مطالعه‌هایی که تاکنون انجام شده، ارتباطی میان استفاده از دئودورانت یا ضدتعریق و سرطان سینه پیدا نکرده‌اند؛ مؤسسه ملی سرطان آمریکا می‌گوید شاهدی علمی این محصولات را به سرطان سینه ربط نمی‌دهد، ولی چون تعداد مطالعه‌ها کم است، پژوهش ادامه دارد [۱، ۲]. درباره سوتین هم، در مطالعه‌ای بزرگ، اندازه، مدل و مدت پوشیدن آن با سرطان سینه همراه نبود [۸]. عوامل خطر شناخته‌شده سرطان سینه چیزهای دیگری‌اند، مثل بالا رفتن سن، سابقه خانوادگی، الکل و اضافه‌وزن [۹].
نکات کلیدی
- در مطالعه‌ای روی بیش از ۱۶۰۰ زن، استفاده از ضدتعریق یا دئودورانت، حتی کمتر از یک ساعت بعد از اصلاح زیر بغل با تیغ، با خطر بیشتر سرطان سینه همراه نبود [۱].
- آلومینیوم و پارابن در بافت سینه پیدا شده‌اند، ولی تاکنون مطالعه‌ای نشان نداده که سرطان سینه ایجاد کنند [۲، ۶].
- سوتین: اندازه، فنردار بودن، ساعت‌های پوشیدن در روز و سن شروع پوشیدن با سرطان سینه ارتباطی نداشت [۸].
- از هر ۱۰ زن مبتلا، حدود ۸ نفر هیچ عامل خطر مشخصی جز زن بودن و سن ندارند؛ برای همین توجه به علائم و ماموگرافی به‌موقع مهم است [۱۰].
چرا این پرسش مطرح شده است؟
ضدتعریق نزدیک سینه زده می‌شود و روی پوست می‌ماند؛ برای همین برخی پژوهشگران پرسیده‌اند آیا مواد آن می‌تواند در سرطان سینه نقش داشته باشد [۱، ۲]. دو ماده بیشتر بررسی شده‌اند [۲]:
- آلومینیوم: ماده اصلی ضدتعریق‌هاست و مجرای عرق را موقتاً می‌بندد تا عرق بیرون نیاید. برخی پژوهشگران گفته‌اند ممکن است کمی از پوست جذب شود و اثری شبیه هورمون استروژن داشته باشد [۲].
- پارابن: نوعی ماده نگه‌دارنده که در برخی محصولات آرایشی و بهداشتی هست و در آزمایش روی سلول‌ها کمی شبیه استروژن عمل می‌کند [۲].
این یافته‌های آزمایشگاهی پرسش مهمی را مطرح می‌کنند، ولی به‌تنهایی نشان نمی‌دهند که این مواد در بدن انسان سرطان ایجاد می‌کنند؛ برای همین مطالعه‌هایی روی خود زنان انجام شده است [۲، ۵].
مطالعه‌ها چه نشان داده‌اند؟
- بزرگ‌ترین مطالعه، در آمریکا: ۸۱۳ زن مبتلا به سرطان سینه با ۷۹۳ زن سالم مقایسه شدند. نه استفاده از ضدتعریق یا دئودورانت، نه اصلاح زیر بغل با تیغ و نه زدن آن کمتر از یک ساعت بعد از اصلاح، با خطر بیشتر همراه نبود [۱].
- مروری در سال ۲۰۱۶ فقط دو مطالعه مناسب پیدا کرد؛ هیچ‌کدام خطر بیشتری نشان ندادند، ولی نویسنده نوشت این تعداد برای نتیجه‌گیری قطعی کم است و مطالعه‌های بیشتری لازم است [۴].
- یک مطالعه کوچک در اتریش گزارش کرد زنانی که از پیش از ۳۰ سالگی چند بار در روز محصول زیر بغل می‌زدند، بیشتر سرطان سینه داشتند [۷]. مصرف در این مطالعه از روی یادآوری خود افراد از سال‌ها قبل پرسیده شده بود و پژوهشگران نتیجه را به‌صورت «ممکن است» بیان کردند [۷].
- مطالعه‌ای که سن تشخیص را بررسی کرد دید زنانی که بیشتر و از سن کمتری ضدتعریق می‌زدند و زیر بغل را اصلاح می‌کردند، در سن کمتری تشخیص گرفته بودند؛ این مطالعه گروه سالمی برای مقایسه نداشت و به گفته مؤسسه ملی سرطان آمریکا نتیجه‌اش قطعی نیست [۳، ۲].
جمع‌بندی مؤسسه ملی سرطان آمریکا این است که شاهدی علمی استفاده از این محصولات را به سرطان سینه ربط نمی‌دهد؛ چون مطالعه‌ها کم بوده‌اند و نتیجه‌های یکسانی نداشته‌اند، پژوهش بیشتری لازم است [۲].
آلومینیوم و پارابن چطور؟
آلومینیوم: مرور بزرگی در سال ۲۰۱۴ شاهد روشنی پیدا نکرد که ضدتعریق یا لوازم آرایشی آلومینیوم‌دار خطر سرطان سینه را بالا ببرند؛ آلومینیوم و نمک‌های رایج آن در آزمایش‌ها سرطان‌زا نشان داده نشده‌اند [۶]. در همان مطالعه اتریشی، آلومینیوم در بافت سینه هم بیماران و هم زنان سالم پیدا شد [۷].
پارابن: در مطالعه‌ای در انگلستان، پارابن در ۲۰ نمونه تومور سینه پیدا شد [۵]؛ در این مطالعه بافت سالم برای مقایسه بررسی نشده بود و نمی‌توان از آن نتیجه گرفت که پارابن سرطان ایجاد کرده است [۵، ۲]. پارابن در بسیاری از محصولات آرایشی، غذایی و دارویی به کار می‌رود و امروزه بیشتر دئودورانت‌ها و ضدتعریق‌ها در آمریکا پارابن ندارند [۲].
محصولات بدون آلومینیوم یا بدون پارابن هم وجود دارند؛ انتخاب میان آن‌ها به ترجیح خودتان بستگی دارد.
سوتین چطور؟ سوتین فنردار یا تنگ خطر دارد؟
برخی پرسیده‌اند آیا سوتین، به‌ویژه سوتین فنردار یا تنگ، با فشار بر سینه خطر سرطان را بالا می‌برد. در مطالعه‌ای در آمریکا، بیش از ۱۰۰۰ زن مبتلا به سرطان سینه بعد از یائسگی با نزدیک به ۵۰۰ زن سالم مقایسه شدند [۸]. هیچ جنبه‌ای از پوشیدن سوتین، نه اندازه کاپ، نه تعداد ساعت‌های پوشیدن در روز، نه فنردار بودن و نه سنی که پوشیدن آن شروع شده بود، با سرطان سینه همراه نبود [۸].
این مطالعه فقط زنان بعد از یائسگی را بررسی کرد [۸]؛ انتخاب سوتین به راحتی خودتان بستگی دارد.
عوامل خطر شناخته‌شده سرطان سینه
| عامل خطر | چه کاری از دست ما برمی‌آید؟ |
|---|---|
| زن بودن و بالا رفتن سن | قابل تغییر نیست؛ از هر ۱۰ زن مبتلا، حدود ۸ نفر عامل خطر دیگری ندارند، پس توجه به علائم و غربالگری مهم است [۹، ۱۰] |
| سابقه خانوادگی و جهش‌های ارثی (مثل BRCA1، BRCA2 و PALB2) | اگر چند نفر در خانواده سرطان سینه یا تخمدان داشته‌اند، با پزشک درباره مشاوره ژنتیک و غربالگری زودتر یا مکرر صحبت کنید [۹، ۱۱] |
| الکل | هرچه بیشتر، خطر بیشتر [۹] |
| اضافه‌وزن بعد از یائسگی و کم‌تحرکی | وزن مناسب و تحرک منظم کمک می‌کند [۹] |
| هورمون‌درمانی ترکیبی (استروژن و پروژسترون) بعد از یائسگی | درباره نیاز و مدت آن با پزشک صحبت کنید [۹] |
| شروع زود قاعدگی، یائسگی دیر، اولین زایمان در سن بالا، شیر ندادن به نوزاد | شیر دادن به نوزاد یکی از عوامل محافظ است [۹] |
| پرتوی زیاد به قفسه سینه در کودکی یا جوانی (مثلاً پرتودرمانی) | پزشک ممکن است غربالگری را زودتر شروع کند [۹، ۱۱] |
| بافت متراکم سینه | در ماموگرافی مشخص می‌شود؛ با پزشک درباره روش غربالگری صحبت کنید [۹] |
| دخانیات | کنار گذاشتن سیگار و قلیان [۱۰] |
داشتن یک یا چند عامل خطر به این معنا نیست که حتماً سرطان سینه می‌گیرید، و بعضی زنان مبتلا هیچ عامل خطر شناخته‌شده‌ای ندارند [۹].
چه کنم؟ ماموگرافی را به‌موقع انجام دهید
مهم‌ترین کار برای پیدا کردن زودهنگام سرطان سینه این است که ماموگرافی را در سن مناسب انجام دهید و هر تغییر تازه در سینه یا زیر بغل را زود به پزشک نشان دهید [۱۰]: ماموگرافی را از چه سنی باید انجام داد؟ و علائم سرطان سینه چیست؟
روز ماموگرافی، روی سینه و زیر بغل دئودورانت، ضدتعریق، پودر، لوسیون، کرم یا عطر نزنید [۱۱].
پرسش‌های متداول
ضدتعریق بعد از اصلاح زیر بغل خطر دارد؟
در بزرگ‌ترین مطالعه، زدن ضدتعریق یا دئودورانت کمتر از یک ساعت بعد از اصلاح با تیغ، با خطر بیشتر سرطان سینه همراه نبود [۱، ۲]. اگر پوست زخم یا تحریک شده است، برای راحتی پوست بهتر است کمی صبر کنید.
دئودورانت بهتر است یا ضدتعریق؟
پارابن در کرم، شامپو و لوازم آرایشی چطور؟
خوابیدن با سوتین یا پوشیدن سوتین فنردار ضرر دارد؟
در مطالعه‌ای که این موضوع را بررسی کرد، تعداد ساعت‌های پوشیدن سوتین در روز و فنردار بودن آن با سرطان سینه همراه نبود [۸]. انتخاب آن به راحتی خودتان بستگی دارد.
روز ماموگرافی می‌توانم دئودورانت بزنم؟
بهتر است نزنید. مؤسسه ملی سرطان آمریکا توصیه می‌کند روز ماموگرافی، روی سینه و زیر بغل دئودورانت، ضدتعریق، پودر، لوسیون، کرم یا عطر نزنید [۱۱].
پرتوی ماموگرافی خودش خطر ندارد؟
ماموگرافی با مقدار کمی اشعه ایکس انجام می‌شود [۱۱]. درباره مقدار پرتو و مقایسه فایده و خطر آن ببینید آیا سی‌تی‌اسکن، عکس رادیولوژی و ماموگرافی باعث سرطان می‌شوند؟
توده یا تغییری در سینه یا زیر بغل دارم؛ چه کنم؟
هر علامت تازه را زود به پزشک نشان دهید تا بررسی شود [۱۰]؛ فقط پزشک می‌تواند مشخص کند علت آن چیست. ببینید توده در سینه‌ام پیدا کرده‌ام؛ چه کنم؟
نکات برای پزشکان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
Mirick ۲۰۰۲ (JNCI). مطالعه مورد-شاهدی جمعیتی در سیاتل؛ ۸۱۳ بیمار ۲۰ تا ۷۴ ساله (تشخیص ۱۹۹۲ تا ۱۹۹۵) و ۷۹۳ شاهد (شماره‌گیری تصادفی تلفن، همسان‌سازی بر اساس گروه سنی ۵ ساله)، با مصاحبه حضوری. OR ضدتعریق ۰٫۹ (P=۰٫۲۳) و دئودورانت ۱٫۲ (P=۰٫۱۹)؛ استفاده کمتر از یک ساعت پس از اصلاح با تیغ: ضدتعریق OR ۰٫۹ (P=۰٫۴۰) و دئودورانت ۱٫۲ (P=۰٫۱۶) [۱].
یافته‌های دیگر و محدودیت‌ها. McGrath ۲۰۰۳: ۴۳۷ بازمانده سرطان سینه بدون گروه شاهد؛ مصرف پرتکرارتر و زودتر ضدتعریق همراه با اصلاح زیر بغل با سن پایین‌تر تشخیص همراه بود [۳]؛ NCI این نتیجه را به دلیل طراحی گذشته‌نگر غیرقطعی می‌داند [۲]. Linhart ۲۰۱۷ (EBioMedicine): مورد-شاهدی همسان سنی با ۲۰۹ بیمار و ۲۰۹ شاهد؛ مصرف چند بار در روز با شروع پیش از ۳۰ سالگی OR ۳٫۸۸ (۱٫۰۳ تا ۱۴٫۶۶)؛ آلومینیوم بافت سینه (۱۰۰ بیمار و ۵۲ شاهد) در هر دو گروه وجود داشت و میانه آن در بیماران بیشتر بود (۵٫۸ در برابر ۳٫۸ نانومول بر گرم)؛ مواجهه خودگزارشی و فاصله اطمینان بسیار پهن است [۷]. Allam ۲۰۱۶ (مرور نظام‌مند): فقط دو مطالعه مورد-شاهدی (آمریکا و عراق)؛ OR تجمیعی ۰٫۴۰ (۰٫۳۵ تا ۰٫۴۶) و نتیجه‌گیری اینکه داده برای مرور کمّی کافی نیست و مطالعه‌های آینده‌نگر لازم است [۴].
آلومینیوم و پارابن. Willhite ۲۰۱۴ (مرور نظام‌مند): شواهد روشنی برای افزایش خطر سرطان سینه با ضدتعریق یا لوازم آرایشی آلومینیوم‌دار نیست؛ آلومینیوم فلزی، اکسیدها و نمک‌های رایج آن ژنوتوکسیک یا سرطان‌زا نشان داده نشده‌اند [۶]. Darbre ۲۰۰۴: میانگین پارابن کل در ۲۰ تومور سینه ۲۰٫۶ ± ۴٫۲ نانوگرم بر گرم بافت (متیل‌پارابن ۶۲٪ کل)؛ بدون بافت طبیعی یا گروه شاهد و بدون تعیین منبع مواجهه [۵].
سوتین. Chen ۲۰۱۴ (Cancer Epidemiol Biomarkers Prev): مورد-شاهدی جمعیتی در زنان یائسه ۵۵ تا ۷۴ ساله؛ ۴۵۴ کارسینوم مجرایی مهاجم، ۵۹۰ کارسینوم لوبولار مهاجم و ۴۶۹ شاهد؛ اندازه کاپ، ساعت‌های پوشیدن در روز، فنردار بودن، سابقه اخیر و سن شروع پوشیدن منظم با هیچ‌یک از دو نوع ارتباطی نداشت [۸].
مشاوره. حدود ۸۰٪ سرطان‌های سینه در زنانی رخ می‌دهد که جز جنس و سن عامل خطر مشخصی ندارند [۱۰]؛ گفت‌وگو را به عوامل قابل تغییر (الکل، وزن پس از یائسگی، فعالیت بدنی، هورمون‌درمانی ترکیبی)، ارزیابی خطر ارثی و غربالگری متناسب با خطر برگردانید [۹، ۱۱].
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۱ منبعنمایش همه منابعبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/does-deodorant-cause-breast-cancer/