مقایسه درمان‌های دارویی، روان‌شناختی و ورزشی برای خستگی مرتبط با سرطان: یک متاآنالیز

اهمیت

خستگی مرتبط با سرطان (CRF) همچنان یکی از شایع‌ترین و آزاردهنده‌ترین عوارض جانبی است که بیماران مبتلا به سرطان در طول درمان و پس از آن تجربه می‌کنند.

هدف

انجام یک متاآنالیز برای تعیین و مقایسه میانگین اندازه اثر وزنی (WES) چهار درمان رایجاً توصیه‌شده برای CRF، یعنی ورزشی، روان‌شناختی، ترکیب ورزشی و روان‌شناختی، و دارویی، و شناسایی متغیرهای مستقل مرتبط با اثربخشی درمان.

منابع داده

پایگاه‌های PubMed، PsycINFO، CINAHL، EMBASE و Cochrane Library از ابتدای تأسیس هر پایگاه تا ۳۱ مه ۲۰۱۶ جست‌وجو شدند.

انتخاب مطالعه‌ها

کارآزمایی‌های بالینی تصادفی‌شده در بزرگسالان مبتلا به سرطان انتخاب شدند. معیارهای ورود شامل بررسی شدت CRF به‌عنوان پیامد و آزمودن مداخلات ورزشی، روان‌شناختی، ورزشی به‌علاوه روان‌شناختی، یا دارویی بود.

استخراج و تجمیع داده‌ها

مطالعه‌ها به‌صورت مستقل توسط ۱۲ ارزیاب در ۳ گروه و با فرایندی نظام‌مند و کورشده برای رفع اختلاف‌نظرها بررسی شدند. اندازه‌های اثر (Cohen d) محاسبه و با معکوس خطای معیار وزن‌دهی شدند.

پیامدها و معیارهای اصلی

شدت CRF پیامد اصلی بود. کیفیت مطالعه‌ها با نسخه اصلاح‌شده ۱۲ آیتمی مقیاس Physiotherapy Evidence-Based Database (دامنه ۰ تا ۱۲؛ نمره ۱۲ نشان‌دهنده بهترین کیفیت) ارزیابی شد.

نتایج

از ۱۷٬۰۳۳ مرجع، ۱۱۳ مقاله مطالعه منحصربه‌فرد (۱۱٬۵۲۵ شرکت‌کننده منحصربه‌فرد؛ ۷۸٪ زن؛ میانگین سنی ۵۴ سال [دامنه ۳۵ تا ۷۲]) که از ۱ ژانویه ۱۹۹۹ تا ۳۱ مه ۲۰۱۶ منتشر شده بودند، داده کافی داشتند. مطالعه‌ها کیفیت خوبی داشتند (میانگین نمره مقیاس Physiotherapy Evidence-Based Database برابر ۸٫۲؛ دامنه ۵ تا ۱۲) و شواهدی از سوگیری انتشار وجود نداشت. مداخلات ورزشی (WES برابر ۰٫۳۰؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۲۵ تا ۰٫۳۶؛ P<0.001)، روان‌شناختی (WES برابر ۰٫۲۷؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۲۱ تا ۰٫۳۳؛ P<0.001) و ورزشی به‌علاوه روان‌شناختی (WES برابر ۰٫۲۶؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۱۳ تا ۰٫۳۸؛ P<0.001) CRF را در طول درمان اولیه و پس از آن بهبود دادند، در حالی که مداخلات دارویی چنین نکردند (WES برابر ۰٫۰۹؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۰۰ تا ۰٫۱۹؛ P=0.05). نتایج همچنین نشان می‌دهد اثربخشی درمان CRF با مرحله سرطان، وضعیت درمانی پایه، قالب درمان آزمایشی، شیوه ارائه درمان آزمایشی، نوع مداخله روان‌شناختی، نوع شرایط کنترل، استفاده از تحلیل قصد درمان (intention-to-treat) و معیارهای سنجش خستگی مرتبط بود (دامنه WES از ۰٫۹۱- تا ۰٫۹۹). نتایج نشان می‌دهد اثربخشی مداخلات رفتاری، به‌ویژه مداخلات ورزشی و روان‌شناختی، به زمان، توجه و آموزش قابل‌انتساب نیست و شیوه‌های خاص مداخله ممکن است در نقاط مختلف مسیر درمان سرطان برای درمان CRF اثربخش‌تر باشند (دامنه WES از ۰٫۰۹ تا ۰٫۲۲).

نتیجه‌گیری و اهمیت

مداخلات ورزشی و روان‌شناختی در کاهش CRF در طول درمان سرطان و پس از آن مؤثرند و به‌طور معنی‌داری بهتر از گزینه‌های دارویی موجود هستند. پزشکان باید مداخلات ورزشی یا روان‌شناختی را به‌عنوان درمان خط اول CRF تجویز کنند.