هر توده یا سفتی تازه در سینه یا زیر بغل، در هر سنی و حتی در زنان جوان، باید ظرف چند هفته پزشک ببیند و تصویربرداری شود [۴، ۵]. بیشتر توده‌ها سرطان نیستند، اما در ایران سرطان سینه در سن پایین‌تری رخ می‌دهد (میانگین حدود ۴۷ سال) [۲] و نزدیک به نیمی از بیماران در مرحله ۳ یا بالاتر تشخیص داده می‌شوند [۱]. تأخیر ۳ ماه یا بیشتر با بقای کمتر همراه است [۳].
نکات کلیدی
یک کار مهم: ظرف چند هفته بررسی شوید
- ۱
- ۲
تصویربرداری متناسب با سن
زیر ۳۰ سال معمولاً سونوگرافی؛ ۳۰ تا ۳۹ سال سونوگرافی و/یا ماموگرافی؛ ۴۰ سال و بالاتر ماموگرافی تشخیصی (و در صورت نیاز سونوگرافی) [۴].
- ۳
اگر تصویربرداری مشکوک بود: نمونه‌برداری
با سوزن و زیر هدایت سونوگرافی یا ماموگرافی، تکه کوچکی برداشته می‌شود تا قطعی معلوم شود توده چیست [۴]. نمونه‌برداری باعث پخش شدن سرطان نمی‌شود (بیشتر بخوانید).
- ۴
جواب را پیگیری کنید
اگر سونوگرافی طبیعی یا خوش‌خیم بود، معمولاً تصویربرداری دیگری لازم نیست [۴]؛ اما اگر توده بزرگ‌تر شد یا تغییر تازه‌ای دیدید، دوباره مراجعه کنید.
چه زمانی باید زودتر به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر هر یک از این‌ها را دیدید، معطل نکنید [۵]:
- توده یا سفتی تازه در سینه یا زیر بغل
- تغییر اندازه یا شکل سینه
- فرورفتگی، چین‌خوردگی، قرمزی یا پوسته‌ریزی پوست سینه
- تغییر تازه شکل نوک سینه (مثلاً فرورفتن) یا ترشحی که شیر نیست
علائم بیشتر را در علائم سرطان سینه ببینید.
پرسش‌های متداول
من زیر ۴۰ سال هستم؛ واقعاً لازم است؟
بیشتر توده‌ها سرطان‌اند؟
نه. بیشتر تغییرات سینه سرطان نیستند، اما فقط پزشک و تصویربرداری می‌توانند این را مشخص کنند [۵].
معاینه سینه توسط خودم فایده دارد؟
در مطالعه ایرانی، زنانی که با معاینه سینه آشنا نبودند بیشتر در مرحله پیشرفته تشخیص داده شدند [۱]. سینه‌های خود را بشناسید تا تغییر تازه را زود ببینید؛ این کار جای ماموگرافی غربالگری را نمی‌گیرد (ماموگرافی از چه سنی؟).
قبلاً توده خوش‌خیم داشته‌ام؛ باز هم باید بروم؟
بله. در همان مطالعه، سابقه بیماری خوش‌خیم سینه هم با تأخیر بیشتر و هم با مرحله پیشرفته‌تر همراه بود [۱]؛ احتمالاً چون توده تازه را «مثل قبلی» فرض می‌کنند. هر توده تازه را جداگانه بررسی کنید.
نکات برای پزشکان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
تأخیر و مرحله در ایران. در ۷۲۵ بیمار تازه‌تشخیص (شیراز و کرمانشاه، ۲۰۱۷ تا ۲۰۱۹)، ۴۵٫۸٪ در مرحله ۳ یا بالاتر و ۳۴٪ با تأخیر بیش از ۳ ماه تشخیص داده شدند. با مرحله پیشرفته همراه بودند: سکونت روستایی (aOR ۱٫۶۹)، تأخیر (aOR ۳٫۲۵)، سابقه بیماری خوش‌خیم سینه (aOR ۱٫۹۴) و ناآگاهی از معاینه سینه (aOR ۱٫۴۲) [۱].
اثر تأخیر بر بقا. در مرور نظام‌مند ۸۷ مطالعه (۱۰۱٬۹۵۴ بیمار)، تأخیر ۳ ماه یا بیشتر با ۱۲٪ بقای ۵ ساله کمتر همراه بود (OR مرگ ۱٫۴۷؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۱٫۴۲ تا ۱٫۵۳) و تأخیر ۳ تا ۶ ماه با ۷٪ کمتر؛ اثر از راه پیشرفت مرحله بود [۳].
تصویربرداری توده قابل لمس (ACR ۲۰۲۲). زیر ۳۰ سال سونوگرافی؛ ۳۰ تا ۳۹ سال سونوگرافی، ماموگرافی تشخیصی یا توموسنتز همگی مناسب‌اند؛ ۴۰ سال و بالاتر ماموگرافی تشخیصی یا توموسنتز، و سونوگرافی پس از آن. یافته BI-RADS ۴ یا ۵ نمونه‌برداری با هدایت تصویر لازم دارد [۴]. توده قابل لمس با تصویربرداری منفی، اگر از نظر بالینی مشکوک است، همچنان ممکن است نمونه‌برداری بخواهد [۴].
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۵ منبعنمایش همه منابعبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۴ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.