پت اسکن (PET) نوعی تصویربرداری است که با تزریق مقدار کمی ماده رادیواکتیو — معمولاً قند نشان‌دار (FDG) — فعالیت متابولیک بافت‌ها را نشان می‌دهد و امروزه معمولاً به‌صورت ترکیبی با سی‌تی‌اسکن (PET-CT) انجام می‌شود [۱، ۲]. در سرطان از آن برای افتراق ضایعات خوش‌خیم و بدخیم، تعیین مرحله، ارزیابی پاسخ به درمان، کشف عود، انتخاب محل نمونه‌برداری و برنامه‌ریزی پرتودرمانی استفاده می‌شود [۱]. FDG در عفونت، التهاب و بافت در حال ترمیم هم جذب می‌شود؛ بنابراین هر نقطه روشن به معنای سرطان نیست [۱، ۲].
نمونه‌هایی از کاربرد پت اسکن در سرطان
| موقعیت | کاربرد | نکته |
|---|---|---|
| لنفوم | مرحله‌بندی استاندارد و ارزیابی پاسخ (با مقیاس ۵ نمره‌ای) در انواع FDGدوست [۳] | در لنفوم هوچکین و بیشتر لنفوم‌های منتشر سلول B بزرگ، بیوپسی مغز استخوان دیگر برای مرحله‌بندی معمول لازم نیست [۳] |
| سرطان پروستات پرخطر | تعیین گسترش با PET-CT مبتنی بر PSMA [۴] | دقیق‌تر از سی‌تی‌اسکن و اسکن استخوان (دقت ۹۲٪ در برابر ۶۵٪) [۴] |
| سرطان مری | جست‌وجوی متاستاز پنهان پیش از جراحی [۵] | در حدود ۱۵٪ کاندیداهای جراحی متاستاز پنهان نشان می‌دهد [۵] |
| متاستاز مغزی | ارزش محدود با FDG، به دلیل جذب طبیعی زیاد FDG در مغز [۱] | معمولاً MRI ترجیح داده می‌شود |
آمادگی و روز آزمون
- ناشتایی: دست‌کم ۴ ساعت پیش از آزمون چیزی جز آب ساده نخورید [۱].
- آب کافی: نوشیدن حدود یک لیتر آب در ۲ ساعت پیش از تزریق توصیه می‌شود [۱].
- ورزش نکنید: دست‌کم ۶ ساعت و ترجیحاً ۲۴ ساعت پیش از آزمون از فعالیت شدید بپرهیزید [۱].
- دیابت: قند خون پیش از تزریق اندازه‌گیری می‌شود؛ اگر دیابت دارید یا انسولین مصرف می‌کنید، از پیش با مرکز تصویربرداری هماهنگ کنید [۱].
- بارداری و شیردهی: احتمال بارداری را حتماً اطلاع دهید؛ مادران شیرده تا ۱۲ ساعت پس از تزریق تماس نزدیک با کودک را محدود کنند [۱].
روز آزمون چه اتفاقی می‌افتد؟
- ۱
اندازه‌گیری قند خون
پیش از تزریق FDG، قند خون اندازه‌گیری می‌شود [۱].
- ۲
تزریق و استراحت
پس از تزریق، حدود ۶۰ دقیقه در حالت نشسته یا درازکشیده، در محیطی گرم و در سکوت استراحت می‌کنید تا ماده در بدن پخش شود [۱].
- ۳
تصویربرداری
روی تخت دستگاه دراز می‌کشید و تصاویر PET و CT گرفته می‌شود.
- ۴
گزارش
متخصص پزشکی هسته‌ای تصاویر را با یافته‌های CT و سابقه شما تفسیر می‌کند؛ ترکیب PET با CT دقت تفسیر را بیشتر می‌کند [۲].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
اگر پس از آزمون دچار تورم، درد یا قرمزی شدید در محل تزریق شدید، با مرکز یا پزشک خود تماس بگیرید.
پرسش‌های مرتبط
در پت اسکن نقطه روشن دیده‌اند؛ یعنی سرطان پخش شده است؟
چرا بعد از شیمی‌درمانی یا جراحی باید برای پت اسکن صبر کرد؟
تا تغییرات التهابی ناشی از درمان باعث خطا نشود؛ رهنمود EANM فاصله دست‌کم ۱۰ روز پس از شیمی‌درمانی، ۲ تا ۳ ماه پس از پرتودرمانی و دست‌کم ۶ هفته پس از جراحی (برای بررسی محل عمل) را ذکر می‌کند [۱].
آیا پت اسکن جایگزین نمونه‌برداری است؟
معمولاً خیر؛ یکی از کاربردهای پت اسکن، انتخاب بهترین محل برای نمونه‌برداری است [۱]. تشخیص قطعی سرطان در بیشتر موارد با نمونه‌برداری است.
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۵ منبعنمایش همه منابع، ۵ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳Recommendations for Initial Evaluation, Staging, and Response Assessment of Hodgkin and Non-Hodgkin Lymphoma: The Lugano Classification
- ۴Prostate-specific membrane antigen PET-CT in patients with high-risk prostate cancer before curative-intent surgery or radiotherapy (proPSMA): a prospective, randomised, multicentre study
- ۵Oesophageal cancer
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.