خیر؛ سرطان بیماری مسری نیست و به‌راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل نمی‌شود؛ مراقبت از بیمار، در آغوش گرفتن یا زندگی با او خطری برای ابتلا به سرطان ندارد [۱]. تنها موقعیت انتقال سرطان از فردی به فرد دیگر، پیوند عضو یا بافت از اهداکننده‌ای با سابقه سرطان است که خطر آن بسیار پایین است (حدود ۲ مورد در هر ۱۰٬۰۰۰ پیوند) [۱]. برخی ویروس‌ها و باکتری‌ها مانند HPV، هپاتیت B و C و هلیکوباکتر پیلوری می‌توانند منتقل شوند و خطر سرطان را افزایش دهند، اما سرطانی که ایجاد می‌کنند مسری نیست [۱، ۲].
چرا سرطان مسری نیست؟
سرطان در اثر تغییرات زیان‌بار (جهش) در ژن‌های سلول‌های خودِ فرد ایجاد می‌شود؛ حدود ۹۰ تا ۹۵ درصد سرطان‌ها ناشی از جهش‌هایی هستند که در طول زندگی و در اثر افزایش سن و مواجهه با عوامل محیطی مانند دود دخانیات و پرتو رخ می‌دهند [۱]. سلول‌های سرطانی یک فرد نمی‌توانند با تماس، بوسیدن، هم‌غذا شدن یا استفاده از وسایل مشترک در بدن فرد دیگری رشد کنند؛ تنها استثنای شناخته‌شده، پیوند عضو یا بافت است که با غربالگری اهداکنندگان بسیار نادر است [۱].
نزدیکی، مراقبت و زندگی با بیمار مبتلا به سرطان شما را در معرض سرطان قرار نمی‌دهد [۱]؛ پرتودرمانی خارجی هم بیمار را رادیواکتیو نمی‌کند و بودن در کنار او، حتی برای کودکان و زنان باردار، بی‌خطر است [۵]. برعکس، بیمارِ تحت شیمی‌درمانی ممکن است گلبول‌های سفید کمی داشته باشد و در برابر عفونت آسیب‌پذیر باشد؛ اگر سرماخوردگی یا بیماری عفونی دارید، فاصله بگیرید و دست‌هایتان را مرتب و به‌خوبی بشویید [۶].
عفونت‌هایی که خطر سرطان را افزایش می‌دهند
| عامل عفونی | راه انتقال | سرطان‌های مرتبط | پیشگیری یا درمان |
|---|---|---|---|
| ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) پرخطر | تماس جنسی | تقریباً همه سرطان‌های دهانه رحم؛ بیشتر سرطان‌های مقعد؛ بسیاری از سرطان‌های اوروفارنکس، واژن، فرج و آلت تناسلی | واکسن HPV و غربالگری دهانه رحم |
| ویروس هپاتیت B | خون، از مادر به نوزاد هنگام تولد، تماس جنسی | سرطان کبد | واکسن هپاتیت B |
| ویروس هپاتیت C | خون، از مادر به نوزاد هنگام تولد | سرطان کبد | درمان‌های جدید می‌توانند عفونت را درمان کنند |
| هلیکوباکتر پیلوری | احتمالاً غذا و آب آلوده و تماس دهان به دهان | سرطان معده (غیرکاردیا) و لنفوم MALT معده | تشخیص و درمان با آنتی‌بیوتیک |
| ویروس اپشتین‌بار (EBV) | بزاق، تماس جنسی، انتقال خون و پیوند عضو | برخی لنفوم‌ها و سرطان‌های بینی و حلق | بیش از ۹۰٪ مردم جهان آلوده می‌شوند و بیشتر آن‌ها علامتی ندارند |
| HIV | خون و تماس جنسی | خود سرطان‌زا نیست، اما با تضعیف ایمنی خطر سارکوم کاپوزی، لنفوم و سرطان‌های دهانه رحم، مقعد، ریه، کبد و حلق را بالا می‌برد | درمان ضدویروسی بسیار مؤثر |
بر اساس تحلیل داده‌های GLOBOCAN، در سال ۲۰۱۸ حدود ۲٫۲ میلیون مورد سرطان در جهان به عفونت نسبت داده شد؛ هلیکوباکتر پیلوری با ۸۱۰ هزار، HPV با ۶۹۰ هزار، هپاتیت B با ۳۶۰ هزار و هپاتیت C با ۱۶۰ هزار مورد، علل اصلی بودند [۳]. پیشگیری از این عفونت‌ها اثر واقعی دارد: در مطالعه‌ای روی بیش از ۱٫۶ میلیون دختر و زن سوئدی، نسبت بروز سرطان مهاجم دهانه رحم در واکسینه‌شدگان پیش از ۱۷ سالگی ۰٫۱۲ و در واکسینه‌شدگان ۱۷ تا ۳۰ سالگی ۰٫۴۷ در مقایسه با واکسینه‌نشدگان بود [۴].
پرسش‌های مرتبط
آیا سرطان دهانه رحم از راه رابطه جنسی منتقل می‌شود؟
آیا جراحی یا نمونه‌برداری باعث پخش سرطان در بدن می‌شود؟
احتمال آن بسیار پایین است؛ جراحان با روش‌های استاندارد، مثلاً استفاده از ابزار جداگانه برای هر ناحیه، از پخش سلول‌های سرطانی جلوگیری می‌کنند [۱].
آیا تماس تومور با هوا هنگام جراحی سرطان را بدتر می‌کند؟
خیر. تماس با هوا رشد تومور را سریع‌تر نمی‌کند و باعث گسترش سرطان نمی‌شود [۱].
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۶ منبعنمایش همه منابع، ۲ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳Global burden of cancer attributable to infections in 2018: a worldwide incidence analysis
- ۴HPV Vaccination and the Risk of Invasive Cervical Cancer
- ۵External Beam Radiation Therapy for Cancer
- ۶Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.