بله. آژانس بین‌المللی پژوهش سرطان (وابسته به سازمان جهانی بهداشت) پس از بررسی بیش از هزار مطالعه نتیجه گرفت که چربی اضافه بدن خطر دست‌کم ۱۳ نوع سرطان را بالا می‌برد، از جمله سرطان رحم (آندومتر)، مری، روده بزرگ، کبد، کلیه، پانکراس و سینه پس از یائسگی [۱]. در آمریکا اضافه‌وزن پس از سیگار دومین علت قابل پیشگیری سرطان است [۳]. خبر خوب این است که در مطالعه‌ها، کسانی که وزن کم کردند و آن را نگه داشتند، کمتر به این سرطان‌ها مبتلا شدند [۵، ۷].
نکات کلیدی
- ۱۳ نوع سرطان با چربی اضافه بدن مرتبط است؛ بیشترین افزایش خطر در سرطان رحم و نوعی سرطان مری دیده می‌شود [۱].
- چاقی تقصیر یک نفر نیست: یک بیماری مزمن است که محیط زندگی، شرایط اجتماعی، ژن‌ها و رفتار در آن نقش دارند [۴].
- کاهش وزن کمک می‌کند: در زنان ۵۰ ساله و بالاتر، حتی کاهش چند کیلوگرم که حفظ شد، با خطر کمتر سرطان سینه همراه بود [۷]؛ پس از جراحی کاهش وزن هم سرطان‌های مرتبط با چاقی کمتر شد [۵].
- تحرک جدا از وزن هم فایده دارد: خطر ۱۳ نوع سرطان در افراد فعال‌تر کمتر بود، چه وزن طبیعی داشتند چه اضافه‌وزن [۹].
چاقی با کدام سرطان‌ها مرتبط است؟
آژانس بین‌المللی پژوهش سرطان در سال ۲۰۱۶ این ۱۳ سرطان را با چربی اضافه بدن مرتبط دانست [۱]. خطر برای بعضی از آن‌ها چند برابر و برای بعضی فقط کمی بیشتر است:
| سرطان | افزایش خطر در بالاترین گروه وزنی، در مقایسه با وزن طبیعی |
|---|---|
| سرطان رحم (آندومتر) | حدود ۷ برابر [۱] |
| نوعی سرطان مری (آدنوکارسینوم) | حدود ۵ برابر [۱] |
| سرطان کبد | نزدیک به ۲ برابر [۱] |
| سرطان کلیه | نزدیک به ۲ برابر [۱] |
| سرطان بخش بالای معده (کاردیا) | نزدیک به ۲ برابر [۱] |
| سرطان پانکراس | حدود یک‌ونیم برابر [۱] |
| مولتیپل میلوما (نوعی سرطان خون) | حدود یک‌ونیم برابر [۱] |
| مننژیوم (تومور پرده‌های مغز) | حدود یک‌ونیم برابر [۱] |
| سرطان روده بزرگ | حدود یک‌سوم بیشتر [۱] |
| سرطان کیسه صفرا | حدود یک‌سوم بیشتر [۱] |
| سرطان سینه پس از یائسگی | کمی بیشتر [۱] |
| سرطان تخمدان | کمی بیشتر [۱] |
| سرطان تیروئید | کمی بیشتر [۱] |
وزن طبیعی یعنی نمایه توده بدنی ۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹ [۱].
چربی اضافه چطور خطر سرطان را بالا می‌برد؟
بافت چربی فقط انبار انرژی نیست؛ هورمون و مواد دیگری هم می‌سازد [۲]:
- استروژن بیشتر: بافت چربی استروژن اضافه می‌سازد و مقدار زیاد این هورمون می‌تواند به سرطان بینجامد [۲].
- انسولین بیشتر: در افراد دارای چاقی، انسولین و یک عامل رشد شبیه انسولین (IGF-1) در خون بیشتر است [۲].
- التهاب مزمن: التهاب طولانی به رشد تومور کمک می‌کند [۲].
- هورمون‌های بافت چربی: بعضی از آن‌ها، مثل لپتین، تقسیم سلول‌ها را تحریک می‌کنند [۲].
اگر وزن کم کنم، خطر کمتر می‌شود؟
شواهد امیدوارکننده است، ولی بیشتر آن از مطالعه‌هایی است که افراد را فقط زیر نظر گرفته‌اند [۱، ۲]:
- جراحی کاهش وزن: در مطالعه‌ای روی بیش از ۳۰ هزار نفر در آمریکا، کسانی که جراحی کردند (و در ۱۰ سال حدود ۲۵ کیلوگرم بیشتر وزن کم کردند)، حدود یک‌سوم کمتر به سرطان‌های مرتبط با چاقی مبتلا شدند و مرگ از سرطان در آن‌ها تقریباً نصف بود [۵]. در مطالعه‌ای در سوئد، این کاهش در زنان دیده شد ولی در مردان نه [۶].
- کاهش وزن بدون جراحی: در زنان ۵۰ ساله و بالاتر، کاهش وزنی که حفظ شد، حتی چند کیلوگرم، با خطر کمتر سرطان سینه همراه بود؛ هرچه کاهش بیشتر، خطر کمتر [۷]. در یک مطالعه روی بزرگسالان دارای دیابت نوع ۲، برنامه فشرده تغذیه و ورزش سرطان‌های مرتبط با چاقی را کمی کمتر کرد، ولی این تفاوت می‌توانست اتفاقی باشد [۸].
آژانس بین‌المللی پژوهش سرطان در سال ۲۰۱۶ شواهد کاهش عمدی وزن را برای قضاوت قطعی کافی ندانست [۱]؛ مطالعه‌های بعدی این تصویر را روشن‌تر کرده‌اند [۵، ۷].
چه کنم؟ با یک قدم کوچک و پایدار شروع کنید
- ۱
- ۲
- ۳
غذای گیاهی و پرفیبر، کمتر غذای آماده و نوشیدنی شیرین
غلات کامل، سبزی، میوه و حبوبات را پایه غذا کنید؛ غذاهای آماده پرچرب، پرنشاسته یا پرقند را محدود کنید و بیشتر آب و نوشیدنی بدون قند بنوشید [۱۱]. ببینید قند و سرطان و گوشت قرمز و سوسیس و کالباس.
- ۴
پرسش‌های متداول
چاقی شکمی (دور کمر بالا) مهم‌تر است؟
نمایه توده بدنی چربی بدن را مستقیم اندازه نمی‌گیرد و به‌تنهایی خطر هر فرد را نشان نمی‌دهد؛ دور کمر و محل تجمع چربی اطلاعات بیشتری می‌دهند [۲].
آمپول‌های کاهش وزن (مثل سماگلوتاید) خطر سرطان را کم می‌کنند؟
هنوز معلوم نیست. در یک بررسی پرونده‌های پزشکی بیماران دیابتی در آمریکا، داروهای این گروه (GLP-1) در مقایسه با انسولین با کمتر شدن بعضی سرطان‌های مرتبط با چاقی همراه بودند؛ اما در مقایسه با داروی دیابت متفورمین چنین فایده‌ای دیده نشد و سرطان کلیه حتی بیشتر بود [۱۰]. برای قضاوت، مطالعه‌های دقیق‌تری لازم است [۱۰].
لاغر هستم؛ یعنی خطر سرطان ندارم؟
نه. وزن فقط یکی از عوامل است؛ سیگار و قلیان، الکل و عفونت‌ها هم مهم‌اند. تحرک برای همه، با هر وزنی، با خطر کمتر چند سرطان همراه است [۹]. ببینید آیا می‌توان از سرطان پیشگیری کرد؟
اگر سرطان دارم، باید الان وزن کم کنم؟
در دوران درمان، رژیم سخت را خودسرانه شروع نکنید. انجمن انکولوژی بالینی آمریکا می‌گوید شواهد برای رژیم‌های کاهش وزن در دوران درمان خیلی کم است، ولی ورزش منظم را توصیه می‌کند [۱۲]. با تیم درمان صحبت کنید و تغذیه در دوران درمان و ورزش در دوران درمان را ببینید.
چاقی بر نتیجه درمان سرطان هم اثر دارد؟
پژوهش‌ها نشان می‌دهد چاقی ممکن است کیفیت زندگی، احتمال برگشت سرطان، پیشرفت آن و بقا را بدتر کند [۲].
نکات برای پزشکان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
IARC Handbook ۱۶ (Lauby-Secretan، NEJM ۲۰۱۶). بیش از ۱۰۰۰ مطالعه اپیدمیولوژیک؛ شواهد کافی برای ۱۳ محل. RR بالاترین گروه BMI بررسی‌شده در برابر BMI طبیعی (۱۸٫۵ تا ۲۴٫۹): جسم رحم ۷٫۱ (۶٫۳ تا ۸٫۱)، آدنوکارسینوم مری ۴٫۸ (۳٫۰ تا ۷٫۷)، کاردیای معده ۱٫۸ (۱٫۳ تا ۲٫۵)، کبد ۱٫۸ (۱٫۶ تا ۲٫۱)، کارسینوم سلول کلیوی ۱٫۸ (۱٫۷ تا ۱٫۹)، پانکراس ۱٫۵ (۱٫۲ تا ۱٫۸)، مولتیپل میلوما ۱٫۵ (۱٫۲ تا ۲٫۰)، مننژیوم ۱٫۵ (۱٫۳ تا ۱٫۸)، کولورکتال ۱٫۳ (۱٫۳ تا ۱٫۴)، کیسه صفرا ۱٫۳ (۱٫۲ تا ۱٫۴)، سینه پس از یائسگی ۱٫۱ (۱٫۱ تا ۱٫۲)، تخمدان ۱٫۱ (۱٫۱ تا ۱٫۲) و تیروئید ۱٫۱ (۱٫۰ تا ۱٫۱). شواهد محدود: سرطان سینه مردان، سرطان کشنده پروستات و DLBCL. سازوکار: نقش هورمون‌های جنسی و التهاب مزمن قوی، نقش انسولین و IGF متوسط. شواهد کاهش عمدی وزن برای ارزیابی رسمی ناکافی بود [۱].
بار بیماری. در آمریکا (۲۰۱۹) اضافه‌وزن ۷٫۶٪ سرطان‌ها و ۷٫۳٪ مرگ‌های سرطانی بزرگسالان ۳۰ سال و بالاتر را توضیح می‌داد و پس از سیگار (۱۹٫۳٪ و ۲۸٫۵٪) دوم بود [۳].
کاهش وزن. SPLENDID (کوهورت جفت‌شده ۱ به ۵؛ ۳۰٬۳۱۸ نفر با BMI ≥۳۵، ۵۰۵۳ جراحی؛ میانه پیگیری ۶٫۱ سال): بروز ۱۰ ساله سرطان‌های مرتبط با چاقی ۲٫۹٪ در برابر ۴٫۹٪، HR ۰٫۶۸ (۰٫۵۳ تا ۰٫۸۷)؛ مرگ سرطانی ۰٫۸٪ در برابر ۱٫۴٪، HR ۰٫۵۲ (۰٫۳۱ تا ۰٫۸۸)؛ تفاوت وزن در ۱۰ سال ۲۴٫۸ کیلوگرم [۵]. SOS (۲۰۱۰ جراحی در برابر ۲۰۳۷ شاهد، میانه ۱۰٫۹ سال): HR اولین سرطان ۰٫۶۷ (۰٫۵۳ تا ۰٫۸۵)؛ زنان ۰٫۵۸ (۰٫۴۴ تا ۰٫۷۷) و مردان ۰٫۹۷ (۰٫۶۲ تا ۱٫۵۲) [۶]. Pooling Project (۱۸۰٬۸۸۵ زن ۵۰ ساله و بالاتر، ۶۹۳۰ سرطان سینه): کاهش پایدار وزن در زنان بدون هورمون‌درمانی، بیش از ۲ تا ۴٫۵ کیلوگرم HR ۰٫۸۲ (۰٫۷۰ تا ۰٫۹۶)، بیش از ۴٫۵ تا کمتر از ۹ کیلوگرم ۰٫۷۵ (۰٫۶۳ تا ۰٫۹۰) و ۹ کیلوگرم یا بیشتر ۰٫۶۸ (۰٫۵۰ تا ۰٫۹۳) [۷]. Look AHEAD (RCT؛ ۴۸۵۹ فرد با دیابت نوع ۲، میانه ۱۱ سال): سرطان‌های مرتبط با چاقی HR ۰٫۸۴ (۰٫۶۸ تا ۱٫۰۴) و کل سرطان ۰٫۹۳ (۰٫۸۰ تا ۱٫۰۸) [۸].
فعالیت بدنی. ۱۲ کوهورت، ۱٫۴۴ میلیون نفر، ۱۸۶٬۹۳۲ سرطان: فعالیت بالا در برابر پایین (صدک ۹۰ در برابر ۱۰) با خطر کمتر ۱۳ سرطان، از جمله آدنوکارسینوم مری HR ۰٫۵۸، کبد ۰٫۷۳، ریه ۰٫۷۴، کلیه ۰٫۷۷، آندومتر ۰٫۷۹، کولون ۰٫۸۴ و سینه ۰٫۹۰؛ ۱۰ مورد از ۱۳ ارتباط پس از تعدیل BMI معنی‌دار ماند [۹].
آگونیست‌های گیرنده GLP-1. کوهورت گذشته‌نگر پرونده الکترونیک (۱٫۶۵ میلیون بیمار دیابت نوع ۲): در برابر انسولین، کاهش ۱۰ سرطان از ۱۳ سرطان مرتبط با چاقی (مثلاً HCC ۰٫۴۷ و کولورکتال ۰٫۵۴)؛ در برابر متفورمین بدون کاهش و با افزایش سرطان کلیه (HR ۱٫۵۴؛ ۱٫۲۷ تا ۱٫۸۷). فرضیه‌ساز است [۱۰].
در عمل. وزن و دور کمر را بدون قضاوت و با زبان غیرسرزنش‌آمیز بپرسید؛ چاقی بیماری مزمن چندعاملی است [۴]. در دوران درمان سرطان، ورزش هوازی و مقاومتی منظم توصیه می‌شود و شواهد برای مداخله کاهش وزن محدود است [۱۲].
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲Exercise, Diet, and Weight Management During Cancer Treatment: ASCO Guideline
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/does-obesity-cause-cancer/