شایع‌ترین علامت لنفوم تورم بدون درد غدد لنفاوی در گردن، زیر بغل یا کشاله ران است که بعد از چند هفته کوچک نمی‌شود [۱، ۲]. علائم دیگر عبارت‌اند از تب بی‌دلیل، تعریق شبانه شدید که لباس و ملحفه را خیس می‌کند، کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی زیاد و خارش پوست [۱، ۲]. بیشتر غدد لنفاوی بزرگ از عفونت‌های ساده‌اند و خودشان کوچک می‌شوند؛ اما غده‌ای که بیش از ۴ هفته مانده یا همراه تب، تعریق شبانه و کاهش وزن است، باید معاینه شود و اگر علتش پیدا نشد، از آن نمونه‌برداری شود [۳].
نکات کلیدی
- تورم بدون درد غدد لنفاوی که چند هفته می‌ماند، شایع‌ترین علامت لنفوم است [۱، ۲].
- تب بی‌دلیل، تعریق شبانه شدید و کاهش وزن بی‌دلیل سه علامت مهم لنفوم‌اند؛ پزشکان به آن‌ها «علائم B» می‌گویند [۲، ۴].
- بیشتر غده‌ها سرطان نیستند: از هر ۱۰۰ نفری که با غده لنفاوی بزرگ و بی‌علت به پزشک عمومی مراجعه می‌کنند، تقریباً یک نفر سرطان دارد؛ این احتمال بعد از ۴۰ سالگی بیشتر است [۳].
- تشخیص قطعی فقط با نمونه‌برداری از غده است؛ پیش از تشخیص، خودسرانه کورتون نخورید، چون ممکن است تشخیص را دیر کند [۳، ۴].
علائم لنفوم
| علامت | توضیح | چه باید کرد |
|---|---|---|
| تورم بدون درد غدد لنفاوی | در گردن، زیر بغل یا کشاله ران؛ می‌ماند و کوچک نمی‌شود [۱، ۲] | اگر بیش از ۴ هفته ماند، به پزشک مراجعه کنید [۳] |
| تب بی‌دلیل | تب ۳۸ درجه یا بالاتر بدون علت روشن مثل سرماخوردگی [۱، ۴] | تب طول‌کشیده یا تکرارشونده را بررسی کنید |
| تعریق شبانه شدید | عرقی که لباس خواب و ملحفه را خیس می‌کند و تکرار می‌شود [۱، ۴] | اگر چند شب تکرار شد، به پزشک بگویید |
| کاهش وزن بی‌دلیل | کم شدن بیش از یک‌دهم وزن بدن در ۶ ماه، بدون رژیم [۴] | مراجعه برای پیدا کردن علت |
| خارش پوست | خارش طول‌کشیده؛ در لنفوم هوچکین گاهی بعد از حمام یا نوشیدن الکل بدتر می‌شود [۱، ۴] | خارش بی‌دلیل و طولانی را به پزشک بگویید |
| خستگی زیاد | احساس خستگی شدید [۱، ۲] | اگر همراه علائم دیگر است، مراجعه کنید |
| درد قفسه سینه، شکم یا استخوان | دردی که علت روشنی ندارد [۲] | مراجعه برای بررسی |
| تنگی نفس یا درد غده بعد از نوشیدن الکل | همراه غده بزرگ، از علائمی است که پزشک به آن توجه ویژه می‌کند [۵] | تنگی نفس شدید: اورژانس |
این جدول جایگزین معاینه پزشک نیست؛ بیشتر غدد لنفاوی بزرگ از عفونت‌اند و خودشان خوب می‌شوند [۳].
غده لنفاوی کی نگران‌کننده است؟
بیشتر وقت‌ها از عفونت است
این غده‌ها باید بررسی شوند
غده‌ای که بیش از ۴ هفته مانده؛ غده‌هایی که در دو جای بدن با هم بزرگ شده‌اند؛ غده بالای استخوان ترقوه؛ یا غده همراه تب، تعریق شبانه و کاهش وزن. سن بالای ۴۰ سال هم احتمال سرطان را بیشتر می‌کند [۳].
مسیر تشخیص
- ۱
- ۲
آزمایش خون و تصویربرداری
آزمایش خون به پیدا کردن علت‌های دیگر مثل عفونت کمک می‌کند. سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن غده را بهتر نشان می‌دهد، اما اگر غده مشکوک است، نباید نمونه‌برداری را عقب بیندازد [۳].
- ۳
نمونه‌برداری از غده
لنفوم فقط با دیدن بافت غده زیر میکروسکوپ تشخیص داده می‌شود. بهتر است کل غده، یا تکه‌ای با سوزن ضخیم، برداشته شود [۲، ۴]؛ نمونه سوزن نازک ساختار غده را نشان نمی‌دهد و برای لنفوم ممکن است کافی نباشد [۳]. بیشتر بخوانید: آیا نمونه‌برداری باعث پخش سرطان می‌شود؟
- ۴
تعیین نوع و مرحله
اگر لنفوم باشد، نوع دقیق آن با آزمایش‌های مخصوص روی نمونه مشخص می‌شود و پت‌اسکن همراه سی‌تی (PET-CT) نشان می‌دهد بیماری تا کجا پخش شده است [۲، ۸]. بیشتر بخوانید: پت اسکن چیست؟ و راهنمای کامل لنفوم.
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
اگر غده‌ای در گردن، زیر بغل یا کشاله ران دارید که بیش از ۴ هفته مانده یا بزرگ‌تر می‌شود، یا غده‌ای بالای استخوان ترقوه پیدا کرده‌اید، به پزشک مراجعه کنید. اگر غده بزرگ با تب، تعریق شبانه شدید یا کاهش وزن بی‌دلیل همراه است، زودتر بروید.
تنگی نفس شدید، تورم ناگهانی صورت و گردن، یا تب بالا با لرز نیاز به مراجعه فوری به اورژانس دارد. تا وقتی تشخیص روشن نشده، خودسرانه کورتون نخورید [۳].
چه کسانی بیشتر در خطرند؟
- سن: لنفوم هوچکین بیشتر در جوانان ۲۰ تا ۳۹ ساله و بار دیگر در سالمندی دیده می‌شود [۱]؛ لنفوم غیرهوچکین با بالا رفتن سن شایع‌تر می‌شود [۲].
- مرد بودن خطر هر دو نوع را کمی بیشتر می‌کند [۱، ۲].
- ضعف دستگاه ایمنی: بیماری‌های ارثی دستگاه ایمنی، بیماری‌های خودایمنی، عفونت HIV یا داروهای ضدایمنی بعد از پیوند عضو [۲].
- بعضی عفونت‌ها: ویروس اپشتین‌بار و میکروب معده هلیکوباکتر پیلوری با بعضی لنفوم‌ها مرتبط‌اند [۱، ۲].
- سابقه خانوادگی: داشتن پدر، مادر، خواهر یا برادر مبتلا به لنفوم هوچکین [۱].
لنفوم ممکن است در کسی که هیچ‌کدام از این عوامل را ندارد هم ایجاد شود [۲]؛ پس اگر علامت دارید، منتظر «عامل خطر» نمانید.
پرسش‌های متداول
غده لنفاوی گردن کی خطرناک است؟
بیشتر غدد گردن از عفونت‌اند. غده‌ای که بیش از ۴ هفته بماند، بالای استخوان ترقوه باشد، یا همراه تب، تعریق شبانه و کاهش وزن باشد، باید بررسی شود؛ به‌ویژه بعد از ۴۰ سالگی [۳]. اگر غده گردن با زخم دهان یا گرفتگی صدا همراه است، علائم سرطان دهان را هم ببینید.
آیا غده لنفاوی دردناک نشانه لنفوم است؟
تعریق شبانه کی نشانه لنفوم است؟
آیا خارش بدن نشانه لنفوم است؟
آیا لنفوم با آزمایش خون یا سونوگرافی تشخیص داده می‌شود؟
سل هم می‌تواند غده لنفاوی بزرگ کند؟
بله. بعضی عفونت‌ها، از جمله میکروب‌های خانواده سل، غده‌هایی می‌سازند که ماه‌ها می‌مانند و با سرطان اشتباه می‌شوند [۳]. برای همین وقتی غده‌ای ماندگار است، نمونه‌برداری علت را روشن می‌کند.
آیا لنفوم درمان می‌شود؟
بسیاری از لنفوم‌ها درمان‌پذیرند. برای نمونه، در یک مطالعه بزرگ روی لنفوم هوچکین پیشرفته، از هر ۱۰ بیمار حدود ۹ نفر ۶ سال بعد زنده بودند [۹]. نوع و مرحله لنفوم درمان را تعیین می‌کند؛ راهنمای لنفوم را ببینید.
معیارهای ارجاع و نکات تشخیصی (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
NICE NG12 (آخرین به‌روزرسانی آوریل ۲۰۲۶). در بزرگسالان با لنفادنوپاتی بی‌علت، و برای لنفوم غیرهوچکین همچنین اسپلنومگالی بی‌علت، ارجاع در مسیر سرطان مشکوک (تشخیص یا رد سرطان ظرف ۲۸ روز) را در نظر بگیرید؛ در تصمیم، تب، تعریق شبانه، تنگی نفس، خارش و کاهش وزن، و در لنفوم هوچکین درد غده پس از مصرف الکل را لحاظ کنید. در کودکان و جوانان (تا ۲۴ سال) همین یافته‌ها ارجاع بسیار فوری (ظرف ۴۸ ساعت) را ایجاب می‌کند [۵].
احتمال پیش از آزمون. بروز سالانه لنفادنوپاتی بی‌علت در مراقبت اولیه ۰٫۶٪ است و فقط ۱٫۱٪ موارد بدخیم‌اند: ۴٪ در ۴۰ سال و بالاتر در برابر ۰٫۴٪ زیر ۴۰ سال. لنفادنوپاتی فوق‌ترقوه‌ای در ۳۴ تا ۵۰٪ موارد بدخیم بوده است. عوامل خطر بدخیمی: سن بالای ۴۰ سال، مدت بیش از ۴ تا ۶ هفته، درگیری دو ناحیه یا بیشتر، عدم بازگشت به اندازه پایه پس از ۸ تا ۱۲ هفته، محل فوق‌ترقوه‌ای، علائم سیستمیک و هپاتواسپلنومگالی. لنفادنوپاتی موضعی که بدخیمی در آن بعید است را می‌توان ۴ هفته پیگیری کرد [۳].
در ۴۰ سال و بالاتر (مطالعه مورد-شاهدی CPRD). لنفادنوپاتی قوی‌ترین علامت بود: OR ۲۶۳ (۱۳۳ تا ۵۱۹) برای لنفوم غیرهوچکین [۶] و ۲۸۰ (۲۵ تا ۳۱۰۰) برای لنفوم هوچکین [۷]؛ ارزش اخباری مثبت لنفادنوپاتی در ۶۰ سال و بالاتر ۱۳٪ برای لنفوم غیرهوچکین [۶] و ۵٫۶٪ برای لنفوم هوچکین بود [۷].
تشخیص و مرحله‌بندی. بیوپسی، ترجیحاً اکسیزیونال، با تفسیر پاتولوژیست باتجربه [۴]؛ درباره اعتبار FNA در لنفوم تردید هست، چون ساختار غده را نشان نمی‌دهد، و کورتیکواستروئید پیش از تشخیص بافتی ممکن است تشخیص لوسمی یا لنفوم را بپوشاند یا به تأخیر بیندازد [۳]. تعریف علائم B: تب بی‌علت بالای ۳۸ درجه، تعریق شبانه شدید و مکرر، کاهش وزن بیش از ۱۰٪ در ۶ ماه پیش از تشخیص [۴]. در طبقه‌بندی لوگانو، PET-CT جزو مرحله‌بندی استاندارد لنفوم‌های FDG-avid است و پسوند A/B فقط در لنفوم هوچکین به کار می‌رود [۸].
شواهد علمی
شواهد علمی
۲ موردتوصیهها برای ارزیابی اولیه، مرحله‌بندی و ارزیابی پاسخ در لنفوم هوچکین و غیرهوچکین: طبقه‌بندی لوگانو
بقای کلی با برنتوکسیماب ودوتین در لنفوم هوچکین مرحله ۳ یا ۴
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۹ منبعنمایش همه منابع، ۲ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸Recommendations for initial evaluation, staging, and response assessment of Hodgkin and non-Hodgkin lymphoma: the Lugano classification
- ۹Overall Survival with Brentuximab Vedotin in Stage III or IV Hodgkin's Lymphoma
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/symptoms-of-lymphoma/