BI-RADS (بایردز) عددی از ۰ تا ۶ است که رادیولوژیست در پایان گزارش ماموگرافی، سونوگرافی یا MRI سینه می‌نویسد تا بگوید یافته چقدر احتمال دارد سرطان باشد و قدم بعدی چیست [۱، ۲]. ۱ و ۲ یعنی نگرانی نیست و غربالگری معمول کافی است؛ ۳ یعنی «احتمالاً خوش‌خیم»، با احتمال سرطان حداکثر ۲ در ۱۰۰ و تصویربرداری دوباره ۶ ماه بعد؛ ۴ و ۵ یعنی باید نمونه‌برداری شود [۱]. ۰ یعنی جواب هنوز کامل نیست و عکس‌های بیشتر یا مقایسه با عکس‌های قبلی لازم است [۱، ۲].
نکات کلیدی
- بایردز ۱ و ۲ یعنی سرطانی دیده نشده؛ ماموگرافی را طبق برنامه معمول سن خود ادامه دهید [۱، ۲].
- بایردز ۳ یعنی «احتمالاً خوش‌خیم»: از هر ۱۰۰ نفر، حداکثر ۲ نفر سرطان دارند. به‌جای نمونه‌برداری، ۶ ماه بعد دوباره تصویربرداری می‌شود [۱، ۴].
- بایردز ۴ یعنی «مشکوک»، ولی بیشتر وقت‌ها سرطان نیست؛ برای اطمینان نمونه‌برداری با سوزن لازم است [۱، ۳].
- بایردز ۰ جواب نهایی نیست: از هر ۱۰۰ زنی که بعد از ماموگرافی برای عکس‌های بیشتر خوانده می‌شوند، کمتر از ۵ نفر سرطان دارند [۲، ۷].
- حروف A تا D در جواب ماموگرافی تراکم بافت سینه را نشان می‌دهند، نه احتمال سرطان در یک توده [۸].
بایردز چیست؟
بایردز (BI-RADS) زبان مشترکی است که کالج رادیولوژی آمریکا برای گزارش تصویربرداری سینه ساخته است. رادیولوژیست یافته‌ها را با واژه‌های مشخص توصیف می‌کند و در پایان یک عدد از ۰ تا ۶ می‌نویسد که هم احتمال سرطان را نشان می‌دهد و هم قدم بعدی را [۱، ۲]. همین عددها در ماموگرافی، سونوگرافی و MRI سینه به کار می‌روند [۱].
اگر چند یافته در گزارش باشد، عدد نهایی را مشکوک‌ترین یافته تعیین می‌کند [۱]. نسخه تازه این سامانه در سال ۲۰۲۵ منتشر شد و معنای عددهای ۰ تا ۵ تغییری نکرد [۱].
| بایردز | یعنی چه؟ | احتمال سرطان | قدم بعدی |
|---|---|---|---|
| ۰ | جواب کامل نیست | هنوز مشخص نیست | عکس‌های بیشتر ماموگرافی، سونوگرافی، یا مقایسه با عکس‌های قبلی [۱، ۲] |
| ۱ | طبیعی؛ چیزی دیده نشده | تقریباً صفر | غربالگری معمول [۱، ۲] |
| ۲ | یافته خوش‌خیم، مثل کیست ساده [۱۰] | تقریباً صفر | غربالگری معمول [۱، ۲] |
| ۳ | احتمالاً خوش‌خیم | حداکثر ۲ نفر از هر ۱۰۰ | تصویربرداری دوباره ۶ ماه بعد [۱، ۲] |
| 4A | کمی مشکوک | بیش از ۲ تا ۱۰ نفر از هر ۱۰۰ | نمونه‌برداری با سوزن [۱] |
| 4B | مشکوک در حد متوسط | بیش از ۱۰ تا ۵۰ نفر از هر ۱۰۰ | نمونه‌برداری با سوزن [۱] |
| 4C | خیلی مشکوک | بیش از ۵۰ تا کمتر از ۹۵ نفر از هر ۱۰۰ | نمونه‌برداری با سوزن [۱] |
| ۵ | به‌احتمال زیاد سرطان | ۹۵ نفر یا بیشتر از هر ۱۰۰ | نمونه‌برداری با سوزن [۱، ۲] |
| ۶ | سرطانی که با نمونه‌برداری ثابت شده | ثابت شده | پیگیری با جراح یا متخصص سرطان و درمان [۱] |
«احتمال سرطان» یعنی از هر ۱۰۰ نفر با این جواب، چند نفر در نهایت سرطان دارند. این عددها برای همه یافته‌هایی است که چنین جوابی می‌گیرند؛ پزشک شما وضعیت خودتان را بهتر می‌داند.
بایردز صفر (BI-RADS 0) در ماموگرافی یعنی چه؟
بایردز ۰ یعنی رادیولوژیست هنوز نمی‌تواند جواب نهایی بدهد: یا عکس‌های بیشتری از ماموگرافی یا سونوگرافی لازم است، یا باید عکس‌های امروز با ماموگرافی‌های قبلی شما مقایسه شود [۱، ۲]. بعد از این بررسی‌ها، عدد نهایی از ۱ تا ۵ داده می‌شود [۲].
فراخوانده شدن ترسناک است، ولی بیشتر کسانی که دوباره خوانده می‌شوند سرطان ندارند [۲]. در یک مطالعه بزرگ در آمریکا، از هر ۹ زنی که ماموگرافی غربالگری دادند، حدود ۱ نفر برای بررسی بیشتر خوانده شد و از هر ۱۰۰ زنِ فراخوانده‌شده، کمتر از ۵ نفر سرطان داشتند [۷]. زنانی که بافت سینه متراکم دارند، بیشتر فراخوانده می‌شوند [۸].
رادیولوژیست هر جا بتواند، ماموگرافی تازه را با ماموگرافی‌های قبلی مقایسه می‌کند تا تغییرات را ببیند [۲]. پس اگر تصویربرداری قبلی دارید، عکس‌ها یا لوح فشرده و گزارش آن‌ها را همراه ببرید؛ گاهی همین مقایسه همان چیزی است که بایردز ۰ لازم دارد [۱، ۲].
بایردز ۳ در سونوگرافی سینه یعنی چه؟
بایردز ۳ یعنی «احتمالاً خوش‌خیم»: یافته‌ای که تقریباً همیشه بی‌خطر است و احتمال سرطان در آن حداکثر ۲ نفر از هر ۱۰۰ است [۱، ۴]. این عدد فقط بعد از بررسی کامل داده می‌شود، نه از روی یک ماموگرافی غربالگری [۱، ۴]. نمونه‌های رایج در سونوگرافی: توده‌ای که شبیه فیبروآدنوم معمولی است (بیضی، با لبه صاف و موازی با پوست)، کیستی که مایعش کمی کدر است، یا خوشه‌ای از کیست‌های خیلی ریز [۴]. درباره این واژه‌ها ببینید توده هیپواکو، فیبروآدنوم و کیست سینه.
چرا نمونه‌برداری نمی‌شود؟ چون احتمال سرطان بسیار کم است، پیگیری با تصویربرداری از نمونه‌برداری‌های بی‌فایده جلوگیری می‌کند و اگر هم سرطانی باشد، معمولاً زود پیدا می‌شود [۴، ۵]:
- در مطالعه‌ای روی بیش از ۳۰۰۰ یافته «احتمالاً خوش‌خیم» در ماموگرافی، از هر ۲۰۰ مورد حدود ۱ مورد سرطان بود و همه این سرطان‌ها در مرحله خیلی زود (مرحله ۰ یا ۱) پیدا شدند [۵].
- در مطالعه‌ای روی بیش از ۷۰۰ یافته بایردز ۳ در سونوگرافی، کمتر از ۱ مورد از هر ۱۰۰ سرطان بود [۶].
برنامه معمول پیگیری: تصویربرداری دوباره ۶ ماه بعد، دوباره ۶ ماه بعد از آن (یک سال پس از جواب اول) و سپس یک سال بعد. اگر یافته ۲ سال تغییری نکند، معمولاً خوش‌خیم (بایردز ۲) به شمار می‌آید؛ اگر بزرگ‌تر یا مشکوک‌تر شود، نمونه‌برداری می‌شود [۴]. نوبت‌های پیگیری را جا نیندازید؛ در یک مطالعه، تا ۲ سال بعد فقط کمی بیش از نیمی از زنان به نوبت‌ها آمده بودند [۴].
بایردز ۴ یعنی چه؟ احتمال سرطان در 4A، 4B و 4C
بایردز ۴ یعنی یافته «مشکوک» است و باید با نمونه‌برداری (بیوپسی) مشخص شود چیست [۱]. این گروه خیلی بزرگ است، برای همین به سه زیرگروه تقسیم می‌شود [۱، ۳]:
- 4A (کمی مشکوک): بیشتر این‌ها خوش‌خیم‌اند؛ در یک مطالعه بزرگ، کمتر از ۱ نفر از هر ۱۰ نفری که نمونه‌برداری شدند سرطان داشت [۳].
- 4B (مشکوک در حد متوسط): در همان مطالعه، حدود ۲ نفر از هر ۱۰ نفر سرطان داشتند [۳].
- 4C (خیلی مشکوک): حدود ۷ نفر از هر ۱۰ نفر سرطان داشتند [۳].
همه رادیولوژیست‌ها زیرگروه را نمی‌نویسند؛ در همان مطالعه، فقط یک سوم گزارش‌های بایردز ۴ زیرگروه داشتند [۳]. اگر جواب شما فقط «۴» است، یعنی نمونه‌برداری لازم است.
نمونه‌برداری معمولاً با سوزن و زیر هدایت سونوگرافی یا ماموگرافی انجام می‌شود و تکه کوچکی از بافت برداشته می‌شود [۹]. نمونه‌برداری باعث پخش شدن سرطان نمی‌شود: آیا نمونه‌برداری (بیوپسی) باعث پخش شدن سرطان می‌شود؟
بایردز ۵ و ۶ یعنی چه؟
بایردز ۵ یعنی یافته به‌احتمال زیاد سرطان است: از هر ۱۰۰ نفر، ۹۵ نفر یا بیشتر [۱]. با این حال، تشخیص قطعی فقط با نمونه‌برداری است [۱، ۲].
بایردز ۶ یعنی سرطان پیش‌تر با نمونه‌برداری ثابت شده و تصویربرداری برای برنامه‌ریزی یا پیگیری درمان انجام شده است [۱، ۲]. قدم بعدی، پیگیری با جراح یا متخصص سرطان و درمان موضعی (بیشتر وقت‌ها جراحی) است [۱]. درباره درمان ببینید آیا سرطان سینه قابل درمان است؟
حروف A تا D در جواب ماموگرافی یعنی چه؟ (تراکم سینه)
جواب ماموگرافی جدا از عدد بایردز، تراکم بافت سینه را هم با یکی از حروف A تا D می‌نویسد [۸]. تراکم یعنی سهم بافت غده‌ای و بافت همبند در برابر چربی؛ نه با دست لمس می‌شود و نه بیماری است [۸].
- A، تقریباً تمام چربی: حدود ۱ نفر از هر ۱۰ زن [۸]
- B، بخش‌هایی پراکنده از بافت متراکم: حدود ۴ نفر از هر ۱۰ زن [۸]
- C، ناهمگون متراکم (ممکن است توده‌های کوچک را بپوشاند): حدود ۴ نفر از هر ۱۰ زن [۸]
- D، خیلی متراکم (حساسیت ماموگرافی را کم می‌کند): حدود ۱ نفر از هر ۱۰ زن [۸]
C و D «سینه متراکم» به شمار می‌آیند و تقریباً نیمی از زنان ۴۰ ساله و بالاتر چنین سینه‌ای دارند [۸]. در سینه متراکم، ماموگرافی ممکن است سرطان را راحت‌تر نبیند و خطر سرطان سینه هم بیشتر است [۸]. درباره اینکه آیا سونوگرافی یا MRI اضافه برای شما لازم است، با پزشک صحبت کنید؛ توصیه‌ها در این باره یکسان نیستند [۸]. بیشتر بخوانید: ماموگرافی را از چه سنی باید انجام داد؟
تا جواب نهایی چه کنم؟
- ۱
- ۲
- ۳
اگر چیزی لمس می‌کنید، به پزشک بگویید
اگر توده‌ای لمس می‌کنید، حتی با جواب طبیعی، به پزشک نشان دهید؛ تصمیم درباره نمونه‌برداری به معاینه هم بستگی دارد، نه فقط به جواب تصویربرداری [۹]. ببینید توده در سینه‌ام پیدا کرده‌ام؛ چه کنم؟
- ۴
تغییر تازه را زود گزارش کنید
اگر در فاصله پیگیری توده بزرگ‌تر شد، یا تغییر پوست یا نوک سینه، ترشح، یا قرمزی و ورم پیدا شد، منتظر نوبت بعدی نمانید؛ یافته‌ای که تغییر کند، ممکن است به بایردز ۴ تبدیل شود و نمونه‌برداری لازم شود [۴]. درباره درد سینه ببینید آیا سرطان سینه درد دارد؟
پرسش‌های متداول
بایردز ۲ یعنی چه؟ نگران باشم؟
آیا بایردز ۳ ممکن است سرطان شود؟
بایردز ۴ یعنی حتماً سرطان دارم؟
نه. بایردز ۴ یعنی باید نمونه‌برداری شود؛ بیشتر یافته‌های بایردز ۴، به‌ویژه 4A، در نمونه‌برداری خوش‌خیم از آب درمی‌آیند [۳].
بایردز سونوگرافی و ماموگرافی‌ام فرق دارد؛ کدام درست است؟
وقتی چند بررسی با هم انجام می‌شود، رادیولوژیست یک عدد نهایی می‌دهد و آن عدد را مشکوک‌ترین یافته تعیین می‌کند [۱]. اگر دو گزارش جداگانه عددهای متفاوتی دارند، هر دو را به پزشک نشان دهید تا بر اساس عدد بالاتر تصمیم بگیرد.
بعد از بایردز ۳، اگر ۲ سال تغییری نکرد چه می‌شود؟
یافته‌ای که ۲ سال بدون تغییر بماند، معمولاً خوش‌خیم (بایردز ۲) به شمار می‌آید و به غربالگری معمول برمی‌گردید [۴].
بایردز در MRI سینه هم همین معنی را دارد؟
بله. همین عددها در ماموگرافی، سونوگرافی و MRI به کار می‌روند و معنای هر عدد یکسان است [۱].
نکات برای پزشکان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
دسته‌ها و احتمال بدخیمی (BI-RADS v2025، بدون تغییر نسبت به ویرایش پنجم برای دسته‌های ۰ تا ۵). ۰ ناقص (تصویربرداری تکمیلی یا مقایسه با تصاویر قبلی)؛ ۱ و ۲ تقریباً ۰٪؛ ۳ بیش از ۰ و حداکثر ۲٪، با پیگیری کوتاه‌مدت ۶ ماهه، فقط پس از ارزیابی تشخیصی کامل و نه در ماموگرافی غربالگری؛ 4A بیش از ۲ تا ۱۰٪، 4B بیش از ۱۰ تا ۵۰٪، 4C بیش از ۵۰ تا کمتر از ۹۵٪، با اندیکاسیون تشخیص بافتی در همه؛ ۵ ۹۵٪ یا بیشتر؛ ۶ بدخیمی اثبات‌شده با بیوپسی. تغییرات v2025: مدیریت دسته ۶ به «پیگیری بالینی و درمان موضعی قطعی (معمولاً جراحی، ولی نه تنها گزینه)» تغییر کرد؛ اصل «جدا بودن ارزیابی از مدیریت» و تعیین دسته نهایی بر اساس مشکوک‌ترین یافته؛ اندیکاسیون ساختاریافته (غربالگری بدون علامت، ارزیابی تشخیصی، سرطان فعال)؛ در سونوگرافی دو مدخل تازه «non-mass lesion» و «echogenic rind»؛ گنجاندن الزام اطلاع‌رسانی تراکم FDA (از ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۴) [۱].
زیرگروه‌های دسته ۴ (National Mammography Database). از ۱٬۳۰۹٬۹۵۰ ماموگرافی تشخیصی (۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴)، ۹٫۶٪ دسته ۴ بودند و فقط ۳۳٫۳٪ آن‌ها زیرگروه داشتند (4A ۵۵٫۶٪، 4B ۳۱٫۸٪، 4C ۱۲٫۶٪). PPV3 کل دسته ۴ ۲۱٫۱٪؛ 4A ۷٫۶٪، 4B ۲۲٪ و 4C ۶۹٫۳٪، همگی در محدوده تعریف‌شده BI-RADS [۳].
دسته ۳. Sickles ۱۹۹۱: ۳۱۸۴ ضایعه غیرقابل لمس احتمالاً خوش‌خیم ماموگرافی با ۴ ماموگرافی پیگیری در ۳ تا ۳٫۵ سال؛ ۱۷ بدخیمی (PPV ۰٫۵٪)، ۱۵ مورد با تغییر در پیگیری پیش از لمس‌شدن، همه مرحله ۰ یا ۱ [۵]. ACRIN 6666 (سونوگرافی غربالگری در جمعیت پرخطر): ۷۴۵ ضایعه دسته ۳ در ۵۱۹ نفر از ۲۶۶۲ شرکت‌کننده؛ ۶ بدخیمی (۰٫۸٪؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۳ تا ۱٫۷٪)؛ نویسندگان پیگیری تشخیصی یک‌ساله را برای دسته ۳ در سونوگرافی غربالگری ممکن است مناسب بدانند [۶]. پروتکل معمول: ۶ ماه، ۱۲ ماه (ماموگرافی دوطرفه) و ۲۴ ماه؛ پس از ۲۴ ماه ثبات، برگشت به دسته ۲ یا ادامه دسته ۳ با پیگیری سالانه؛ پایبندی در یک مطالعه ۸۳٫۳٪ در ۶ ماه، ۷۵٫۹٪ در ۱۲ ماه و ۵۳٫۹٪ در ۲۴ ماه [۴]. نمونه‌های سونوگرافی دسته ۳: فیبروآدنوم با ظاهر کلاسیک (بیضی، حاشیه circumscribed، موازی با پوست، اکوی کمتر از چربی، بدون یافته خلفی یا با افزایش خفیف)، کیست complicated منفرد و میکروکیست‌های خوشه‌ای [۴].
فراخوان غربالگری (BCSC، ۱٬۶۸۲٬۵۰۴ ماموگرافی دیجیتال غربالگری، ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۳). نرخ تفسیر غیرطبیعی ۱۱٫۶٪، تشخیص سرطان ۵٫۱ در ۱۰۰۰، PPV1 ۴٫۴٪، PPV2 ۲۵٫۶٪ و PPV3 ۲۸٫۶٪ [۷].
توده قابل لمس (ACR ۲۰۲۲). زیر ۳۰ سال سونوگرافی اول؛ یافته ۴ یا ۵ ← توموسنتز یا ماموگرافی تشخیصی و بیوپسی با هدایت تصویر؛ یافته احتمالاً خوش‌خیم: تصمیم به بیوپسی به وضعیت بالینی بستگی دارد [۹].
انواع سرطان مرتبط
پرسش‌های مرتبط
منابع علمی
۱۰ منبعنمایش همه منابعبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/birads/