نکات کلیدی
- درمان اول میلوما امروز ترکیبی از سه یا چهار داروی تازه است؛ در بیماران مناسب همراه پیوند سلولهای خود بیمار [۱۰].
- افزودن داراتوموماب به درمان، تعداد بیمارانی را که ۵ سال پس از شروع زنده بودند از ۵۴ به ۶۷ نفر از ۱۰۰ رساند [۴].
- داروی نگهدارنده پس از پیوند بیماری را بیش از دو برابر طولانی‌تر کنترل کرد [۳].
- وقتی بیماری برمی‌گردد، سلول‌درمانی CAR-T و آنتی‌بادی‌هایی که سلولهای ایمنی را به میلوما وصل میکنند نتایج بی‌سابقه‌ای داشته‌اند [۷، ۸].
بیست سال تغییر
مولتیپل میلوما سرطان پلاسماسل‌ها، سلولهای سازنده آنتی‌بادی در مغز استخوان، است و به استخوان‌ها، کلیه و خون آسیب می‌زند. تا اوایل دهه ۲۰۰۰، درمان بیشتر بیماران قرص شیمی‌درمانی ملفالان همراه کورتون بود [۲].
نقطه عطف اول، بورتزومیب بود. وقتی بیماری برگشته بود، بیماران بیشتری با آن جواب گرفتند و بیشتر زنده ماندند [۱]. وقتی به درمان اول سالمندان اضافه شد، پاسخ کامل از ۴ به ۳۰ نفر از ۱۰۰ رسید [۲]. بعد لنالیدومید آمد که پس از پیوند، بیماری را بیش از دو برابر طولانی‌تر آرام نگه داشت و عمر را بیشتر کرد [۳].
نقطه عطف بعدی آنتی‌بادی داراتوموماب بود. در بیمارانی که پیوند نمی‌شدند، افزودن آن به دو داروی دیگر، بیماری را تقریباً دو برابر طولانی‌تر آرام نگه داشت و بیماران بیشتری زنده ماندند [۴].
درمان امروز برای بیماران تازه
- ۱
اگر پیوند برای شما مناسب است
چند دوره ترکیب چهاردارویی (داراتوموماب همراه بورتزومیب، لنالیدومید و دگزامتازون)، سپس پیوند سلولهای خود بیمار و بعد داروی نگهدارنده. با چهار دارو، چهار سال بعد بیماری در بیشتر بیماران (بیش از ۸ نفر از ۱۰) آرام مانده بود؛ بیشتر از درمان سه‌دارویی [۵].
- ۲
- ۳
- ۴
وقتی بیماری برمی‌گردد
میلوما معمولاً پس از مدتی برمی‌گردد، ولی امروز گزینه‌های قوی‌تری از همیشه هست. سلول‌درمانی CAR-T (سلولهای ایمنی خود بیمار که در آزمایشگاه برای پیدا کردن میلوما آموزش می‌بینند) در بیماری مقاوم به لنالیدومید، مدت کنترل بیماری را بسیار بیشتر کرد و مرگ کمتر بود [۷]. آنتی‌بادی‌های دوکاره، مثل تکلیستاماب که سلولهای ایمنی را به سلولهای میلوما وصل می‌کند، همراه داراتوموماب، بیماری را در بیشتر بیماران سه سال آرام نگه داشتند؛ با درمان معمول فقط در یک‌سوم [۸] (خبر این مطالعه).
میلومای خاموش: صبر یا درمان؟
«میلومای خاموش» یعنی آزمایش‌ها سلولهای میلوما را نشان می‌دهند ولی هنوز آسیبی به بدن نرسیده است. بیشتر این بیماران فقط پیگیری می‌شوند؛ ولی در افراد پرخطر، داراتوموماب زیرپوستی تبدیل به میلومای فعال را عقب انداخت و بیماران بیشتری زنده ماندند [۹].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
تب یا لرز (عفونت در میلوما شایع و خطرناک است) [۱۱]، درد تازه یا شدید استخوان، ضعف یا بی‌حسی پاها، گیجی یا تشنگی زیاد (نشانه کلسیم بالا) و کم شدن ادرار را فوراً بگویید.
پرسش‌های متداول
آیا میلوما درمان قطعی دارد؟
آیا پیوند مغز استخوان لازم است؟
چرا اینقدر به عفونت و واکسن تأکید میشود؟
میلوما و درمانهایش دستگاه ایمنی را ضعیف میکنند؛ واکسنها و داروهای پیشگیری از عفونت جان بیماران را حفظ میکنند [۱۱].
برای پزشکان (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
APEX: بقای یک‌ساله ۸۰٪ در برابر ۶۶٪ [۱]. VISTA: CR ۳۰٪ در برابر ۴٪ [۲]. فراتحلیل نگهدارنده لنالیدومید: میانه PFS ۵۲٫۸ در برابر ۲۳٫۵ ماه [۳]. MAIA: میانه PFS ۶۱٫۹ در برابر ۳۴٫۴ ماه، OS شصت‌ماهه ۶۶٫۶٪ در برابر ۵۳٫۶٪ [۴]. PERSEUS: D-VRd، PFS چهل‌وهشت‌ماهه ۸۴٫۳٪ در برابر ۶۷٫۷٪، MRD منفی ۷۵٫۲٪ [۵]. CEPHEUS: MRD منفی ۶۰٫۹٪ در برابر ۳۹٫۴٪ [۶]. CARTITUDE-4: سیلتا-سل در بیماری مقاوم به لنالیدومید، مرگ ۲۴٪ در برابر ۳۹٪ [۷]. MajesTEC-3: Tec-Dara، PFS سی‌وشش‌ماهه ۸۳٫۴٪ در برابر ۲۹٫۷٪ [۸]. AQUILA: میلومای خاموش پرخطر [۹]. EHA-EMN ۲۰۲۵ [۱۰]؛ پیشگیری از عفونت IMWG ۲۰۲۲ [۱۱]. دوزها: رژیم‌های صفحه مولتیپل میلوما.
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
شواهد علمی
۱۰ موردبورتزومیب یا دگزامتازون با دوز بالا برای میلوم مولتیپل عودکرده
بورتزومیب به‌علاوه ملفالان و پردنیزون برای درمان اولیه میلوم متعدد
درمان نگهدارنده با لنالیدومید پس از پیوند سلولهای بنیادی خودی در مولتیپل میلوم تازه‌تشخیص‌داده‌شده: یک متاآنالیز
داراتوموماب/لنالیدومید/دگزامتازون در مولتیپل میلومای تازه تشخیص‌داده‌شده در بیماران نامناسب برای پیوند: پیامدهای بلندمدت
داراتوموماب، بورتزومیب، لنالیدومید و دگزامتازون برای مولتیپل میلوما
داراتوموماب همراه با بورتزومیب، لنالیدومید و دگزامتازون در مولتیپل میلومای تازه تشخیص‌داده‌شده در بیماران نامناسب برای پیوند یا با پیوند به‌تعویق‌افتاده: کارآزمایی تصادفی فاز ۳
سیلتا-سل در مولتیپل میلومای مقاوم به لنالیدومید: تحلیل به‌روزشده شامل بقای کلی از یک کارآزمایی فاز ۳ تصادفی، باز و چندمرکزی
تکلیستاماب به‌علاوه داراتوموماب در مولتیپل میلومای عودکرده یا مقاوم
داراتوموماب یا پایش فعال در مولتیپل میلومای خاموش (Smoldering) پرخطر
رهنمودهای مبتنی بر شواهد EHA-EMN برای تشخیص، درمان و پیگیری بیماران مبتلا به میلوم مولتیپل
بیشتر بخوانید
انواع سرطان مرتبط
راهنمای درمان
منابع علمی
۱۱ منبعنمایش همه منابع، ۱۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱Bortezomib or High-Dose Dexamethasone for Relapsed Multiple Myeloma
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹Daratumumab or Active Monitoring for High-Risk Smoldering Multiple Myeloma
- ۱۰
- ۱۱
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۵ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
