نکات کلیدی
- دازاتینیب قرصی است که پروتئین معیوب سلول‌های لوسمی (BCR-ABL) را مهار می‌کند و روزی یک بار خورده می‌شود [۱].
- در CML تازه تشخیص‌داده‌شده، بیماری را سریع‌تر و عمیق‌تر از ایماتینیب کنترل کرد [۲].
- جمع شدن آب دور ریه شایع‌ترین عارضه خاص آن است؛ تنگی نفس یا سرفه تازه را بگویید [۱].
- داروهای کم‌کننده اسید معده (مثل امپرازول) جذب آن را کم می‌کنند [۱].
این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟
ویژه پزشکان
در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟
ویژه پزشکان
| بیماری | کاربرد | شواهد کلیدی |
|---|---|---|
| CML فاز مزمن، تازه | خط اول [۱] | DASISION: پاسخ سیتوژنتیک کامل ۱۲ ماهه ۷۷٪ در برابر ۶۶٪ و پاسخ مولکولی عمده ۴۶٪ در برابر ۲۸٪ با ایماتینیب [۲] |
| CML مقاوم یا ناتوان از تحمل ایماتینیب (همه فازها) | خط دوم [۱] | انتخاب بر پایه جهش ABL1 و بیماری‌های همراه [۳] |
| Ph+ ALL | مقاوم یا ناتوان از تحمل؛ در کودکان همراه شیمی‌درمانی [۱] | — |
نحوه مصرف و دوز
نمایش جزئیاتبستن
دازاتینیب روزی یک بار، صبح یا شب، با یا بدون غذا خورده می‌شود؛ قرص را نشکنید و نجوید [۱]. هر روز در یک ساعت مشخص بخورید و بدون نظر پزشک قطع نکنید.
ویژه پزشکان
دوز استاندارد (برچسب FDA)
دازاتینیب
CML و Ph+ ALL در بزرگسالانطول هر دوره: روزانه و پیوسته
CML و Ph+ ALL در بزرگسالان
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| دازاتینیب | ۱۰۰ میلی‌گرم یک بار در روز (فاز مزمن)؛ ۱۴۰ میلی‌گرم یک بار در روز (فاز تسریع‌شده، بلاستی یا Ph+ ALL) | خوراکی | روزانه |
مهارکننده قوی CYP3A4: پرهیز؛ اگر ناگزیر، کاهش به ۲۰ میلی‌گرم (برای دوز ۱۰۰) یا ۴۰ میلی‌گرم (برای ۱۴۰). القاکننده قوی و علف چای: پرهیز. مهارکننده پمپ پروتون و آنتاگونیست H2: پرهیز؛ آنتی‌اسید دست‌کم ۲ ساعت پیش یا پس از دارو [۱].
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
عوارض جانبی
شایع‌ترین عارضه‌ها: کم شدن گلبول‌ها و پلاکت، جمع شدن آب در بدن (به‌ویژه دور ریه)، اسهال، سردرد، بثورات پوستی، خونریزی، تنگی نفس، خستگی، تهوع و درد عضلات [۱].
ویژه پزشکان
عوارض شایع (۱۵٪ یا بیشتر در تک‌درمانی): سرکوب مغز استخوان، احتباس مایع (از جمله افیوژن پلور)، اسهال، سردرد، بثورات، خونریزی، تنگی نفس، خستگی، تهوع و درد اسکلتی-عضلانی [۱].
عوارض جدی
عوارض جدی اما کمتر: خونریزی شدید، جمع شدن زیاد آب دور ریه یا قلب، فشار خون بالای شریان ریه (تنگی نفس پیش‌رونده)، مشکلات قلب، بثورات شدید پوستی و آسیب کبد [۱].
ویژه پزشکان
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
- تنگی نفس، سرفه یا درد قفسه سینه
- خونریزی (لثه، بینی، ادرار، مدفوع سیاه) یا کبودی زیاد
- تب یا علائم عفونت
- ورم پاها یا افزایش سریع وزن
- بثورات پوستی گسترده
تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها
- داروهای دیگر: داروهای ضدقارچ (کتوکونازول، ایتراکونازول)، آنتی‌بیوتیک کلاریترومایسین و گریپ‌فروت مقدار دازاتینیب را بالا می‌برند؛ داروی سل ریفامپین و علف چای آن را کم می‌کنند [۱].
- داروهای معده: امپرازول و پنتوپرازول و رانیتیدین جذب دارو را کم می‌کنند؛ اگر آنتی‌اسید لازم شد، دست‌کم ۲ ساعت فاصله بگذارید [۱].
- بارداری: این دارو ممکن است به جنین آسیب بزند؛ در طول درمان از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنید و اگر باردار شدید فوراً به پزشک بگویید. در طول درمان شیر ندهید [۱].
پرسش‌های متداول
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۳ منبعنمایش همه منابع، ۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۵ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/drugs/dasatinib/