راهنمای عملکرد پزشکی آزمایشگاهی آکادمی ملی بیوشیمی بالینی (NACB) برای کاربرد نشانگرهای توموری در سرطان‌های بیضه، پروستات، کولورکتال، سینه و تخمدان
- نوع مطالعه
- رهنمود بالینی
- نام مطالعه
- NACB 2008
- طراحی
- راهنمای عملکرد پزشکی آزمایشگاهی مبتنی بر مرور نقادانهٔ گزارش‌های منتشرشده
- منبع
- Clinical Chemistry · ۲۰۰۸
به زبان ساده
نشانگرهای توموری آزمایش‌هایی (معمولاً آزمایش خون) هستند که می‌توانند در بررسی و پیگیری برخی سرطان‌ها کمک کنند. این راهنما توضیح می‌دهد که برای سرطان‌های بیضه، پروستات، روده بزرگ، سینه و تخمدان کدام آزمایش‌ها در چه شرایطی مفیدند. برای مثال، آزمایش PSA برای غربالگری سرطان پروستات توصیه نشده است، اما برای پیگیری پس از درمان می‌تواند به کار رود. تفسیر این آزمایش‌ها همیشه باید با نظر پزشک معالج انجام شود.
نکات کلیدی
توصیه‌های کلیدی رهنمود (ترجمه فارسی)
- سطح شواهد در چکیده ذکر نشده
در سرطان بیضه، AFP، hCG و LDH برای تشخیص/یافتن مورد، مرحله‌بندی، تعیین پیش‌آگهی، تشخیص عود و پایش درمان توصیه می‌شوند. AFP همچنین برای تشخیص افتراقی تومورهای سلول زایای غیرسمینومی و سمینومی توصیه می‌شود.
- سطح شواهد در چکیده ذکر نشده
PSA برای غربالگری سرطان پروستات توصیه نمی‌شود، اما ممکن است برای تشخیص عود بیماری و پایش درمان به کار رود.
- سطح شواهد در چکیده ذکر نشده
داده‌های PSA آزاد هنگامی که PSA تام کمتر از ۱۰ میکروگرم/لیتر است، برای افتراق بیماری بدخیم از خوش‌خیم پروستات مفیدند.
- سطح شواهد در چکیده ذکر نشده
در سرطان کولورکتال، CEA (با برخی محدودیت‌ها) برای تعیین پیش‌آگهی، پیگیری پس از جراحی و پایش درمان در بیماری پیشرفته توصیه می‌شود.
- سطح شواهد در چکیده ذکر نشده
آزمایش خون مخفی مدفوع ممکن است برای غربالگری بزرگسالان بدون علامت ۵۰ ساله یا بالاتر به کار رود.
- سطح شواهد در چکیده ذکر نشده
در سرطان سینه، گیرنده‌های استروژن و پروژسترون برای پیش‌بینی پاسخ به هورمون‌درمانی الزامی‌اند و اندازه‌گیری HER2 برای پیش‌بینی پاسخ به تراستوزوماب الزامی است.
- سطح شواهد در چکیده ذکر نشده
uPA/PAI-1 ممکن است برای تعیین پیش‌آگهی در بیماران سرطان سینه با غدد لنفاوی منفی به کار رود. CA15-3/BR27-29 یا CEA ممکن است برای پایش درمان در بیماری پیشرفته استفاده شود.
- سطح شواهد در چکیده ذکر نشده
CA125 همراه با سونوگرافی ترانس‌واژینال برای تشخیص زودهنگام سرطان تخمدان در زنان پرخطر توصیه می‌شود. CA125 همچنین برای تشخیص افتراقی توده‌های مشکوک لگنی در زنان یائسه و برای تشخیص عود، پایش درمان و تعیین پیش‌آگهی در زنان مبتلا به سرطان تخمدان توصیه می‌شود.
جمعیت مطالعه
این راهنما بر کاربرد نشانگرهای توموری در پنج محل سرطان تمرکز دارد: بیضه، پروستات، کولورکتال، سینه و تخمدان. جزئیات روش جست‌وجو و معیارهای انتخاب مطالعات در چکیده ذکر نشده و در متن کامل مقاله آمده است.
نقاط پایانی
این راهنما کاربرد بالینی نشانگرهای توموری را بررسی می‌کند: تشخیص یا یافتن مورد، مرحله‌بندی، تعیین پیش‌آگهی، تشخیص عود، پایش درمان، پیش‌بینی پاسخ به درمان و غربالگری.
ایمنی و عوارض
مطابق چکیده، این راهنما دربارهٔ عوارض جانبی گزارشی ارائه نمی‌کند.
اهمیت بالینی و جایگاه در رهنمودها
این راهنما چارچوبی برای استفادهٔ منطقی از نشانگرهای توموری در پنج محل سرطان فراهم می‌کند و بر کاربرد آن‌ها در تشخیص، پیش‌آگهی، پایش درمان و تشخیص عود تأکید دارد. نکات مهم شامل الزامی بودن ER/PR و HER2 در سرطان سینه و عدم توصیه به PSA برای غربالگری سرطان پروستات است. چون این راهنما در سال ۲۰۰۸ منتشر شده است، وضعیت فعلی توصیه‌ها باید با راهنماهای به‌روز بررسی شود.
ترجمه فارسی چکیده مقاله
پیش‌زمینه
نسخهٔ به‌روزشدهٔ راهنماهای عملکرد پزشکی آزمایشگاهی آکادمی ملی بیوشیمی بالینی (NACB) برای کاربرد نشانگرهای توموری در کلینیک تدوین شده است.
روش‌ها
گزارش‌های منتشرشدهٔ مرتبط با کاربرد نشانگرهای توموری برای ۵ محل سرطان، شامل بیضه، پروستات، کولورکتال، سینه و تخمدان، به‌صورت نقادانه مرور شدند.
نتایج
در سرطان بیضه، آلفا-فتوپروتئین (AFP)، گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) و لاکتات دهیدروژناز (LDH) برای تشخیص/یافتن مورد، مرحله‌بندی، تعیین پیش‌آگهی، تشخیص عود و پایش درمان توصیه می‌شوند. آلفا-فتوپروتئین همچنین برای تشخیص افتراقی تومورهای سلول زایای غیرسمینومی و سمینومی توصیه می‌شود. آنتی‌ژن اختصاصی پروستات (PSA) برای غربالگری سرطان پروستات توصیه نمی‌شود، اما ممکن است برای تشخیص عود بیماری و پایش درمان به کار رود. داده‌های اندازه‌گیری PSA آزاد، هنگامی که PSA تام کمتر از ۱۰ میکروگرم/لیتر باشد، برای افتراق بیماری بدخیم از خوش‌خیم پروستات مفید هستند. در سرطان کولورکتال، آنتی‌ژن کارسینوامبریونیک (CEA) (با برخی محدودیت‌ها) برای تعیین پیش‌آگهی، پیگیری پس از جراحی و پایش درمان در بیماری پیشرفته توصیه می‌شود. آزمایش خون مخفی مدفوع ممکن است برای غربالگری بزرگسالان بدون علامت ۵۰ ساله یا بالاتر به کار رود. در سرطان سینه، گیرنده‌های استروژن و پروژسترون برای پیش‌بینی پاسخ به هورمون‌درمانی الزامی هستند، اندازه‌گیری گیرنده ۲ فاکتور رشد اپیدرمی انسانی (HER2) برای پیش‌بینی پاسخ به تراستوزوماب الزامی است و فعال‌کنندهٔ پلاسمینوژن اوروکینازی/مهارکنندهٔ فعال‌کنندهٔ پلاسمینوژن ۱ ممکن است برای تعیین پیش‌آگهی در بیماران با غدد لنفاوی منفی به کار رود. CA15-3/BR27-29 یا آنتی‌ژن کارسینوامبریونیک ممکن است برای پایش درمان در بیماری پیشرفته استفاده شود. CA125 (همراه با سونوگرافی ترانس‌واژینال) برای تشخیص زودهنگام سرطان تخمدان در زنان پرخطر برای این بیماری توصیه می‌شود. CA125 همچنین برای تشخیص افتراقی توده‌های مشکوک لگنی در زنان یائسه و نیز برای تشخیص عود، پایش درمان و تعیین پیش‌آگهی در زنان مبتلا به سرطان تخمدان توصیه می‌شود.
نتیجه‌گیری
اجرای این توصیه‌ها باید استفادهٔ بهینه از نشانگرهای توموری را تشویق کند.
محدودیت‌ها
چکیده اطلاعاتی دربارهٔ سطح شواهد، قدرت هر توصیه یا روش دقیق جست‌وجوی متون ارائه نمی‌کند. این راهنما مربوط به سال ۲۰۰۸ است و ممکن است با راهنماهای جدیدتر تفاوت داشته باشد.
این خلاصه و ترجمه بر اساس چکیده منتشرشده مقاله (PubMed) تهیه شده است؛ برای جزئیات کامل، به‌ویژه دوزها و نتایج فرعی، به متن کامل مقاله مراجعه کنید.