بله، اما افزایش خطر کم است و به نوع هورمون و مدت مصرف بستگی دارد. هورمون‌درمانی ترکیبی (استروژن همراه پروژسترون) خطر سرطان سینه را کمی بالا می‌برد و هرچه طولانی‌تر مصرف شود، افزایش بیشتر است؛ استروژن تنها خطر کمتری دارد و استروژن واژینال خطر را بالا نبرده است [۱، ۵]. برای مثال، از هر ۱۰۰۰ زن، اگر ۵ سال از ۵۰ سالگی هورمون ترکیبی بگیرند، تا ۶۹ سالگی حدود ۲۰ نفر بیشتر از زنانی که هورمون نمی‌گیرند سرطان سینه می‌گیرند [۲].
نکات کلیدی
- هورمون‌درمانی ترکیبی (استروژن همراه پروژسترون) خطر سرطان سینه را کمی بالا می‌برد؛ هرچه مدت مصرف طولانی‌تر، افزایش بیشتر [۱، ۵].
- خطر واقعی کوچک است: از هر ۱۰۰۰ زنی که ۵ سال از ۵۰ سالگی هورمون ترکیبی می‌گیرند، تا ۶۹ سالگی حدود ۲۰ نفر بیشتر سرطان سینه می‌گیرند [۲].
- استروژن تنها (برای زنانی که رحم ندارند) خطر کمتری دارد؛ در یک مطالعه بزرگ حتی سرطان سینه را کمتر کرد [۳، ۵].
- استروژن واژینال (کرم یا قرص واژینال برای خشکی واژن) خطر سرطان سینه را بالا نبرده است [۱، ۵].
- اگر رحم دارید، استروژن نباید تنها مصرف شود؛ پروژسترون رحم را از سرطان محافظت می‌کند [۵، ۷].
- فایده هم دارد: مؤثرترین درمان گرگرفتگی و تعریق شبانه است و از پوکی استخوان پیشگیری می‌کند [۶، ۱۰].
- تصمیم را با پزشک بگیرید، بر اساس شدت علائم، سن و سابقه پزشکی خودتان [۵، ۶].
هورمون‌درمانی یائسگی چیست؟
در یائسگی، تخمدان‌ها دیگر استروژن کافی نمی‌سازند. کم شدن این هورمون در بسیاری از زنان گرگرفتگی، تعریق شبانه و خشکی واژن ایجاد می‌کند [۵، ۶]. هورمون‌درمانی یائسگی یعنی دادن استروژن به بدن برای کم کردن این علائم [۷]. دو نوع اصلی دارد:
- ترکیبی (استروژن همراه پروژسترون): برای زنانی که رحم دارند. پروژسترون (یا داروهای شبیه آن) پوشش داخلی رحم را از رشد بیش از حد و سرطان محافظت می‌کند [۷، ۸].
- استروژن تنها: برای زنانی که رحمشان با جراحی برداشته شده است [۵، ۷].
این هورمون‌ها به شکل قرص یا از راه پوست (چسب یا ژل) مصرف می‌شوند [۱، ۵]. استروژن واژینال (کرم، قرص یا حلقه واژینال) نوع دیگری است که برای خشکی و سوزش واژن به کار می‌رود و فقط مقدار بسیار کمی از آن وارد خون می‌شود [۵].
هورمون‌درمانی چقدر خطر سرطان سینه را بالا می‌برد؟
بزرگ‌ترین بررسی، اطلاعات بیش از ۱۰۸ هزار زن مبتلا به سرطان سینه را از مطالعه‌های سراسر جهان کنار هم گذاشت [۱]. نتیجه این بود که همه انواع هورمون‌درمانی، به‌جز استروژن واژینال، خطر را کمی بالا بردند. این افزایش در نوع ترکیبی بیشتر از استروژن تنها بود و هرچه مدت مصرف بیشتر بود، بیشتر می‌شد [۱]. بعد از قطع هورمون، خطر کم می‌شود، ولی بخشی از آن تا بیش از ۱۰ سال باقی می‌ماند؛ مصرف کمتر از یک سال تقریباً خطری اضافه نکرد [۱].
رهنمود رسمی درمان یائسگی در بریتانیا این اعداد را به زبان ساده درآورده است. بدون هورمون‌درمانی، از هر ۱۰۰۰ زن حدود ۵۹ نفر بین ۵۰ تا ۶۹ سالگی سرطان سینه می‌گیرند [۲]. جدول زیر نشان می‌دهد هورمون‌درمانیِ شروع‌شده از ۵۰ سالگی چند نفر به این عدد اضافه می‌کند:
| نوع هورمون‌درمانی (از ۵۰ سالگی) | ۵ سال مصرف | ۱۰ سال مصرف |
|---|---|---|
| ترکیبی (استروژن همراه پروژسترون) | حدود ۲۰ نفر بیشتر [۲] | حدود ۳۳ نفر بیشتر [۲] |
| استروژن تنها (زنانی که رحم ندارند) | حدود ۱۰ نفر بیشتر [۲] | حدود ۱۲ نفر بیشتر [۲] |
این اعداد میانگین زنان در بریتانیاست و خطر هر زن به عوامل دیگر خودش هم بستگی دارد [۵]. در نوع ترکیبی، مصرف پروژسترون در همه روزهای ماه کمی بیشتر از مصرف آن فقط در چند روز ماه خطر دارد [۱، ۵].
در یک مطالعه بزرگ آمریکایی که زنان را به‌طور تصادفی به هورمون ترکیبی یا قرص بی‌اثر تقسیم کرد، در هر سال از هر ۱۰ هزار زنی که هورمون می‌گرفتند، حدود ۸ نفر بیشتر سرطان سینه گرفتند [۴]. رهنمود بریتانیا افزایش خطر مرگ از سرطان سینه با هورمون ترکیبی را «بسیار کم» می‌داند و در همان مطالعه آمریکایی، پس از بیش از ۲۰ سال پیگیری، تفاوت روشنی در مرگ از سرطان سینه دیده نشد [۳، ۵].
استروژن تنها و استروژن واژینال چه فرقی دارند؟
استروژن تنها: در همان مطالعه بزرگ آمریکایی، بیش از ۱۰ هزار زن که رحمشان برداشته شده بود، به‌طور تصادفی استروژن تنها یا قرص بی‌اثر گرفتند. پس از بیش از ۲۰ سال، سرطان سینه و مرگ از آن در گروه استروژن کمتر بود [۳]. مطالعه‌هایی که زنان مصرف‌کننده را با زنان دیگر مقایسه کرده‌اند، افزایش کمی نشان داده‌اند [۱]. رهنمود بریتانیا جمع‌بندی می‌کند که استروژن تنها خطر سرطان سینه را خیلی کم یا اصلاً بالا نمی‌برد [۵].
استروژن واژینال: کرم، قرص یا حلقه واژینال، که برای خشکی، سوزش و درد هنگام نزدیکی به کار می‌رود، در بزرگ‌ترین بررسی خطر سرطان سینه را بالا نبرد [۱]. مقدار بسیار کمی از آن وارد خون می‌شود و رهنمود بریتانیا آن را برای این علائم پیشنهاد می‌کند، حتی برای زنانی که هورمون خوراکی یا پوستی هم می‌گیرند [۵].
هورمون‌درمانی و سرطان رحم و تخمدان
سرطان رحم: اگر رحم دارید، استروژنِ تنها پوشش داخلی رحم را بیش از حد رشد می‌دهد و خطر سرطان رحم (آندومتر) را بالا می‌برد [۷، ۸]. برای همین به زنانی که رحم دارند، استروژن را همراه پروژسترون می‌دهند [۵]. از هر ۱۰۰۰ زن ۵۰ تا ۵۴ ساله که رحم دارند، حدود ۴ نفر در ۵ سال سرطان رحم می‌گیرند؛ استروژن تنها حدود ۷ نفر به این عدد اضافه می‌کند، ولی هورمون ترکیبی که پروژسترون را هر روز دارد، خطر را حتی کمی کمتر می‌کند [۲]. اگر پروژسترون فقط در چند روز ماه مصرف شود، خطر کمی بالا می‌رود [۲، ۵].
خونریزی در ۶ ماه اول مصرف هورمون شایع است؛ اما خونریزی غیرمنتظره بعد از آن را زود به پزشک بگویید [۵]. ببینید: علائم سرطان رحم (آندومتر).
سرطان تخمدان: هورمون‌درمانی خطر سرطان تخمدان را خیلی کم بالا می‌برد. از هر ۱۰۰۰ زنی که حدود ۵ سال از ۵۰ سالگی هورمون می‌گیرند، حدود یک نفر بیشتر سرطان تخمدان می‌گیرد [۲، ۹]. ببینید: علائم سرطان تخمدان.
فایده‌ها و خطرهای دیگر هورمون‌درمانی
هورمون‌درمانی مؤثرترین درمان گرگرفتگی و تعریق شبانه است [۶]. در بررسی ۲۴ مطالعه، تعداد گرگرفتگی‌ها را حدود سه‌چهارم کم کرد و شدت آن‌ها را هم کمتر کرد [۱۰]. از کم شدن استخوان و شکستگی هم پیشگیری می‌کند [۵، ۶].
- طول عمر: به گفته رهنمود بریتانیا، هورمون‌درمانی بعید است طول عمر را تغییر دهد [۵].
- لخته خون: قرص هورمون خطر لخته خون را بالا می‌برد، ولی چسب یا ژل پوستی این خطر را ندارد [۵].
- سکته مغزی: با قرص، به‌ویژه با دوز بالاتر و مصرف طولانی، خطر بیشتر می‌شود؛ با استروژن پوستی بعید است بیشتر شود [۵].
- سن شروع مهم است: برای زنان زیر ۶۰ سال یا کمتر از ۱۰ سال پس از یائسگی که علائم آزاردهنده دارند، فایده معمولاً بیشتر از خطر است؛ شروع دیرتر فایده کمتر و خطر بیشتری دارد [۶].
چه کنم؟ یک کار مهم: فایده و خطر را برای خودتان با پزشک بسنجید
- ۱
علائمتان را بگویید
اگر گرگرفتگی، تعریق شبانه یا بی‌خوابی زندگی‌تان را مختل کرده، به پزشک بگویید. هورمون‌درمانی برای این علائم پیشنهاد می‌شود و برای کسانی که نمی‌خواهند یا نمی‌توانند هورمون بگیرند، راه‌های دیگری مثل روان‌درمانی شناختی-رفتاری هم هست [۵].
- ۲
سابقه خود و خانواده‌تان را بگویید
سابقه سرطان سینه، لخته خون، سکته یا بیماری قلبی در شما یا خانواده‌تان در انتخاب درمان مهم است [۵، ۱۱]. ببینید: آیا سرطان ارثی است؟
- ۳
کمترین دوز مؤثر و بازبینی منظم
اگر هورمون را شروع کردید، با کمترین دوز مؤثر؛ از ابتدا درباره مدت مصرف صحبت کنید و پس از ۳ ماه و بعد هر سال فایده و خطر را دوباره با پزشک بسنجید [۵].
- ۴
غربالگری را فراموش نکنید
غربالگری‌های توصیه‌شده، از جمله ماموگرافی، را به‌موقع انجام دهید [۵]. ببینید: ماموگرافی را از چه سنی باید انجام داد؟ و علائم سرطان سینه.
پرسش‌های متداول
اگر کمتر از یک سال هورمون بگیرم، خطر سرطان سینه دارد؟
در بزرگ‌ترین بررسی، مصرف کمتر از یک سال تقریباً خطری اضافه نکرد. خطر با مدت مصرف بیشتر می‌شود [۱].
بعد از قطع هورمون، خطر از بین می‌رود؟
چسب یا ژل پوستی از قرص برای سینه بی‌خطرتر است؟
برای سرطان سینه، فرق روشنی بین قرص و هورمون پوستی دیده نشده است [۱]. اما هورمون پوستی خطر لخته خون را بالا نمی‌برد، در حالی که قرص این خطر را دارد [۵].
کرم واژینال استروژن هم خطر سرطان سینه دارد؟
سرطان سینه داشته‌ام؛ می‌توانم هورمون‌درمانی یائسگی بگیرم؟
چند سال می‌توانم هورمون‌درمانی را ادامه دهم؟
مدت مصرف را از ابتدا با پزشک صحبت کنید و در هر بازبینی، فایده و خطر ادامه را دوباره بسنجید [۵]. ادامه طولانی‌تر برای دلیل روشنی مثل گرگرفتگی‌هایی که ادامه دارد، با تصمیم مشترک شما و پزشک و بازبینی منظم انجام می‌شود [۶]. یادتان باشد خطر سرطان سینه با طولانی شدن مصرف بیشتر می‌شود [۱] و علائم ممکن است بعد از قطع برگردند [۵].
جزئیات شواهد (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
متاآنالیز Collaborative Group (Lancet ۲۰۱۹؛ داده فردی، ۱۰۸٬۶۴۷ زن پس از یائسگی مبتلا به سرطان سینه، میانگین سن ۶۵ سال). مصرف‌کنندگان فعلی در سال‌های ۱ تا ۴: استروژن-پروژستاژن RR ۱٫۶۰ (۱٫۵۲ تا ۱٫۶۹) و استروژن تنها ۱٫۱۷ (۱٫۱۰ تا ۱٫۲۶)؛ در سال‌های ۵ تا ۱۴: ۲٫۰۸ (۲٫۰۲ تا ۲٫۱۵) و ۱٫۳۳ (۱٫۲۸ تا ۱٫۳۷)؛ پروژستاژن روزانه ۲٫۳۰ (۲٫۲۱ تا ۲٫۴۰) در برابر متناوب ۱٫۹۳ (۱٫۸۴ تا ۲٫۰۱). استروژن واژینال RR ۱٫۰۹ (۰٫۹۷ تا ۱٫۲۳). خطر برای تومورهای ER مثبت بسیار بیشتر بود، در شروع در ۴۰ تا ۵۹ سالگی مشابه بود و با شروع پس از ۶۰ سالگی یا چاقی کمتر می‌شد؛ پس از قطع، بخشی از خطر بیش از ۱۰ سال باقی ماند و پس از مصرف کمتر از ۱ سال اندک بود. خطر مطلق برای ۵ سال مصرف از ۵۰ سالگی در زنان با وزن متوسط: بروز ۲۰ ساله (۵۰ تا ۶۹ سالگی) از ۶٫۳٪ به ۸٫۳٪ با پروژستاژن روزانه (یک مورد در هر ۵۰ مصرف‌کننده)، ۷٫۷٪ با پروژستاژن متناوب (یک در ۷۰) و ۶٫۸٪ با استروژن تنها (یک در ۲۰۰)؛ با ۱۰ سال مصرف حدود دو برابر [۱].
WHI (کارآزمایی‌های تصادفی‌شده با دارونما). CEE ۰٫۶۲۵ میلی‌گرم + MPA ۲٫۵ میلی‌گرم روزانه در ۱۶٬۶۰۸ زن با رحم: در گزارش اصلی (میانگین ۵٫۲ سال) HR سرطان مهاجم سینه ۱٫۲۶ (۱٫۰۰ تا ۱٫۵۹)، یعنی ۸ مورد اضافه در هر ۱۰٬۰۰۰ نفر-سال؛ سرطان کولورکتال ۰٫۶۳ (۰٫۴۳ تا ۰٫۹۲) و آندومتر ۰٫۸۳ (۰٫۴۷ تا ۱٫۴۷) [۴]. پیگیری بلندمدت (میانه تجمعی بیش از ۲۰ سال، ۲۷٬۳۴۷ زن): CEE+MPA بروز سرطان سینه ۵۸۴ در برابر ۴۴۷ مورد (سالانه ۰٫۴۵٪ در برابر ۰٫۳۶٪؛ HR ۱٫۲۸؛ ۱٫۱۳ تا ۱٫۴۵) بدون تفاوت معنی‌دار در مرگ سرطان سینه (HR ۱٫۳۵؛ ۰٫۹۴ تا ۱٫۹۵)؛ CEE تنها در ۱۰٬۷۳۹ زن با هیسترکتومی: ۲۳۸ در برابر ۲۹۶ مورد (۰٫۳۰٪ در برابر ۰٫۳۷٪؛ HR ۰٫۷۸؛ ۰٫۶۵ تا ۰٫۹۳) و مرگ سرطان سینه ۳۰ در برابر ۴۶ (HR ۰٫۶۰؛ ۰٫۳۷ تا ۰٫۹۷) [۳]. ناهمخوانی نتیجه CEE تنها در WHI با داده‌های مشاهده‌ای را در مشاوره ذکر کنید [۱، ۳].
NICE NG23 (به‌روزرسانی ۲۰۲۴؛ ابزار گفت‌وگو، به ازای ۱۰۰۰ زن). سرطان سینه در ۵۰ تا ۶۹ سالگی: بدون HRT ۵۹؛ ترکیبی ۵ سال ۷۹ (+۲۰) و ۱۰ سال ۹۲ (+۳۳)؛ استروژن تنها ۵ سال ۶۹ (+۱۰) و ۱۰ سال ۷۱ (+۱۲). یائسگی زودرس (۴۰ تا ۴۴ سالگی): ترکیبی ۱۰ سال از ۴۰ سالگی ۵۱ در برابر ۳۳ (۴۰ تا ۵۹ سالگی). سرطان آندومتر در ۵ سال (۵۰ تا ۵۴ سالگی): پایه ۴؛ استروژن تنها در زن با رحم ۱۱ (+۷)؛ ترکیبی پیوسته ۱ (−۳)؛ ترکیبی دوره‌ای ۸ (+۴). سرطان تخمدان در ۵ سال: ۱ در برابر ۲ (+۱) [۲]. NICE: افزایش خطر سینه با HRT ترکیبی با مدت مصرف بیشتر می‌شود، در مصرف فعلی بیشتر از گذشته است و دست‌کم ۱۰ سال پس از قطع باقی می‌ماند؛ افزایش مرگ سرطان سینه «بسیار کم»؛ استروژن تنها «خیلی کم یا بدون افزایش»؛ تفاوت میکرونایزد پروژسترون یا دیدروژسترون با سایر پروژستوژن‌ها اثبات نشده است. VTE با HRT خوراکی بیشتر و با ترانس‌درمال بدون افزایش؛ در خطر بالای VTE، از جمله BMI بالای ۳۰، HRT ترانس‌درمال ترجیح داده شود [۵].
آندومتر و تخمدان. کاکرین ۲۰۲۵ (۷۲ کارآزمایی، ۴۰٬۶۵۲ زن): استروژن بدون مقابله در برابر دارونما، هیپرپلازی آندومتر در ۱ سال OR ۵٫۸۶ (۴٫۰۹ تا ۸٫۴۰) و پس از ۱ سال ۸٫۹۷ (۶٫۷۸ تا ۱۱٫۸۷)؛ ترکیبی پیوسته در برابر دارونما OR ۰٫۵۱ (۰٫۰۸ تا ۳٫۳۸)؛ رویداد سرطان آندومتر برای نتیجه‌گیری کافی نبود [۸]. تخمدان (Collaborative Group، ۵۲ مطالعه، ۱۲٬۱۱۰ مورد در مطالعه‌های آینده‌نگر): مصرف فعلی کمتر از ۵ سال RR ۱٫۴۳ (۱٫۳۱ تا ۱٫۵۶)، فعلی یا اخیر ۱٫۳۷ (۱٫۲۹ تا ۱٫۴۶)، فقط در انواع سروز و آندومتریوئید؛ ۵ سال مصرف از حدود ۵۰ سالگی حدود ۱ سرطان اضافه در هر ۱۰۰۰ و ۱ مرگ اضافه در هر ۱۷۰۰ مصرف‌کننده [۹].
فایده و انتخاب بیمار. کاکرین (۲۴ کارآزمایی، ۳٬۳۲۹ زن): HRT خوراکی دفعات هفتگی گرگرفتگی را ۷۵٪ (۶۴٫۳ تا ۸۲٫۳٪) نسبت به دارونما کم کرد و شدت را نیز (OR ۰٫۱۳) [۱۰]. بیانیه NAMS ۲۰۲۲: مؤثرترین درمان علائم وازوموتور و سندرم ادراری-تناسلی یائسگی؛ در زیر ۶۰ سال یا کمتر از ۱۰ سال از شروع یائسگی بدون منع مصرف، نسبت فایده به خطر برای علائم آزاردهنده و پیشگیری از کاهش استخوان مطلوب است و پس از آن کمتر مطلوب؛ مدت طولانی‌تر فقط با اندیکاسیون مستند، تصمیم مشترک و بازبینی دوره‌ای؛ برای GSM، استروژن واژینال با دوز کم [۶]. NICE: کمترین دوز مؤثر، بحث درباره مدت درمان از ابتدا، بازبینی در ۳ ماه و سپس سالانه [۵]. سابقه سرطان سینه: HRT سیستمیک هنگام تشخیص قطع شود و به‌طور معمول تجویز نشود؛ فقط در شرایط استثنایی با علائم شدید پس از بحث خطرها (NICE NG101) [۱۱].
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۱ منبعنمایش همه منابعبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/does-hrt-cause-breast-cancer/