پرسش و پاسخ

آیا قند و شکر باعث رشد سرطان می‌شود؟

بررسی یک باور رایج: قند، تومور و خطر سرطان؛ آنچه شواهد واقعاً می‌گوید

به‌روزرسانی: ۲۷ مهر ۱۴۰۵۱ دقیقه مطالعه۸ منبع علمی
پاسخ کوتاه

خیر؛ با اینکه سلول‌های سرطانی گلوکز بیشتری از سلول‌های سالم مصرف می‌کنند، هیچ مطالعه‌ای نشان نداده است که خوردن قند سرطان را بدتر کند یا قطع قند باعث کوچک شدن یا از بین رفتن سرطان شود [۱]. با این حال، رژیم پرقند می‌تواند به افزایش وزن منجر شود و چاقی با افزایش خطر دست‌کم ۱۳ نوع سرطان همراه است [۱، ۲]. بنابراین توصیه درست، محدود کردن قندهای آزاد (کمتر از ۱۰٪ انرژی روزانه) است، نه حذف کامل مواد غذایی سالم [۳].

این باور از کجا آمده است؟

پژوهش‌ها نشان داده‌اند سلول‌های سرطانی گلوکز (قند) بیشتری از سلول‌های طبیعی مصرف می‌کنند. همین موضوع باعث شده برخی تصور کنند خوردن شکر مستقیماً تومور را «تغذیه» می‌کند. اما هیچ مطالعه‌ای نشان نداده است که خوردن قند سرطان را بدتر می‌کند یا اگر قند را قطع کنید، سرطان کوچک می‌شود یا از بین می‌رود [۱].

باور و واقعیت درباره قند و سرطان
باورآنچه شواهد می‌گوید
شکر غذا تومور را تغذیه می‌کند و بیمار باید قند را کاملاً قطع کندهیچ مطالعه‌ای نشان نداده خوردن قند سرطان را بدتر یا قطع آن سرطان را کوچک می‌کند [۱]
قند ربطی به سرطان نداردرژیم پرقند می‌تواند به افزایش وزن منجر شود و چاقی با افزایش خطر چند نوع سرطان همراه است [۱، ۲]
نوشیدنی‌های شیرین و آبمیوه بی‌خطرنددر یک کوهورت بزرگ، مصرف نوشیدنی‌های شیرین و حتی آبمیوه طبیعی با خطر بیشتر سرطان همراه بود [۴]؛ نوشیدنی‌های شیرین با افزایش وزن نیز مرتبط‌اند [۷]
میوه به دلیل قند طبیعی ممنوع استمیوه و سبزی تازه انتخاب‌های عالی هستند؛ آنچه باید محدود شود قندهای آزاد، از جمله قند آبمیوه است [۳]

شواهد درباره قند و خطر ابتلا به سرطان

بیشتر شواهد درباره خطر ابتلا به سرطان است، نه رشد تومورِ موجود:

  • کوهورت NutriNet-Santé: در ۱۰۱٬۲۵۷ بزرگسال فرانسوی، هر ۱۰۰ میلی‌لیتر افزایش مصرف روزانه نوشیدنی‌های شیرین با افزایش خطر کل سرطان‌ها (نسبت خطر ۱٫۱۸) و سرطان سینه (۱٫۲۲) همراه بود؛ نوشیدنی‌های با شیرین‌کننده مصنوعی با خطر سرطان ارتباطی نداشتند. نویسندگان تأکید کرده‌اند که این نتایج باید در مطالعات بزرگ دیگر تکرار شود [۴].
  • مرور چتری BMJ ۲۰۲۳: مصرف زیاد قند با پیامدهای زیان‌بار متعددی، از جمله هفت پیامد سرطانی، مرتبط بود؛ برای نمونه، شواهد با کیفیت پایین نشان داد هر ۲۵ گرم فروکتوز روزانه با ۲۲٪ خطر بیشتر سرطان پانکراس همراه است [۷].
  • چاقی: گروه کاری آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) پس از بررسی بیش از ۱۰۰۰ مطالعه، شواهد ثابتی برای ارتباط چربی بیشتر بدن با خطر چندین سرطان یافت [۲]. چاقی با سرطان‌های رحم، مری، بخش بالایی معده، کبد، کلیه، مولتیپل میلوما، مننژیوم، پانکراس، روده بزرگ، کیسه صفرا، سینه (پس از یائسگی)، تخمدان و تیروئید مرتبط است [۲].
رژیم‌های بسیار محدود در دوران درمان

رهنمود ASCO می‌گوید شواهد برای رژیم‌های غذایی خاص و کاهش وزن عمدی در دوران درمان سرطان بسیار محدود است [۵]. شیمی‌درمانی و پرتودرمانی ممکن است خوردن را دشوار کنند و حفظ وزن و دریافت کافی انرژی و پروتئین اهمیت دارد؛ اگر در خوردن مشکل دارید، با پزشک، پرستار یا متخصص تغذیه صحبت کنید [۶، ۸].

پرسش‌های مرتبط

آیا باید میوه را هم کنار بگذارم؟

خیر. سازمان جهانی بهداشت میوه و سبزی تازه را انتخاب‌های عالی می‌داند؛ اما آبمیوه، حتی بدون قند افزوده، مقدار زیادی قند آزاد دارد و مصرف آن باید محدود شود [۳].

شیرین‌کننده‌های مصنوعی چطور؟

در کوهورت NutriNet-Santé، نوشیدنی‌های دارای شیرین‌کننده مصنوعی با خطر سرطان ارتباطی نداشتند [۴].

چقدر قند در روز مجاز است؟

سازمان جهانی بهداشت توصیه می‌کند قندهای آزاد کمتر از ۱۰٪ انرژی روزانه باشد؛ برای فردی با وزن سالم که حدود ۲۰۰۰ کالری مصرف می‌کند، یعنی حدود ۵۰ گرم (حدود ۱۲ قاشق چای‌خوری سطح). کاهش بیشتر به ۵٪ یا کمتر ممکن است فواید بیشتری داشته باشد [۳].

منابع علمی

۸ منبع
نمایش همه منابع، ۳ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    Common Cancer Myths and MisconceptionsNational Cancer Institute · cancer.gov · 2024
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  2. ۲
    Obesity and CancerNational Cancer Institute · cancer.gov · 2025
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  3. ۳
    Healthy diet (fact sheet)World Health Organization · who.int · 2020
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  4. ۴
    Sugary drink consumption and risk of cancer: results from NutriNet-Santé prospective cohortChazelas E, Srour B, Desmetz E, Kesse-Guyot E, Julia C, Deschamps V, et al · BMJ · 2019;366:l2408
  5. ۵
    Exercise, Diet, and Weight Management During Cancer Treatment: ASCO GuidelineLigibel JA, Bohlke K, May AM, Clinton SK, Demark-Wahnefried W, Gilchrist SC, et al · JCO · 2022;40:2491-2507
  6. ۶
    Chemotherapy to Treat CancerNational Cancer Institute · cancer.gov · 2025
  7. ۷
    Dietary sugar consumption and health: umbrella reviewHuang Y, Chen Z, Chen B, Li J, Yuan X, Li J, et al · BMJ · 2023;381:e071609
  8. ۸
    Radiation Therapy to Treat CancerNational Cancer Institute · cancer.gov · 2025

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.