بله. در بزرگ‌ترین بررسی، با اطلاعات بیش از ۵۰ هزار زن مبتلا به سرطان سینه از ۳۰ کشور، هرچه زنان در مجموع مدت بیشتری شیر داده بودند، خطر سرطان سینه کمتر بود؛ با هر ۱۲ ماه شیر دادن (روی هم برای همه فرزندان)، خطر کمی کم شد، علاوه بر اثر محافظتیِ خودِ هر زایمان [۱]. شیر دادن خطر سرطان تخمدان را هم کم می‌کند [۲، ۴]. اگر نتوانستید شیر بدهید، نگران نباشید: شیر دادن فقط یکی از عوامل است و فعالیت بدنی، وزن مناسب و پرهیز از الکل هم خطر را کم می‌کنند [۸].
نکات کلیدی
- هرچه طولانی‌تر، محافظت بیشتر: هر ۱۲ ماه شیر دادن (روی هم برای همه فرزندان) خطر سرطان سینه را کمی کم می‌کند [۱].
- اثرش در جامعه بزرگ است: اگر زنان کشورهای ثروتمند به اندازه زنان کشورهای در حال توسعه بچه‌دار می‌شدند و شیر می‌دادند، سرطان سینه تا ۷۰ سالگی به کمتر از نصف می‌رسید؛ حدود دوسوم این کاهش به خاطر شیر دادن بود [۱].
- محافظت در برابر نوع «سه‌گانه منفی» و دیگر سرطان‌های سینه بدون گیرنده هورمونی روشن‌تر دیده شده است [۵].
- سرطان تخمدان هم کمتر می‌شود؛ حتی چند ماه شیر دادن با خطر کمتر همراه بود و این اثر ده‌ها سال ماند [۴].
- برای کودک هم فایده دارد: محافظت در برابر عفونت‌ها و احتمالاً اضافه‌وزن و دیابت در آینده [۳].
- نتوانستید شیر بدهید؟ به معنی گرفتن سرطان نیست؛ کارهای دیگری هم خطر را کم می‌کنند [۱، ۸].
شیر دادن چقدر از سرطان سینه محافظت می‌کند؟
بزرگ‌ترین بررسی، اطلاعات ۴۷ مطالعه در ۳۰ کشور را کنار هم گذاشت: بیش از ۵۰ هزار زن مبتلا به سرطان سینه و نزدیک به ۹۷ هزار زن سالم [۱]. زنان مبتلا به‌طور میانگین فرزند کمتری داشتند و مدت کمتری شیر داده بودند [۱].
- با هر ۱۲ ماه شیر دادن، خطر سرطان سینه کمی کمتر شد؛ این کاهش جدا از اثر محافظتیِ خودِ هر زایمان بود [۱].
- این اثر در کشورهای ثروتمند و در حال توسعه، در زنان جوان و مسن، و قبل و بعد از یائسگی یکسان بود [۱].
- مدت شیر دادن به همه فرزندان روی هم حساب می‌شود؛ هرچه زن در مجموع طولانی‌تر شیر بدهد، محافظت بیشتر است [۱].
به زبان عدد: اگر زنان در کشورهای ثروتمند به اندازه‌ای بچه‌دار می‌شدند و شیر می‌دادند که تا چندی پیش در کشورهای در حال توسعه رایج بود، از هر ۱۰۰۰ زن حدود ۳۶ نفر کمتر تا ۷۰ سالگی سرطان سینه می‌گرفتند؛ یعنی کمتر از نصف [۱]. حدود دوسوم این کاهش به خاطر شیر دادن بود [۱]. در بررسی دیگری، زنانی که بیش از ۱۲ ماه شیر داده بودند، حدود یک‌چهارم کمتر سرطان سینه گرفتند [۲].
شیر دادن و نوع‌های سخت‌تر سرطان سینه
بعضی سرطان‌های سینه به هورمون حساس نیستند؛ به این‌ها «گیرنده هورمونی منفی» می‌گویند و یک نوع آن «سه‌گانه منفی» است. این نوع‌ها در زنان جوان‌تر شایع‌ترند و معمولاً سیر بدتری دارند [۵]. در بررسی ۲۷ مطالعه، شیر دادن با خطر کمتر همین نوع‌ها همراه بود [۵]. ببینید: درمان سرطان سینه سه‌گانه منفی.
در زنانی که جهش ژن BRCA1 دارند، شیر دادن به مدت یک سال یا بیشتر با حدود یک‌سوم خطر کمتر سرطان سینه همراه بود و شیر دادن دو سال یا بیشتر، محافظت بیشتری داشت؛ در جهش BRCA2 این اثر دیده نشد [۶]. ببینید: آیا سرطان ارثی است؟
شیر دادن و سرطان تخمدان
در بررسی ۱۳ مطالعه با نزدیک به ۱۰ هزار زن مبتلا به سرطان تخمدان، زنانی که شیر داده بودند، حدود یک‌چهارم کمتر این سرطان را گرفتند؛ جدا از اثر خودِ بارداری [۴].
- حتی ۱ تا ۳ ماه شیر دادن به هر فرزند با خطر کمتر همراه بود [۴].
- شیر دادن ۱۲ ماه یا بیشتر به هر فرزند، محافظت بیشتری داشت؛ حدود یک‌سوم خطر کمتر [۴].
- این اثر تا ۳۰ سال یا بیشتر بعد از شیر دادن هم دیده شد و برای خطرناک‌ترین نوع سرطان تخمدان هم بود [۴].
ببینید: علائم سرطان تخمدان و آیا قرص ضدبارداری باعث سرطان می‌شود؟
فایده‌های دیگر شیر دادن برای مادر و کودک
سازمان جهانی بهداشت توصیه می‌کند نوزاد در ۶ ماه اول فقط شیر مادر بخورد و شیر دادن تا ۲ سالگی یا بیشتر ادامه پیدا کند [۷].
- برای مادر: علاوه بر سرطان سینه و تخمدان، خطر دیابت نوع ۲ هم کمتر بود [۲]. شیر دادن به فاصله‌گذاری بین بارداری‌ها هم کمک می‌کند [۳].
- برای کودک: محافظت در برابر عفونت‌ها، هوش بیشتر در آزمون‌ها، و احتمالاً اضافه‌وزن و دیابت کمتر در آینده [۳، ۷].
- در جهان: برآورد شده که اگر تقریباً همه مادران شیر بدهند، هر سال از مرگ حدود ۸۲۳ هزار کودک زیر ۵ سال و ۲۰ هزار مرگ ناشی از سرطان سینه پیشگیری می‌شود [۳].
اگر نتوانستم شیر بدهم چه؟
همه مادران نمی‌توانند شیر بدهند یا به اندازه‌ای که دوست دارند شیر بدهند. این تقصیر شما نیست و به معنی گرفتن سرطان هم نیست. حتی در کشورهای ثروتمند، که زنان در آن‌ها کمتر شیر می‌دهند، از هر ۱۰۰ زن حدود ۶ نفر تا ۷۰ سالگی سرطان سینه می‌گیرند؛ یعنی بیشتر زنان هرگز آن را نمی‌گیرند [۱].
کارهای دیگری هم خطر سرطان سینه را کم می‌کنند [۸]:
- فعالیت بدنی منظم [۸]
- حفظ وزن مناسب؛ ببینید: آیا چاقی باعث سرطان می‌شود؟ [۸]
- نوشیدن نکردن یا کم کردن الکل؛ ببینید: آیا الکل باعث سرطان می‌شود؟ [۸]
چه کنم؟ یک کار مهم: اگر می‌توانید، شیر بدهید و برای آن کمک بگیرید
- ۱
از همان روزهای اول کمک بگیرید
اگر شیر دادن سخت است، از ماما، پزشک یا مشاور شیردهی کمک بخواهید. توصیه سازمان جهانی بهداشت ۶ ماه شیر مادر به‌تنهایی و ادامه آن تا ۲ سالگی یا بیشتر است [۷].
- ۲
- ۳
اگر نشد، بقیه کارها را انجام دهید
فعالیت بدنی، وزن مناسب و پرهیز از الکل خطر سرطان سینه را کم می‌کنند [۸].
- ۴
سینه‌هایتان را بشناسید
شیر دادن خطر را کم می‌کند ولی صفر نمی‌کند [۱]. هر توده یا تغییر تازه در سینه، حتی در دوران شیردهی، باید معاینه شود: توده در سینه‌ام پیدا کرده‌ام؛ چه کنم؟ و ماموگرافی را از چه سنی باید انجام داد؟
پرسش‌های متداول
چند ماه شیر دادن لازم است تا اثر داشته باشد؟
مرز مشخصی نیست؛ هرچه زن در مجموع طولانی‌تر شیر بدهد، محافظت در برابر سرطان سینه بیشتر است [۱]. سازمان ملی سرطان آمریکا شیر دادن «دست‌کم چند ماه» پس از زایمان را از عوامل محافظت‌کننده می‌داند [۸]. برای سرطان تخمدان، حتی ۱ تا ۳ ماه هم با خطر کمتر همراه بود [۴].
شیر دادن به چند فرزند روی هم حساب می‌شود؟
بله. در بزرگ‌ترین بررسی، مدت کل شیر دادن در طول زندگی حساب شد؛ مثلاً ۶ ماه به هر یک از دو فرزند، روی هم ۱۲ ماه است [۱].
جهش BRCA دارم؛ شیر دادن فایده دارد؟
نتوانستم به فرزندم شیر بدهم؛ خطر سرطان سینه‌ام زیاد است؟
آیا شیر دادن خطر سرطان تخمدان را هم کم می‌کند؟
در دوران شیردهی توده‌ای در سینه‌ام حس می‌کنم؛ چه کنم؟
شیر دادن خطر سرطان را کم می‌کند، اما از بین نمی‌برد [۱]. هر توده تازه یا توده‌ای که بعد از چند روز از بین نمی‌رود را به پزشک نشان دهید: توده در سینه‌ام پیدا کرده‌ام؛ چه کنم؟
جزئیات شواهد (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
سرطان سینه (Collaborative Group on Hormonal Factors in Breast Cancer، Lancet ۲۰۰۲). داده فردی ۴۷ مطالعه در ۳۰ کشور، ۵۰٬۳۰۲ مورد و ۹۶٬۹۷۳ شاهد. موارد میانگین زایمان کمتر (۲٫۲ در برابر ۲٫۶)، شیردهی کمتر در زنان زایمان‌کرده (۷۱٪ در برابر ۷۹٪) و مدت کل شیردهی کوتاه‌تر (۹٫۸ در برابر ۱۵٫۶ ماه) داشتند. RR سرطان سینه به ازای هر ۱۲ ماه شیردهی ۴٫۳٪ (۲٫۹ تا ۵٫۸٪) کاهش یافت، علاوه بر ۷٫۰٪ (۵٫۰ تا ۹٫۰٪) به ازای هر زایمان؛ بدون تفاوت معنی‌دار بر حسب کشورهای توسعه‌یافته یا در حال توسعه، سن، وضعیت یائسگی، قومیت، تعداد زایمان، سن نخستین زایمان یا ۹ ویژگی دیگر. با الگوی زایمان و شیردهی کشورهای در حال توسعه، بروز تجمعی تا ۷۰ سالگی در کشورهای توسعه‌یافته از ۶٫۳ به ۲٫۷ در هر ۱۰۰ زن کاهش می‌یافت که حدود دوسوم آن به شیردهی نسبت داده شد [۱]. PDQ: شواهد محکم برای کاهش خطر با شیردهی؛ ورزش با میانگین حدود ۲۰٪ کاهش خطر نسبی [۹]. متاآنالیز Chowdhury ۲۰۱۵: شیردهی بیش از ۱۲ ماه با ۲۶٪ کاهش سرطان سینه، ۳۷٪ کاهش سرطان تخمدان و ۳۲٪ کاهش دیابت نوع ۲ همراه بود [۲].
زیرگروه‌ها. Islami ۲۰۱۵ (۲۷ مطالعه، ۳۶٬۸۸۱ مورد؛ زنان زایمان‌کرده): شیردهی و سرطان ER منفی/PR منفی OR ۰٫۹۰ (۰٫۸۲ تا ۰٫۹۹) و سه‌گانه منفی ۰٫۷۸ (۰٫۶۶ تا ۰٫۹۱)؛ در کوهورت‌ها ارتباط معنی‌داری با ER مثبت/PR مثبت دیده نشد [۵]. حاملان BRCA (Kotsopoulos ۲۰۱۲؛ ۱٬۶۶۵ جفت همسان، ۱٬۲۴۳ جفت BRCA1 و ۴۲۲ جفت BRCA2): BRCA1 با شیردهی ≥۱ سال OR ۰٫۶۸ (۰٫۵۲ تا ۰٫۹۱) و ≥۲ سال ۰٫۵۱ (۰٫۳۵ تا ۰٫۷۴)؛ BRCA2 با ≥۱ سال ۰٫۸۳ (۰٫۵۳ تا ۱٫۳۱) [۶].
سرطان تخمدان (OCAC، Babic ۲۰۲۰؛ ۱۳ مطالعه مورد-شاهدی، ۹٬۹۷۳ مورد و ۱۳٬۸۴۳ شاهد زایمان‌کرده). سابقه شیردهی در برابر عدم شیردهی OR ۰٫۷۶ (۰٫۷۱ تا ۰٫۸۰)، مستقل از تعداد زایمان و بیشتر برای سروز درجه بالا و آندومتریوئید؛ میانگین ۱ تا ۳ ماه به ازای هر نوبت ۰٫۸۲ (۰٫۷۶ تا ۰٫۸۸) و ≥۱۲ ماه ۰٫۶۶ (۰٫۵۸ تا ۰٫۷۵)؛ شیردهی اخیر (کمتر از ۱۰ سال) ۰٫۵۶ (۰٫۴۷ تا ۰٫۶۶) و پایدار تا ≥۳۰ سال ۰٫۸۳ (۰٫۷۷ تا ۰٫۹۰) [۴].
فراتر از سرطان. Lancet Breastfeeding Series (Victora ۲۰۱۶): محافظت در برابر عفونت‌های کودک و مال‌اکلوژن، افزایش هوش و احتمالاً کاهش اضافه‌وزن و دیابت؛ برای مادر محافظت در برابر سرطان سینه، بهبود فاصله‌گذاری تولد و احتمالاً محافظت در برابر سرطان تخمدان و دیابت نوع ۲؛ شیردهی تقریباً همگانی می‌تواند سالانه از ۸۲۳٬۰۰۰ مرگ کودک زیر ۵ سال و ۲۰٬۰۰۰ مرگ ناشی از سرطان سینه پیشگیری کند [۳]. WHO: شیر مادر انحصاری تا ۶ ماه و ادامه تا ۲ سالگی یا بیشتر [۷].
در عمل. شیردهی را به‌عنوان یک عامل قابل تغییر در مشاوره خطر سرطان سینه و تخمدان مطرح کنید، از شیردهی حمایت کنید و از ایجاد احساس گناه در زنانی که نمی‌توانند شیر بدهند پرهیز کنید؛ عوامل محافظتی دیگر (فعالیت بدنی، وزن سالم، کاهش الکل) را برجسته کنید [۸، ۹].
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۹ منبعنمایش همه منابعبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/breastfeeding-breast-cancer-risk/