نکات کلیدی
- درمان اول CML قرص است، نه شیمی‌درمانی. قرص‌هایی مثل ایماتینیب پروتئین معیوب این بیماری را خاموش می‌کنند [۴].
- با قرص، بیش از ۸ نفر از ۱۰ بیمار پس از ۱۰ سال زنده بودند [۲] و امروز امید به زندگی به مردم عادی نزدیک شده است [۳].
- قرص را هر روز بخورید. بیمارانی که قرصها را جا می‌انداختند، خیلی کمتر به پاسخ خوب رسیدند [۷].
- در بعضی بیماران، پس از سال‌ها پاسخ عمیق، می‌شود زیر نظر پزشک دارو را قطع کرد [۴، ۵].
داستان یک قرص
CML سرطانی از گلبول‌های سفید است که از یک تغییر کروموزومی به نام «کروموزوم فیلادلفیا» شروع می‌شود. این تغییر پروتئینی معیوب می‌سازد که مثل پدالِ گازِ گیرکرده، سلول‌ها را بی‌وقفه به تکثیر وادار میکند. بیماری بدون درمان مؤثر، دیر یا زود به مرحله حاد و کشنده می‌رسید.
درمان‌های قدیمی (اینترفرون و شیمی‌درمانی سبک) فقط بخش کوچکی از بیماران را به پاسخ خوب می‌رساندند. وقتی قرص ایماتینیب، که درست همین پروتئین معیوب را خاموش میکند، با آن درمان‌ها مقایسه شد، نتیجه شگفت‌انگیز بود: در بیشتر بیماران، سلول‌های بیمار به‌کلی از خون و مغز استخوان رفتند؛ با درمان قدیمی فقط در عده کمی [۱].
ده سال بعد، بیشتر بیمارانی که ایماتینیب خورده بودند (بیش از ۸ نفر از هر ۱۰ نفر) زنده بودند [۲]. در سوئد حساب کردند که امروز این بیماری عمر یک بیمار را معمولاً کمتر از ۳ سال کوتاه میکند؛ یعنی بیمار تقریباً به اندازه دیگران عمر میکند [۳].
قرصهای امروز
امروز چند قرص برای درمان اول CML هست: ایماتینیب، و قرصهای نسل بعد (داساتینیب، نیلوتینیب، بوسوتینیب) و جدیدترین آن‌ها، آسیمینیب [۴]. همه مؤثرند و انتخاب بر اساس بیماریهای دیگر، عوارض و هدف درمان انجام می‌شود [۴]. آسیمینیب در یک مطالعه بزرگ، بیماران بیشتری را در یک سال به پاسخ عمیق رساند و کمتر به خاطر عارضه قطع شد [۶].
پاسخ به درمان با آزمایش خون مولکولی (PCR) در ماه‌های ۳، ۶ و ۱۲ سنجیده می‌شود؛ اگر پاسخ کافی نباشد، پزشک قرص را عوض میکند [۴].
مهم‌ترین کار شما: قرص را هر روز بخورید
CML یکی از بیماری‌هایی است که نتیجه درمان بیش از هر چیز به خوردن منظم قرص بستگی دارد. در یک مطالعه، تقریباً همه کسانی که قرص را منظم می‌خوردند جواب خوبی گرفتند؛ ولی از کسانی که هر از گاهی قرص را جا می‌انداختند، فقط عده کمی [۷]. یعنی جا انداختن هفته‌ای یک قرص هم می‌تواند اثر داشته باشد.
ترفندهای ساده: ساعت ثابت، زنگ گوشی، جعبه قرص هفتگی، و تهیه دارو پیش از تمام شدن (چرا درمان کامل و بی‌وقفه مهم است).
آیا می‌شود دارو را قطع کرد؟
بله، در بعضی بیماران. اگر چند سال پاسخ مولکولی بسیار عمیق و پایدار داشته‌اید، پزشک ممکن است دارو را قطع کند و با آزمایش‌های ماهانه شما را زیر نظر بگیرد [۴]. در یک مطالعه بزرگ اروپایی، نیمی از این بیماران ۲ سال پس از قطع دارو هنوز بدون برگشت بودند و در بقیه، با شروع دوباره دارو بیماری دوباره کنترل شد [۵]. هرگز خودتان دارو را قطع نکنید؛ قطع دارو فقط با آزمایش‌های منظم و زیر نظر پزشک بی‌خطر است.
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
تب یا عفونت، کبودی یا خونریزی، ورم زیاد یا تنگی نفس، و درد قفسه سینه را زود بگویید. اگر قرصها را چند روز نخورده‌اید یا عوارض نمی‌گذارد آن‌ها را بخورید، همان هفته با پزشک تماس بگیرید؛ قرص دیگری ممکن است برای شما مناسب‌تر باشد [۴].
پرسش‌های متداول
آیا شیمی‌درمانی یا پیوند مغز استخوان لازم است؟
برای بیشتر بیماران در مرحله مزمن نه؛ قرص درمان اصلی است. پیوند برای موارد خاصی مثل بیماری مقاوم به چند قرص یا مرحله پیشرفته در نظر گرفته می‌شود [۴].
کدام قرص بهتر است؟
میتوانم باردار شوم؟
این قرصها در بارداری خطر دارند؛ پیش از هر برنامهای برای بارداری با پزشک صحبت کنید تا برنامه درمان تنظیم شود [۴].
برای پزشکان (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
IRIS: CCyR در ۱۸ ماه ۷۶٫۲٪ با ایماتینیب در برابر ۱۴٫۵٪ با اینترفرون + سیتارابین [۱]؛ بقای کلی ۱۰ ساله ۸۳٫۳٪ [۲]. Bower ۲۰۱۶: کاهش امید به زندگی کمتر از ۳ سال برای تشخیص ۲۰۱۳ [۳]. ELN ۲۰۲۵: ایماتینیب، TKI نسل دوم یا آسیمینیب در خط اول؛ پایش BCR::ABL1 در ماه‌های ۳، ۶ و ۱۲؛ TFR در پاسخ عمیق پایدار [۴]. EURO-SKI: بقای بدون عود مولکولی ۲۴ ماهه ۵۰٪ [۵]. ASC4FIRST: MMR هفته ۴۸ ۶۷٫۷٪ در برابر ۴۹٫۰٪ و قطع به دلیل عارضه ۴٫۵٪ [۶]. Marin ۲۰۱۰: پایبندی ≤۹۰٪ با MMR شش‌ساله ۲۸٫۴٪ در برابر ۹۴٫۵٪ [۷]. دوزها: ایماتینیب و رژیم‌های CML در صفحه لوسمی.
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
شواهد علمی
۵ موردایماتینیب در مقایسه با اینترفرون و سایتارابین با دوز پایین در لوسمی میلوئید مزمن فاز مزمن تازه تشخیص‌داده‌شده
پیامدهای بلندمدت درمان با ایماتینیب در لوسمی میلوئید مزمن
توصیه‌های ۲۰۲۵ شبکه لوسمی اروپا (ELN) برای مدیریت لوسمی میلوئید مزمن
قطع درمان با مهارکننده‌های تیروزین کیناز در لوسمی میلوئید مزمن: تحلیل میان‌دوره‌ای از پیش تعیین‌شده یک کارآزمایی آینده‌نگر، چندمرکزی و غیرتصادفی
آسیمینیب در لوسمی میلوئید مزمن تازه تشخیص‌داده‌شده
بیشتر بخوانید
انواع سرطان مرتبط
راهنمای درمان
منابع علمی
۷ منبعنمایش همه منابع، ۵ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱Imatinib Compared with Interferon and Low-Dose Cytarabine for Newly Diagnosed Chronic-Phase Chronic Myeloid Leukemia
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶Asciminib in Newly Diagnosed Chronic Myeloid Leukemia
- ۷
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۵ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
