بله. آژانس بینالمللی پژوهش سرطان سازمان جهانی بهداشت، الکل را در گروه ۱، یعنی «سرطانزای قطعی برای انسان»، قرار داده است؛ همان گروهی که دخانیات و آزبست در آن هستند [۱، ۲]. الکل علت دستکم هفت سرطان است: دهان، حلق، حنجره، مری، کبد، روده بزرگ و سینه [۱، ۳]. نوع نوشیدنی فرقی نمیکند و مقدار بیخطری برای سرطان پیدا نشده است؛ هرچه کمتر بنوشید، خطر کمتر است [۱، ۲].
نکات کلیدی
- الکل سرطانزای قطعی است (گروه ۱)، در همان گروهی که دخانیات و آزبست قرار دارند [۱، ۲].
- دستکم هفت سرطان: دهان، حلق، حنجره، مری، کبد، روده بزرگ و سینه [۱، ۳].
- مقدار بیخطری پیدا نشده است: حتی نوشیدن کم و متوسط هم بخشی از سرطانهای ناشی از الکل را ایجاد میکند [۱، ۴].
- سرطان سینه: با هر نوشیدنی روزانه بیشتر، خطر کمی بالا میرود [۵، ۶].
- الکل همراه سیگار خطر سرطانهای دهان، گلو و مری را خیلی بیشتر میکند [۶، ۷].
- کم کردن یا قطع آن فایده دارد: خطر سرطان دهان و مری را کم میکند [۸].
الکل چگونه سرطان ایجاد میکند؟
بدن الکل (اتانول) را به مادهای به نام استالدهید تبدیل میکند. استالدهید سمی است و به DNA، یعنی ماده ژنتیکی سلولها، آسیب میزند [۶]. الکل همچنین مقدار هورمون استروژن خون را بالا میبرد که خطر سرطان سینه را بیشتر میکند، و جذب بعضی مواد مغذی مثل فولات را مختل میکند [۶].
چون علت، خودِ الکل است، نوع نوشیدنی (آبجو، شراب یا عرق) و قیمت و کیفیت آن فرقی نمیکند [۲]. آنچه مهم است، مقدار الکلی است که مینوشید [۳].
خطر کدام سرطانها بیشتر میشود؟
در بزرگترین بررسی، با ۵۷۲ مطالعه، هرچه مقدار الکل بیشتر بود خطر این سرطانها هم بیشتر بود [۳]. جدول زیر نشان میدهد خطر در کسانی که کم یا زیاد مینوشند، در مقایسه با کسانی که نمینوشند، چقدر است:
| سرطان | تا یک نوشیدنی در روز | بیش از ۴ نوشیدنی در روز |
|---|---|---|
| دهان و حلق | کمی بیشتر [۳] | حدود ۵ برابر [۳] |
| مری (نوع سنگفرشی) | کمی بیشتر [۳] | حدود ۵ برابر [۳] |
| حنجره | افزایش روشنی دیده نشد [۳] | بیش از ۲ و نیم برابر [۳] |
| سینه | کمی بیشتر [۳] | حدود یک و نیم برابر [۳] |
| روده بزرگ | افزایش روشنی دیده نشد [۳] | نزدیک به یک و نیم برابر [۳] |
| کبد | – | حدود ۲ برابر [۳] |
در این بررسی، هر نوشیدنی ۱۲٫۵ گرم الکل خالص حساب شد [۳]. یک نوشیدنی استاندارد در آمریکا ۱۴ گرم الکل دارد: حدود یک بطری آبجو، یک لیوان شراب یا یک پیک عرق [۶].
آیا کم نوشیدن هم خطر دارد؟
بله. سازمان جهانی بهداشت میگوید خطر از اولین قطره شروع میشود و مقدار مشخصی که زیر آن بیخطر باشد پیدا نشده است [۱، ۲]. هرچه بیشتر بنوشید خطر بیشتر است، و هرچه کمتر، خطر کمتر [۲].
- در جهان، حدود ۷۴۰ هزار سرطان جدید در سال ۲۰۲۰، یعنی از هر ۲۵ سرطان یکی، به الکل مربوط بود [۴]. بیشترِ آنها در کسانی بود که زیاد مینوشیدند، اما حدود ۱۰۰ هزار مورد در کسانی بود که کمتر از ۲۰ گرم الکل در روز مینوشیدند [۴].
- در اروپا، حدود نیمی از سرطانهای ناشی از الکل در کسانی رخ میدهد که مصرفشان «زیاد» حساب نمیشود [۲].
- گفته میشود نوشیدن کم برای قلب خوب است؛ اما هیچ مطالعهای نشان نداده که این فایده احتمالی، خطر سرطان را برای فرد جبران کند [۱، ۲].
الکل و سرطان سینه
سرطان سینه از سرطانهایی است که با نوشیدن کم و متوسط هم بیشتر میشود [۳]. در اروپا، بیشتر سرطانهای سینهای که به الکل مربوطاند، در زنانی است که کم یا متوسط مینوشند [۲].
در بررسی بزرگی که دادههای ۵۳ مطالعه و بیش از ۵۸ هزار زن مبتلا را دوباره تحلیل کرد، با هر نوشیدنی بیشتر در روز (حدود ۱۰ گرم الکل)، خطر سرطان سینه کمی بالا رفت؛ چه در زنان سیگاری و چه غیرسیگاری [۵]. در زنانی که زیاد مینوشند، خطر حدود یک و نیم برابر است [۶]. برای پیدا کردن زودهنگام آن، ماموگرافی را از چه سنی باید انجام داد؟ و علائم سرطان سینه را ببینید.
الکل همراه سیگار
کسی که هم الکل مینوشد و هم سیگار میکشد، خطر سرطان دهان، حلق، حنجره و مریاش خیلی بیشتر از کسی است که فقط یکی از این دو را مصرف میکند؛ در سرطان دهان و حلق، اثر این دو با هم از جمعِ اثر هر کدام هم بیشتر است [۶]. در بررسی ۱۷ مطالعه روی بیش از ۱۱ هزار بیمار مبتلا به سرطانهای سر و گردن، از هر ۱۰ مورد این سرطانها حدود ۷ مورد به سیگار، الکل یا هر دو مربوط بود [۷]. ترک هر دو بهترین کار است؛ ببینید: ترک سیگار چقدر خطر سرطان را کم میکند؟
کم کردن یا قطع الکل چه فایدهای دارد؟
هیچوقت برای کم کردن یا قطع الکل دیر نیست [۶]. آژانس بینالمللی پژوهش سرطان پس از بررسی همه شواهد نتیجه گرفت که کم کردن یا قطع نوشیدن، خطر سرطان دهان و مری را کم میکند؛ برای سرطان حنجره، روده بزرگ و سینه هم شواهدی به نفع آن هست، ولی هنوز کامل نیست [۸]. ممکن است سالها طول بکشد تا خطر به اندازه کسانی برسد که هرگز ننوشیدهاند [۶].
چه کنم؟ یک کار مهم: هرچه کمتر، بهتر
- ۱
اگر نمینوشید، شروع نکنید
نوشیدن الکل برای سلامتی توصیه نمیشود؛ رهنمودهای غذایی آمریکا به کسانی که نمینوشند توصیه میکنند به هیچ دلیلی شروع نکنند [۶].
- ۲
- ۳
- ۴
غربالگری را فراموش نکنید
آزمایشهای پیدا کردن زودهنگام سرطان سینه و روده بزرگ را بهموقع انجام دهید: غربالگری سرطان و کولونوسکوپی از چه سنی؟
پرسشهای متداول
یک لیوان شراب در روز برای قلب خوب نیست؟
شراب قرمز از آبجو یا عرق کمخطرتر است؟
چقدر الکل بیخطر است؟
سالها نوشیدهام؛ اگر حالا قطع کنم فایده دارد؟
اگر سرطان دارم یا درمان میشوم، میتوانم الکل بنوشم؟
چرا الکل خطر سرطان سینه را بالا میبرد؟
یکی از دلایل این است که الکل مقدار هورمون استروژن خون را بالا میبرد، و استروژنِ زیاد میتواند باعث سرطان سینه شود [۶].
جزئیات شواهد (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
طبقهبندی و سازوکار. IARC: نوشیدنیهای الکلی گروه ۱، با ارتباط علیتی با هفت سرطان (حفره دهان، حلق، حنجره، مری، کبد، کولورکتوم و سینه زنان) [۱، ۳]. سازوکارها: استالدهید (احتمالاً سرطانزا)، گونههای فعال اکسیژن، افزایش استروژن خون، اختلال متابولیسم تککربنی و جذب فولات [۶]. WHO: هیچ آستانهای برای شروع اثر سرطانزایی الکل نشان داده نشده است [۱].
دوز-پاسخ (Bagnardi ۲۰۱۵؛ ۵۷۲ مطالعه، ۴۸۶٬۵۳۸ مورد). مصرف سبک ≤۱۲٫۵، متوسط ≤۵۰ و سنگین >۵۰ گرم در روز، در برابر غیرنوشندگان و نوشندگان گاهبهگاه: دهان و حلق RR ۱٫۱۳، ۱٫۸۳ و ۵٫۱۳؛ SCC مری ۱٫۲۶ (۱٫۰۶ تا ۱٫۵۰)، ۲٫۲۳ و ۴٫۹۵؛ سینه ۱٫۰۴ (۱٫۰۱ تا ۱٫۰۷)، ۱٫۲۳ و ۱٫۶۱؛ کولورکتال (فقط متوسط و سنگین) ۱٫۱۷ و ۱٫۴۴؛ حنجره ۱٫۴۴ و ۲٫۶۵؛ کبد در مصرف سنگین ۲٫۰۷ (۱٫۶۶ تا ۲٫۵۸)؛ اثر مصرف سبک بر دهان-حلق و SCC مری فقط در مطالعههای جمعیتهای آسیایی معنیدار بود [۳]. سینه: افزایش ۷٫۱٪ خطر به ازای هر ۱۰ گرم در روز، یکسان در سیگاریها و غیرسیگاریها (۵۸٬۵۱۵ مورد در ۵۳ مطالعه) [۵].
بار جهانی (۲۰۲۰). ۷۴۱٬۳۰۰ سرطان جدید (۴٫۱٪) منتسب به الکل؛ بیشترین سهم: مری (۱۸۹٬۷۰۰)، کبد (۱۵۴٬۷۰۰) و سینه (۹۸٬۳۰۰)؛ مصرف متوسط (کمتر از ۲۰ گرم در روز) ۱۰۳٬۱۰۰ مورد (۱۳٫۹٪) و مصرف تا ۱۰ گرم در روز ۴۱٬۳۰۰ مورد [۴]. خطر مطلق (برگه NCI به نقل از توصیهنامه Surgeon General): از هر ۱۰۰ زن، سرطان مرتبط با الکل در حدود ۱۷ نفر با کمتر از یک نوشیدنی در هفته، ۱۹ نفر با یک نوشیدنی در روز و ۲۲ نفر با دو نوشیدنی در روز؛ در مردان ۱۰، ۱۱ و ۱۳ نفر [۶].
تداخل با دخانیات. INHANCE (۱۷ مطالعه مورد-شاهدی، ۱۱٬۲۲۱ مورد سرطان سر و گردن): برهمکنش بیش از ضربی (psi ۲٫۱۵؛ ۱٫۵۳ تا ۳٫۰۴)؛ PAR تنباکو یا الکل ۷۲٪ (الکل بهتنهایی ۴٪، تنباکو بهتنهایی ۳۳٪، هر دو ۳۵٪) [۷].
قطع مصرف (IARC Handbooks، جلد ۲۰A). شواهد کافی که کاهش یا قطع مصرف خطر سرطان حفره دهان و مری را کم میکند؛ شواهد محدود برای حنجره، کولورکتوم و سینه [۸].
در عمل. مصرف الکل را بدون قضاوت و بر حسب گرم در روز در شرح حال بپرسید و بیمار را بهطور عینی از خطر سرطان آگاه کنید [۱].
شواهد علمی
شواهد علمی
۱ موردبرهمکنش مصرف تنباکو و الکل و خطر سرطان سر و گردن: تحلیل تجمیعی در کنسرسیوم بینالمللی همهگیرشناسی سرطان سر و گردن
منابع علمی
۸ منبعنمایش همه منابع، ۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و بهروز: https://drdabiri.com/questions/does-alcohol-cause-cancer/