه پزشکان

CAR-T و آنتی‌بادی‌های دوویژه: دوز و پایش (ویژه پزشکان)

ویژه پزشکانمقایسه CAR-T و آنتی‌بادی‌های دوویژه در میلوما
ویژه پزشکان
مقایسه CAR-T و آنتی‌بادی‌های دوویژه در میلوما
ویژگیCAR-T (ide-cel، cilta-cel)دوویژه‌ها (تکلیستاماب، الراناتاماب، تالکوتاماب)
آماده‌سازینیاز به ساخت سلول (چند هفته) و درمان پل‌زنندهآماده‌مصرف (off-the-shelf)
مدت درمانیک‌بار تزریقمداوم تا پیشرفت یا عدم تحمل (با امکان کاهش دفعات) [۷]
سندرم رهایی سیتوکین۸۸٪ با ide-cel (۵٪ درجه ۳ یا بالاتر) [۴]؛ ۷۶٫۱٪ با cilta-cel (۱٫۱٪ درجه ۳–۴) [۵]۷۲٫۱٪ با تکلیستاماب (۰٫۶٪ درجه ۳) [۶]؛ ۵۷٫۷٪ با الراناتاماب (بدون درجه ۳–۴) [۷]
عوارض ویژهفلج اعصاب مغزی در ۹٫۱٪ و نوروپاتی محیطی در ۲٫۸٪ با cilta-cel [۵]عفونت‌ها: ۷۶٫۴٪ (۴۴٫۸٪ درجه ۳–۴) با تکلیستاماب [۶]؛ عوارض پوستی، ناخن و تغییر حس چشایی با تالکوتاماب [۸]
ویژه پزشکان
نکات ایمنی مشترک
  • آنتی‌بادی‌های دوویژه: دوزهای پله‌ای فقط با پیش‌دارو و بستری طبق برچسب هر دارو (جزئیات در هر رژیم) [۳۷، ۳۸، ۳۹].
  • عفونت و هیپوگاماگلوبولینمی (CAR-T و دوویژه‌ها): درمان‌های ضد BCMA هیپوگاماگلوبولینمی عمیق ایجاد می‌کنند؛ پایش IgG و پیشگیری از عفونت (واکسیناسیون، پیشگیری ضدمیکروبی و در گروهی از بیماران جایگزینی ایمونوگلوبولین) مطابق اجماع IMWG ضروری است [۱۰].
ویژه پزشکانمیلومای عودکرده: CAR-T و آنتی‌بادی‌های دوویژه، ۵ رژیم
ویژه پزشکان

میلومای عودکرده: CAR-T و آنتی‌بادی‌های دوویژه

ایدکابتاژن ویکلوسل (ide-cel؛ کارآزمایی KarMMa-3)

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از دست‌کم ۲ خط درمان شامل داروی تعدیل‌کننده ایمنی، مهارکننده پروتئازوم و آنتی‌بادی ضد CD38طول هر دوره: تک‌دوز

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از دست‌کم ۲ خط درمان شامل داروی تعدیل‌کننده ایمنی، مهارکننده پروتئازوم و آنتی‌بادی ضد CD38

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
کاهش لنفوسیت
سیکلوفسفامید۳۰۰ میلی‌گرم/مترمربع روزانهوریدی۳ روز
فلودارابین۳۰ میلی‌گرم/مترمربع روزانهوریدی۳ روز
ایدکابتاژن ویکلوسل۳۰۰ تا ۵۱۰ × ۱۰⁶ سلول T مثبت CARوریدییک بار، ۲ روز پس از پایان کاهش لنفوسیت
طول هر دوره
تک‌دوز
مدت درمان
یک بار تزریق (همراه درمان پل‌زننده در صورت نیاز)

دوز و برنامه از برچسب FDA داروی ABECMA [۳۵]: بیمار دست‌کم یک هفته پس از تزریق نزدیک مرکز درمانی بماند و رانندگی نکند. دوز داروهای کاهش لنفوسیت در نارسایی کلیه طبق برچسب این داروها تنظیم شود [۳۵].

شواهد: KarMMa-3 (تحلیل به‌روزشده) (۲۰۲۴)، KarMMa-3 (۲۰۲۳)

سیلتاکابتاژن اتولوسل (cilta-cel؛ کارآزمایی CARTITUDE-4)

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از دست‌کم ۱ خط درمان شامل مهارکننده پروتئازوم و داروی تعدیل‌کننده ایمنی، مقاوم به لنالیدومیدطول هر دوره: تک‌دوز

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از دست‌کم ۱ خط درمان شامل مهارکننده پروتئازوم و داروی تعدیل‌کننده ایمنی، مقاوم به لنالیدومید

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
کاهش لنفوسیت
سیکلوفسفامید۳۰۰ میلی‌گرم/مترمربع روزانهوریدی۳ روز
فلودارابین۳۰ میلی‌گرم/مترمربع روزانهوریدی۳ روز
سیلتاکابتاژن اتولوسل۰٫۵ تا ۱٫۰ × ۱۰⁶ سلول T زنده مثبت CAR به ازای هر کیلوگرم (حداکثر ۱ × ۱۰⁸)وریدییک بار، ۲ تا ۴ روز پس از پایان کاهش لنفوسیت
طول هر دوره
تک‌دوز
مدت درمان
یک بار تزریق (همراه درمان پل‌زننده در صورت نیاز)

دوز و برنامه از برچسب FDA داروی CARVYKTI [۳۶]: بیمار دست‌کم ۲ هفته پس از تزریق نزدیک مرکز درمانی بماند و ۲ هفته رانندگی نکند. فلج اعصاب مغزی و نوروپاتی محیطی از عوارض ویژه آن است [۵].

شواهد: CARTITUDE-4 (بقای کلی) (۲۰۲۶)، CARTITUDE-4 (۲۰۲۳)

تکلیستاماب تک‌دارویی (کارآزمایی MajesTEC-1)

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از چند خط درمان (در MajesTEC-1 میانه ۵ خط قبلی)طول هر دوره: هفتگی

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از چند خط درمان (در MajesTEC-1 میانه ۵ خط قبلی)

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
دوزهای پله‌ای
تکلیستاماب۰٫۰۶ میلی‌گرم/کیلوگرم (روز ۱)، ۰٫۳ میلی‌گرم/کیلوگرم (روز ۴)، ۱٫۵ میلی‌گرم/کیلوگرم (روز ۷)زیرجلدیروز ۱، ۴ و ۷
درمان
تکلیستاماب۱٫۵ میلی‌گرم/کیلوگرمزیرجلدیهفتگی (دست‌کم ۵ روز فاصله)؛ پس از دست‌کم ۶ ماه پاسخ کامل یا بهتر: هر ۲ هفته
طول هر دوره
هفتگی
مدت درمان
تا پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل تحمل

طبق برچسب FDA داروی TECVAYLI [۳۷]: بستری به مدت ۴۸ ساعت پس از دوز پله‌ای ۱ و ۲ و پایش روزانه ۴۸ ساعت پس از نخستین دوز درمانی؛ ۱ تا ۳ ساعت پیش از دوزهای پله‌ای و نخستین دوز درمانی: دگزامتازون ۱۶ میلی‌گرم، دیفن‌هیدرامین ۵۰ میلی‌گرم و استامینوفن ۶۵۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم؛ پیشگیری ضدویروسی از زونا.

شواهد: MajesTEC-1 (۲۰۲۲)

الراناتاماب تک‌دارویی (کارآزمایی MagnetisMM-3)

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از دست‌کم ۴ خط درمان شامل مهارکننده پروتئازوم، داروی تعدیل‌کننده ایمنی و آنتی‌بادی ضد CD38

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از دست‌کم ۴ خط درمان شامل مهارکننده پروتئازوم، داروی تعدیل‌کننده ایمنی و آنتی‌بادی ضد CD38

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
دوزهای پله‌ای
الراناتاماب۱۲ میلی‌گرم (روز ۱)، ۳۲ میلی‌گرم (روز ۴)، ۷۶ میلی‌گرم (روز ۸)زیرجلدیروز ۱، ۴ و ۸
درمان
الراناتاماب۷۶ میلی‌گرمزیرجلدیهفتگی تا هفته ۲۴؛ در پاسخ‌دهندگان از هفته ۲۵ هر ۲ هفته؛ اگر پاسخ پس از ۲۴ هفته دوزدهی دوهفته‌ای حفظ شود، از هفته ۴۹ هر ۴ هفته
طول هر دوره
هفتگی، سپس هر ۲ و هر ۴ هفته
مدت درمان
تا پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل تحمل

طبق برچسب FDA داروی ELREXFIO [۳۸]: بستری ۴۸ ساعت پس از دوز پله‌ای اول و ۲۴ ساعت پس از دوز پله‌ای دوم؛ حدود ۱ ساعت پیش از سه دوز نخست: استامینوفن ۶۵۰ میلی‌گرم، دگزامتازون ۲۰ میلی‌گرم و دیفن‌هیدرامین ۲۵ میلی‌گرم؛ در هیپوگاماگلوبولینمی، ایمونوگلوبولین زیرجلدی یا وریدی در نظر گرفته شود.

شواهد: MagnetisMM-3 (۲۰۲۳)

تالکوتاماب تک‌دارویی (کارآزمایی MonumenTAL-1)

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از دست‌کم ۴ خط درمان شامل مهارکننده پروتئازوم، داروی تعدیل‌کننده ایمنی و آنتی‌بادی ضد CD38طول هر دوره: هفتگی یا هر ۲ هفته

میلومای عودکرده یا مقاوم پس از دست‌کم ۴ خط درمان شامل مهارکننده پروتئازوم، داروی تعدیل‌کننده ایمنی و آنتی‌بادی ضد CD38

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
برنامه هفتگی
تالکوتاماب۰٫۰۱ میلی‌گرم/کیلوگرم (روز ۱)، ۰٫۰۶ میلی‌گرم/کیلوگرم (روز ۴)، ۰٫۴ میلی‌گرم/کیلوگرم (روز ۷)؛ سپس ۰٫۴ میلی‌گرم/کیلوگرم هفتگیزیرجلدیدوزهای پله‌ای روز ۱، ۴ و ۷؛ سپس هفتگی (دست‌کم ۶ روز فاصله)
برنامه دوهفته‌ای
تالکوتاماب۰٫۰۱ (روز ۱)، ۰٫۰۶ (روز ۴)، ۰٫۴ (روز ۷) و ۰٫۸ میلی‌گرم/کیلوگرم (روز ۱۰)؛ سپس ۰٫۸ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفتهزیرجلدیدوزهای پله‌ای روز ۱، ۴، ۷ و ۱۰؛ سپس هر ۲ هفته (دست‌کم ۱۲ روز فاصله)
طول هر دوره
هفتگی یا هر ۲ هفته
مدت درمان
تا پیشرفت بیماری یا عوارض غیرقابل تحمل

طبق برچسب FDA داروی TALVEY [۳۹]: بستری ۴۸ ساعت پس از همه دوزهای پله‌ای؛ ۱ تا ۳ ساعت پیش از هر دوز پله‌ای: دگزامتازون ۱۶ میلی‌گرم، دیفن‌هیدرامین ۵۰ میلی‌گرم و استامینوفن ۶۵۰ تا ۱۰۰۰ میلی‌گرم. عوارض پوستی، ناخن و تغییر حس چشایی از ویژگی‌های این دارو است [۸].

شواهد: MonumenTAL-1 (۲۰۲۲)

دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.

شواهد علمی

مطالعات کلیدی

۱۵ مورد
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

لنالیدومید، بورتزومیب و دگزامتازون همراه با پیوند در میلوم

N Engl J Med · 2017
۵۰ ماه در برابر ۳۶ ماه (پیوند در برابر RVD به‌تنهایی)میانه بقای بدون پیشرفت
خلاصه و ترجمه
متاآنالیز

درمان نگهدارنده با لنالیدومید پس از پیوند سلول‌های بنیادی خودی در مولتیپل میلوم تازه‌تشخیص‌داده‌شده: یک متاآنالیز

JCO · 2017
۵۲٫۸ ماه در برابر ۲۳٫۵ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت (PFS)
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

آید-سل در برابر رژیم‌های استاندارد در مولتیپل میلومای عودکرده و مقاوم با مواجهه با سه کلاس دارویی: تحلیل‌های به‌روزشده

Blood · 2024
۱۳٫۸ در برابر ۴٫۴ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت (تحلیل نهایی)
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۱

تالکتاماب، یک آنتی‌بادی دوویژگی هدایت‌کننده‌ی سلول T علیه GPRC5D برای میلوما‌ی متعدد

N Engl J Med · 2022
۷۰٪نرخ پاسخ، ۴۰۵ میکروگرم بر کیلوگرم هفتگی (میانه‌ی پیگیری ۱۱٫۷ ماه)
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

دنوسوماب در برابر زولدرونیک اسید در درمان بیماری استخوانی میلوم مولتیپل تازه‌تشخیص‌داده‌شده: یک مطالعه فاز ۳ بین‌المللی، دوسوکور، دوگانه‌دامی (double-dummy)، تصادفی و کنترل‌شده

The Lancet Oncology · 2018
نسبت مخاطره ۰٫۹۸ (فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۸۵ تا ۱٫۱۴)زمان تا نخستین رویداد اسکلتی (دنوسوماب در برابر زولدرونیک اسید)
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

داراتوموماب، بورتزومیب، لنالیدومید و دگزامتازون برای مولتیپل میلوما

N Engl J Med · 2024
۸۴٫۳٪ در برابر ۶۷٫۷٪بقای بدون پیشرفت ۴۸ ماهه
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

داراتوموماب/لنالیدومید/دگزامتازون در مولتیپل میلومای تازه تشخیص‌داده‌شده در بیماران نامناسب برای پیوند: پیامدهای بلندمدت

Leukemia · 2025
۶۱٫۹ در برابر ۳۴٫۴ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

داراتوموماب همراه با بورتزومیب، لنالیدومید و دگزامتازون در مولتیپل میلومای تازه تشخیص‌داده‌شده در بیماران نامناسب برای پیوند یا با پیوند به‌تعویق‌افتاده: کارآزمایی تصادفی فاز ۳

Nat Med · 2025
۶۰٫۹٪ در برابر ۳۹٫۴٪منفی‌شدن MRD (۱۰⁻⁵)
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

داراتوموماب یا پایش فعال در مولتیپل میلومای خاموش (Smoldering) پرخطر

N Engl J Med · 2025
۶۳٫۱٪ در برابر ۴۰٫۸٪بقای بدون پیشرفت ۵ ساله
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

ایزاتوکسیماب، بورتزومیب، لنالیدومید و دگزامتازون برای مولتیپل میلوما

N Engl J Med · 2024
۶۳٫۲٪ در برابر ۴۵٫۲٪بقای بدون پیشرفت ۶۰ ماهه
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

سیلتا-سل در مولتیپل میلومای مقاوم به لنالیدومید: تحلیل به‌روزشده شامل بقای کلی از یک کارآزمایی فاز ۳ تصادفی، باز و چندمرکزی

Lancet Oncol · 2026
نرسیده در برابر ۱۱٫۸ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۱-۲

تکلیستاماب در مولتیپل میلومای عودکرده یا مقاوم

N Engl J Med · 2022
۶۳٫۰٪میزان پاسخ کلی
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۲

الراناتاماب در مولتیپل میلومای عودکرده یا مقاوم: نتایج کارآزمایی فاز ۲ MagnetisMM-3

Nat Med · 2023
۶۱٫۰٪میزان پاسخ عینی
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

سیلتا-سل یا درمان استاندارد در مولتیپل میلومای مقاوم به لنالیدومید

N Engl J Med · 2023
HR ۰٫۲۶بقای بدون پیشرفت
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

آید-سل یا رژیم‌های استاندارد در مولتیپل میلومای عودکرده و مقاوم

N Engl J Med · 2023
۱۳٫۳ در برابر ۴٫۴ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
خلاصه و ترجمه

رهنمودهای بالینی

۵ مورد
رهنمود بالینی

رهنمودهای مبتنی بر شواهد EHA-EMN برای تشخیص، درمان و پیگیری بیماران مبتلا به میلوم مولتیپل

Nat Rev Clin Oncol · 2025
خلاصه رهنموددامنه و پیام‌های اصلی با ترجمه فارسی
خلاصه و ترجمه
رهنمود بالینی

توصیه‌های اجماعی انجمن بین‌المللی میلوما و گروه کاری بین‌المللی میلوما درباره تعریف مولتیپل میلومای پرخطر

J Clin Oncol · 2025مرحله‌بندی ژنومی اجماعی (CGS): میلومای پرخطر با وجود دست‌کم یکی از چهار ناهنجاری زیر تعریف می‌شود. معیار ۱: de…
۴توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
خلاصه و ترجمه
رهنمود بالینی

معیارهای به‌روزشده گروه کاری بین‌المللی میلوما (IMWG) برای تشخیص مولتیپل میلوما

Lancet Oncol · 2014تعریف مولتیپل میلوما: سلول‌های پلاسمای کلونال در مغز استخوان دست‌کم ۱۰٪ یا پلاسماسیتومای استخوانی یا خارج‌استخ…
۴توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
خلاصه و ترجمه
رهنمود بالینی

درمان بیماری استخوانی مرتبط با میلوم متعدد: توصیه‌های گروه کاری استخوان گروه کاری بین‌المللی میلوم

The Lancet Oncology · 2021زولدرونیک اسید به‌عنوان داروی ارجح هدف‌گیرنده استخوان برای بیماران مبتلا به میلوم متعدد تازه‌تشخیص‌داده‌شده، ب…
۶توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
خلاصه و ترجمه
رهنمود بالینی

راهنمای اجماع و توصیه‌ها برای پیشگیری از عفونت در مولتیپل میلوما: گزارشی از گروه کاری بین‌المللی میلوما

The Lancet Haematology · 2022
خلاصه رهنموددامنه و پیام‌های اصلی با ترجمه فارسی
خلاصه و ترجمه

داروهای مرتبط

بورتزومیب (ولکید)سیکلوفسفامید (اندوکسان)فیلگراستیم (نوپوژن)لنالیدومید (رولیمید)داراتوموماب (دارزالکس)

راهنماهای کاربردی

بی‌حسی و گزگز دست و پا (نوروپاتی)مراحل پیوند سلول‌های بنیادی: از آماده‌شدن تا پیوندعوارض حین پیوند در بخش پیوندپس از ترخیص از بخش پیوند: مراقبت در خانهعوارض طولانی‌مدت و مزمن پس از پیوند

منابع علمی

۴۱ منبع
نمایش همه منابع، ۲۲ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    International Myeloma Working Group updated criteria for the diagnosis of multiple myelomaRajkumar SV, Dimopoulos MA, Palumbo A, Blade J, Merlini G, Mateos MV, et al · Lancet Oncol · 2014;15:e538-e548
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷
  2. ۲
    A Long-Term Study of Prognosis in Monoclonal Gammopathy of Undetermined SignificanceKyle RA, Therneau TM, Rajkumar SV, Offord JR, Larson DR, Plevak MF, et al · N Engl J Med · 2002;346:564-569
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  3. ۳
    Daratumumab, Bortezomib, Lenalidomide, and Dexamethasone for Multiple MyelomaSonneveld P, Dimopoulos MA, Boccadoro M, Quach H, Ho PJ, Beksac M, et al · N Engl J Med · 2024;390:301-313
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
  4. ۴
    Ide-cel or Standard Regimens in Relapsed and Refractory Multiple MyelomaRodriguez-Otero P, Ailawadhi S, Arnulf B, Patel K, Cavo M, Nooka AK, et al · N Engl J Med · 2023;388:1002-1014
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  5. ۵
    Cilta-cel or Standard Care in Lenalidomide-Refractory Multiple MyelomaSan-Miguel J, Dhakal B, Yong K, Spencer A, Anguille S, Mateos MV, et al · N Engl J Med · 2023;389:335-347
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
  6. ۶
    Teclistamab in Relapsed or Refractory Multiple MyelomaMoreau P, Garfall AL, van de Donk NW, Nahi H, San-Miguel JF, Oriol A, et al · N Engl J Med · 2022;387:495-505
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷
  7. ۷
    Elranatamab in relapsed or refractory multiple myeloma: phase 2 MagnetisMM-3 trial resultsLesokhin AM, Tomasson MH, Arnulf B, Bahlis NJ, Miles Prince H, Niesvizky R, et al · Nat Med · 2023;29:2259-2267
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
  8. ۸
    Talquetamab, a T-Cell–Redirecting GPRC5D Bispecific Antibody for Multiple MyelomaChari A, Minnema MC, Berdeja JG, Oriol A, van de Donk NW, Rodríguez-Otero P, et al · N Engl J Med · 2022;387:2232-2244
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  9. ۹
    Treatment of multiple myeloma-related bone disease: recommendations from the Bone Working Group of the International Myeloma Working GroupTerpos E, Zamagni E, Lentzsch S, Drake MT, García-Sanz R, Abildgaard N, et al · Lancet Oncol · 2021;22:e119-e130
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
  10. ۱۰
    Consensus guidelines and recommendations for infection prevention in multiple myeloma: a report from the International Myeloma Working GroupRaje NS, Anaissie E, Kumar SK, Lonial S, Martin T, Gertz MA, et al · Lancet Haematol · 2022;9:e143-e161
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  11. ۱۱
    Clinical Course and Prognosis of Smoldering (Asymptomatic) Multiple MyelomaKyle RA, Remstein ED, Therneau TM, Dispenzieri A, Kurtin PJ, Hodnefield JM, et al · N Engl J Med · 2007;356:2582-2590
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  12. ۱۲
    Daratumumab or Active Monitoring for High-Risk Smoldering Multiple MyelomaDimopoulos MA, Voorhees PM, Schjesvold F, Cohen YC, Hungria V, Sandhu I, et al · N Engl J Med · 2025;392:1777-1788
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷
  13. ۱۳
    International Myeloma Society/International Myeloma Working Group Consensus Recommendations on the Definition of High-Risk Multiple MyelomaAvet-Loiseau H, Davies FE, Samur MK, et al · J Clin Oncol · 2025;43:2739-2751
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  14. ۱۴
    Lenalidomide, Bortezomib, and Dexamethasone with Transplantation for MyelomaAttal M, Lauwers-Cances V, Hulin C, Leleu X, Caillot D, Escoffre M, et al · N Engl J Med · 2017;376:1311-1320
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
  15. ۱۵
    Lenalidomide Maintenance After Autologous Stem-Cell Transplantation in Newly Diagnosed Multiple Myeloma: A Meta-AnalysisMcCarthy PL, Holstein SA, Petrucci MT, Richardson PG, Hulin C, Tosi P, et al · J Clin Oncol · 2017;35:3279-3289
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  16. ۱۶
    Daratumumab/lenalidomide/dexamethasone in transplant-ineligible newly diagnosed myeloma: MAIA long-term outcomesFacon T, Moreau P, Weisel K, et al · Leukemia · 2025;39:942-950
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  17. ۱۷
    Isatuximab, Bortezomib, Lenalidomide, and Dexamethasone for Multiple MyelomaFacon T, Dimopoulos MA, Leleu XP, Beksac M, Pour L, Hájek R, et al · N Engl J Med · 2024;391:1597-1609
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  18. ۱۸
    Denosumab versus zoledronic acid in bone disease treatment of newly diagnosed multiple myeloma: an international, double-blind, double-dummy, randomised, controlled, phase 3 studyRaje N, Terpos E, Willenbacher W, Shimizu K, García-Sanz R, Durie B, et al · Lancet Oncol · 2018;19:370-381
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  19. ۱۹
    EHA-EMN Evidence-Based Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up of patients with multiple myelomaDimopoulos MA, Terpos E, Boccadoro M, et al · Nat Rev Clin Oncol · 2025;22:680-700
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱
  20. ۲۰
    Bortezomib with lenalidomide and dexamethasone versus lenalidomide and dexamethasone alone in patients with newly diagnosed myeloma without intent for immediate autologous stem-cell transplant (SWOG S0777): a randomised, open-label, phase 3 trialDurie BGM, Hoering A, Abidi MH, Rajkumar SV, Epstein J, Kahanic SP, et al · Lancet · 2017;389:519-527
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
  21. ۲۱
    Carfilzomib, lenalidomide, and dexamethasone for relapsed multiple myelomaStewart AK, Rajkumar SV, Dimopoulos MA, Masszi T, Špička I, Oriol A, et al · N Engl J Med · 2015;372:142-152
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
  22. ۲۲
    Pomalidomide, bortezomib, and dexamethasone for patients with relapsed or refractory multiple myeloma previously treated with lenalidomide (OPTIMISMM): a randomised, open-label, phase 3 trialRichardson PG, Oriol A, Beksac M, Liberati AM, Galli M, Schjesvold F, et al · Lancet Oncol · 2019;20:781-794
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  23. ۲۳
    Randomized Trial of Lenalidomide Versus Observation in Smoldering Multiple MyelomaLonial S, Jacobus S, Fonseca R, Weiss M, Kumar S, Orlowski RZ, et al · J Clin Oncol · 2020;38:1126-1137
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  24. ۲۴
    Daratumumab plus bortezomib, lenalidomide and dexamethasone for transplant-ineligible or transplant-deferred newly diagnosed multiple myeloma: the randomized phase 3 CEPHEUS trialUsmani SZ, Facon T, Hungria V, et al · Nat Med · 2025;31:1195-1202
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  25. ۲۵
    Cilta-cel in lenalidomide-refractory multiple myeloma (CARTITUDE-4): an updated analysis including overall survival from an open-label, multicentre, randomised, phase 3 trialEinsele H, San-Miguel J, Dhakal B, et al · Lancet Oncol · 2026;27:254-268
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳
  26. ۲۶
    Ide-cel vs standard regimens in triple-class-exposed relapsed and refractory multiple myeloma: updated KarMMa-3 analysesAilawadhi S, Arnulf B, Patel K, et al · Blood · 2024;144:2389-2401
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  27. ۲۷
    DARZALEX FASPRO (daratumumab and hyaluronidase-fihj) injection, for subcutaneous use — Prescribing InformationJanssen Biotech / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
  28. ۲۸
    DARZALEX (daratumumab) injection, for intravenous use — Prescribing InformationJanssen Biotech / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن
  29. ۲۹
    PERSEUS: Daratumumab, VELCADE, Lenalidomide, and Dexamethasone (D-VRd) vs VRd in Previously Untreated Multiple Myeloma Eligible for High-dose Therapy (NCT03710603) — arms and interventionsClinicalTrials.gov · ClinicalTrials.gov · 2018
    منبع بازگشت به متن
  30. ۳۰
    REVLIMID (lenalidomide) capsules — Prescribing InformationCelgene / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  31. ۳۱
    VELCADE (bortezomib) for injection — Prescribing InformationTakeda / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن
  32. ۳۲
    SARCLISA (isatuximab-irfc) injection, for intravenous use — Prescribing InformationSanofi / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳
  33. ۳۳
    KYPROLIS (carfilzomib) for injection — Prescribing InformationOnyx Pharmaceuticals (Amgen) / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  34. ۳۴
    POMALYST (pomalidomide) capsules — Prescribing InformationCelgene / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن
  35. ۳۵
    ABECMA (idecabtagene vicleucel) suspension for intravenous infusion — Prescribing InformationCelgene / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  36. ۳۶
    CARVYKTI (ciltacabtagene autoleucel) suspension for intravenous infusion — Prescribing InformationJanssen Biotech / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن
  37. ۳۷
    TECVAYLI (teclistamab-cqyv) injection, for subcutaneous use — Prescribing InformationJanssen Biotech / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  38. ۳۸
    ELREXFIO (elranatamab-bcmm) injection, for subcutaneous use — Prescribing InformationPfizer / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  39. ۳۹
    TALVEY (talquetamab-tgvs) injection, for subcutaneous use — Prescribing InformationJanssen Biotech / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  40. ۴۰
    Zoledronic acid injection (4 mg/5 mL) for intravenous infusion — Prescribing InformationMylan Institutional / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  41. ۴۱
    XGEVA (denosumab) injection, for subcutaneous use — Prescribing InformationAmgen / U.S. Food and Drug Administration · FDA label (DailyMed) · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.

مطالب مرتبط

سرطان‌های خون (لوسمی، لنفوم و میلوم)راهنمای کلی سرطان‌های خون: انواع اصلی، علائم، روش‌های تشخیص مانند شمارش سلول‌های خون و نمونه‌برداری مغز استخوان، و پیشرفت‌های بزرگ درمانی مانند داروهای هدفمند، CAR-T، آنتی‌بادی‌های دوگانه و پیوند سلول‌های بنیادی. لوسمی (سرطان خون)علائم، روش‌های تشخیص، طبقه‌بندی ریسک و جدیدترین درمان‌های چهار نوع اصلی لوسمی: AML، ALL، CML و CLL. لنفومعلائم، تشخیص، مرحله‌بندی و جدیدترین درمان‌های لنفوم هوچکین، DLBCL، لنفوم فولیکولار، منتل و ناحیه حاشیه‌ای.