کنفرانس اجماع ۲۰۱۴ انجمن بین‌المللی آسیب‌شناسی ارولوژی (ISUP) درباره درجه‌بندی گلیسون در کارسینوم پروستات: تعریف الگوهای درجه‌بندی و پیشنهاد یک سیستم درجه‌بندی جدید

پیش‌زمینه و روش

در نوامبر ۲۰۱۴، ۶۵ متخصص آسیب‌شناسی سرطان پروستات به‌همراه ۱۷ بالینی‌کار شامل ارولوژیست، انکولوژیست پرتودرمانی و انکولوژیست پزشکی از ۱۹ کشور مختلف در یک کنفرانس اجماع گرد هم آمدند تا درجه‌بندی سرطان پروستات را که آخرین بار در سال ۲۰۰۵ بازنگری شده بود، به‌روزرسانی کنند.

نتایج

نتایج اصلی عبارت بودند از: (۱) غدد کریبریفرم صرف‌نظر از مورفولوژی باید الگوی گلیسون ۴ در نظر گرفته شوند؛ (۲) غدد گلومرولوئید صرف‌نظر از مورفولوژی باید الگوی گلیسون ۴ در نظر گرفته شوند؛ (۳) درجه‌بندی کارسینوم موسینی پروستات باید بر اساس الگوی رشد زمینه‌ای آن انجام شود، نه اینکه همگی الگوی ۴ در نظر گرفته شوند؛ و (۴) به کارسینوم اینتراداکتال پروستات بدون کارسینوم مهاجم نباید درجه گلیسون داده شود و باید توضیحی درباره ارتباط همیشگی آن با سرطان پروستات تهاجمی درج شود. درباره مورفولوژی الگوهای گلیسون، اجماع روشنی در این موارد وجود داشت: (۱) الگوی گلیسون ۴ شامل غدد کریبریفرم، جوش‌خورده (fused) و ناقص‌شکل (poorly formed) است؛ (۲) اصطلاح سرطان هیپرنفروئید (hypernephromatoid) نباید به کار رود؛ (۳) برای تشخیص الگوی گلیسون ۴، این الگو باید با عدسی با بزرگنمایی ۱۰ برابر قابل مشاهده باشد؛ (۴) وجود گاه‌به‌گاه غدد ظاهراً ناقص‌شکل یا جوش‌خورده در میان غدد خوب‌شکل‌یافته برای تشخیص الگوی ۴ کافی نیست؛ (۵) در موارد با مورفولوژی مرزی بین الگوی ۳ و ۴ و در حضور آرتیفکت ناشی از له‌شدگی، باید درجه پایین‌تر ترجیح داده شود؛ (۶) غدد منشعب در الگوی گلیسون ۳ مجاز هستند؛ (۷) استوانه‌های توپر کوچک نشان‌دهنده الگوی گلیسون ۵ هستند؛ (۸) النگوهای توپر متوسط تا بزرگ دارای فضاهای رزت‌مانند باید نماینده الگوی گلیسون ۵ در نظر گرفته شوند؛ و (۹) وجود کومدونکروز بدون ابهام، حتی اگر کانونی باشد، نشان‌دهنده الگوی گلیسون ۵ است. هم آسیب‌شناسان و هم بالینی‌کاران پذیرفتند که با وجود تغییرات فوق، سیستم گلیسون کاستی‌هایی دارد. سیستم درجه‌بندی گلیسون از ۲ تا ۱۰ است، اما در حال حاضر ۶ پایین‌ترین نمره‌ای است که داده می‌شود. وقتی به بیماران گفته می‌شود نمره گلیسون آنها ۶ از ۱۰ است، این تصور ایجاد می‌شود که پیش‌آگهی آنها متوسط است و این امر به ترس آنها از داشتن سرطانی تهاجمی‌تر دامن می‌زند. همچنین، در متون علمی و برای مقاصد درمانی، نمرات مختلف به‌اشتباه با این فرض که پیش‌آگهی مشابهی دارند در یک گروه قرار گرفته‌اند. برای مثال، بسیاری از سیستم‌های طبقه‌بندی نمره گلیسون ۷ را یک نمره واحد در نظر می‌گیرند و بین ۳+۴ و ۴+۳ تمایز قائل نمی‌شوند، در حالی که مطالعات نشان می‌دهند پیش‌آگهی گروه اخیر به‌طور معنی‌داری بدتر است. پایه یک سیستم درجه‌بندی جدید در سال ۲۰۱۳ توسط یکی از نویسندگان (J.I.E.) بر اساس داده‌های بیمارستان جان‌هاپکینز پیشنهاد شد که به ۵ گروه درجه با پیش‌آگهی متمایز انجامید. این سیستم جدید در یک مطالعه چندمرکزی روی بیش از ۲۰٬۰۰۰ نمونه پروستاتکتومی رادیکال، بیش از ۱۶٬۰۰۰ نمونه بیوپسی سوزنی و بیش از ۵٬۰۰۰ بیوپسی که پس از آن پرتودرمانی انجام شده بود، اعتبارسنجی شد. در کنفرانس اجماع ۲۰۱۴، اجماع گسترده‌ای (۹۰٪) برای پذیرش این سیستم جدید درجه‌بندی سرطان پروستات وجود داشت، بر پایه این دلایل: (۱) طبقه‌بندی جدید، نسبت به سیستم فعلی، طبقه‌بندی دقیق‌تری از تومورها ارائه می‌دهد؛ (۲) این طبقه‌بندی تعداد دسته‌های درجه‌بندی را از نمرات گلیسون ۲ تا ۱۰ (با ترکیب‌های بیشتر بر اساس الگوهای مختلف) به گروه‌های درجه ۱ تا ۵ ساده‌سازی می‌کند؛ (۳) پایین‌ترین درجه ۱ است، نه ۶ مانند گلیسون، که پتانسیل کاهش درمان بیش‌ازحد سرطان‌های کم‌تهاجم را دارد؛ و (۴) درجه‌بندی اصلاح‌شده فعلی گلیسون، که پایه گروه‌های درجه جدید است، شباهت اندکی به سیستم اصلی گلیسون دارد.

نتیجه‌گیری

درجه‌های جدید در آینده قابل پیش‌بینی همراه با سیستم گلیسون به کار خواهند رفت [مثلاً نمره گلیسون ۳+۳=۶ (گروه درجه ۱)]. سیستم درجه‌بندی جدید و اصطلاح گروه‌های درجه ۱ تا ۵ همچنین توسط سازمان جهانی بهداشت برای ویرایش ۲۰۱۶ کتاب «آسیب‌شناسی و ژنتیک: تومورهای دستگاه ادراری و اندام‌های تناسلی مردان» پذیرفته شده است.