نکات کلیدی
- نیولوماب (اپدیوو) یک آنتی‌بادی مونوکلونال انسانی است که به گیرنده PD-1 روی لنفوسیت‌های T متصل می‌شود و مهار پاسخ ایمنی علیه تومور را برمی‌دارد [۱].
- موارد مصرف آن در برچسب FDA در ۱۴ بخش جداگانه فهرست شده است؛ از جمله ملانوم، سرطان ریه، کلیه، مثانه، مری، معده، کبد، روده بزرگ و لنفوم هوچکین [۱].
- در بسیاری از کاربردها همراه با ایپیلیموماب (یروی) تجویز می‌شود؛ مهار هم‌زمان دو مسیر، عملکرد سلول‌های T را بیشتر تقویت می‌کند، اما برخی عوارض ایمنی نیز در ترکیب شایع‌تر است [۱].
- به‌صورت انفوزیون وریدی ۳۰ دقیقه‌ای، معمولاً ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته (در تک‌درمانی) داده می‌شود [۱].
- عوارض ایمنی‌مرتبط مانند پنومونیت، کولیت، هپاتیت و اختلالات غدد درون‌ریز ممکن است شدید باشند و حتی پس از پایان درمان بروز کنند [۱].
- زنان در سن باروری باید در طول درمان و تا ۵ ماه پس از آخرین دوز از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند و در همین مدت شیر ندهند [۱].
این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟
نیولوماب (Nivolumab) با نام تجاری اپدیوو (Opdivo) یک آنتی‌بادی مونوکلونال از نوع IgG4 است که گیرنده PD-1 را مسدود می‌کند [۱]. این دارو در گروه «مهارکننده‌های ایست بازرسی ایمنی» قرار دارد و به‌جای حمله مستقیم به سلول‌های سرطانی، با کمک به سیستم ایمنی بدن عمل می‌کند [۱].
اتصال پروتئین‌های PD-L1 و PD-L2 به گیرنده PD-1 روی لنفوسیت‌های T، تکثیر این سلول‌ها و تولید سیتوکین‌ها را مهار می‌کند. برخی تومورها مقدار این پروتئین‌ها را افزایش می‌دهند و از این راه از نظارت سیستم ایمنی می‌گریزند [۱]. نیولوماب با اتصال به PD-1، اتصال PD-L1 و PD-L2 را مسدود و مهار پاسخ ایمنی ضدتوموری را برطرف می‌کند [۱].
وقتی نیولوماب همراه ایپیلیموماب (مهارکننده CTLA-4) تجویز می‌شود، مهار هم‌زمان دو مسیر، عملکرد سلول‌های T را بیش از هر یک از دو دارو به‌تنهایی تقویت می‌کند [۱]. همین فعال‌شدن سیستم ایمنی دلیل اصلی عوارض این دارو نیز هست؛ زیرا سیستم ایمنی ممکن است به بافت‌های سالم هم حمله کند [۱].
در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟
طبق برچسب FDA، نیولوماب به‌تنهایی یا همراه ایپیلیموماب، شیمی‌درمانی یا کابوزانتینیب، هم در بیماری پیشرفته و هم پیش یا پس از جراحی در برخی سرطان‌ها تأیید شده است [۱]. موارد تأییدشده در کشورهای مختلف ممکن است متفاوت باشد و هر بیمار مبتلا به این سرطان‌ها لزوماً کاندید این دارو نیست.
| سرطان | شرایط مصرف | شواهد کلیدی |
|---|---|---|
| ملانوم | ملانوم غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، به‌تنهایی یا همراه ایپیلیموماب؛ درمان کمکی پس از برداشتن کامل ملانوم مرحله IIB، IIC، III یا IV؛ در بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر [۱] | کارآزمایی CheckMate 067 [۲] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک | تومورهای قابل جراحی (≥۴ سانتی‌متر یا با درگیری غدد لنفاوی): پیش از جراحی همراه شیمی‌درمانی دوگانه پلاتینی، یا پیش از جراحی همراه شیمی‌درمانی و سپس به‌تنهایی پس از جراحی (در نبود جهش شناخته‌شده EGFR یا بازآرایی ALK)؛ خط اول متاستاتیک همراه ایپیلیموماب در تومورهای PD-L1 ≥۱٪، یا همراه ایپیلیموماب و ۲ دوره شیمی‌درمانی دوگانه پلاتینی؛ پس از پیشرفت با شیمی‌درمانی پلاتینی [۱] | کارآزمایی CheckMate 816 [۳] |
| مزوتلیومای بدخیم پلور | خط اول بیماری غیرقابل جراحی، همراه ایپیلیموماب [۱] | برچسب FDA [۱] |
| سرطان کلیه (کارسینوم سلول کلیوی) | خط اول بیماری پیشرفته همراه ایپیلیموماب (خطر متوسط یا بد) یا همراه کابوزانتینیب؛ تک‌دارویی پس از درمان ضدرگ‌زایی قبلی [۱] | کارآزمایی CheckMate 214 [۴]؛ کارآزمایی CheckMate 9ER [۵] |
| لنفوم هوچکین کلاسیک | مرحله III یا IV درمان‌نشده همراه دوکسوروبیسین، وین‌بلاستین و داکاربازین (AVD) در بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر؛ تک‌دارویی در عود یا پیشرفت پس از پیوند اتولوگ و برنتوکسیماب ودوتین، یا پس از ۳ خط درمان سیستمیک یا بیشتر شامل پیوند اتولوگ [۱] | کارآزمایی SWOG S1826 [۶] |
| سرطان سر و گردن (کارسینوم سلول سنگفرشی) | بیماری عودکننده یا متاستاتیک با پیشرفت حین یا پس از درمان پلاتینی [۱] | کارآزمایی CheckMate 141 [۷] |
| سرطان مثانه و مجاری ادراری (اوروتلیال) | درمان کمکی پس از جراحی رادیکال در بیماران با خطر بالای عود؛ خط اول بیماری غیرقابل جراحی یا متاستاتیک همراه سیس‌پلاتین و جمسیتابین؛ بیماری پیشرفته پس از شیمی‌درمانی پلاتینی یا پیشرفت ظرف ۱۲ ماه پس از شیمی‌درمانی پلاتینی پیش یا پس از جراحی [۱] | کارآزمایی CheckMate 274 [۸] |
| سرطان روده بزرگ MSI-H یا dMMR | بیماری غیرقابل جراحی یا متاستاتیک همراه ایپیلیموماب؛ تک‌دارویی در بیماری متاستاتیک پس از درمان با فلوئوروپیریمیدین، اگزالی‌پلاتین و ایرینوتکان؛ بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر [۱] | کارآزمایی CheckMate 8HW [۹] |
| کارسینوم هپاتوسلولار | بیماری غیرقابل جراحی یا متاستاتیک همراه ایپیلیموماب، در خط اول یا پس از درمان قبلی با سورافنیب [۱] | کارآزمایی CheckMate 9DW [۱۰] |
| سرطان مری | درمان کمکی پس از برداشتن کامل سرطان مری یا محل اتصال معده به مری با بیماری باقی‌مانده پاتولوژیک پس از شیمی‌پرتودرمانی پیش از جراحی؛ خط اول کارسینوم سنگفرشی پیشرفته با PD-L1 ≥۱ همراه شیمی‌درمانی فلوئوروپیریمیدین و پلاتین یا همراه ایپیلیموماب؛ کارسینوم سنگفرشی پس از شیمی‌درمانی قبلی فلوئوروپیریمیدین و پلاتین [۱] | کارآزمایی CheckMate 577 [۱۱] |
| سرطان معده، محل اتصال معده به مری و آدنوکارسینوم مری | بیماری پیشرفته یا متاستاتیک با PD-L1 ≥۱، همراه شیمی‌درمانی فلوئوروپیریمیدین و پلاتین [۱] | کارآزمایی CheckMate 649 [۱۲] |
خلاصه‌ای از برچسب FDA است؛ جزئیات دقیق هر کاربرد و محدودیت‌های سنی در برچسب کامل آمده است. برای سرطان مری سنگفرشی و سرطان معده، آزمایش همراه (companion diagnostic) مورد تأیید FDA برای PD-L1 در دسترس نیست.
نحوه مصرف و دوز
فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۱۵ رژیم
نیولوماب در مرکز درمانی، از طریق سرم داخل ورید و طی حدود ۳۰ دقیقه تزریق می‌شود [۱]. بسته به نوع سرطان، دوز و اینکه به‌تنهایی یا همراه داروهای دیگر تجویز شود، معمولاً هر ۲، ۳ یا ۴ هفته یک‌بار داده می‌شود [۱]. وقتی همراه ایپیلیموماب داده می‌شود، ابتدا نیولوماب و سپس ایپیلیموماب در همان روز تزریق می‌شود [۱].
مدت درمان: در درمان کمکی ملانوم و سرطان مثانه حداکثر ۱ سال، در درمان کمکی سرطان مری در مجموع ۱ سال، و در بسیاری از کاربردهای بیماری پیشرفته تا پیشرفت بیماری یا بروز عوارض غیرقابل‌تحمل (و در برخی ترکیب‌ها حداکثر ۲ سال) ادامه می‌یابد [۱].
آزمایش‌ها: آنزیم‌های کبدی، کراتینین و عملکرد تیروئید پیش از شروع و به‌طور دوره‌ای در طول درمان بررسی می‌شود [۱].
- پیش از شروع: آنزیم‌های کبدی، کراتینین و عملکرد تیروئید پایه؛ تأیید وضعیت بارداری. انتخاب بیمار: PD-L1 در NSCLC (همراه ایپیلیموماب بدون شیمی‌درمانی)، ESCC و معده/GEJ/آدنوکارسینوم مری [۱].
- تزریق: رقیق‌سازی در سرم نمکی ۰٫۹٪ یا دکستروز ۵٪ (۱ تا ۱۰ میلی‌گرم/میلی‌لیتر؛ حجم کل حداکثر ۱۶۰ میلی‌لیتر، و در وزن کمتر از ۴۰ کیلوگرم حداکثر ۴ میلی‌لیتر/کیلوگرم)، انفوزیون ۳۰ دقیقه با فیلتر داخل خطی ۰٫۲ تا ۱٫۲ میکرومتر، از خط جداگانه. ترتیب: نیولوماب پیش از ایپیلیموماب و شیمی‌درمانی؛ در ترکیب با AVD، نیولوماب آخر. واکنش تزریق درجه ۱ تا ۲: توقف یا کاهش سرعت؛ درجه ۳ تا ۴: قطع دائم [۱].
- تعدیل دوز: کاهش دوز توصیه نمی‌شود. پنومونیت درجه ۲: توقف؛ درجه ۳ تا ۴: قطع. کولیت درجه ۲ تا ۳: توقف؛ درجه ۴: قطع (در ترکیب با ایپیلیموماب، درجه ۳ تا ۴ قطع). هپاتیت بدون درگیری کبدی: ALT/AST بیش از ۳ تا ۸ برابر ULN یا بیلی‌روبین بیش از ۱٫۵ تا ۳ برابر: توقف؛ ALT/AST بیش از ۸ برابر یا بیلی‌روبین بیش از ۳ برابر: قطع (در ترکیب با ایپیلیموماب آستانه‌ها ۳ تا ۵ و بیش از ۵ برابر). نفریت (کراتینین درجه ۲ تا ۳): توقف؛ درجه ۴: قطع. میوکاردیت درجه ۲ تا ۴: قطع. سمیت عصبی درجه ۲: توقف؛ درجه ۳ تا ۴: قطع. SJS/TEN/DRESS مشکوک: توقف؛ قطعی: قطع. غدد درون‌ریز درجه ۳ تا ۴: توقف تا پایداری یا قطع. قطع دائم در عارضه ایمنی درجه ۴، درجه ۳ عودکننده نیازمند سرکوب ایمنی، یا ناتوانی در کاهش پردنیزون به ۱۰ میلی‌گرم در روز ظرف ۱۲ هفته. در ترکیب با ایپیلیموماب هر دو دارو با هم متوقف یا قطع می‌شوند [۱].
- کلیه و کبد: نارسایی کلیه (eGFR ۱۵ میلی‌لیتر/دقیقه/۱٫۷۳ مترمربع یا بیشتر) و نارسایی خفیف تا متوسط کبد (بیلی‌روبین تا ۳ برابر ULN) اثر مهمی بر کلیرانس ندارند؛ در نارسایی شدید کبد بررسی نشده است [۱].
- پایش: آنزیم‌های کبدی، کراتینین و تیروئید به‌طور دوره‌ای؛ علائم پنومونیت، کولیت، نارسایی آدرنال، هیپوفیزیت و دیابت نوع ۱ [۱].
ویژه پزشکان
دوز استاندارد: نیولوماب تک‌دارویی (برچسب FDA، بازبینی ۰۵/۲۰۲۶)
تک‌دارویی
ملانوم غیرقابل جراحی/متاستاتیک و کمکی؛ NSCLC متاستاتیک پس از پلاتین؛ RCC پس از درمان ضدرگ‌زایی؛ هوچکین عودکرده؛ SCCHN پس از پلاتین؛ اوروتلیال کمکی یا پس از پلاتین؛ کولورکتال MSI-H/dMMR پس از فلوئوروپیریمیدین، اگزالی‌پلاتین و ایرینوتکان؛ ESCC پس از شیمی‌درمانی؛ مری/GEJ کمکیطول هر دوره: ۱۴ یا ۲۸ روز
ملانوم غیرقابل جراحی/متاستاتیک و کمکی؛ NSCLC متاستاتیک پس از پلاتین؛ RCC پس از درمان ضدرگ‌زایی؛ هوچکین عودکرده؛ SCCHN پس از پلاتین؛ اوروتلیال کمکی یا پس از پلاتین؛ کولورکتال MSI-H/dMMR پس از فلوئوروپیریمیدین، اگزالی‌پلاتین و ایرینوتکان؛ ESCC پس از شیمی‌درمانی؛ مری/GEJ کمکی [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ |
کودکان ۱۲ سال و بالاتر با وزن کمتر از ۴۰ کیلوگرم (ملانوم): ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته یا ۶ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۴ هفته؛ کولورکتال: ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته [۱].
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
رژیم‌های ترکیبی با شیمی‌درمانی یا کابوزانتینیب (برچسب FDA، بازبینی ۰۵/۲۰۲۶)
NSCLC قابل جراحی، نئوادجوانت (CheckMate 816)
تومور ۴ سانتی‌متر یا بزرگ‌تر یا N+طول هر دوره: ۲۱ روز
تومور ۴ سانتی‌متر یا بزرگ‌تر یا N+ [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ۳ دوره | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۳ هفته |
| شیمی‌درمانی دوگانه پلاتینی | طبق برچسب همان داروها | وریدی | همان روز، پس از نیولوماب |
شواهد: CheckMate 816 (۲۰۲۵)
NSCLC قابل جراحی، پیش و پس از جراحی (CheckMate 77T)
تومور ۴ سانتی‌متر یا بزرگ‌تر یا N+، بدون EGFR/ALK شناخته‌شدهطول هر دوره: ۲۱ روز، سپس ۲۸ روز
تومور ۴ سانتی‌متر یا بزرگ‌تر یا N+، بدون EGFR/ALK شناخته‌شده [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| نئوادجوانت: تا ۴ دوره | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۳ هفته |
| شیمی‌درمانی دوگانه پلاتینی | طبق برچسب همان داروها | وریدی | همان روز، پس از نیولوماب |
| ادجوانت: تا ۱۳ دوره | |||
| نیولوماب | ۴۸۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۴ هفته |
RCC پیشرفته، همراه کابوزانتینیب (CheckMate 9ER)
خط اولطول هر دوره: ۱۴ یا ۲۸ روز
خط اول [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ |
| کابوزانتینیب | ۴۰ میلی‌گرم | خوراکی، ناشتا | یک بار در روز |
افزایش ALT/AST بیش از ۳ تا ۱۰ برابر ULN با بیلی‌روبین کمتر از ۲ برابر: توقف هر دو دارو تا درجه ۰ تا ۱؛ بیش از ۱۰ برابر، یا بیش از ۳ برابر همراه بیلی‌روبین ۲ برابر یا بیشتر: قطع دائم هر دو [۱].
شواهد: CheckMate 9ER (تحلیل نهایی) (۲۰۲۶)، CheckMate 9ER (۲۰۲۱)
لنفوم هوچکین کلاسیک مرحله III یا IV درمان‌نشده (همراه AVD، SWOG S1826)
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاترطول هر دوره: ۱۴ روز
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ۶ دوره | |||
| دوکسوروبیسین، وین‌بلاستین، داکاربازین (AVD) | طبق برچسب همان داروها | وریدی | پیش از نیولوماب |
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم (زیر ۴۰ کیلوگرم: ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم) | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۲ هفته (آخر تزریق شود) |
پیشگیری با G-CSF از دوره ۱ توصیه می‌شود [۱].
شواهد: SWOG S1826 (۲۰۲۴)
کارسینوم اوروتلیال غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، همراه سیس‌پلاتین و جمسیتابین (CheckMate 901)
خط اول
خط اول [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: تا ۶ دوره | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| سیس‌پلاتین + جمسیتابین | طبق برچسب همان داروها | وریدی | همان روز، پس از نیولوماب |
| تک‌دارویی پس از ترکیب | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | شروع پس از پایان دوزهای ترکیبی |
شواهد: CheckMate 901 (۲۰۲۳)
ESCC پیشرفته با PD-L1 ۱ یا بیشتر، همراه شیمی‌درمانی (CheckMate 648)
خط اول، همراه فلوئوروپیریمیدین و پلاتینطول هر دوره: ۱۴ یا ۲۸ روز
خط اول، همراه فلوئوروپیریمیدین و پلاتین [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ (اول تزریق شود) |
| فلوئوروپیریمیدین + پلاتین | طبق برچسب همان داروها | وریدی | همان روز، پس از نیولوماب |
سرطان معده، GEJ یا آدنوکارسینوم مری پیشرفته با PD-L1 ۱ یا بیشتر (CheckMate 649)
همراه شیمی‌درمانی فلوئوروپیریمیدین و پلاتینطول هر دوره: ۱۴ یا ۲۱ روز
همراه شیمی‌درمانی فلوئوروپیریمیدین و پلاتین [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته (با شیمی‌درمانی ۲ هفته‌ای) یا ۳۶۰ میلی‌گرم هر ۳ هفته (با شیمی‌درمانی ۳ هفته‌ای) | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ (اول تزریق شود) |
| فلوئوروپیریمیدین + پلاتین | طبق برچسب همان داروها | وریدی | همان روز، پس از نیولوماب |
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
رژیم‌های ترکیبی با ایپیلیموماب (برچسب FDA، بازبینی ۰۵/۲۰۲۶)
ملانوم غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، همراه ایپیلیموماب
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: ۴ دوز | |||
| نیولوماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| ایپیلیموماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | همان روز، پس از نیولوماب |
| تک‌دارویی پس از ترکیب | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | شروع پس از پایان دوزهای ترکیبی |
زیر ۴۰ کیلوگرم در فاز تک‌دارویی: ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته یا ۶ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۴ هفته [۱].
NSCLC متاستاتیک، همراه ایپیلیموماب ± ۲ دوره شیمی‌درمانی
خط اول، بدون EGFR/ALK؛ بدون شیمی‌درمانی فقط در PD-L1 ۱٪ یا بیشترزمان‌بندی هر دارو در جدول
خط اول، بدون EGFR/ALK؛ بدون شیمی‌درمانی فقط در PD-L1 ۱٪ یا بیشتر [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۶ هفته |
| در رژیم با شیمی‌درمانی: ۲ دوره | |||
| شیمی‌درمانی دوگانه پلاتینی بر اساس بافت‌شناسی | طبق برچسب همان داروها | وریدی | هر ۳ هفته، پس از نیولوماب و ایپیلیموماب |
مزوتلیومای بدخیم پلور غیرقابل جراحی
خط اول، همراه ایپیلیمومابزمان‌بندی هر دارو در جدول
خط اول، همراه ایپیلیموماب [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۳۶۰ میلی‌گرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۶ هفته |
RCC پیشرفته با خطر متوسط یا بد، همراه ایپیلیموماب
خط اول
خط اول [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: ۴ دوز | |||
| نیولوماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | همان روز، پس از نیولوماب |
| تک‌دارویی پس از ترکیب | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | شروع پس از پایان دوزهای ترکیبی |
سرطان کولورکتال MSI-H/dMMR غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، همراه ایپیلیموماب
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر
بزرگسالان و کودکان ۱۲ سال و بالاتر [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: حداکثر ۴ دوز | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم (زیر ۴۰ کیلوگرم: ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم) | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | همان روز، پس از نیولوماب |
| تک‌دارویی پس از ترکیب | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته (زیر ۴۰ کیلوگرم: ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته یا ۶ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۴ هفته) | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | شروع پس از پایان دوزهای ترکیبی |
کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل جراحی یا متاستاتیک، همراه ایپیلیموماب
خط اول یا پس از سورافنیب
خط اول یا پس از سورافنیب [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| ترکیبی: حداکثر ۴ دوز | |||
| نیولوماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۳ هفته (اول تزریق شود) |
| ایپیلیموماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | همان روز، پس از نیولوماب |
| تک‌دارویی پس از ترکیب | |||
| نیولوماب | ۲۴۰ میلی‌گرم هر ۲ هفته یا ۴۸۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | شروع پس از پایان دوزهای ترکیبی |
ESCC پیشرفته با PD-L1 ۱ یا بیشتر، همراه ایپیلیموماب
خط اولطول هر دوره: ۱۴ یا ۲۱ روز
خط اول [۱]
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| پیوسته | |||
| نیولوماب | ۳ میلی‌گرم/کیلوگرم هر ۲ هفته یا ۳۶۰ میلی‌گرم هر ۳ هفته | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | روز ۱ |
| ایپیلیموماب | ۱ میلی‌گرم/کیلوگرم | وریدی، انفوزیون ۳۰ دقیقه | هر ۶ هفته |
پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.
عوارض جانبی
عوارض شایع
طبق برچسب FDA، شایع‌ترین عوارض نیولوماب به‌تنهایی (۲۰٪ یا بیشتر) عبارت‌اند از: خستگی، راش، درد عضلانی-اسکلتی، خارش، اسهال، تهوع، ضعف، سرفه، تنگی نفس، یبوست، کاهش اشتها، کمردرد، درد مفاصل، عفونت دستگاه تنفسی فوقانی، تب، سردرد، درد شکم، استفراغ و عفونت ادراری [۱].
در ترکیب با ایپیلیموماب، علاوه بر این موارد، کم‌کاری تیروئید، کاهش وزن و سرگیجه نیز در فهرست عوارض شایع قرار دارند [۱]. جدول زیر فراوانی برخی عوارض را در کارآزمایی CheckMate 067 (ملانوم پیشرفته درمان‌نشده) برای گروه نیولوماب تک‌دارویی و گروه ترکیبی نیولوماب و ایپیلیموماب (هر کدام ۳۱۳ بیمار) نشان می‌دهد [۱].
| عارضه | نیولوماب تک‌دارویی | نیولوماب + ایپیلیموماب |
|---|---|---|
| خستگی | ۵۹٪ [۱] | ۶۲٪ [۱] |
| درد عضلانی-اسکلتی | ۴۲٪ [۱] | ۳۲٪ [۱] |
| راش | ۴۰٪ [۱] | ۵۳٪ [۱] |
| اسهال | ۳۶٪ [۱] | ۵۴٪ [۱] |
| تهوع | ۳۰٪ [۱] | ۴۴٪ [۱] |
| سرفه | ۲۸٪ [۱] | ۲۷٪ [۱] |
| کاهش اشتها | ۲۲٪ [۱] | ۲۹٪ [۱] |
| درد مفاصل | ۲۱٪ [۱] | ۲۱٪ [۱] |
| استفراغ | ۲۰٪ [۱] | ۳۱٪ [۱] |
| تب | ۱۶٪ [۱] | ۴۰٪ [۱] |
| کم‌کاری تیروئید | ۱۱٪ [۱] | ۱۹٪ [۱] |
در این کارآزمایی، عوارض درجه ۳ یا ۴ در ۷۲٪ گروه ترکیبی در برابر ۵۱٪ گروه نیولوماب تک‌دارویی رخ داد [۱].
عوارض جدی
عوارض جدی نیولوماب عمدتاً عوارض ایمنی‌مرتبط است که ممکن است در هر اندامی رخ دهد، شدید یا کشنده باشد و حتی پس از قطع درمان ظاهر شود [۱]. فراوانی‌های زیر مربوط به ۱۹۹۴ بیمار دریافت‌کننده نیولوماب تک‌دارویی در کارآزمایی‌های بالینی است [۱]:
- پنومونیت (التهاب ریه): ۳٫۱٪ [۱]؛ در ترکیب با ایپیلیموماب در سرطان ریه: ۹٪ [۱].
- کولیت (التهاب روده): ۲٫۹٪؛ عفونت یا فعال‌شدن مجدد سیتومگالوویروس در کولیت مقاوم به کورتیکواستروئید گزارش شده است [۱].
- هپاتیت ایمنی: ۱٫۸٪ [۱].
- اختلالات تیروئید: کم‌کاری ۸٪، پرکاری ۲٫۷٪ و تیروئیدیت ۰٫۶٪ [۱].
- سایر اختلالات غدد درون‌ریز: نارسایی آدرنال ۱٪، دیابت ۰٫۹٪ (از جمله دو مورد کتواسیدوز دیابتی) و هیپوفیزیت ۰٫۶٪ [۱].
- نفریت و اختلال عملکرد کلیه: ۱٫۲٪؛ راش ایمنی: ۹٪ [۱].
- واکنش‌های حین تزریق: ۶٫۴٪ با انفوزیون ۶۰ دقیقه‌ای؛ در مطالعه مقایسه‌ای، ۲٫۲٪ با انفوزیون ۶۰ دقیقه‌ای و ۲٫۷٪ با انفوزیون ۳۰ دقیقه‌ای [۱].
عوارض ایمنی در ترکیب با ایپیلیموماب شایع‌تر است [۱]. پیوند سلول بنیادی آلوژنیک پیش یا پس از درمان ممکن است با عوارض جدی یا کشنده همراه باشد [۱]. افزودن مهارکننده PD-1 به آنالوگ تالیدومید و دگزامتازون در مولتیپل میلوما مرگ‌ومیر را افزایش داد و خارج از کارآزمایی بالینی توصیه نمی‌شود [۱]. نیولوماب می‌تواند به جنین آسیب برساند [۱]. برچسب FDA این دارو هشدار جعبه‌ای (Boxed Warning) ندارد [۱].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
اگر هر یک از علائم جدید یا بدترشونده زیر را داشتید، فوراً با پزشک یا تیم درمان تماس بگیرید؛ حتی اگر درمان تمام شده باشد [۱]:
- سرفه جدید یا بدترشونده، درد قفسه سینه یا تنگی نفس [۱]
- اسهال یا دفعات بیشتر اجابت مزاج، مدفوع سیاه و قیری یا دارای خون یا مخاط، یا درد شدید شکم [۱]
- زردی پوست یا سفیدی چشم، تهوع یا استفراغ شدید، درد سمت راست شکم، ادرار تیره، یا خونریزی و کبودی آسان [۱]
- سردرد مداوم یا غیرعادی، حساسیت چشم به نور، تپش قلب، تعریق زیاد، خستگی شدید، تغییر وزن، تشنگی یا گرسنگی بیش از حد، ادرار زیاد، سرگیجه یا غش [۱]
- کاهش حجم ادرار، خون در ادرار یا تورم مچ پا [۱]
- راش، خارش، تاول یا پوسته‌ریزی پوست، زخم‌های دردناک دهان یا ناحیه تناسلی، تب یا علائم شبه‌آنفلوآنزا [۱]
- ضربان نامنظم قلب، گیجی، سفتی گردن، دوبینی یا تاری دید، یا درد و ضعف شدید عضلات [۱]
- در حین تزریق: لرز، خارش یا راش، گرگرفتگی، تنگی نفس یا خس‌خس، سرگیجه، احساس غش، تب، یا درد کمر یا گردن [۱]
در موارد شدید (مانند تنگی نفس شدید، درد شدید قفسه سینه یا کاهش هوشیاری) با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها
تداخلات دارویی: برچسب FDA نیولوماب بخشی درباره تداخلات دارویی ندارد [۱]؛ با این حال فهرست همه داروها، داروهای بدون نسخه، ویتامین‌ها و مکمل‌های گیاهی را به پزشک بگویید [۱].
پیش از شروع درمان به پزشک اطلاع دهید اگر بیماری خودایمنی (مانند کرون، کولیت اولسراتیو یا لوپوس)، سابقه پیوند عضو یا قرنیه، پیوند سلول بنیادی از دهنده، سابقه پرتودرمانی قفسه سینه همراه با داروهای مشابه نیولوماب، یا بیماری عصبی مانند میاستنی گراویس یا گیلن-باره دارید [۱].
بارداری و پیشگیری: نیولوماب ممکن است به جنین آسیب برساند. پیش از شروع، وضعیت بارداری بررسی می‌شود و زنان در سن باروری باید در طول درمان و تا ۵ ماه پس از آخرین دوز از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند [۱].
شیردهی: در طول درمان و تا ۵ ماه پس از آخرین دوز شیر ندهید [۱].
باروری: مطالعه‌ای درباره اثر نیولوماب بر باروری انجام نشده است [۱]؛ اگر برنامه فرزندآوری دارید، پیش از شروع درمان با پزشک گفت‌وگو کنید.
واکسن‌ها: برچسب FDA توصیه مشخصی درباره واکسیناسیون ندارد [۱]؛ پیش از تزریق هر واکسنی با تیم درمان مشورت کنید.
نوبت جاافتاده: اگر نوبتی را از دست دادید، هرچه زودتر برای تعیین نوبت جدید با تیم درمان تماس بگیرید [۱].
پرسش‌های متداول
پرسش‌های متداول
آیا نیولوماب شیمی‌درمانی است؟
تفاوت مصرف نیولوماب به‌تنهایی با ترکیب آن با ایپیلیموماب چیست؟
ترکیب دو دارو عملکرد سلول‌های T را بیش از هر دارو به‌تنهایی تقویت می‌کند [۱]، اما عوارض نیز بیشتر است؛ برای مثال در CheckMate 067 عوارض جدی در ۷۴٪ گروه ترکیبی در برابر ۴۴٪ گروه نیولوماب تک‌دارویی گزارش شد [۱].
آیا عوارض پس از پایان درمان هم ممکن است ایجاد شود؟
بله. عوارض ایمنی‌مرتبط معمولاً در طول درمان بروز می‌کنند، اما ممکن است پس از قطع دارو نیز ظاهر شوند [۱].
آیا برای گرفتن نیولوماب آزمایش خاصی لازم است؟
در برخی کاربردها بله: مثلاً در سرطان ریه متاستاتیک همراه ایپیلیموماب، سرطان مری سنگفرشی و سرطان معده، بیان PD-L1 و در سرطان روده بزرگ، وضعیت MSI-H/dMMR بررسی می‌شود [۱].
شواهد علمی
مطالعات کلیدی
۱۰ موردبقای کلی با نیولوماب همراه شیمی‌درمانی نئوادجوانت در سرطان ریه
نیولوماب + AVD در لنفوم هوچکین کلاسیک مرحله پیشرفته
نیولوماب ادجوانت در برابر دارونما در کارسینوم یوروتلیال مهاجم به عضله
نیولوماب تکمیلی در سرطان برداشته‌شده مری یا محل اتصال مری و معده
پیامدهای نهایی ۱۰ ساله نیولوماب همراه ایپیلیموماب در ملانومای پیشرفته
نیولوماب به‌همراه ایپیلیموماب در سرطان کولورکتال متاستاتیک با ناپایداری بالای ریزماهواره‌ای (MSI-H)
نیولوماب به‌همراه ایپیلیموماب در برابر لنواتینیب یا سورافنیب به‌عنوان درمان خط اول کارسینوم هپاتوسلولار غیرقابل‌جراحی (CheckMate 9DW): کارآزمایی فاز ۳، تصادفی و باز
نیولوماب به‌همراه کابوزانتینیب در برابر سونیتینیب برای کارسینوم پیشرفته سلول کلیه
نیولوماب به‌همراه ایپیلیموماب در برابر سونیتینیب در کارسینوم پیشرفته سلول کلیه
نیولوماب به‌همراه شیمی‌درمانی در برابر شیمی‌درمانی به‌تنهایی به‌عنوان درمان خط اول آدنوکارسینوم پیشرفتهٔ معده، محل اتصال معده به مری و مری (CheckMate 649): کارآزمایی تصادفی، باز و فاز ۳
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۱۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱OPDIVO (nivolumab) injection, for intravenous use: Prescribing Informationمنبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰ ۴۱ ۴۲ ۴۳ ۴۴ ۴۵ ۴۶ ۴۷ ۴۸ ۴۹ ۵۰ ۵۱ ۵۲ ۵۳ ۵۴ ۵۵ ۵۶ ۵۷ ۵۸ ۵۹ ۶۰ ۶۱ ۶۲ ۶۳ ۶۴ ۶۵ ۶۶ ۶۷ ۶۸ ۶۹ ۷۰ ۷۱ ۷۲ ۷۳ ۷۴ ۷۵ ۷۶ ۷۷ ۷۸ ۷۹ ۸۰ ۸۱ ۸۲ ۸۳ ۸۴ ۸۵ ۸۶ ۸۷ ۸۸ ۸۹ ۹۰ ۹۱ ۹۲ ۹۳ ۹۴ ۹۵ ۹۶ ۹۷ ۹۸ ۹۹ ۱۰۰ ۱۰۱ ۱۰۲ ۱۰۳ ۱۰۴ ۱۰۵ ۱۰۶ ۱۰۷ ۱۰۸ ۱۰۹ ۱۱۰ ۱۱۱ ۱۱۲ ۱۱۳ ۱۱۴ ۱۱۵ ۱۱۶ ۱۱۷ ۱۱۸ ۱۱۹ ۱۲۰ ۱۲۱ ۱۲۲ ۱۲۳ ۱۲۴ ۱۲۵ ۱۲۶ ۱۲۷ ۱۲۸ ۱۲۹ ۱۳۰ ۱۳۱ ۱۳۲ ۱۳۳
- ۲Final, 10-Year Outcomes with Nivolumab plus Ipilimumab in Advanced Melanoma
- ۳Overall Survival with Neoadjuvant Nivolumab plus Chemotherapy in Lung Cancer
- ۴Nivolumab plus Ipilimumab versus Sunitinib in Advanced Renal-Cell Carcinoma
- ۵Nivolumab plus Cabozantinib versus Sunitinib for Advanced Renal-Cell Carcinoma
- ۶Nivolumab+AVD in Advanced-Stage Classic Hodgkin's Lymphoma
- ۷Nivolumab for Recurrent Squamous-Cell Carcinoma of the Head and Neck
- ۸Adjuvant Nivolumab versus Placebo in Muscle-Invasive Urothelial Carcinoma
- ۹Nivolumab plus Ipilimumab in Microsatellite-Instability-High Metastatic Colorectal Cancer
- ۱۰Nivolumab plus ipilimumab versus lenvatinib or sorafenib as first-line treatment for unresectable hepatocellular carcinoma (CheckMate 9DW): an open-label, randomised, phase 3 trial
- ۱۱Adjuvant Nivolumab in Resected Esophageal or Gastroesophageal Junction Cancer
- ۱۲First-line nivolumab plus chemotherapy versus chemotherapy alone for advanced gastric, gastro-oesophageal junction, and oesophageal adenocarcinoma (CheckMate 649): a randomised, open-label, phase 3 trial
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.