آزمایش مثبت خون مخفی مدفوع (FIT) یعنی باید کولونوسکوپی شوید؛ تکرار آزمایش مدفوع جای کولونوسکوپی را نمی‌گیرد [۳]. در برنامه غربالگری اصفهان، فقط حدود ۲۰٪ از کسانی که آزمایششان مثبت شده بود کولونوسکوپی کردند، در حالی که در ۲۶٪ همین افراد پولیپ یا سرطان پیدا شد [۱]. کولونوسکوپی دیرتر از ۱۰ ماه با خطر بیشتر سرطان و سرطان پیشرفته‌تر همراه بود [۲].
نکات کلیدی
- آزمایش مثبت یعنی کولونوسکوپی، نه تکرار آزمایش و نه صبر کردن [۳].
- زود انجام دهید: تأخیر بیش از ۱۰ ماه با سرطان بیشتر و پیشرفته‌تر همراه بود [۲]؛ بهتر است در چند هفته اول وقت بگیرید.
- مثبت بودن به معنای سرطان نیست: بیشتر افراد سرطان ندارند و بسیاری فقط پولیپ دارند که در همان کولونوسکوپی برداشته می‌شود [۱].
یک کار مهم: کولونوسکوپی را عقب نیندازید
- ۱
نتیجه را به پزشک یا مرکز بهداشت نشان دهید
آزمایش مثبت در برنامه غربالگری باید به کولونوسکوپی ارجاع شود [۱].
- ۲
وقت کولونوسکوپی بگیرید
در یک مطالعه بزرگ روی ۷۰٬۱۲۴ نفر با آزمایش مثبت، انجام کولونوسکوپی تا ۹ ماه خطر را تغییر نداد، اما پس از ۱۰ تا ۱۲ ماه خطر سرطان ۴۸٪ و خطر سرطان پیشرفته حدود ۲ برابر بیشتر بود و پس از ۱۲ ماه بیشتر هم شد [۲].
- ۳
آماده‌سازی روده را کامل انجام دهید
دستور ملین و رژیم غذایی پیش از کولونوسکوپی را دقیق اجرا کنید تا پزشک کل روده را ببیند.
- ۴
جواب و برنامه بعدی را بپرسید
اگر پولیپ برداشته شد، پزشک زمان کولونوسکوپی بعدی را بر اساس نتیجه آسیب‌شناسی می‌گوید.
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
آزمایش مدفوع برای افراد بدون علامت است. خونریزی از مقعد یا خون در مدفوع، تغییر پایدار در اجابت مزاج، کم‌خونی یا کاهش وزن بی‌دلیل، در هر سنی و حتی با آزمایش منفی، باید بررسی شود (علائم سرطان روده بزرگ).
پرسش‌های متداول
می‌توانم به‌جای کولونوسکوپی، آزمایش مدفوع را دوباره بدهم؟
نه. وقتی آزمایش مدفوع مثبت است، غربالگری فقط با کولونوسکوپی کامل می‌شود؛ یک آزمایش منفی بعدی، نتیجه مثبت قبلی را پاک نمی‌کند [۳].
شاید خون از بواسیر باشد؛ باز هم لازم است؟
بله. آزمایش نمی‌گوید خون از کجاست و فقط کولونوسکوپی می‌تواند پولیپ یا سرطان را رد کند [۳].
از کولونوسکوپی می‌ترسم.
کولونوسکوپی معمولاً با داروی آرام‌بخش انجام می‌شود و عوارض جدی آن نادر است (بیشتر درباره کولونوسکوپی). برداشتن پولیپ در همان جلسه از سرطان پیشگیری می‌کند.
نکات برای پزشکان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
شکاف پیگیری در ایران. در برنامه FIT ایراپن اصفهان (۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹، سن ۵۰ تا ۷۰)، ۳۴۵٬۲۰۷ نفر (حدود ۴۰٪ جمعیت هدف) شرکت کردند؛ ۲۱٬۲۶۴ نفر (۶٫۱٪) FIT مثبت داشتند و فقط حدود ۲۰٪ آن‌ها کولونوسکوپی با گزارش در دسترس داشتند؛ در این گروه ۹۷۱ پولیپ (۲۴٪) و ۱۱۰ سرطان (۳٪) پیدا شد [۱].
زمان کولونوسکوپی. در کوهورت Kaiser Permanente (۷۰٬۱۲۴ نفر)، نسبت به ۸ تا ۳۰ روز، پیگیری تا ۹ ماه تفاوت معنادار نداشت؛ در ۱۰ تا ۱۲ ماه OR سرطان ۱٫۴۸ (۱٫۰۵ تا ۲٫۰۸) و سرطان مرحله III–IV ۱٫۹۷ (۱٫۱۴ تا ۳٫۴۲) و پس از ۱۲ ماه به ترتیب ۲٫۲۵ و ۳٫۲۲ بود [۲]. پیگیری را فعالانه پیگیری کنید: تماس با بیمار، ارجاع مستقیم و ثبت نتیجه.
شواهد علمی
شواهد علمی
۲ موردغربالگری سرطان کولورکتال در بزرگسالان با خطر متوسط: به‌روزرسانی ۲۰۱۸ دستورالعمل انجمن سرطان آمریکا
غربالگری سرطان کولورکتال: بیانیه توصیه گروه ضربت خدمات پیشگیرانه ایالات متحده
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۳ منبعنمایش همه منابع، ۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۴ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.