دارو

ترتینوئین خوراکی (ATRA)

کپسول درمان لوسمی پرومیلوسیتی حاد (APL)؛ باید با اولین شک شروع شود

به‌روزرسانی: ۵ آبان ۱۴۰۵۱ دقیقه مطالعه۳ منبع علمی
نام علمی
Tretinoin
نام تجاری
Vesanoid، ATRA
گروه دارویی
رتینوئید (القاکننده تمایز)
روش مصرف
خوراکی (کپسول)
نمایش برای:

نکات کلیدی

  • ترتینوئین سلول‌های لوسمی APL را وادار به بلوغ می‌کند و همراه آرسنیک بیشتر بیماران را درمان می‌کند [۲].
  • باید با اولین شک به APL، پیش از تأیید آزمایش ژنتیک، شروع شود؛ بیشتر مرگ‌ها در روزهای اول از خونریزی است [۳].
  • سندرم تمایز (تب، تنگی نفس، ورم) عارضه خطرناک ولی درمان‌شدنی است [۱].

این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟

ویژه بیماران

در APL، یک ژن معیوب جلوی بالغ شدن گلبول‌های سفید را می‌گیرد. ترتینوئین (نوعی ویتامین A) این مانع را برمی‌دارد تا سلول‌ها بالغ شوند و از بین بروند [۱].

ویژه پزشکانتوضیح تخصصی
ویژه پزشکان

اتصال به گیرنده‌های رتینوئیک اسید و تخریب پروتئین فیوژن PML-RARA؛ القای تمایز پرومیلوسیت‌ها [۱].

در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟

ویژه بیماران
این دارو برای چه بیماری‌هایی است؟
ویژه پزشکانکاربردهای تأییدشده و شواهد
ویژه پزشکان
کاربردهای تأییدشده و شواهد
بیماریکاربردشواهد کلیدی
APL کم‌خطر و متوسطهمراه آرسنیکAPL0406: بقای بدون رویداد ۲ ساله ۹۷٪ در برابر ۸۶٪ با شیمی‌درمانی [۲]
APL پرخطرهمراه شیمی‌درمانی یا آرسنیک و ایداروبیسین/جم‌توزومابELN [۳]

نحوه مصرف و دوز

نمایش جزئیاتبستن

کپسول دو بار در روز با غذا [۱]. اگر بیمار نمی‌تواند ببلعد، پزشک راه دیگری پیشنهاد می‌دهد. درمان را خودسرانه قطع نکنید.

ویژه پزشکاندوز استاندارد (برچسب FDA)، ۱ رژیم
ویژه پزشکان

دوز استاندارد (برچسب FDA)

ترتینوئین

APL

APL

دارودوزروشزمان تجویز
ترتینوئین۲۲٫۵ میلی‌گرم/مترمربع دو بار در روز (۴۵ میلی‌گرم/مترمربع در روز)خوراکی با غذاروزانه تا بهبودی کامل
طول هر دوره
القا تا بهبودی؛ تثبیت ۲ هفته در میان
مدت درمان
بر پایه پروتکل

دوز مطابق برچسب [۱]؛ برنامه همراه آرسنیک در رژیم ATRA و آرسنیک [۲].

شواهد: APL0406 (۲۰۱۳)

دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.

عوارض جانبی

ویژه بیماران

شایع‌ترین عارضه‌ها: سردرد، تب، خشکی پوست و لب، درد استخوان، تهوع و افزایش چربی خون [۱].

ویژه پزشکانتوضیح تخصصی
ویژه پزشکان

سردرد (گاهی با فشار داخل جمجمه بالا)، تب، خشکی پوست و مخاط، درد استخوان، هیپرتری‌گلیسریدمی، افزایش آنزیم‌های کبد [۱].

عوارض جدی

ویژه بیماران

عوارض جدی: سندرم تمایز (تب، تنگی نفس، افزایش وزن، ورم، افت فشار)، افزایش سریع گلبول سفید، لخته خون و فشار بالای داخل جمجمه (سردرد شدید با تاری دید) [۱].

ویژه پزشکانتوضیح تخصصی
ویژه پزشکان
  • سندرم تمایز: با اولین علامت دگزامتازون ۱۰ میلی‌گرم وریدی دو بار در روز [۱، ۳].
  • لکوسیتوز، ترومبوز، پسودوتومور مغزی، سمیت کبد [۱].
  • بشدت تراتوژن [۱].

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

  • تب، تنگی نفس یا سرفه
  • افزایش سریع وزن یا ورم
  • سردرد شدید یا تاری دید
  • خونریزی

تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها

  • بارداری: ترتینوئین آسیب شدید به جنین می‌زند؛ آزمایش بارداری پیش از شروع و پیشگیری مطمئن در طول درمان و تا یک ماه پس از آن [۱].
  • داروهای دیگر: ویتامین A اضافی و تتراسایکلین‌ها نخورید [۱].
ویژه بیماران

پرسش‌های متداول

چرا نباید منتظر جواب آزمایش ژنتیک ماند؟

در APL خونریزی می‌تواند در چند روز کشنده باشد؛ شروع زود ترتینوئین این خطر را کم می‌کند [۳].

انواع سرطان مرتبط

منابع علمی

۳ منبع
نمایش همه منابع، ۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    TRETINOIN — Prescribing InformationPar Health Usa, LLC · FDA label · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴
  2. ۲
    Retinoic acid and arsenic trioxide for acute promyelocytic leukemiaLo-Coco F, Avvisati G, Vignetti M, et al · N Engl J Med · 2013;369:111-21
  3. ۳
    Management of acute promyelocytic leukemia: updated recommendations from an expert panel of the European LeukemiaNetSanz MA, Fenaux P, Tallman MS, et al · Blood · 2019;133:1630-1643
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۵ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.