نکات کلیدی
- «سهگانه منفی» یعنی تومور نه گیرنده هورمونی دارد و نه HER2؛ پس قرصهای هورمونی روی آن اثر ندارند و درمان اصلی، شیمیدرمانی و در بسیاری از بیماران ایمنیدرمانی است [۱، ۱۸، ۸].
- در بیشتر بیماران درمان پیش از جراحی شروع میشود: شیمیدرمانی همراه پمبرولیزوماب تومور را در حدود ۲ نفر از هر ۳ بیمار تا زمان جراحی کاملاً از بین برد و عمر را بیشتر کرد [۳، ۴].
- اگر پس از آن تومور باقی ماند، درمان پس از جراحی کامل میشود: قرص اولاپاریب در زنان دارای جهش BRCA، یا قرص کپسیتابین [۶، ۵، ۸].
- آزمایش BRCA برای بیشتر بیماران لازم است؛ نتیجه آن هم درمان را عوض میکند و هم برای خانواده مهم است [۹].
- در بیماری پخششده هم گزینهها بیشتر شده است: ایمنیدرمانی همراه شیمیدرمانی، اولاپاریب، و داروهایی که شیمیدرمانی را مستقیم به سلول سرطانی میرسانند [۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۳].
داستان سرطان سینه سهگانه منفی
از هر ۱۰ سرطان سینه حدود ۱ تا ۲ مورد «سهگانه منفی» است [۱، ۲]. سالها این نوع، نگرانکنندهترین نوع سرطان سینه شمرده میشد. در یک مطالعه بزرگ، این بیماران در ۵ سال اول بیشتر دچار برگشت بیماری در جاهای دیگر بدن میشدند و بیشتر میمردند؛ ولی خطر برگشت حدود ۳ سال پس از تشخیص به اوج میرسید و پس از آن بهسرعت کم میشد [۱].
سلاح اصلی فقط شیمیدرمانی بود. پژوهشگران اما نکته مهمی دیدند: وقتی شیمیدرمانی پیش از جراحی داده میشد، تومور سهگانه منفی بیشتر از انواع دیگر کاملاً از بین میرفت، و زنانی که تومورشان تا زمان جراحی کاملاً از بین رفته بود، به همان خوبیِ دیگر بیماران زنده میماندند. در مقابل، اگر توموری باقی میماند، خطر بیشتر بود [۲].
همین مشاهده مسیر درمان امروز را ساخت: درمان پیش از جراحی هم تومور را کوچک میکند و هم نشان میدهد چه کسی پس از جراحی به درمان بیشتری نیاز دارد. سه پیشرفت بزرگ این مسیر را کامل کرد: قرص کپسیتابین برای تومور باقیمانده [۵]، قرص اولاپاریب برای زنان دارای جهش BRCA [۶]، و ایمنیدرمانی پمبرولیزوماب همراه شیمیدرمانی، که در یک مطالعه بزرگ عمر بیماران را بیشتر کرد [۳، ۴].
درمان امروز در هر مرحله
- ۱
تومور کوچک بدون درگیری غدد لنفاوی
شیمیدرمانی همراه پمبرولیزوماب پیش از جراحی برای تومورهای بزرگتر یا با درگیری غدد لنفاوی است [۳، ۸]. در تومورهای کوچکتر بدون درگیری غدد، پزشک بر اساس اندازه تومور درباره جراحی اول و نیاز به شیمیدرمانی تصمیم میگیرد.
- ۲
- ۳
- ۴
بیماری پخششده
دارو بر اساس آزمایشهای تومور انتخاب میشود. اگر تومور پروتئین PD-L1 زیادی داشته باشد، شیمیدرمانی همراه پمبرولیزوماب، که در این بیماران عمر را بیشتر کرد [۱۰]. در جهش BRCA، قرص اولاپاریب [۱۱]. اگر HER2 تومور «کم» باشد، داروی تراستوزوماب دروکستکان (انهرتو) [۱۲]. داروی ساسیتوزوماب گوویتکان، که شیمیدرمانی قوی را مستقیم به سلول سرطانی میرساند، پس از درمانهای قبلی عمر را تقریباً دو برابر کرد [۱۳] و امروز در درمان اول هم به کار میرود [۱۴، ۱۵].
آزمایش BRCA و دیگر آزمایشهای مهم
رهنمود آمریکایی توصیه میکند آزمایش ژنتیک BRCA به همه بیماران تازهتشخیصدادهشده تا ۶۵ سالگی پیشنهاد شود، و در سنین بالاتر هم وقتی نتیجه میتواند درمان را عوض کند، مثلاً برای قرص اولاپاریب [۹]. جواب این آزمایش برای بستگان شما هم مهم است؛ اگر جهش داشتید، پس از مشاوره ژنتیک آنها هم میتوانند خطر خود را بسنجند [۹]. بیشتر بخوانید: آیا سرطان ارثی است؟
اگر بیماری پخش شده باشد، دو آزمایش دیگر روی تومور هم مهماند: مقدار پروتئین PD-L1 (عدد CPS) که نشان میدهد ایمنیدرمانی چقدر کمک میکند [۱۰]، و اینکه HER2 تومور دقیقاً «صفر» است یا «کم» [۱۲].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
در دوران شیمیدرمانی: تب ۳۸ درجه یا بیشتر، لرز یا هر نشانه عفونت را فوراً بگویید؛ عفونت در این دوران ممکن است خطرناک باشد [۱۹]. با پمبرولیزوماب: سرفه یا تنگی نفس تازه، اسهال یا درد شکم، زردی پوست یا چشم، سردرد شدید یا تپش قلب را فوراً بگویید؛ این عوارض ممکن است حتی پس از پایان درمان رخ دهند [۱۶]. با ساسیتوزوماب گوویتکان: نخستین بار اسهال و هر تب یا لرز را فوراً بگویید [۱۷]. با کپسیتابین: قرمزی، درد یا تاول کف دست و پا شایع است؛ آن را به پزشک بگویید [۵]. ببینید: کاهش گلبولها و پیشگیری از عفونت
پرسشهای متداول
آیا سرطان سینه سهگانه منفی درمانپذیر است؟
بله. در مراحل اولیه بیشتر بیماران درمان میشوند: در یک مطالعه بزرگ، با درمان امروز نزدیک ۹ نفر از هر ۱۰ بیمار مرحله ۲ و ۳، پنج سال بعد زنده بودند [۴]. خطر برگشت بیشتر در چند سال اول است و پس از آن بهسرعت کم میشود [۱]. ببینید: آیا سرطان سینه قابل درمان است؟
چرا شیمیدرمانی را پیش از جراحی میدهند؟ یعنی بیماریام بدتر است؟
اگر تومورم کاملاً از بین رفت، باز هم پمبرولیزوماب پس از جراحی لازم است؟
در مطالعه اصلی، پمبرولیزوماب پس از جراحی برای همه ادامه یافت و رهنمود اروپایی هم ادامه آن را، چه تومور از بین رفته باشد چه نه، توصیه میکند [۳، ۸].
پمبرولیزوماب چه عوارضی دارد؟
بیشتر عوارض قابل کنترلاند، ولی گاهی دستگاه ایمنی به اعضای سالم مثل تیروئید، روده، ریه یا کبد حمله میکند [۱۶]. بیشتر بیمارانی که دچار کمکاری تیروئید شدند، به قرص هورمون تیروئید برای مدت طولانی نیاز پیدا کردند [۱۶]. ببینید: پمبرولیزوماب
اگر بیماری پخش شده باشد، چه امیدی هست؟
هدف، کنترل طولانی بیماری و زندگی خوب است. داروهای تازه در چند سال اخیر عمر این بیماران را بیشتر کردهاند؛ مثلاً در بیمارانی که تومورشان PD-L1 زیادی دارد، افزودن پمبرولیزوماب به شیمیدرمانی عمر را بهطور معمول حدود ۷ ماه بیشتر کرد [۱۰].
برای پزشکان (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
پیشزمینه: Dent ۲۰۰۷ (۱۶۰۱ بیمار، ۱۱٫۲٪ TNBC): HR عود دوردست ۲٫۶ و مرگ ۳٫۲ در ۵ سال اول، نه پس از آن؛ اوج عود دوردست حدود سال سوم [۱]. Liedtke ۲۰۰۸ (۱۱۱۸ بیمار نئوادجوانت): pCR در TNBC ۲۲٪ در برابر ۱۱٪؛ با pCR بقای TNBC و غیر TNBC مشابه، با بیماری باقیمانده OS در TNBC بدتر [۲].
بیماری زودرس: KEYNOTE-522 (۱۱۷۴ بیمار، مرحله II–III، صرفنظر از PD-L1؛ ۴ دوره پمبرولیزوماب ۲۰۰ میلیگرم هر ۳ هفته + پاکلیتاکسل و کربوپلاتین، سپس ۴ دوره پمبرولیزوماب + AC یا EC، و پس از جراحی تا ۹ دوره پمبرولیزوماب): pCR ۶۴٫۸٪ در برابر ۵۱٫۲٪؛ عوارض درجه ≥۳ مرتبط با درمان ۷۸٫۰٪ در برابر ۷۳٫۰٪ [۳]؛ OS پنجساله ۸۶٫۶٪ در برابر ۸۱٫۷٪ (P=۰٫۰۰۲؛ میانه پیگیری ۷۵٫۱ ماه) [۴]. CREATE-X (۹۱۰ بیمار HER2 منفی با بیماری مهاجم باقیمانده پس از نئوادجوانت؛ پیش از دوران ایمنیدرمانی): DFS پنجساله ۷۴٫۱٪ در برابر ۶۷٫۶٪ (HR ۰٫۷۰) و OS ۸۹٫۲٪ در برابر ۸۳٫۶٪ (HR ۰٫۵۹)؛ در TNBC، DFS ۶۹٫۸٪ در برابر ۵۶٫۱٪ (HR ۰٫۵۸) و OS ۷۸٫۸٪ در برابر ۷۰٫۳٪ (HR ۰٫۵۲)؛ سندرم دست-پا ۷۳٫۴٪ [۵]. OlympiA (۱۸۳۶ بیمار، gBRCA، HER2 منفی پرخطر): iDFS سهساله ۸۵٫۹٪ در برابر ۷۷٫۱٪ (HR ۰٫۵۸) [۶]؛ با میانه پیگیری ۶٫۱ سال، HR بقای کلی ۰٫۷۲ و OS ششساله ۸۷٫۵٪ در برابر ۸۳٫۲٪؛ MDS/AML ۰٫۴٪ در برابر ۰٫۷٪ [۷]. ESMO پانآسیایی ۲۰۲۴: نئوادجوانت همراه پمبرولیزوماب در cT2–4 N0 یا هر N مثبت [I, A]؛ پمبرولیزوماب در ادجوانت ۹ دوره صرفنظر از pCR [I, A]؛ اولاپاریب یکساله در gBRCA با TNBC پرخطر (عدم pCR یا مرحله پاتولوژیک II–III) [I, A]؛ کپسیتابین ۶ تا ۸ دوره در بیماری باقیمانده بدون دریافت مهارکننده نقطه وارسی [I, A] [۸]. ASCO-SSO ۲۰۲۴: آزمون BRCA1/2 برای همه بیماران تازهتشخیصدادهشده ۶۵ سال یا کمتر و بیماران منتخب بالای ۶۵ سال، از جمله نامزدهای PARPi [۹]. دوزها: رژیم KEYNOTE-522 · کپسیتابین ادجوانت (CREATE-X) · اولاپاریب ادجوانت (OlympiA).
بیماری متاستاتیک: KEYNOTE-355 (CPS ≥۱۰): میانه OS ۲۳٫۰ در برابر ۱۶٫۱ ماه (HR ۰٫۷۳)؛ در CPS ≥۱ غیرمعنیدار (HR ۰٫۸۶) [۱۰]. OlympiAD (gBRCA، HER2 منفی): میانه PFS ۷٫۰ در برابر ۴٫۲ ماه (HR ۰٫۵۸) [۱۱]. DESTINY-Breast04 (HER2-low، ۱ تا ۲ خط شیمیدرمانی قبلی): در کل جمعیت OS ۲۳٫۴ در برابر ۱۶٫۸ ماه (HR ۰٫۶۴)؛ در کوهورت گیرنده هورمونی منفی (اکتشافی) PFS ۸٫۵ در برابر ۲٫۹ ماه (HR ۰٫۴۶) و OS ۱۸٫۲ در برابر ۸٫۳ ماه (HR ۰٫۴۸)؛ ILD مرتبط با دارو ۱۲٫۱٪ [۱۲]. ASCENT (دستکم ۲ خط قبلی): میانه OS ۱۲٫۱ در برابر ۶٫۷ ماه (HR ۰٫۴۸)؛ نوتروپنی درجه ≥۳ ۵۱٪ و اسهال درجه ≥۳ ۱۰٪ [۱۳]. ASCENT-04/KEYNOTE-D19 (خط اول، CPS ≥۱۰): ساسیتوزوماب گوویتکان + پمبرولیزوماب در برابر شیمیدرمانی + پمبرولیزوماب، میانه PFS ۱۱٫۲ در برابر ۷٫۸ ماه (HR ۰٫۶۵)؛ OS هنوز نابالغ [۱۴]. NCCN نسخه ۴٫۲۰۲۶: در CPS کمتر از ۱۰ بدون gBRCA، خط اول ساسیتوزوماب گوویتکان (رده ۱، ترجیحی)، داتوپوتاماب دروکستکان (رده 2A، ترجیحی) یا شیمیدرمانی [۱۵]. ساسیتوزوماب: هشدار جعبهای نوتروپنی و اسهال؛ در ANC کمتر از ۱۵۰۰ یا تب نوتروپنیک قطع شود و G-CSF اولیه در بیماران پرخطر توصیه میشود [۱۷]. دوزها: KEYNOTE-355 · ساسیتوزوماب گوویتکان · تراستوزوماب دروکستکان.
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
شواهد علمی
۱۲ موردبقای کلی با پمبرولیزوماب (Pembrolizumab) در سرطان سینه سهمنفی مرحله اولیه
کپسیتابین کمکی برای سرطان سینه پس از شیمیدرمانی پیش از جراحی
سود پایدار اولاپاریب (Olaparib) کمکی در زنان با سرطان سینه زودرس پرخطر HER2 منفی مرتبط با جهش ژرملاین BRCA1 و BRCA2: نتایج بهروزشده کارآزمایی فاز ۳
پمبرولیزوماب (Pembrolizumab) همراه شیمیدرمانی در سرطان سینه سهگانه منفی پیشرفته
اولاپاریب برای سرطان سینه متاستاتیک در بیماران دارای جهش ژرملاین BRCA
تراستوزوماب دروکستکان در سرطان سینه پیشرفته HER2-low با درمان قبلی
رهنمودهای بالینی ESMO تطبیقیافته برای آسیا (پانآسیایی) برای تشخیص، درمان و پیگیری بیماران مبتلا به سرطان سینه زودرس
سرطان سینه، نسخه ۴٫۲۰۲۶؛ رهنمودهای بالینی NCCN در انکولوژی (بخش سرطان سینه عودکننده/متاستاتیک)
ساسیتوزوماب گویتکان در سرطان سینه سهگانه منفی متاستاتیک
ساسیتوزوماب گویتکان همراه با پمبرولیزوماب برای سرطان سینه سهگانه منفی پیشرفته
پمبرولیزوماب برای سرطان سینه سهگانه منفی مراحل اولیه
اولاپاریب ادجوانت برای بیماران مبتلا به سرطان سینه دارای جهش BRCA1 یا BRCA2
بیشتر بخوانید
انواع سرطان مرتبط
راهنمای درمان
منابع علمی
۱۹ منبعنمایش همه منابع، ۱۳ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷Sustained benefit of adjuvant olaparib in women with germline BRCA1- and BRCA2-associated high-risk HER2-negative early breast cancer: updated results from the OlympiA phase III trial
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
- ۱۳
- ۱۴Sacituzumab Govitecan plus Pembrolizumab for Advanced Triple-Negative Breast Cancer
- ۱۵Breast Cancer, Version 4.2026, NCCN Clinical Practice Guidelines In Oncology
- ۱۶
- ۱۷
- ۱۸Relevance of breast cancer hormone receptors and other factors to the efficacy of adjuvant tamoxifen: patient-level meta-analysis of randomised trials
- ۱۹Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و بهروز: https://drdabiri.com/articles/triple-negative-breast-cancer-treatment/


