نکات کلیدی
- همه بیماران CLL فوراً درمان نمی‌شوند. تا وقتی بیماری آرام است، فقط آزمایش و معاینه منظم لازم است؛ شروع زودتر درمان عمر را بیشتر نمی‌کند [۱].
- وقتی درمان لازم شد، درمان اول بیشتر بیماران امروز قرصهای هدفمند است، نه شیمیدرمانی [۲].
- دو راه اصلی هست: قرص روزانه و مداوم، یا یک دوره درمان حدوداً یک‌ساله که بعد قطع می‌شود [۲، ۷، ۸].
- پیش از درمان، دو آزمایش ژنی (TP53 و IGHV) لازم است؛ نتیجه آنها انتخاب دارو را عوض می‌کند [۲].
CLL چیست و چرا همه فوراً درمان نمی‌شوند؟
لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL) سرطان آهسته‌ای از گلبول‌های سفید به نام لنفوسیت است. بسیاری از بیماران آن را تصادفی، در یک آزمایش خون معمولی، می‌فهمند و سال‌ها هیچ علامتی ندارند.
برای همین پزشکان در این مرحله درمان نمی‌دهند و فقط بیماری را زیر نظر دارند؛ مطالعه‌ها نشان داده‌اند شروع درمان پیش از «فعال شدن» بیماری عمر را بیشتر نمی‌کند [۱]. این «صبر و پیگیری» بی‌توجهی نیست؛ خودش بخشی از درمان درست است.
کی درمان لازم می‌شود؟
درمان وقتی شروع می‌شود که بیماری فعال شود؛ مثلاً [۱]:
- کم‌خونی یا کم شدن پلاکت که رو به بدتر شدن است
- بزرگ شدن زیاد یا آزاردهنده غدد لنفاوی یا طحال
- بالا رفتن سریع لنفوسیت‌ها (دو برابر شدن در کمتر از ۶ ماه)
- تب، تعریق شبانه یا کاهش وزن بی‌دلیل
تشخیص این زمان با متخصص خون است؛ آزمایش‌های منظم را جا نیندازید.
درمان از کجا به کجا رسید
تا حدود ده سال پیش، بهترین درمان CLL در بیماران سرحال ترکیب شیمیدرمانی و یک آنتی‌بادی به نام FCR بود؛ در زمان خودش پیشرفت بزرگی بود و عمر بیماران را بیشتر کرد [۱۱]. ولی سنگین بود و عفونت و کاهش گلبول‌ها را بیشتر می‌کرد [۱۱].
بعد قرصهای هدفمند آمدند و در مقایسههای مستقیم بهتر بودند: در بیماران ۷۰ سال یا کمتر، قرص ایبروتینیب همراه یک آنتی‌بادی عمر را بیشتر از FCR کرد و عفونت‌های جدی را نصف کرد [۳، ۴]؛ در سالمندان هم قرص‌ها بیماری را بسیار بیشتر از شیمیدرمانی کنترل کردند [۵، ۶]. داستان کامل این تغییر را در شیمیدرمانی یا قرص هدفمند در CLL؟ بخوانید.
گزینه‌های امروز
قرص روزانه و مداوم
قرص‌هایی مثل ایبروتینیب (و نسل بعدی آن، آکالابروتینیب و زانوبروتینیب) هر روز و تا وقتی اثر کنند خورده می‌شوند. در سالمندان، چهار سال بعد، بیماری در بیشتر کسانی که قرص می‌خوردند آرام مانده بود؛ خیلی بیشتر از شیمیدرمانی [۶]. نسل دوم این قرص‌ها عوارض قلبی کمتری دارند [۱۲، ۲].
یک سال درمان و بعد قطع
دو قرص با هم، با مدت محدود
ایبروتینیب و ونتوکلاکس با هم، برای حدود ۱۵ ماه. سه سال و نیم بعد، بیماری در بیشتر بیماران آرام بود؛ با شیمیدرمانی فقط در یک‌چهارم [۸]. ترکیب آکالابروتینیب و ونتوکلاکس هم بهتر از شیمیدرمانی بود [۹].
مدت درمان بر اساس آزمایش بسیار حساس
یک آزمایش خون بسیار دقیق نشان میدهد چقدر بیماری مانده و درمان تا کی ادامه یابد. با این روش، پنج سال بعد بیماری تقریباً در همه آرام بود؛ خیلی بهتر از شیمیدرمانی [۱۰].
کدام برای من بهتر است؟
رهنمود اروپایی ۲۰۲۶ این پیام‌ها را دارد [۲]:
- پیش از هر درمان، آزمایش TP53 (و پیش از درمان اول، IGHV) انجام شود.
- برای بیشتر بیماران بدون تغییر TP53، درمان با مدت محدود بر مصرف دائمی دارو ترجیح دارد.
- اگر قرص مداوم لازم باشد، نسل دوم (آکالابروتینیب یا زانوبروتینیب) به خاطر عوارض کمتر ترجیح دارد.
- واکسن‌ها (پنوموکوک، زونا، آنفلوآنزا، کووید و هپاتیت B) توصیه می‌شوند.
بیماری‌های قلب و کلیه، داروهای دیگر شما و اینکه ترجیح می‌دهید دارو را قطع کنید یا ادامه دهید، در انتخاب مهم‌اند.
پیش از شروع درمان از پزشک بپرسید
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
این موارد را زود به پزشک بگویید: تب یا عفونت، کبودی یا خونریزی غیرعادی، تپش قلب یا سرگیجه (به‌ویژه با قرص‌هایی مثل ایبروتینیب)، و بزرگ شدن سریع غدد لنفاوی [۴، ۶]. اگر ونتوکلاکس شروع می‌کنید، آزمایش‌های روزهای اول را دقیقاً سر وقت بدهید (ونتوکلاکس).
پرسش‌های متداول
آیا CLL درمان قطعی دارد؟
آیا باید تا آخر عمر قرص بخورم؟
شیمیدرمانی هنوز در CLL کاربرد دارد؟
برای پزشکان (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
اندیکاسیون درمان: iwCLL ۲۰۱۸ (بیماری فعال)؛ درمان زودهنگام در بیماری بدون علامت سودی در بقا ندارد [۱]. پیش از هر خط درمان TP53 (del17p و جهش) و پیش از خط اول IGHV [۲].
شواهد خط اول: E1912 (۷۰ سال یا کمتر): IR در برابر FCR، OS سه‌ساله ۹۸٫۸٪ در برابر ۹۱٫۵٪ (HR ۰٫۱۷)، عفونت درجه ≥۳ ۱۰٫۵٪ در برابر ۲۰٫۳٪ [۳]؛ پیگیری ۵٫۸ ساله HR بقای کلی ۰٫۴۷ [۴]. RESONATE-2 (۶۵ سال و بالاتر): ایبروتینیب در برابر کلرامبوسیل HR پیشرفت ۰٫۱۶ [۵]. A041202: PFS چهارساله ۷۶٪ در برابر ۴۷٪ با BR [۶]. CLL14: VenO میانه PFS ۷۶٫۲ در برابر ۳۶٫۴ ماه [۷]. GLOW: I+V در برابر Clb-O، PFS ۴۲ ماهه ۷۴٫۶٪ در برابر ۲۴٫۸٪ [۸]. AMPLIFY: AV در برابر FCR/BR، PFS ۳۶ ماهه ۷۶٫۵٪ در برابر ۶۶٫۵٪ [۹]. FLAIR: I+V هدایت‌شده با MRD، PFS پنج‌ساله ۹۳٫۹٪ در برابر ۵۸٫۱٪ با FCR (HR ۰٫۱۳) [۱۰]. ALPINE: زانوبروتینیب در برابر ایبروتینیب در CLL عودکرده، PFS بهتر و رویدادهای قلبی کمتر [۱۲].
EHA ۲۰۲۶: در بیماران بدون اختلال TP53 رژیم‌های مدت‌محدود ترجیح دارند؛ در صورت نیاز به BTKi مداوم، نسل دوم [۲]. دوزها: رژیم‌های CLL در صفحه لوسمی.
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
شواهد علمی
۹ موردرهنمودهای iwCLL برای تشخیص، اندیکاسیون‌های درمان، ارزیابی پاسخ و مراقبت حمایتی در لوسمی لنفوسیتی مزمن
رهنمودهای EHA برای مدیریت لوسمی لنفوسیتی مزمن و تبدیل ریشتر
پیامدهای طولانی‌مدت ایبروتینیب-ریتوکسیماب و شیمی‌ایمنی‌درمانی در لوسمی لنفوسیتی مزمن: نتایج به‌روزشده کارآزمایی E1912
ایبروتینیب به‌عنوان درمان اولیه در بیماران مبتلا به لوسمی لنفوسیتی مزمن
پیگیری مطالعه A041202 نشان‌دهنده تداوم کارایی رژیم‌های ایبروتینیب در بزرگسالان مسن مبتلا به لوسمی لنفوسیتی مزمن است
ونتوکلاکس-اوبینوتوزوماب در لوسمی لنفوسیتی مزمن درمان‌نشده: نتایج شش‌ساله مطالعه تصادفی فاز ۳
ایبروتینیب-ونتوکلاکس با مدت ثابت در برابر کلرامبوسیل-اوبینوتوزوماب در لوسمی لنفوسیتی مزمن درمان‌نشده: پیگیری چهارساله یک کارآزمایی فاز ۳ تصادفی، چندمرکزی و باز
ترکیبهای آکالابروتینیب با مدت درمان ثابت در لوسمی لنفوسیتی مزمن درمان‌نشده
درمان هدایت‌شده بر اساس بیماری باقی‌مانده قابل اندازه‌گیری در لوسمی لنفوسیتی مزمن
بیشتر بخوانید
انواع سرطان مرتبط
راهنمای درمان
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۱۲ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹Fixed-Duration Acalabrutinib Combinations in Untreated Chronic Lymphocytic Leukemia
- ۱۰
- ۱۱Addition of rituximab to fludarabine and cyclophosphamide in patients with chronic lymphocytic leukaemia: a randomised, open-label, phase 3 trial
- ۱۲
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۵ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
