پرسش و پاسخ

آیا باید آزمایش هلیکوباکتر بدهم؟ (پیشگیری از سرطان معده)

سرطان معده نخستین علت مرگ سرطانی در ایران است؛ آزمایش و درمان هلیکوباکتر پیلوری خطر آن را کم می‌کند

به‌روزرسانی: ۴ آبان ۱۴۰۵۱ دقیقه مطالعه۵ منبع علمی
نمایش برای:
پاسخ کوتاه

اگر پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزندتان سرطان معده داشته، از پزشک بخواهید آزمایش میکروب هلیکوباکتر پیلوری بدهید و اگر مثبت بود درمانش کنید. در یک کارآزمایی، درمان این میکروب در بستگان درجه یک بیماران، خطر سرطان معده را بیش از نصف کاهش داد [۲]. اجماع بین‌المللی ماستریخت ششم می‌گوید همه افراد آلوده باید درمان شوند [۳] و پس از درمان، آزمایش تأیید ریشه‌کنی لازم است [۵].

نکات کلیدی

  • سرطان معده نخستین علت مرگ سرطانی در ایران است (حدود ۱۲٬۷۰۰ مرگ در سال) [۱].
  • هلیکوباکتر پیلوری یک عفونت درمان‌پذیر است و درمانش از سرطان معده پیشگیری می‌کند [۲، ۳].
  • درمان را کامل کنید و بعد دوباره آزمایش بدهید تا مطمئن شوید میکروب از بین رفته است [۵].

یک کار مهم: آزمایش بدهید و اگر مثبت بود درمان کنید

  1. ۱

    آیا شما باید آزمایش بدهید؟

    به‌ویژه اگر یکی از بستگان درجه یک شما (پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزند) سرطان معده داشته است [۲]، یا اگر سوءهاضمه یا زخم معده دارید. از پزشک خود بپرسید.

  2. ۲

    آزمایش ساده است

    معمولاً با آزمایش تنفس یا آزمایش مدفوع، و گاهی در آندوسکوپی، انجام می‌شود [۳]. پزشک روش مناسب را انتخاب می‌کند.

  3. ۳

    دوره درمان را کامل کنید

    درمان چند داروی خوراکی است که معمولاً ۱۴ روز مصرف می‌شود [۵]. حتی اگر عوارضی مثل طعم بد دهان یا دل‌پیچه دارید، بدون مشورت قطع نکنید؛ عوارض معمولاً خفیف‌اند [۲].

  4. ۴

    دوباره آزمایش بدهید

    چند هفته پس از پایان درمان، آزمایش تأیید ریشه‌کنی لازم است؛ اگر میکروب هنوز باشد، پزشک درمان دیگری می‌دهد [۵]. در کارآزمایی، بیشترین کاهش سرطان در کسانی بود که میکروب واقعاً از بدنشان رفته بود [۲].

۱
رتبه سرطان معده در مرگ‌های سرطانی ایران
۱۲٬۷۰۳ مرگ در سال؛ ۱۳٪ کل مرگ‌های سرطانی [۱]
۵۵٪
کاهش خطر سرطان معده با درمان
در بستگان درجه یک بیماران؛ ۱٫۲٪ در برابر ۲٫۷٪ در حدود ۹ سال [۲]

چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟

چه زمانی فوراً به پزشک مراجعه کنیم؟

آزمایش هلیکوباکتر برای پیشگیری است. اگر کاهش وزن بی‌دلیل، سختی بلع، استفراغ مکرر، استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا کم‌خونی دارید [۴]، آزمایش کافی نیست و پزشک باید درباره آندوسکوپی تصمیم بگیرد. علائم را در علائم سرطان معده ببینید.

پرسش‌های متداول

اگر هلیکوباکتر داشته باشم یعنی سرطان می‌گیرم؟

نه. بیشتر افراد آلوده هرگز سرطان معده نمی‌گیرند، اما این میکروب یکی از عوامل خطر اصلی سرطان معده است و درمانش خطر را کم می‌کند [۲، ۴].

علامتی ندارم؛ باز هم درمان لازم است؟

بر اساس اجماع ماستریخت ششم، عفونت هلیکوباکتر یک بیماری عفونی است و اصولاً همه افراد آلوده باید درمان شوند [۳]؛ در کارآزمایی بستگان بیماران نیز درمان خطر سرطان را کم کرد [۲].

خانواده‌ام هم باید آزمایش بدهند؟

اگر سرطان معده در خانواده هست، صحبت درباره آزمایش هلیکوباکتر برای بستگان درجه یک (خواهر، برادر، فرزندان) منطقی است [۲].

ویژه پزشکان

نکات برای پزشکان (ویژه پزشکان)

ویژه پزشکانشواهد.
ویژه پزشکان

شواهد. در کارآزمایی تصادفی دوسوکور Choi و همکاران (کره جنوبی)، ۱۸۳۸ نفر از بستگان درجه یک بیماران سرطان معده که آلوده به هلیکوباکتر بودند درمان سه‌دارویی ۷ روزه یا دارونما گرفتند. در میانه پیگیری ۹٫۲ سال، سرطان معده در ۱٫۲٪ در برابر ۲٫۷٪ رخ داد (HR ‏۰٫۴۵؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۲۱ تا ۰٫۹۴) و در ریشه‌کنی موفق ۰٫۸٪ در برابر ۲٫۹٪ با عفونت پایدار بود [۲].

انتخاب رژیم. رهنمود ACG ‏۲۰۲۴: در بیمار درمان‌نشده وقتی حساسیت آنتی‌بیوتیکی معلوم نیست، درمان چهاردارویی بیسموت‌دار ۱۴ روزه رژیم ترجیحی است؛ رژیم‌های حاوی کلاریترومایسین یا لووفلوکساسین فقط با تأیید حساسیت. آزمایش تأیید ریشه‌کنی برای همه بیماران پس از درمان توصیه می‌شود [۵]. ماستریخت ششم نیز بر نقش مقاومت آنتی‌بیوتیکی در انتخاب رژیم تأکید دارد [۳]. جزئیات دوز در متن کامل رهنمود ACG.

شواهد علمی

شواهد علمی

۲ مورد
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

سابقهٔ خانوادگی سرطان معده و درمان هلیکوباکتر پیلوری

N Engl J Med · 2020
۱٫۲٪ در برابر ۲٫۷٪بروز سرطان معده
رهنمود بالینی

مدیریت عفونت هلیکوباکتر پیلوری: گزارش اجماع ماستریخت ششم/فلورانس

Gut · 2022عفونت هلیکوباکتر پیلوری رسماً یک بیماری عفونی شناخته می‌شود (گنجانده‌شده در ICD-11)، و این امر در اصل به این ت…
۱توصیه کلیدی با ترجمه فارسی

انواع سرطان مرتبط

منابع علمی

۵ منبع
نمایش همه منابع، ۳ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    Iran, Islamic Republic of: Globocan 2024 fact sheetInternational Agency for Research on Cancer · Global Cancer Observatory · 2024
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  2. ۲
    Family History of Gastric Cancer and Helicobacter pylori TreatmentChoi IJ, Kim CG, Lee JY, et al · N Engl J Med · 2020;382:427-436
  3. ۳
    Management of Helicobacter pylori infection: the Maastricht VI/Florence consensus reportMalfertheiner P, Megraud F, Rokkas T, et al · Gut · 2022;71:1724-1762
  4. ۴
    Gastric cancerSmyth EC, Nilsson M, Grabsch HI, van Grieken NC, Lordick F · Lancet · 2020;396:635-648
  5. ۵
    ACG Clinical Guideline: Treatment of Helicobacter pylori InfectionChey WD, Howden CW, Moss SF, et al · Am J Gastroenterol · 2024;119:1730-1753
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۴ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.