سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه اغلب علامتی ندارد [۲]. علائم شایع آن عبارت‌اند از خون در مدفوع (قرمز روشن یا خیلی تیره)، تغییر در عادت اجابت مزاج (اسهال، یبوست، احساس تخلیه ناکامل یا مدفوع باریک‌تر از معمول)، ناراحتی مداوم شکم مانند نفخ، گاز یا دل‌پیچه، کاهش وزن بی‌دلیل و خستگی [۵]. بیشتر این علائم علت خوش‌خیم دارند، اما هر خون‌ریزی یا تغییر پایدار اجابت مزاج باید — در هر سنی — توسط پزشک بررسی شود.
نکات کلیدی
- سرطان روده بزرگ سومین سرطان شایع و دومین علت مرگ ناشی از سرطان در جهان است [۱].
- بیشتر این سرطان‌ها از پولیپ‌های خوش‌خیم شروع می‌شوند؛ غربالگری می‌تواند پولیپ‌ها را پیش از سرطانی شدن پیدا کند [۲].
- غربالگری برای افراد با خطر متوسط از ۴۵ سالگی توصیه می‌شود [۳].
- ابتلا در افراد جوان‌تر رو به افزایش است و بیماری در آن‌ها بیشتر در مراحل پیشرفته‌تر تشخیص داده می‌شود [۴]؛ پس علائم را به دلیل جوانی نادیده نگیرید.
علائم سرطان روده بزرگ
| علامت | توضیح | چه باید کرد |
|---|---|---|
| خون در مدفوع | به رنگ قرمز روشن یا خیلی تیره [۵] | هر خون‌ریزی جدید یا تکرارشونده را بررسی کنید |
| تغییر در عادت اجابت مزاج | اسهال، یبوست، احساس تخلیه ناکامل روده، یا مدفوع باریک‌تر یا با شکل متفاوت از معمول [۵] | اگر بیش از چند هفته ادامه یافت، مراجعه کنید |
| ناراحتی عمومی شکم | دردهای مکرر ناشی از گاز، نفخ، احساس پری یا دل‌پیچه [۵] | در صورت تداوم، مراجعه کنید |
| کاهش وزن بی‌دلیل | از علائم ذکرشده [۵] | مراجعه در اولین فرصت |
| خستگی | از علائم ذکرشده [۵] | خستگی پایدار و بی‌دلیل را بررسی کنید |
| استفراغ | از علائم ذکرشده [۵] | استفراغ همراه درد شکم و توقف دفع گاز و مدفوع: اورژانس |
این جدول جایگزین معاینه پزشک نیست؛ بیشتر این علائم در اغلب افراد علت خوش‌خیم دارند.
مسیر تشخیص
- ۱
معاینه و آزمایش مدفوع
معاینه انگشتی مقعد و آزمایش خون مخفی در مدفوع از آزمون‌های رایج‌اند [۵].
- ۲
کولونوسکوپی و نمونه‌برداری
مشاهده مستقیم روده و برداشتن نمونه از ضایعه مشکوک؛ تشخیص قطعی با بررسی پاتولوژی انجام می‌شود [۲].
- ۳
تصویربرداری برای تعیین گسترش
سی‌تی‌اسکن قفسه سینه، شکم و لگن؛ در سرطان رکتوم، MRI لگن [۲].
- ۴
آزمایش‌های خون و نشانگرها
شمارش سلول‌های خون، آزمایش‌های کبدی و CEA برای ارزیابی پایه و پیگیری؛ و بررسی وضعیت MMR/MSI تومور [۶].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
بسیاری از افراد خون‌ریزی از مقعد را به هموروئید نسبت می‌دهند و مراجعه را به تأخیر می‌اندازند. هرچند بیشتر این خون‌ریزی‌ها علت خوش‌خیم دارند، هر خون‌ریزی جدید یا تکرارشونده، به‌ویژه همراه با تغییر اجابت مزاج، کاهش وزن یا خستگی، باید توسط پزشک بررسی شود؛ حتی اگر جوان هستید.
درد شدید شکم همراه با استفراغ و توقف دفع گاز و مدفوع، یا خون‌ریزی زیاد، نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد.
پرسش‌های مرتبط
خون در مدفوع دارم؛ حتماً هموروئید است؟
نه لزوماً. خون در مدفوع می‌تواند از علائم سرطان روده بزرگ باشد [۵]، هرچند بیشتر موارد علت خوش‌خیم دارند. تنها راه اطمینان، معاینه پزشک و در صورت لزوم کولونوسکوپی است.
زیر ۴۵ سال هستم؛ ممکن است سرطان روده داشته باشم؟
بله، ممکن است. بر اساس گزارش انجمن سرطان آمریکا، سهم افراد زیر ۵۵ سال از کل موارد از ۱۱٪ در سال ۱۹۹۵ به ۲۰٪ در سال ۲۰۱۹ رسیده است [۴]. علائم را در هر سنی جدی بگیرید.
آیا آزمایش خون CEA برای تشخیص سرطان روده کافی است؟
خیر. شواهدی برای استفاده از CEA به‌عنوان آزمون غربالگری وجود ندارد [۷]. بیشتر بخوانید: بالا بودن CEA یعنی چه؟
روش‌های غربالگری کدام‌اند؟
از آزمایش سالانه مدفوع (FIT) تا کولونوسکوپی هر ۱۰ سال؛ USPSTF چند روش را با فواصل متفاوت پذیرفته است [۳].
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۷ منبعنمایش همه منابع، ۶ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱Global cancer statistics 2022: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries
- ۲
- ۳Screening for Colorectal Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement
- ۴Colorectal cancer statistics, 2023
- ۵
- ۶Localised colon cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up
- ۷A Review of the Role of Carcinoembryonic Antigen in Clinical Practice
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.