نوع سرطان

سرطان دهانه رحم

سرطانی قابل پیشگیری؛ با واکسن HPV، غربالگری منظم و درمان‌های نوین

به‌روزرسانی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵۹ دقیقه مطالعه۴۱ منبع علمی
نمایش برای:

خلاصه نکات کلیدی

  • تقریباً همه موارد سرطان دهانه رحم ناشی از عفونت پایدار با انواع پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) است و به همین دلیل این سرطان تا حد زیادی قابل پیشگیری است [۱].
  • واکسن HPV، به‌ویژه اگر پیش از ۱۷ سالگی تزریق شود، خطر سرطان مهاجم دهانه رحم را به‌شدت کاهش می‌دهد [۲، ۳].
  • آزمایش HPV هر ۵ سال، در مقایسه با پاپ اسمیر به‌تنهایی، محافظت بیشتری در برابر سرطان مهاجم ایجاد می‌کند [۴، ۵].
  • در بیماری پیشرفته موضعی، شیمی‌پرتودرمانی پایه درمان است و افزودن ایمنی‌درمانی یا شیمی‌درمانی القایی کوتاه‌مدت، بقای کلی را بهبود داده است [۶، ۷].
  • سازمان جهانی بهداشت راهبردی جهانی برای حذف سرطان دهانه رحم به‌عنوان یک مشکل بهداشت عمومی طراحی کرده است [۸، ۹].

سرطان دهانه رحم چیست؟

دهانه رحم (سرویکس) بخش پایینی و باریک رحم است که به واژن راه دارد. سرطان دهانه رحم زمانی ایجاد می‌شود که سلول‌های این ناحیه، معمولاً طی سال‌ها و پس از عبور از مراحل پیش‌سرطانی (ضایعات CIN)، به سلول‌های سرطانی تبدیل شوند [۱]. دو نوع بافتی اصلی آن کارسینوم سلول سنگفرشی (شایع‌تر) و آدنوکارسینوم است [۱].

هر سال بیش از نیم میلیون زن در جهان به این بیماری مبتلا می‌شوند و بیش از ۳۰۰ هزار نفر جان خود را از دست می‌دهند؛ حدود ۹۰٪ موارد در کشورهای کم‌درآمد و با درآمد متوسط رخ می‌دهد که برنامه منظم غربالگری و واکسیناسیون ندارند [۱]. در کشورهای پردرآمد، بروز و مرگ ناشی از این سرطان پس از اجرای برنامه‌های غربالگری در ۳۰ سال گذشته بیش از نصف شده است [۱].

HPV؛ عامل اصلی

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ویروسی بسیار شایع است که از راه تماس جنسی منتقل می‌شود و بیشتر افراد در طول زندگی به آن آلوده می‌شوند. در اغلب موارد، سیستم ایمنی ویروس را طی یک تا دو سال پاک می‌کند. تنها در بخش کوچکی از زنان، عفونت با انواع پرخطر (به‌ویژه HPV ۱۶ و ۱۸) پایدار می‌ماند و می‌تواند طی سال‌ها به ضایعه پیش‌سرطانی و سپس سرطان تبدیل شود [۱].

همین فاصله طولانی میان عفونت و سرطان، فرصتی طلایی برای پیشگیری (واکسن) و کشف و درمان ضایعات پیش‌سرطانی (غربالگری) فراهم می‌کند [۱].

علائم و نشانه‌ها

ضایعات پیش‌سرطانی و سرطان‌های بسیار زودرس معمولاً هیچ علامتی ندارند؛ به همین دلیل غربالگری منظم اهمیت حیاتی دارد [۱]. با پیشرفت بیماری ممکن است این علائم ظاهر شوند [۱]:

  • خونریزی غیرطبیعی واژینال: پس از نزدیکی، بین دوره‌های قاعدگی یا پس از یائسگی
  • ترشحات واژینال غیرعادی، آبکی یا بدبو
  • درد لگن یا درد هنگام نزدیکی
  • در مراحل پیشرفته: درد پهلو یا پا، تورم پاها، یا مشکلات ادراری و روده‌ای
ویژه بیماران

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

ویژه بیماران
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

هر خونریزی غیرعادی واژینال، به‌ویژه پس از نزدیکی، بین دوره‌های قاعدگی یا بعد از یائسگی، و ترشح غیرعادی یا درد لگنی که ادامه پیدا می‌کند، باید توسط پزشک زنان بررسی شود. این علائم بیشتر به دلایل خوش‌خیم مانند عفونت یا پولیپ ایجاد می‌شوند، اما معاینه ساده است و آرامش خاطر می‌دهد.

عوامل خطر، پیشگیری و غربالگری

مهم‌ترین عامل خطر، عفونت پایدار با HPV پرخطر است. عواملی که احتمال پایداری عفونت یا پیشرفت آن را بیشتر می‌کنند عبارت‌اند از [۱]:

  • استعمال دخانیات
  • ضعف سیستم ایمنی (مانند عفونت HIV یا مصرف داروهای سرکوب‌کننده ایمنی)
  • شروع فعالیت جنسی در سنین پایین و تعدد شرکای جنسی
  • زایمان‌های متعدد و مصرف طولانی‌مدت قرص‌های پیشگیری از بارداری
  • و مهم‌تر از همه: عدم انجام غربالگری منظم

واکسن HPV: اثبات‌شده و ایمن

در یک مطالعه کشوری در سوئد بر روی بیش از یک و نیم میلیون دختر و زن، واکسن چهارظرفیتی HPV با کاهش چشمگیر خطر سرطان مهاجم دهانه رحم همراه بود؛ در زنانی که پیش از ۱۷ سالگی واکسینه شده بودند، نسبت بروز تعدیل‌شده ۰٫۱۲ بود (یعنی حدود ۸۸٪ کاهش خطر) [۲]. در برنامه ملی واکسیناسیون انگلستان نیز میزان سرطان دهانه رحم در دخترانی که واکسن را در ۱۲ تا ۱۳ سالگی دریافت کرده بودند، ۸۷٪ کمتر از گروه واکسینه‌نشده بود [۳].

کارآزمایی تصادفی KEN SHE در کنیا نشان داد حتی یک دوز واکسن دوظرفیتی یا نه‌ظرفیتی، با کارایی ۹۷٫۵٪ از عفونت پایدار با HPV ۱۶/۱۸ پیشگیری می‌کند؛ یافته‌ای که راه را برای برنامه‌های ساده‌تر و ارزان‌تر واکسیناسیون هموار کرده است [۱۰].

بهترین سن واکسیناسیون

واکسن HPV بیشترین اثر را زمانی دارد که پیش از شروع فعالیت جنسی، یعنی در سنین نوجوانی، تزریق شود [۲، ۳]. واکسن جایگزین غربالگری نیست؛ زنان واکسینه‌شده نیز باید در زمان مقرر غربالگری شوند.

غربالگری: آزمایش HPV و پاپ اسمیر

غربالگری می‌تواند ضایعات پیش‌سرطانی را سال‌ها پیش از تبدیل شدن به سرطان کشف کند. دو روش اصلی وجود دارد: پاپ اسمیر (سیتولوژی) که سلول‌های غیرطبیعی را جست‌وجو می‌کند، و آزمایش HPV که وجود ویروس‌های پرخطر را بررسی می‌کند [۱۱].

پیگیری چهار کارآزمایی بزرگ اروپایی نشان داد غربالگری مبتنی بر HPV، در مقایسه با سیتولوژی، ۶۰ تا ۷۰٪ محافظت بیشتری در برابر سرطان مهاجم ایجاد می‌کند و فاصله غربالگری را می‌توان دست‌کم به ۵ سال افزایش داد [۵]. همچنین یک فراتحلیل نشان داد آزمایش HPV مبتنی بر PCR روی نمونه‌ای که خود زن برمی‌دارد (خودنمونه‌گیری)، تقریباً به همان دقت نمونه‌گیری توسط پزشک است و به رسیدن به زنانی که کمتر غربالگری می‌شوند کمک می‌کند [۱۲]. در به‌روزرسانی ۲۰۲۶ انجمن سرطان آمریکا، نمونه‌گیری توسط پزشک همچنان ترجیح دارد، اما نمونه واژینال خودگرفته برای زنان ۲۵ تا ۶۵ ساله با خطر متوسط قابل‌قبول است؛ در این حالت پس از نتیجه منفی، آزمایش هر ۳ سال (به‌جای ۵ سال) تکرار می‌شود [۲۲].

توصیه‌های غربالگری سرطان دهانه رحم در زنان با خطر متوسط
گروه سنیUSPSTF (۲۰۱۸) [۱۱]انجمن سرطان آمریکا (۲۰۲۰، به‌روزرسانی ۲۰۲۶) [۴، ۲۲]
زیر ۲۱ سالغربالگری توصیه نمی‌شودغربالگری توصیه نمی‌شود
۲۱ تا ۲۴ سالپاپ اسمیر هر ۳ سالشروع غربالگری از ۲۵ سالگی
۲۵ تا ۲۹ سالپاپ اسمیر هر ۳ سالآزمایش اولیه HPV هر ۵ سال (ترجیحی)؛ یا هم‌آزمایی هر ۵ سال یا پاپ اسمیر هر ۳ سال؛ نمونه خودگرفته HPV قابل‌قبول با تکرار هر ۳ سال
۳۰ تا ۶۵ سالپاپ اسمیر هر ۳ سال، یا آزمایش HPV هر ۵ سال، یا هم‌آزمایی (HPV + پاپ) هر ۵ سالآزمایش اولیه HPV هر ۵ سال (ترجیحی)؛ نمونه خودگرفته HPV قابل‌قبول با تکرار هر ۳ سال
بالای ۶۵ سالدر صورت غربالگری کافی قبلی و نبود خطر بالا، توقفتوقف در صورت آزمایش HPV منفی (ترجیحی) یا هم‌آزمایی منفی در ۶۰ و ۶۵ سالگی؛ در نبود آن، سه پاپ اسمیر منفی متوالی با آخرین آزمایش در ۶۵ سالگی؛ شرایط جداگانه برای سابقه نتایج غیرطبیعی یا سرکوب ایمنی

زنان با خطر بالا (مانند عفونت HIV، سرکوب ایمنی یا سابقه ضایعات پیش‌سرطانی) به برنامه غربالگری ویژه نیاز دارند. پس از برداشتن رحم و دهانه رحم به دلایل خوش‌خیم، غربالگری لازم نیست [۱۱].

راهبرد سازمان جهانی بهداشت برای حذف سرطان دهانه رحم

سازمان جهانی بهداشت (WHO) هدف خود را رساندن بروز سرطان دهانه رحم به کمتر از ۴ مورد در هر ۱۰۰ هزار زن در سال تعیین کرده و برای رسیدن به آن، اهداف «۹۰-۷۰-۹۰» را تا سال ۲۰۳۰ پیشنهاد کرده است [۸، ۹]:

  • ۹۰٪ دختران تا ۱۵ سالگی به‌طور کامل علیه HPV واکسینه شوند؛
  • ۷۰٪ زنان تا ۳۵ سالگی و دوباره تا ۴۵ سالگی با یک آزمایش با کارایی بالا (مانند آزمایش HPV) غربالگری شوند؛
  • ۹۰٪ زنان دارای ضایعه پیش‌سرطانی درمان شوند و ۹۰٪ زنان مبتلا به سرطان مهاجم، درمان مناسب دریافت کنند.

مدل‌سازی در ۷۸ کشور کم‌درآمد و با درآمد متوسط پایین نشان داد اجرای کامل این راهبرد سه‌گانه می‌تواند تا سال ۲۱۲۰ مرگ ناشی از سرطان دهانه رحم را تا حدود ۹۹٪ کاهش دهد و جان بیش از ۶۲ میلیون زن را نجات دهد [۹]. افزودن غربالگری دو بار در طول عمر به واکسیناسیون، زمان رسیدن به حذف را ۱۱ تا ۳۱ سال جلو می‌اندازد [۸].

تشخیص و مرحله‌بندی

مسیر تشخیص سرطان دهانه رحم

  1. ۱

    نتیجه غیرطبیعی غربالگری یا وجود علائم

    آزمایش HPV مثبت، پاپ اسمیر غیرطبیعی یا خونریزی غیرعادی، شروع مسیر بررسی است [۱].

  2. ۲

    کولپوسکوپی و نمونه‌برداری

    بررسی دهانه رحم با بزرگ‌نمایی و برداشتن نمونه از نواحی مشکوک؛ در صورت نیاز، برداشتن مخروطی (کونیزاسیون یا LEEP) که هم تشخیصی و هم گاهی درمانی است [۱، ۱۳].

  3. ۳

    معاینه بالینی لگن

    ارزیابی اندازه تومور و گسترش آن به واژن یا بافت‌های اطراف رحم (پارامتر) [۱۳].

  4. ۴

    تصویربرداری

    MRI لگن برای ارزیابی گسترش موضعی، و CT یا PET-CT برای بررسی غدد لنفاوی و متاستاز دوردست در بیماری پیشرفته‌تر [۱۳].

  5. ۵

    مرحله‌بندی FIGO ۲۰۱۸

    مرحله‌بندی بازنگری‌شده FIGO اجازه استفاده از یافته‌های تصویربرداری و پاتولوژی را می‌دهد؛ درگیری غدد لنفاوی لگنی یا پاراآئورت، بیمار را در مرحله IIIC قرار می‌دهد [۱۴].

مراحل سرطان دهانه رحم (FIGO ۲۰۱۸) به زبان ساده
مرحلهتعریف خلاصه
Iتومور محدود به دهانه رحم؛ IB1: ۵ میلی‌متر تا کمتر از ۲ سانتی‌متر، IB2: ۲ تا ۴ سانتی‌متر، IB3: ۴ سانتی‌متر یا بیشتر [۱۴]
IIگسترش به فراتر از رحم، اما نه به دیواره لگن یا یک‌سوم تحتانی واژن [۱۴]
IIIدرگیری یک‌سوم تحتانی واژن، دیواره لگن، هیدرونفروز، یا غدد لنفاوی لگنی (IIIC1) یا پاراآئورت (IIIC2) [۱۴]
IVدرگیری مخاط مثانه یا راست‌روده (IVA) یا متاستاز دوردست (IVB) [۱۴]

تعاریف کامل در مرحله‌بندی رسمی FIGO آمده است؛ این جدول برای آشنایی کلی است.

درمان بر اساس مرحله بیماری

گزینه‌های درمانی بر حسب مرحله

ضایعات پیش‌سرطانی

برداشتن ناحیه غیرطبیعی با روش‌های سرپایی مانند LEEP یا کونیزاسیون، یا روش‌های تخریبی؛ این درمان‌ها از تبدیل ضایعه به سرطان جلوگیری می‌کنند [۱].

مراحل بسیار زودرس (IA–IB1)

جراحی؛ در زنانی که خواهان بارداری هستند، روش‌های حفظ باروری (کونیزاسیون یا تراکلکتومی) ممکن است [۱، ۱۳]. در کارآزمایی SHAPE، در تومورهای کوچک کم‌خطر، هیسترکتومی ساده از نظر عود لگنی کمتر از هیسترکتومی رادیکال نبود و عوارض ادراری کمتری داشت [۱۵].

مراحل زودرس (IB2 و IIA1)

هیسترکتومی رادیکال با ارزیابی غدد لنفاوی لگنی، ترجیحاً به روش باز [۱۳، ۱۶]؛ یا شیمی‌پرتودرمانی در صورت مناسب نبودن جراحی [۱۳].

پیشرفته موضعی (IB3 تا IVA)

شیمی‌پرتودرمانی همزمان با سیس‌پلاتین هفتگی به‌همراه براکی‌تراپی (پرتودرمانی داخلی) [۱۳]. در بیماران منتخب، شیمی‌درمانی القایی کوتاه‌مدت پیش از آن [۶] یا افزودن پمبرولیزوماب در بیماری پرخطر، به‌ویژه مرحله III–IVA [۷، ۲۱].

متاستاتیک یا عودکننده

شیمی‌درمانی مبتنی بر پلاتین و پاکلی‌تاکسل همراه بواسیزوماب [۱۷]؛ در تومورهای PD-L1 مثبت (CPS ≥۱) با افزودن پمبرولیزوماب [۱۸]. افزودن آتزولیزوماب به همین رژیم، بدون نیاز به بررسی PD-L1، گزینه دیگری با سود بقا است [۱۹]. در خطوط بعدی: پمبرولیزوماب تک‌دارویی در تومورهای PD-L1 مثبتی که پیش‌تر ایمنی‌درمانی نگرفته‌اند [۲۱، ۲۳]، تراستوزوماب دروکستکان در تومورهای HER2-مثبت [۲۱، ۲۴]، شیمی‌درمانی تک‌دارویی، و گزینه جدیدتر آنتی‌بادی متصل به دارو، تیزوتوماب ودوتین [۲۰].

مراقبت حمایتی

کنترل درد، حمایت روانی، مدیریت عوارض پرتودرمانی و توجه به سلامت جنسی، بخشی جدایی‌ناپذیر از درمان در همه مراحل است [۱۳].

ویژه بیماران

پس از تشخیص چه کنم؟

ویژه بیماران
راهنمای بیمار: گام‌به‌گام با سرطان دهانه رحم۱ / ۶
۱

تشخیص، پایان راه نیست

سرطان دهانه رحم، به‌ویژه وقتی زود کشف شود، اغلب قابل درمان قطعی است. لازم نیست همه تصمیم‌ها را در یک روز بگیرید؛ زمانی برای آزمایش‌ها و برنامه‌ریزی دقیق وجود دارد.

۲

مرحله بیماری را بدانید

از پزشک بپرسید بیماری در چه مرحله‌ای است و آیا غدد لنفاوی درگیر هستند. مرحله، تعیین می‌کند درمان شما جراحی، شیمی‌پرتودرمانی یا ترکیبی از روش‌ها باشد.

۳

اگر خواهان بارداری هستید

پیش از هر اقدامی، درباره امکان درمان‌های حفظ باروری با پزشک گفت‌وگو کنید. در برخی مراحل بسیار زودرس، حفظ رحم امکان‌پذیر است.

۴

درباره پرتودرمانی

شیمی‌پرتودرمانی معمولاً حدود ۵ تا ۷ هفته طول می‌کشد و شامل پرتودرمانی خارجی و پرتودرمانی داخلی (براکی‌تراپی) است. خستگی و تغییرات گوارشی و ادراری شایع‌اند و معمولاً قابل کنترل هستند. تکمیل به‌موقع دوره درمان بسیار مهم است.

۵

زندگی پس از درمان

معاینات پیگیری منظم، توجه به سلامت جنسی (مثلاً استفاده از دیلاتور واژینال پس از پرتودرمانی طبق توصیه پزشک)، ترک سیگار و حمایت روانی، به بازگشت به زندگی عادی کمک می‌کنند.

۶

از دختران خود محافظت کنید

واکسن HPV می‌تواند نسل بعد را از این سرطان محافظت کند. درباره واکسیناسیون دختران و پسران نوجوان خانواده با پزشک صحبت کنید.

پرسش‌های متداول

آیا ابتلا به HPV یعنی سرطان خواهم گرفت؟

خیر. عفونت HPV بسیار شایع است و در بیشتر افراد طی یکی دو سال خودبه‌خود برطرف می‌شود. تنها عفونت پایدار با انواع پرخطر، طی سال‌ها ممکن است به ضایعه پیش‌سرطانی و سرطان تبدیل شود؛ به همین دلیل پیگیری منظم اهمیت دارد [۱].

اگر واکسن HPV زده باشم، باز هم به غربالگری نیاز دارم؟

بله. واکسن از انواع اصلی پرخطر HPV محافظت می‌کند اما نه از همه انواع آن، و بسیاری از زنان پیش از واکسیناسیون با ویروس تماس داشته‌اند. بنابراین غربالگری طبق برنامه توصیه‌شده باید ادامه یابد [۲، ۱۱].

آزمایش HPV بهتر است یا پاپ اسمیر؟

آزمایش HPV حساس‌تر است و در کارآزمایی‌های بزرگ، محافظت بیشتری در برابر سرطان مهاجم ایجاد کرده است؛ به همین دلیل می‌توان آن را هر ۵ سال یک‌بار انجام داد [۴، ۵]. پاپ اسمیر همچنان گزینه قابل قبولی است، به‌ویژه در زنان جوان‌تر یا جایی که آزمایش HPV در دسترس نیست [۱۱].

آیا واکسن HPV برای پسران هم مفید است؟

HPV در مردان نیز می‌تواند باعث برخی سرطان‌ها و زگیل تناسلی شود و مردان ناقل ویروس هستند. در بسیاری از کشورها، واکسیناسیون پسران نوجوان نیز انجام می‌شود؛ درباره آن با پزشک مشورت کنید.

آیا پس از درمان سرطان دهانه رحم می‌توانم باردار شوم؟

در برخی بیماران با بیماری بسیار زودرس، روش‌های حفظ باروری مانند کونیزاسیون یا تراکلکتومی امکان بارداری را حفظ می‌کنند [۱، ۱۳]. پرتودرمانی لگن و هیسترکتومی معمولاً باروری را از بین می‌برند؛ بنابراین پیش از شروع درمان درباره این موضوع با پزشک صحبت کنید.

ایمنی‌درمانی در سرطان دهانه رحم چه نقشی دارد؟

ایمنی‌درمانی امروزه بخشی از درمان استاندارد در بیماری پیشرفته است: هم همراه شیمی‌پرتودرمانی در بیماری پیشرفته موضعی پرخطر [۷] و هم همراه شیمی‌درمانی در بیماری متاستاتیک یا عودکننده [۱۸، ۱۹]. پزشک شما با توجه به مرحله و ویژگی‌های تومور (مانند PD-L1) درباره مناسب بودن آن تصمیم می‌گیرد.

ویژه پزشکان

شواهد و پیشرفت‌های اخیر (ویژه پزشکان)

ویژه پزشکان۴ یافته کلیدی · بیماری زودرس: جراحی
ویژه پزشکان
HR ۰٫۶۷
کاهش خطر مرگ با پمبرولیزوماب + شیمی‌پرتودرمانی
۹۵٪ CI: ۰٫۵۰–۰٫۹۰؛ تحلیل میانی دوم KEYNOTE-A18 [۷]
۸۰٪
بقای کلی ۵ ساله با شیمی‌درمانی القایی پیش از شیمی‌پرتودرمانی
در برابر ۷۲٪ با شیمی‌پرتودرمانی تنها؛ HR ۰٫۶۰؛ INTERLACE [۶]
۳۲٫۱ ماه
میانه بقای کلی با آتزولیزوماب + بواسیزوماب + شیمی‌درمانی
در برابر ۲۲٫۸ ماه؛ HR ۰٫۶۸؛ BEATcc [۱۹]
۵۰٪
پاسخ عینی با تراستوزوماب دروکستکان در سرطان دهانه رحم بیان‌کننده HER2 با درمان قبلی
۲۰ از ۴۰ بیمار؛ ۷۵٪ در HER2 IHC ۳+ (۸ بیمار)؛ مطالعه فاز ۲ DESTINY-PanTumor02 [۲۴]
ویژه پزشکان

بیماری زودرس: جراحی

کارآزمایی SHAPE نشان داد در تومورهای کم‌خطر (عمدتاً مرحله IB1 بر اساس FIGO 2009)، میزان عود لگنی سه‌ساله پس از هیسترکتومی ساده ۲٫۵۲٪ و پس از هیسترکتومی رادیکال ۲٫۱۷٪ بود (غیرفروتری)، در حالی که بی‌اختیاری و احتباس ادراری با هیسترکتومی ساده به‌طور معنی‌داری کمتر بود [۱۵].

ویژه پزشکان
جراحی کم‌تهاجمی در هیسترکتومی رادیکال

در کارآزمایی LACC، هیسترکتومی رادیکال به روش کم‌تهاجمی (لاپاروسکوپی یا رباتیک) در مقایسه با جراحی باز با بقای بدون بیماری ۴٫۵ ساله کمتر (۸۶٫۰٪ در برابر ۹۶٫۵٪) و بقای کلی سه‌ساله کمتر (۹۳٫۸٪ در برابر ۹۹٫۰٪؛ HR مرگ ۶٫۰۰) همراه بود [۱۶]. بر این اساس، رویکرد باز استاندارد هیسترکتومی رادیکال در نظر گرفته می‌شود [۱۳].

ویژه پزشکانبیماری پیشرفته موضعی
ویژه پزشکان

بیماری پیشرفته موضعی

دو کارآزمایی فاز ۳ پس از دو دهه، استاندارد شیمی‌پرتودرمانی با سیس‌پلاتین را تغییر داده‌اند. در KEYNOTE-A18 (ENGOT-cx11/GOG-3047)، ۱۰۶۰ بیمار پرخطر (FIGO 2014 مرحله IB2–IIB با درگیری غدد لنفاوی یا III–IVA) تحت شیمی‌پرتودرمانی همراه پمبرولیزوماب (Pembrolizumab) یا دارونما (۲۰۰ میلی‌گرم هر ۳ هفته برای ۵ دوره) و سپس نگهدارنده (۴۰۰ میلی‌گرم هر ۶ هفته برای ۱۵ دوره) قرار گرفتند؛ در تحلیل میانی دوم، HR مرگ ۰٫۶۷ (۹۵٪ CI: ۰٫۵۰–۰٫۹۰) و بقای کلی ۳۶ ماهه ۸۲٫۶٪ در برابر ۷۴٫۸٪ بود. عوارض بالقوه با واسطه ایمنی در ۳۹٪ در برابر ۱۷٪ رخ داد [۷]. رهنمود NCCN (نسخه ۲٫۲۰۲۶) افزودن پمبرولیزوماب به شیمی‌پرتودرمانی را برای بیماران منتخب مرحله FIGO 2014 III–IVA در نظر می‌گیرد و شیمی‌درمانی القایی بر اساس INTERLACE را نیز برای مرحله IIB–IVA در توصیه‌های خود گنجانده است [۲۱].

در INTERLACE، شش هفته شیمی‌درمانی القایی هفتگی (کربوپلاتین AUC2 و پاکلی‌تاکسل (Paclitaxel) ۸۰ میلی‌گرم بر متر مربع) پیش از شیمی‌پرتودرمانی استاندارد، بقای بدون پیشرفت ۵ ساله را از ۶۴٪ به ۷۲٪ (HR ۰٫۶۵) و بقای کلی ۵ ساله را از ۷۲٪ به ۸۰٪ (HR ۰٫۶۰) افزایش داد؛ عوارض درجه ۳ یا بالاتر ۵۹٪ در برابر ۴۸٪ بود [۶]. جمعیت این کارآزمایی (عمدتاً مرحله IIB) با KEYNOTE-A18 متفاوت است و مقایسه مستقیم این دو راهبرد وجود ندارد.

بیماری متاستاتیک، پایدار یا عودکننده

از زمان GOG 240، افزودن بواسیزوماب (Bevacizumab) به شیمی‌درمانی ترکیبی، در تحلیل نهایی میانه بقای کلی را از ۱۳٫۳ به ۱۶٫۸ ماه رساند (HR ۰٫۷۷) [۱۷]. در پیگیری ۵ ساله KEYNOTE-826، افزودن پمبرولیزوماب به شیمی‌درمانی پلاتین‌دار (با یا بدون بواسیزوماب) در بیماران PD-L1 CPS ≥۱، میانه بقای کلی را از ۱۶٫۵ به ۲۸٫۶ ماه (HR ۰٫۶۲) و در کل بیماران از ۱۶٫۸ به ۲۶٫۴ ماه (HR ۰٫۶۴) افزایش داد [۱۸]. رهنمود NCCN هر دو رژیم شیمی‌درمانی همراه بواسیزوماب، با یا بدون پمبرولیزوماب (در CPS ≥۱)، را از گزینه‌های ترجیحی خط اول می‌داند [۲۱]. در BEATcc، آتزولیزوماب (Atezolizumab) همراه بواسیزوماب و شیمی‌درمانی، بدون انتخاب بر اساس PD-L1، بقای بدون پیشرفت (۱۳٫۷ در برابر ۱۰٫۴ ماه) و بقای کلی (۳۲٫۱ در برابر ۲۲٫۸ ماه) را بهبود داد [۱۹].

در خط دوم یا سوم، در تومورهای PD-L1 مثبتی که پیش‌تر ایمنی‌درمانی نگرفته‌اند، پمبرولیزوماب تک‌دارویی در کوهورت دهانه رحم مطالعه فاز ۲ KEYNOTE-158 پاسخ عینی ۱۴٫۶٪ با پاسخ‌های پایدار ایجاد کرد [۲۳] و NCCN آن را از گزینه‌های ترجیحی می‌داند [۲۱]. در تومورهای بیان‌کننده HER2 (IHC ۳+ یا ۲+)، تراستوزوماب دروکستکان (Trastuzumab deruxtecan) در کوهورت دهانه رحم مطالعه فاز ۲ DESTINY-PanTumor02 پاسخ عینی ۵۰٪ (۲۰ از ۴۰ بیمار؛ ۷۵٪ در ۸ بیمار HER2 IHC ۳+) ایجاد کرد [۲۴] و NCCN آن را برای تومورهای HER2-مثبت در نظر می‌گیرد [۲۱]. شیمی‌درمانی تک‌دارویی (مانند وینورلبین، جمسیتابین، ایرینوتکان، پمترکسد یا توپوتکان) نیز به کار می‌رود؛ آنتی‌بادی متصل به داروی جدیدتر تیزوتوماب ودوتین (Tisotumab vedotin) در کارآزمایی innovaTV 301 در مقایسه با همین شیمی‌درمانی انتخابی پزشک، خطر مرگ را ۳۰٪ کاهش داد (میانه بقای کلی ۱۱٫۵ در برابر ۹٫۵ ماه؛ HR ۰٫۷۰) [۲۰].

ویژه پزشکان

رژیم‌های درمانی و دوز (ویژه پزشکان)

فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۱۰ رژیم
ویژه پزشکان
نکات ایمنی مشترک

سیس‌پلاتین (همه رژیم‌های حاوی سیس‌پلاتین): پیش از هر دوز سیس‌پلاتین هیدراتاسیون کافی و حفظ برون‌ده ادراری تا ۲۴ ساعت پس از تزریق، و داروی ضدتهوع پیش و پس از تزریق لازم است. در کاهش کلیرانس کراتینین، سرکوب مغز استخوان یا نوروپاتی، کاهش دوز یا درمان جایگزین در نظر گرفته شود؛ نوروپاتی درجه ۳ تا ۴ دلیل قطع دائمی است [۲۷].

کربوپلاتین: دوز کربوپلاتین با فرمول Calvert محاسبه می‌شود: دوز کل (میلی‌گرم) = AUC هدف × (GFR + ۲۵) [۲۸].

پاکلی‌تاکسل: طبق برچسب، همه بیماران برای پیشگیری از واکنش حساسیتی شدید پیش‌دارو می‌گیرند: دگزامتازون ۲۰ میلی‌گرم خوراکی حدود ۱۲ و ۶ ساعت پیش از تزریق، دیفن‌هیدرامین ۵۰ میلی‌گرم وریدی و سایمتیدین ۳۰۰ میلی‌گرم یا رانیتیدین ۵۰ میلی‌گرم وریدی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه پیش از تزریق [۲۹].

بواسیزوماب (همه رژیم‌های حاوی بواسیزوماب): دست‌کم ۲۸ روز پیش و پس از جراحی بزرگ (و تا بهبود زخم) تجویز نشود؛ فشار خون و پروتئین ادرار پایش شود (در پروتئینوری تا رسیدن به کمتر از ۲ گرم قطع موقت، در سندرم نفروتیک قطع دائم)؛ در سوراخ‌شدگی گوارشی، فیستول درجه ۴ یا هر فیستول با درگیری اندام، خونریزی درجه ۳ تا ۴ و ترومبوآمبولی شریانی شدید قطع شود [۲۶]. در GOG 240، فیستول در ۱۵٪ بیماران گروه بواسیزوماب، همگی با سابقه پرتودرمانی لگن، رخ داد [۱۷].

پمبرولیزوماب (همه رژیم‌های حاوی پمبرولیزوماب): آنزیم‌های کبدی، کراتینین و عملکرد تیروئید در ابتدا و به‌طور دوره‌ای بررسی شوند. کاهش دوز پمبرولیزوماب توصیه نمی‌شود: در عارضه ایمنی شدید (درجه ۳) دارو قطع موقت، و در درجه ۴، عود درجه ۳ نیازمند سرکوب ایمنی، یا ناتوانی در کاهش کورتیکواستروئید به ۱۰ میلی‌گرم پردنیزولون یا کمتر در روز ظرف ۱۲ هفته، قطع دائمی می‌شود؛ میوکاردیت درجه ۲ یا بالاتر قطع دائمی [۲۵].

ویژه پزشکانبیماری پیشرفته موضعی: شیمی‌پرتودرمانی و افزوده‌های آن، ۳ رژیم · بیماری متاستاتیک، پایدار یا عودکننده: خط اول، ۳ رژیم · +۱ بخش دیگر
ویژه پزشکان

بیماری پیشرفته موضعی: شیمی‌پرتودرمانی و افزوده‌های آن

شیمی‌پرتودرمانی با سیس‌پلاتین هفتگی (استاندارد)

سرطان دهانه رحم پیشرفته موضعی (IB3 تا IVA)، و مراحل IB2 و IIA1 در صورت مناسب نبودن جراحیطول هر دوره: هفتگی

سرطان دهانه رحم پیشرفته موضعی (IB3 تا IVA)، و مراحل IB2 و IIA1 در صورت مناسب نبودن جراحی

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
سیس‌پلاتین۴۰ میلی‌گرم/مترمربع (در INTERLACE حداکثر ۷۰ میلی‌گرم در هر نوبت)وریدیهفته‌ای یک‌بار همزمان با پرتودرمانی خارجی، ۵ تا ۶ نوبت
پرتودرمانی خارجی لگن۴۵ تا ۵۰٫۴ گری در ۲۰ تا ۲۸ جلسهپرتودرمانی خارجیهمزمان با سیس‌پلاتین
براکی‌تراپیرسیدن به دوز کل معادل ۲ گری (EQD2) ۷۸ تا ۸۶ گری؛ در KEYNOTE-A18 حداقل ۸۰ گری (حجم‌محور) یا ۷۵ گری (نقطه‌محور)داخل حفره‌ایپس از پرتودرمانی خارجی
طول هر دوره
هفتگی
مدت درمان
۵ تا ۶ هفته سیس‌پلاتین؛ کل دوره پرتودرمانی حداکثر ۵۰ روز (تا ۵۶ روز در تأخیرهای پیش‌بینی‌نشده؛ پروتکل KEYNOTE-A18)

در کارآزمایی پایه GOG، کراتینین سرم حداکثر ۲ میلی‌گرم/دسی‌لیتر، گلبول سفید دست‌کم ۳۰۰۰ و پلاکت دست‌کم ۱۰۰٬۰۰۰ در میلی‌متر مکعب شرط ورود بود و سیس‌پلاتین ۴۰ میلی‌گرم/مترمربع هفتگی به مدت ۶ هفته بقا را در مقایسه با هیدروکسی‌اوره بهبود داد [۳۸]. منبع دوز و پرتودرمانی: پروتکل‌های INTERLACE و KEYNOTE-A18 [۶، ۳۳، ۳۴].

شواهد: INTERLACE (GCIG) (۲۰۲۴)، GOG (۱۹۹۹)

پمبرولیزوماب + شیمی‌پرتودرمانی (KEYNOTE-A18)

FIGO 2014 مرحله III تا IVA (اندیکاسیون FDA)؛ در کارآزمایی، مرحله IB2 تا IIB با درگیری غدد لنفاوی نیز وارد شد

FIGO 2014 مرحله III تا IVA (اندیکاسیون FDA)؛ در کارآزمایی، مرحله IB2 تا IIB با درگیری غدد لنفاوی نیز وارد شد

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
همزمان با شیمی‌پرتودرمانی: ۵ دوره
پمبرولیزوماب۲۰۰ میلی‌گرم (انفوزیون ۳۰ دقیقه‌ای)وریدیروز ۱ هر ۳ هفته
سیس‌پلاتین۴۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیهفته‌ای یک‌بار به مدت ۵ یا ۶ هفته، همراه پرتودرمانی خارجی و براکی‌تراپی
نگهدارنده: ۱۵ دوره
پمبرولیزوماب۴۰۰ میلی‌گرموریدیروز ۱ هر ۶ هفته
طول هر دوره
۳ هفته در مرحله همزمان، سپس ۶ هفته
مدت درمان
۵ دوره همزمان + ۱۵ دوره نگهدارنده (حدود ۲ سال)، یا تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌قبول

در روزهای مشترک، پمبرولیزوماب پیش از شیمی‌پرتودرمانی تزریق می‌شود. منبع برنامه: پروتکل NCT04221945 [۳۳].

شیمی‌درمانی القایی هفتگی و سپس شیمی‌پرتودرمانی (INTERLACE)

FIGO 2008 مرحله IB1 با غدد مثبت، IB2، IIA، IIB، IIIB یا IVA (۷۰٪ بیماران مرحله IIB)؛ NCCN برای مرحله IIB تا IVAطول هر دوره: هفتگی

FIGO 2008 مرحله IB1 با غدد مثبت، IB2، IIA، IIB، IIIB یا IVA (۷۰٪ بیماران مرحله IIB)؛ NCCN برای مرحله IIB تا IVA

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
القایی: ۶ هفته
کربوپلاتینAUC ۲ (حداکثر ۲۷۰ میلی‌گرم)وریدیروزهای ۱، ۸، ۱۵، ۲۲، ۲۹ و ۳۶
پاکلی‌تاکسل۸۰ میلی‌گرم/مترمربع (حداکثر ۱۶۲ میلی‌گرم)وریدیروزهای ۱، ۸، ۱۵، ۲۲، ۲۹ و ۳۶
سپس شیمی‌پرتودرمانی
سیس‌پلاتین۴۰ میلی‌گرم/مترمربع (حداکثر ۷۰ میلی‌گرم)وریدیهفتگی حداکثر ۵ نوبت، از هفته اول پرتودرمانی
پرتودرمانی خارجی + براکی‌تراپی۴۵ تا ۵۰٫۴ گری در ۲۰ تا ۲۸ جلسه + براکی‌تراپی تا EQD2 کل ۷۸ تا ۸۶ گریپرتودرمانیهمزمان با سیس‌پلاتین
طول هر دوره
هفتگی
مدت درمان
۶ هفته القایی، سپس شیمی‌پرتودرمانی (میانه فاصله در کارآزمایی ۷ روز)

سیس‌پلاتین پس از بهبود شمارش خون از دوره القایی آغاز می‌شود [۳۴]. ۹۲٪ بیماران دست‌کم ۵ نوبت القایی را کامل کردند [۶]. منبع دوز و سقف‌ها: پروتکل NCT01566240 [۳۴].

شواهد: INTERLACE (GCIG) (۲۰۲۴)

دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.

ویژه پزشکان

بیماری متاستاتیک، پایدار یا عودکننده: خط اول

پاکلی‌تاکسل + سیس‌پلاتین + بواسیزوماب (GOG 240)

خط اول بیماری متاستاتیک، پایدار یا عودکننده؛ وضعیت عملکردی GOG صفر تا ۱؛ بدون زخم التیام‌نیافته یا خونریزی فعال؛ نسبت پروتئین به کراتینین ادرار کمتر از ۱طول هر دوره: هر ۲۱ روز

خط اول بیماری متاستاتیک، پایدار یا عودکننده؛ وضعیت عملکردی GOG صفر تا ۱؛ بدون زخم التیام‌نیافته یا خونریزی فعال؛ نسبت پروتئین به کراتینین ادرار کمتر از ۱

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
پاکلی‌تاکسل۱۷۵ میلی‌گرم/مترمربع (انفوزیون ۳ ساعته)؛ یا ۱۳۵ میلی‌گرم/مترمربع (۲۴ ساعته)وریدیروز ۱
سیس‌پلاتین۵۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱ یا ۲
بواسیزوماب۱۵ میلی‌گرم/کیلوگرم (انفوزیون ۳۰ تا ۹۰ دقیقه)وریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۲۱ روز
مدت درمان
تا پیشرفت بیماری، سمیت غیرقابل‌قبول یا پاسخ کامل

جایگزین بدون پلاتین: توپوتکان ۰٫۷۵ میلی‌گرم/مترمربع روزهای ۱ تا ۳ + پاکلی‌تاکسل ۱۷۵ میلی‌گرم/مترمربع روز ۱ (با یا بدون بواسیزوماب)، که بر سیس‌پلاتین–پاکلی‌تاکسل برتری نداشت (HR مرگ ۱٫۲۰) [۳۹]. در KEYNOTE-826 و BEATcc، کربوپلاتین AUC ۵ روز ۱ نیز به‌جای سیس‌پلاتین مجاز بود [۳۵، ۳۶]. منبع دوز و مدت انفوزیون: [۱۷، ۳۹، ۴۱].

شواهد: GOG 240 – تحلیل نهایی (۲۰۱۷)، GOG 240 (۲۰۱۴)

پمبرولیزوماب + پاکلی‌تاکسل و پلاتین ± بواسیزوماب (KEYNOTE-826)

خط اول بیماری پایدار، عودکننده یا متاستاتیک با PD-L1 CPS ≥۱ (آزمون تأییدشده)طول هر دوره: هر ۲۱ روز

خط اول بیماری پایدار، عودکننده یا متاستاتیک با PD-L1 CPS ≥۱ (آزمون تأییدشده)

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
پمبرولیزوماب۲۰۰ میلی‌گرم (یا ۴۰۰ میلی‌گرم هر ۶ هفته طبق برچسب)وریدیروز ۱ هر ۳ هفته، پیش از شیمی‌درمانی
پاکلی‌تاکسل۱۷۵ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
سیس‌پلاتین یا کربوپلاتینسیس‌پلاتین ۵۰ میلی‌گرم/مترمربع یا کربوپلاتین AUC ۵وریدیروز ۱
بواسیزوماب (به تشخیص پزشک)۱۵ میلی‌گرم/کیلوگرموریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۲۱ روز
مدت درمان
شیمی‌درمانی تا ۶ دوره؛ پمبرولیزوماب تا ۳۵ دوره (حدود ۲ سال)؛ همه تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌قبول

شایع‌ترین عوارض درجه ۳ تا ۵ کم‌خونی (۳۰٫۳٪ در برابر ۲۶٫۹٪) و نوتروپنی (۱۲٫۴٪ در برابر ۹٫۷٪) بود [۴۰]. منبع دوز: پروتکل NCT03635567 [۳۵].

شواهد: KEYNOTE-826 – پیگیری ۵ ساله (۲۰۲۶)، KEYNOTE-826 (۲۰۲۳)، KEYNOTE-826 (۲۰۲۱)

آتزولیزوماب + بواسیزوماب + پاکلی‌تاکسل و پلاتین (BEATcc)

خط اول بیماری متاستاتیک (IVB)، پایدار یا عودکننده درمان‌نشده و غیرقابل درمان قطعی؛ بدون نیاز به بررسی PD-L1طول هر دوره: هر ۲۱ روز

خط اول بیماری متاستاتیک (IVB)، پایدار یا عودکننده درمان‌نشده و غیرقابل درمان قطعی؛ بدون نیاز به بررسی PD-L1

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
آتزولیزوماب۱۲۰۰ میلی‌گرموریدیروز ۱
پاکلی‌تاکسل۱۷۵ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
سیس‌پلاتین یا کربوپلاتینسیس‌پلاتین ۵۰ میلی‌گرم/مترمربع یا کربوپلاتین AUC ۵وریدیروز ۱
بواسیزوماب۱۵ میلی‌گرم/کیلوگرموریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۲۱ روز
مدت درمان
تا پیشرفت، سمیت غیرقابل‌قبول یا انصراف؛ در پاسخ کامل پس از دست‌کم ۶ دوره، ادامه فقط با بواسیزوماب و آتزولیزوماب به تشخیص پزشک مجاز بود

آتزولیزوماب در برچسب FDA اندیکاسیون سرطان دهانه رحم ندارد؛ دوز و برنامه از پروتکل کارآزمایی است [۱۹، ۳۶]. عوارض درجه ۳ یا بالاتر ۷۹٪ در برابر ۷۵٪ بود و اسهال، درد مفاصل، تب و بثورات درجه ۱ تا ۲ با آتزولیزوماب بیشتر شد [۱۹].

شواهد: BEATcc (ENGOT-Cx10/GEICO 68-C/JGOG1084/GOG-3030) (۲۰۲۴)

پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.

ویژه پزشکان

بیماری متاستاتیک یا عودکننده: خط دوم و بعد

پمبرولیزوماب تک‌دارویی (KEYNOTE-158)

بیماری عودکننده یا متاستاتیک با پیشرفت حین یا پس از شیمی‌درمانی، PD-L1 CPS ≥۱؛ بیمارانی که پیش‌تر ایمنی‌درمانی نگرفته‌اندطول هر دوره: هر ۳ یا هر ۶ هفته

بیماری عودکننده یا متاستاتیک با پیشرفت حین یا پس از شیمی‌درمانی، PD-L1 CPS ≥۱؛ بیمارانی که پیش‌تر ایمنی‌درمانی نگرفته‌اند

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
پمبرولیزوماب۲۰۰ میلی‌گرم هر ۳ هفته یا ۴۰۰ میلی‌گرم هر ۶ هفته (انفوزیون ۳۰ دقیقه‌ای)وریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۳ یا هر ۶ هفته
مدت درمان
تا پیشرفت، سمیت غیرقابل‌قبول یا حداکثر ۲۴ ماه

عوارض درجه ۳ تا ۴ مرتبط با درمان در ۱۲٫۲٪ رخ داد [۲۳]. پایش و مدیریت عوارض ایمنی مانند سایر رژیم‌های پمبرولیزوماب [۲۵].

شواهد: KEYNOTE-158 (کوهورت دهانه رحم) (۲۰۱۹)

تراستوزوماب دروکستکان (DESTINY-PanTumor02)

تومور HER2-مثبت (IHC 3+) غیرقابل جراحی یا متاستاتیک پس از درمان سیستمیک و بدون گزینه رضایت‌بخش (اندیکاسیون FDA، تأیید سریع)؛ در کارآزمایی IHC 3+ یا 2+طول هر دوره: هر ۳ هفته

تومور HER2-مثبت (IHC 3+) غیرقابل جراحی یا متاستاتیک پس از درمان سیستمیک و بدون گزینه رضایت‌بخش (اندیکاسیون FDA، تأیید سریع)؛ در کارآزمایی IHC 3+ یا 2+

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
تراستوزوماب دروکستکان۵٫۴ میلی‌گرم/کیلوگرم (نوبت اول ۹۰ دقیقه، سپس ۳۰ دقیقه در صورت تحمل)وریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۳ هفته
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌قبول

جایگزین تراستوزوماب یا تراستوزوماب امتانسین نشود؛ پیش‌دارو برای پیشگیری از تهوع و استفراغ لازم است. بیماری بینابینی ریه: علائم تنفسی جدید فوراً بررسی شود و در ILD درجه ۲ یا بالاتر دارو برای همیشه قطع شود. شمارش خون پیش از هر دوز و LVEF پیش از شروع و به‌طور دوره‌ای ارزیابی شود [۳۱]. در کل مطالعه، ILD مرتبط با دارو در ۱۰٫۵٪ بیماران رخ داد [۲۴].

شواهد: DESTINY-PanTumor02 (۲۰۲۴)

شیمی‌درمانی تک‌دارویی (گزینه‌های گروه کنترل innovaTV 301)

بیماری عودکننده یا متاستاتیک پس از درمان ترکیبی خط اولزمان‌بندی هر دارو در جدول

بیماری عودکننده یا متاستاتیک پس از درمان ترکیبی خط اول

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
یکی از موارد
توپوتکان۱ یا ۱٫۲۵ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروزهای ۱ تا ۵، هر ۲۱ روز
وینورلبین۳۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروزهای ۱ و ۸، هر ۲۱ روز
جمسیتابین۱۰۰۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروزهای ۱ و ۸، هر ۲۱ روز
ایرینوتکان۱۰۰ یا ۱۲۵ میلی‌گرم/مترمربعوریدیهفتگی به مدت ۴ هفته، هر ۴۲ روز
پمترکسد۵۰۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱، هر ۲۱ روز
برنامه دوره‌ها
بر حسب دارو (ستون روزها)

پمترکسد: اسید فولیک ۴۰۰ تا ۱۰۰۰ میکروگرم خوراکی روزانه از ۷ روز پیش از دوز اول تا ۲۱ روز پس از آخرین دوز، ویتامین B12 یک میلی‌گرم عضلانی یک هفته پیش از دوز اول و سپس هر ۳ دوره، و دگزامتازون ۴ میلی‌گرم خوراکی دو بار در روز در روز قبل، روز تزریق و روز بعد [۳۲]. پاسخ عینی با این داروها در کارآزمایی ۵٫۲٪ بود [۲۰]. منبع دوز: پروتکل NCT04697628 [۳۷].

شواهد: innovaTV 301 (ENGOT-cx12/GOG-3057) (۲۰۲۴)

تیزوتوماب ودوتین (innovaTV 301)

سرطان عودکننده یا متاستاتیک با پیشرفت حین یا پس از شیمی‌درمانی (خط دوم یا سوم)طول هر دوره: هر ۳ هفته

سرطان عودکننده یا متاستاتیک با پیشرفت حین یا پس از شیمی‌درمانی (خط دوم یا سوم)

پیش از تجویز: نکات ایمنی مشترک
دارودوزروشزمان تجویز
تیزوتوماب ودوتین۲ میلی‌گرم/کیلوگرم (حداکثر ۲۰۰ میلی‌گرم در وزن ۱۰۰ کیلوگرم یا بیشتر)، انفوزیون ۳۰ دقیقه‌ایوریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۳ هفته
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌قبول

هشدار سمیت چشمی: معاینه چشم (حدت بینایی و اسلیت‌لمپ) پیش از شروع و پیش از هر دوره در ۹ دوره نخست؛ قطره کورتیکواستروئید چشمی یک قطره در هر چشم پیش از هر تزریق و سپس سه بار در روز به مدت ۷۲ ساعت؛ قطره تنگ‌کننده عروق چشم بلافاصله پیش از تزریق؛ پد سرد چشم در طول تزریق؛ قطره لوبریکانت در تمام دوره درمان و تا ۳۰ روز پس از آخرین دوز؛ پرهیز از لنز تماسی. کاهش دوز: ۱٫۳ میلی‌گرم/کیلوگرم و سپس ۰٫۹ میلی‌گرم/کیلوگرم؛ در عدم تحمل ۰٫۹ میلی‌گرم/کیلوگرم قطع دائمی [۳۰]. عوارض درجه ۳ یا بالاتر ۵۲٫۰٪ و قطع درمان به دلیل سمیت ۱۴٫۸٪ بود [۲۰].

شواهد: innovaTV 301 (ENGOT-cx12/GOG-3057) (۲۰۲۴)

پیش از تجویز، دوز را با برچسب دارو، آزمایش‌ها و شرایط بیمار تطبیق دهید.

شواهد علمی

مطالعات کلیدی

۱۰ مورد
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

پمبرولیزوماب یا دارونما همراه شیمی‌پرتودرمانی و سپس پمبرولیزوماب یا دارونما در سرطان دهانه رحم پیشرفته موضعی پرخطر تازه تشخیص‌داده‌شده (ENGOT-cx11/GOG-3047/KEYNOTE-A18): نتایج بقای کلی یک کارآزمایی فاز ۳ تصادفی، دوسوکور و کنترل‌شده با دارونما

Lancet · 2024
۸۲٫۶٪ در برابر ۷۴٫۸٪بقای کلی ۳۶ ماهه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

شیمی‌درمانی القایی و سپس شیمی‌پرتودرمانی استاندارد در برابر شیمی‌پرتودرمانی استاندارد به‌تنهایی در بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم پیشرفته موضعی (GCIG INTERLACE): کارآزمایی فاز ۳ بین‌المللی، چندمرکزی و تصادفی

Lancet · 2024
۷۲٪ در برابر ۶۴٪بقای بدون پیشرفت ۵ ساله
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

هیسترکتومی ساده در برابر هیسترکتومی رادیکال در زنان مبتلا به سرطان دهانه رحم کم‌خطر

N Engl J Med · 2024
۲٫۵۲٪ (ساده) در برابر ۲٫۱۷٪ (رادیکال)عود لگنی ۳ ساله
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

هیسترکتومی رادیکال کم‌تهاجمی در برابر هیسترکتومی رادیکال باز شکمی برای سرطان دهانه رحم

N Engl J Med · 2018
۸۶٫۰٪ در برابر ۹۶٫۵٪بقای بدون بیماری ۴٫۵ ساله
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

بواسیزوماب در سرطان پیشرفته دهانه رحم: تحلیل نهایی بقای کلی و عوارض یک کارآزمایی تصادفی، کنترل‌شده، باز و فاز ۳

Lancet · 2017
۱۶٫۸ در برابر ۱۳٫۳ ماهمیانه بقای کلی
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

پمبرولیزوماب همراه شیمی‌درمانی در سرطان دهانه رحم: تحلیل اکتشافی کارآزمایی بالینی تصادفی

JAMA Oncol · 2026
۲۸٫۶ در برابر ۱۶٫۵ ماهمیانه بقای کلی (PD-L1 CPS ≥۱)
کارآزمایی بالینی · فاز ۲

اثربخشی و ایمنی پمبرولیزوماب در سرطان پیشرفته دهانه رحم با درمان قبلی: نتایج مطالعه فاز ۲

J Clin Oncol · 2019
۱۲٫۲٪پاسخ عینی (همه بیماران)
کارآزمایی بالینی · فاز ۲

کارایی و ایمنی تراستوزوماب دروکستکان در بیماران مبتلا به تومورهای جامد بیان‌کننده HER2: نتایج اولیه کارآزمایی فاز ۲ DESTINY-PanTumor02

J Clin Oncol · 2024
۳۷٫۱٪پاسخ عینی در کل بیماران
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

آتزولیزوماب همراه بواسیزوماب و شیمی‌درمانی برای سرطان دهانه رحم متاستاتیک، پایدار یا عودکننده (BEATcc): کارآزمایی فاز ۳ تصادفی و باز

Lancet · 2024
۱۳٫۷ در برابر ۱۰٫۴ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

تیسوتوماب ودوتین به‌عنوان درمان خط دوم یا سوم سرطان دهانه رحم عودکننده

N Engl J Med · 2024
۱۱٫۵ در برابر ۹٫۵ ماهمیانه بقای کلی

رهنمودهای بالینی

۳ مورد
رهنمود بالینی

سرطان دهانه رحم، نسخه ۲٫۲۰۲۶؛ رهنمودهای بالینی NCCN در انکولوژی

J Natl Compr Canc Netw · 2025شیمی‌پرتودرمانی همزمان معمولاً درمان اولیه انتخابی برای مراحل IB3 تا IVA است؛ سیس‌پلاتین تک‌دارویی عامل حساس‌ک…
۹توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
رهنمود بالینی

نمونه‌های واژینال خودگرفته برای آزمایش ویروس پاپیلومای انسانی و راهنمای توقف غربالگری: به‌روزرسانی رهنمود غربالگری سرطان دهانه رحم انجمن سرطان آمریکا

CA Cancer J Clin · 2026آزمایش اولیه HPV با نمونه گرفته‌شده توسط پزشک ترجیح دارد و پس از نتیجه منفی هر ۵ سال تکرار می‌شود.
۳توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
رهنمود بالینی

رهنمودهای ESGO/ESTRO/ESP برای مدیریت بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم – به‌روزرسانی ۲۰۲۳

Int J Gynecol Cancer · 2023برنامه‌ریزی درمان باید به‌صورت چندتخصصی (معمولاً در جلسه تیم تومور) و بر پایه شناخت جامع و دقیق عوامل پیش‌آگهی…
۱۰توصیه کلیدی با ترجمه فارسی

منابع علمی

۴۱ منبع
نمایش همه منابع، ۲۷ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    Cervical cancerCohen PA, Jhingran A, Oaknin A, Denny L · The Lancet · 2019;393:169-182
  2. ۲
    HPV Vaccination and the Risk of Invasive Cervical CancerLei J, Ploner A, Elfström KM, Wang J, Roth A, Fang F, et al · N Engl J Med · 2020;383:1340-1348
  3. ۳
    The effects of the national HPV vaccination programme in England, UK, on cervical cancer and grade 3 cervical intraepithelial neoplasia incidence: a register-based observational studyFalcaro M, Castañon A, Ndlela B, Checchi M, Soldan K, Lopez-Bernal J, et al · The Lancet · 2021;398:2084-2092
  4. ۴
    Cervical cancer screening for individuals at average risk: 2020 guideline update from the American Cancer SocietyFontham ETH, Wolf AMD, Church TR, Etzioni R, Flowers CR, Herzig A, et al · CA A Cancer J Clinicians · 2020;70:321-346
  5. ۵
    Efficacy of HPV-based screening for prevention of invasive cervical cancer: follow-up of four European randomised controlled trialsRonco G, Dillner J, Elfström KM, Tunesi S, Snijders PJF, Arbyn M, et al · The Lancet · 2014;383:524-532
  6. ۶
    Induction chemotherapy followed by standard chemoradiotherapy versus standard chemoradiotherapy alone in patients with locally advanced cervical cancer (GCIG INTERLACE): an international, multicentre, randomised phase 3 trialMcCormack M, Eminowicz G, Gallardo D, Diez P, Farrelly L, Kent C, et al · The Lancet · 2024;404:1525-1535
  7. ۷
    Pembrolizumab or placebo with chemoradiotherapy followed by pembrolizumab or placebo for newly diagnosed, high-risk, locally advanced cervical cancer (ENGOT-cx11/GOG-3047/KEYNOTE-A18): overall survival results from a randomised, double-blind, placebo-controlled, phase 3 trialLorusso D, Xiang Y, Hasegawa K, Scambia G, Leiva M, Ramos-Elias P, et al · The Lancet · 2024;404:1321-1332
  8. ۸
    Impact of HPV vaccination and cervical screening on cervical cancer elimination: a comparative modelling analysis in 78 low-income and lower-middle-income countriesBrisson M, Kim JJ, Canfell K, Drolet M, Gingras G, Burger EA, et al · The Lancet · 2020;395:575-590
  9. ۹
    Mortality impact of achieving WHO cervical cancer elimination targets: a comparative modelling analysis in 78 low-income and lower-middle-income countriesCanfell K, Kim JJ, Brisson M, Keane A, Simms KT, Caruana M, et al · The Lancet · 2020;395:591-603
  10. ۱۰
    Efficacy of Single-Dose Human Papillomavirus Vaccination among Young African WomenBarnabas RV, Brown ER, Onono MA, Bukusi EA, Njoroge B, Winer RL, et al · NEJM Evidence · 2022;1
  11. ۱۱
    Screening for Cervical CancerUS Preventive Services Task Force, Curry SJ, Krist AH, Owens DK, Barry MJ, Caughey AB, et al · JAMA · 2018;320:674
  12. ۱۲
    Detecting cervical precancer and reaching underscreened women by using HPV testing on self samples: updated meta-analysesArbyn M, Smith SB, Temin S, Sultana F, Castle P · BMJ · 2018:k4823
  13. ۱۳
    ESGO/ESTRO/ESP Guidelines for the management of patients with cervical cancer – Update 2023*Cibula D, Raspollini MR, Planchamp F, Centeno C, Chargari C, Felix A, et al · International Journal of Gynecological Cancer · 2023;33:649-666
  14. ۱۴
    Revised FIGO staging for carcinoma of the cervix uteriBhatla N, Berek JS, Cuello Fredes M, Denny LA, Grenman S, Karunaratne K, et al · Intl J Gynecology & Obste · 2019;145:129-135
  15. ۱۵
    Simple versus Radical Hysterectomy in Women with Low-Risk Cervical CancerPlante M, Kwon JS, Ferguson S, Samouëlian V, Ferron G, Maulard A, et al · N Engl J Med · 2024;390:819-829
  16. ۱۶
    Minimally Invasive versus Abdominal Radical Hysterectomy for Cervical CancerRamirez PT, Frumovitz M, Pareja R, Lopez A, Vieira M, Ribeiro R, et al · N Engl J Med · 2018;379:1895-1904
  17. ۱۷
    Bevacizumab for advanced cervical cancer: final overall survival and adverse event analysis of a randomised, controlled, open-label, phase 3 trial (Gynecologic Oncology Group 240)Tewari KS, Sill MW, Penson RT, Huang H, Ramondetta LM, Landrum LM, et al · Lancet · 2017;390:1654-1663
  18. ۱۸
    Pembrolizumab Plus Chemotherapy for Cervical Cancer: An Exploratory Analysis of the KEYNOTE-826 Randomized Clinical TrialHasegawa K, Colombo N, Tewari KS, Dubot C, Cáceres MV, Lorusso D, et al · JAMA Oncol · 2026:e263547
  19. ۱۹
    Atezolizumab plus bevacizumab and chemotherapy for metastatic, persistent, or recurrent cervical cancer (BEATcc): a randomised, open-label, phase 3 trialOaknin A, Gladieff L, Martínez-García J, Villacampa G, Takekuma M, De Giorgi U, et al · The Lancet · 2024;403:31-43
  20. ۲۰
    Tisotumab Vedotin as Second- or Third-Line Therapy for Recurrent Cervical CancerVergote I, González-Martín A, Fujiwara K, Kalbacher E, Bagaméri A, Ghamande S, et al · N Engl J Med · 2024;391:44-55
  21. ۲۱
    Cervical Cancer, Version 2.2026, NCCN Clinical Practice Guidelines In OncologyAbu-Rustum NR, Campos SM, Amarnath S, Arend R, Barber E, Bradley K, et al · J Natl Compr Canc Netw · 2025;23:549-573
  22. ۲۲
    Self-collected vaginal specimens for human papillomavirus testing and guidance on screening exit: An update to the American Cancer Society cervical cancer screening guidelinePerkins RB, Wolf AMD, Church TR, Elkin EB, Skates SJ, Etzioni RD, et al · CA Cancer J Clin · 2026;76:e70041
  23. ۲۳
    Efficacy and Safety of Pembrolizumab in Previously Treated Advanced Cervical Cancer: Results From the Phase II KEYNOTE-158 StudyChung HC, Ros W, Delord JP, Perets R, Italiano A, Shapira-Frommer R, et al · J Clin Oncol · 2019;37:1470-1478
  24. ۲۴
    Efficacy and Safety of Trastuzumab Deruxtecan in Patients With HER2-Expressing Solid Tumors: Primary Results From the DESTINY-PanTumor02 Phase II TrialMeric-Bernstam F, Makker V, Oaknin A, Oh DY, Banerjee S, González-Martín A, et al · J Clin Oncol · 2024;42:47-58
  25. ۲۵
    KEYTRUDA (pembrolizumab) injection, for intravenous use: Prescribing InformationMerck Sharp & Dohme LLC · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  26. ۲۶
    AVASTIN (bevacizumab) injection, for intravenous use: Prescribing InformationGenentech, Inc · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2025
  27. ۲۷
    CISPLATIN for injection, for intravenous use — Prescribing InformationWG Critical Care, LLC · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2026
  28. ۲۸
    CARBOplatin Injection — Prescribing InformationNatco Pharma USA LLC · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2026
  29. ۲۹
    Paclitaxel Injection USP — Prescribing InformationTeva Parenteral Medicines, Inc · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2026
  30. ۳۰
    TIVDAK (tisotumab vedotin-tftv) for injection, for intravenous use: Prescribing InformationSeagen Inc · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2025
  31. ۳۱
    ENHERTU (fam-trastuzumab deruxtecan-nxki) for injection, for intravenous use: Prescribing InformationDaiichi Sankyo, Inc · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2026
  32. ۳۲
    ALIMTA (pemetrexed) for injection, for intravenous use: Prescribing InformationEli Lilly and Company · DailyMed, U.S. National Library of Medicine · 2023
  33. ۳۳
    Study of Chemoradiotherapy With or Without Pembrolizumab (MK-3475) For The Treatment of Locally Advanced Cervical Cancer (KEYNOTE-A18/ENGOT-cx11/GOG-3047) — study record (NCT04221945)ClinicalTrials.gov · ClinicalTrials.gov · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  34. ۳۴
    Induction Chemotherapy Plus Chemoradiation as First Line Treatment for Locally Advanced Cervical Cancer (INTERLACE) — study record (NCT01566240)ClinicalTrials.gov · ClinicalTrials.gov · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳
  35. ۳۵
    Efficacy and Safety Study of First-line Treatment With Pembrolizumab (MK-3475) Plus Chemotherapy Versus Placebo Plus Chemotherapy in Women With Persistent, Recurrent, or Metastatic Cervical Cancer (KEYNOTE-826) — study record (NCT03635567)ClinicalTrials.gov · ClinicalTrials.gov · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  36. ۳۶
    Platinum Chemotherapy Plus Paclitaxel With Bevacizumab and Atezolizumab in Metastatic Carcinoma of the Cervix (BEATcc) — study record (NCT03556839)ClinicalTrials.gov · ClinicalTrials.gov · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲
  37. ۳۷
    Tisotumab Vedotin vs Chemotherapy in Recurrent or Metastatic Cervical Cancer (innovaTV 301) — study record (NCT04697628)ClinicalTrials.gov · ClinicalTrials.gov · 2026
  38. ۳۸
    Concurrent Cisplatin-Based Radiotherapy and Chemotherapy for Locally Advanced Cervical CancerRose PG, Bundy BN, Watkins EB, Thigpen JT, Deppe G, Maiman MA, et al · N Engl J Med · 1999;340:1144-1153
  39. ۳۹
    Improved survival with bevacizumab in advanced cervical cancerTewari KS, Sill MW, Long HJ 3rd, Penson RT, Huang H, Ramondetta LM, et al · N Engl J Med · 2014;370:734-743
  40. ۴۰
    Pembrolizumab for Persistent, Recurrent, or Metastatic Cervical CancerColombo N, Dubot C, Lorusso D, Caceres MV, Hasegawa K, Shapira-Frommer R, et al · N Engl J Med · 2021;385:1856-1867
  41. ۴۱
    Paclitaxel and Cisplatin or Topotecan With or Without Bevacizumab in Treating Patients With Stage IVB, Recurrent, or Persistent Cervical Cancer (GOG 240) — study record (NCT00803062)ClinicalTrials.gov · ClinicalTrials.gov · 2026

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.