راهنمای بیمار

تفسیر آزمایش CBC: گلبول سفید و لنفوسیت بالا یا پایین یعنی چه؟

خط‌به‌خط برگه آزمایش شمارش کامل خون: گلبول سفید، نوتروفیل، لنفوسیت، مونوسیت، هموگلوبین، MCV و پلاکت؛ علت‌های شایع و بی‌خطر، و اینکه کی باید به متخصص خون مراجعه کرد

به‌روزرسانی: ۶ آبان ۱۴۰۵۱۱ دقیقه مطالعه۱۲ منبع علمی
نمایش برای:

نکات کلیدی

  • محدوده طبیعی هر آزمایش از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند؛ عددی کمی بالاتر یا پایین‌تر از محدوده در افراد سالم هم دیده می‌شود [۱].
  • تغییرهای گلبول سفید اغلب علت ساده‌ای دارند: عفونت، استرس، ورزش، سیگار، چاقی، بارداری یا دارو [۲].
  • گلبول سفید یا نوتروفیل کمی پایین در بسیاری از مردم خاورمیانه و آفریقا ارثی و بی‌خطر است و خطر عفونت را بالا نمی‌برد [۳، ۴].
  • کم‌خونی فقر آهن بی‌دلیل در هر سنی، و هر کم‌خونی بعد از ۶۰ سالگی، باید از نظر خون‌ریزی پنهان روده بررسی شود [۷، ۱۲].
  • سلول‌های نابالغ در لام خون، عددهای خیلی بالا یا خیلی پایین، یا تغییر همزمان چند خط آزمایش را زود به پزشک نشان دهید [۲، ۳].

برگه آزمایش CBC را چطور بخوانم؟

آزمایش شمارش کامل خون (CBC) تعداد گلبول‌های سفید، گلبول‌های قرمز و پلاکت‌ها، مقدار هموگلوبین و اندازه گلبول‌های قرمز را می‌سنجد [۱]. «شمارش افتراقی» (Diff) هم نشان می‌دهد گلبول‌های سفید از چه نوع‌هایی‌اند.

سه نکته برای خواندن برگه:

  • محدوده آزمایشگاه خودتان را ببینید. محدوده طبیعی از روی آزمایش تعداد زیادی از افراد سالم تعیین می‌شود و به سن، جنس، نژاد و حتی روز آزمایش بستگی دارد [۱].
  • به عدد مطلق نگاه کنید، نه فقط درصد. بسیاری از برگه‌ها نوع گلبول‌ها را با درصد می‌نویسند. عدد مطلق از ضرب کل گلبول سفید در آن درصد به دست می‌آید. مثلاً اگر گلبول سفید ۱۰ هزار باشد و مونوسیت ۱۲٪، تعداد مونوسیت ۱۲۰۰ است که بالاست [۲]. برای محاسبه نوتروفیل می‌توانید از ماشین‌حساب ANC استفاده کنید.
  • روند مهم‌تر از یک عدد است. اگر عددی کمی غیرطبیعی است، پزشک معمولاً آزمایش را تکرار می‌کند و با جواب‌های قبلی شما مقایسه می‌کند [۲].
هر خط برگه CBC یعنی چه؟
خط آزمایشچه چیزی را نشان می‌دهدمحدوده تقریبی در بزرگسالان
گلبول سفید (WBC)کل گلبول‌های سفید، سلول‌های دفاعی بدن۴٫۵ تا ۱۱ هزار در میکرولیتر [۲]
نوتروفیل (Neut)بیشترین نوع گلبول سفید؛ در عفونت‌های باکتریایی بالا می‌رود [۲]۴۰ تا ۶۰٪ گلبول‌های سفید؛ بیشتر از ۷ هزار بالا و کمتر از ۱۵۰۰ پایین است [۲، ۳]
لنفوسیت (Lymph)در عفونت‌های ویروسی بالا می‌رود [۲]۲۰ تا ۴۰٪؛ بیشتر از ۴۵۰۰ یا بیشتر از ۴۰٪ بالا است [۲]
مونوسیت (Mono)در برخی عفونت‌ها و بیماری‌های خودایمنی بالا می‌رود [۲]۲ تا ۸٪؛ بیشتر از ۸۸۰ یا بیشتر از ۸٪ بالا است [۲]
ائوزینوفیل (Eos)در حساسیت، آسم و انگل‌ها بالا می‌رود [۲]۱ تا ۴٪؛ بیشتر از ۵۰۰ بالا است [۲]
بازوفیل (Baso)کم است و بالا رفتنش به‌تنهایی نادر است [۲]۰٫۵ تا ۱٪؛ بیشتر از ۱۰۰ بالا است [۲]
هموگلوبین (Hb)پروتئین حمل اکسیژن؛ پایین بودنش یعنی کم‌خونی [۶]کم‌خونی: کمتر از ۱۳ در مردان و کمتر از ۱۲ در زنان غیرباردار (گرم در دسی‌لیتر) [۶]
MCVاندازه متوسط گلبول قرمز [۷]۸۰ تا ۱۰۰ فمتولیتر؛ کمتر یعنی گلبول‌های کوچک و بیشتر یعنی گلبول‌های درشت [۷]
پلاکت (PLT)سلول‌هایی که به بند آمدن خون‌ریزی کمک می‌کنند [۹]کمتر از ۱۵۰ هزار پایین [۹] و بیشتر از ۴۰۰ هزار بالا [۱۰]

محدوده چاپ‌شده روی برگه آزمایشگاه خودتان ملاک است؛ این عددها تقریبی‌اند و برای کودکان و دوران بارداری فرق می‌کنند [۲، ۶].

گلبول سفید پایین باشد چه می‌شود؟ خطرناک است؟

وقتی گلبول سفید پایین است، مهم‌ترین عدد نوتروفیل است؛ گلبول‌هایی که با باکتری‌ها می‌جنگند. نوتروفیل کمتر از ۱۵۰۰ در میکرولیتر را «نوتروپنی» می‌گویند: ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ خفیف، ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ متوسط و کمتر از ۵۰۰ شدید است [۳].

علت‌های شایع: عفونت‌های ویروسی، داروها و پرتودرمانی. علت‌های دیگر بیماری‌های خودایمنی، کمبودهای تغذیه‌ای و گاهی سرطان‌ها هستند [۳]. برای همین پزشک معمولاً پیش از هر نتیجه‌گیری، آزمایش را با فاصله چند هفته تکرار می‌کند [۳].

نوتروفیل پایین ارثی و بی‌خطر: در بسیاری از افراد با ریشه آفریقایی یا خاورمیانه‌ای، نوتروفیل همیشه کمی پایین‌تر از محدوده معمول است. در یک مطالعه در امارات، حدود ۱ نفر از هر ۱۰ نفر عرب چنین وضعیتی داشتند [۳] و در مطالعه‌ای در بحرین، حدود ۱ نفر از هر ۷ بیمار مبتلا به سرطان سینه [۴]. نوتروفیل این افراد معمولاً بین ۱۰۰۰ و ۱۵۰۰ است، بیشتر از دیگران عفونت نمی‌گیرند و اگر بقیه آزمایش و معاینه طبیعی باشد، به آزمایش بیشتر نیازی ندارند [۳]. اگر همیشه گلبول سفیدتان «کمی پایین» بوده، این را به پزشک بگویید؛ به‌ویژه پیش از شیمی‌درمانی [۳، ۴].

کی خطرناک است؟ نوتروفیل کمتر از ۵۰۰، یا نوتروفیل پایین همراه تب، زخم‌های دهان، عفونت‌های پشت‌سرهم، بزرگ شدن غدد لنفاوی یا طحال، یا کم بودن هموگلوبین یا پلاکت، نیاز به بررسی فوری متخصص خون دارد [۳]. اگر در دوران شیمی‌درمانی هستید، کاهش گلبول‌ها و پیشگیری از عفونت را بخوانید.

گلبول سفید بالا یعنی چه؟

گلبول سفید بیشتر از ۱۱ هزار را بالا می‌دانند و بیشتر وقت‌ها نوتروفیل‌ها زیاد شده‌اند [۲]. علت‌های شایع و معمولاً بی‌خطر [۲]:

  • عفونت، به‌ویژه عفونت‌های باکتریایی
  • استرس جسمی یا روحی، جراحی، ضربه و ورزش سنگین؛ گلبول سفید در چند ساعت می‌تواند بالا برود
  • سیگار، چاقی و بارداری
  • داروها: کورتون‌ها (مثل پردنیزولون)، لیتیوم، اسپری‌های گشادکننده راه هوایی (مثل سالبوتامول) و آمپول‌های تقویت گلبول سفید
  • بیماری‌های التهابی طولانی مثل آرتریت روماتوئید یا بیماری التهابی روده، و برداشتن طحال

این علت‌ها معمولاً گلبول سفید را تا حدود ۳۰ هزار بالا می‌برند. عدد بیشتر از ۱۰۰ هزار تقریباً همیشه از لوسمی یا بیماری‌های مشابه مغز استخوان است [۲]. نشانه‌های هشدار را در علائم سرطان خون در آزمایش CBC ببینید.

لنفوسیت بالا نشانه چیست؟

لنفوسیت بیشتر از ۴۵۰۰ در میکرولیتر، یا بیشتر از ۴۰٪ گلبول‌های سفید، بالا حساب می‌شود [۲]. عفونت‌های ویروسی، سیاه‌سرفه، سیفلیس و واکنش‌های حساسیتی لنفوسیت را بالا می‌برند و گاهی هم لوسمی یا لنفوم. لنفوسیت بالا در کودکان بیشتر از بزرگسالان بی‌خطر است [۲].

در بزرگسالان، اگر لنفوسیت بدون علت روشن ماه‌ها بالا بماند، پزشک ممکن است آزمایش فلوسایتومتری بخواهد تا ببیند سلول‌ها از یک نوع‌اند یا نه. برای تشخیص لوسمی لنفوسیتی مزمن (CLL)، لنفوسیت B باید دست‌کم ۵ هزار باشد و دست‌کم ۳ ماه بالا بماند [۱۱]. حتی وقتی سلول‌های یک‌نوع کمتر از این عدد پیدا شوند (لنفوسیتوز تک‌دودمانی B)، هر سال فقط ۱ تا ۲ نفر از هر ۱۰۰ نفر به درمان نیاز پیدا می‌کنند [۱۱].

لنفوسیت بالا و نوتروفیل پایین

این ترکیب در عفونت‌های ویروسی دیده می‌شود، چون ویروس‌ها هم لنفوسیت را بالا می‌برند و هم از شایع‌ترین علت‌های کم شدن نوتروفیل‌اند [۲، ۳]. گاهی فقط درصد لنفوسیت بالاست و عدد مطلق آن طبیعی است؛ برای همین عدد مطلق را حساب کنید [۲]. اگر بعد از چند هفته هم ادامه داشت، یا با تب، زخم دهان یا کم بودن هموگلوبین و پلاکت همراه بود، به پزشک مراجعه کنید [۳].

نوتروفیل بالا و لنفوسیت پایین

این الگو واکنش معمول بدن به استرس، عفونت‌های باکتریایی، التهاب و بعضی داروها مثل کورتون‌هاست [۲، ۵]. نسبت نوتروفیل به لنفوسیت در بیماری‌های گوناگونی بالا می‌رود؛ این نسبت حساس است ولی مخصوص بیماری خاصی نیست و با بهتر شدن بیماری معمولاً پایین می‌آید [۵].

مونوسیت بالا و بقیه آزمایش طبیعی؛ نگران باشم؟

مونوسیت بیشتر از ۸۸۰ در میکرولیتر یا بیشتر از ۸٪ بالا حساب می‌شود [۲]. علت‌ها: عفونت با ویروس اپشتین‌بار (بیماری بوسه)، سل و عفونت‌های قارچی، بیماری‌های خودایمنی، برداشتن طحال، بعضی عفونت‌های دیگر و گاهی سرطان‌ها [۲]. اگر بقیه آزمایش طبیعی است و حالتان خوب است، پزشک معمولاً اول آزمایش را تکرار می‌کند [۲]. مونوسیت بالایی که ماه‌ها بی‌دلیل ادامه دارد، ارزش بررسی متخصص خون را دارد [۲]؛ توضیح آن را در علائم سرطان خون در آزمایش CBC بخوانید.

هموگلوبین و MCV: کم‌خونی از کجاست؟

سازمان جهانی بهداشت کم‌خونی را در بزرگسالان، هموگلوبین کمتر از ۱۳ در مردان و کمتر از ۱۲ در زنان غیرباردار (گرم در دسی‌لیتر) تعریف می‌کند. در بارداری، سیگاری‌ها و ساکنان مناطق مرتفع، این عددها فرق می‌کنند [۶]. اندازه گلبول قرمز (MCV) کمک می‌کند علت کم‌خونی پیدا شود [۷]:

  • MCV پایین (کمتر از ۸۰): شایع‌ترین علت‌ها کمبود آهن و تالاسمی مینور (ناقل تالاسمی) است. در تالاسمی مینور، تعداد گلبول‌های قرمز معمولاً طبیعی یا کمی بالاست. اولین آزمایش برای فهمیدن علت، فریتین (ذخیره آهن) است و تالاسمی با الکتروفورز هموگلوبین مشخص می‌شود [۸]. اگر قبلاً، مثلاً در آزمایش پیش از ازدواج، گفته‌اند ناقل تالاسمی هستید، به پزشک بگویید؛ گلبول‌های کوچک ناقلان تالاسمی با کمبود آهن فرق دارد و پزشک با این آزمایش‌ها آن‌ها را از هم جدا می‌کند [۸].
  • MCV بالا (بیشتر از ۱۰۰): کمبود ویتامین B12 یا اسید فولیک، که گاهی با مصرف زیاد الکل، مشکلات جذب روده یا مصرف طولانی داروهای ضداسید معده مثل امپرازول یا داروی دیابت متفورمین پیش می‌آید. اگر در لام خون تغییر غیرعادی دیده شود، بررسی متخصص خون لازم است [۷].

کم‌خونی فقر آهن را جدی بگیرید. در بزرگسالان، کمبود آهن بی‌دلیل می‌تواند از خون‌ریزی پنهان معده یا روده باشد [۷، ۸]. رهنمود ملی انگلستان برای هر بزرگسال با کم‌خونی فقر آهن، و برای همه کم‌خونی‌های بعد از ۶۰ سالگی، آزمایش خون مخفی مدفوع را پیشنهاد می‌کند [۱۲]. بخوانید: آیا سرطان در آزمایش خون مشخص می‌شود؟

پلاکت پایین یا بالا یعنی چه؟

پلاکت پایین (کمتر از ۱۵۰ هزار): اغلب به‌طور اتفاقی در CBC پیدا می‌شود. تا وقتی پلاکت بیشتر از ۵۰ هزار است، معمولاً علامتی ندارد. بین ۱۰ تا ۳۰ هزار، ممکن است با ضربه کوچک هم خون‌ریزی بیاید و کمتر از ۵ هزار، ممکن است خون‌ریزی خودبه‌خود رخ دهد که اورژانس است [۹]. گاهی پلاکت‌ها فقط در لوله آزمایش به هم چسبیده‌اند و عدد به‌اشتباه پایین گزارش می‌شود؛ تکرار آزمایش در لوله دیگر این را روشن می‌کند [۹]. علت‌های شایع: داروها (مثل هپارین، داروهای صرع کاربامازپین و فنی‌توئین و آنتی‌بیوتیک ونکومایسین)، الکل و بیماری کبد، عفونت‌های ویروسی، بیماری خودایمنی پلاکت (ITP)، بارداری و کمبود B12 یا اسید فولیک؛ کمتر از این‌ها بیماری‌های مغز استخوان [۹]. اگر کاهش خفیف است و علامتی ندارید، آزمایش معمولاً ۱ تا ۴ هفته بعد تکرار می‌شود [۹].

پلاکت بالا (بیشتر از ۴۰۰ هزار): بیشتر کسانی که پلاکت بالا دارند سرطان ندارند. اما در افراد ۴۰ سال یا بیشتر، به‌ویژه وقتی در آزمایش دوم هم بالا بماند، ارزش بررسی دارد؛ در یک مطالعه بزرگ، سرطان ریه و روده در این افراد بیشتر پیدا شد [۱۰].

چرا باید به متخصص خون (هماتولوژیست) مراجعه کنم؟

ارجاع به متخصص خون به معنای سرطان داشتن نیست. پزشک وقتی ارجاع می‌دهد که علت تغییرها روشن نیست یا باید بیماری خون رد شود [۲]. دلیل‌های معمول ارجاع:

  • تغییری که در آزمایش‌های تکراری ادامه دارد و علتش پیدا نشده [۲، ۹]
  • کم بودن همزمان دو یا سه خط آزمایش (گلبول سفید، هموگلوبین، پلاکت) [۳]
  • سلول‌های نابالغ یا غیرعادی در لام خون [۲، ۷]
  • گلبول سفید خیلی بالا، یا لنفوسیت و مونوسیت بالایی که ماه‌ها ادامه دارد [۲، ۱۱]
  • نوتروفیل کمتر از ۵۰۰ یا پلاکت خیلی پایین [۳، ۹]

در مراجعه به متخصص خون چه اتفاقی می‌افتد؟

  1. ۱

    گفت‌وگو و معاینه

    پزشک درباره علائم (تب، تعریق شبانه، کاهش وزن، کبودی)، عفونت‌های اخیر، داروها و سابقه خانوادگی می‌پرسد و غدد لنفاوی، کبد و طحال را معاینه می‌کند [۲]. جواب آزمایش‌های قبلی خود را همراه ببرید؛ مقایسه با آن‌ها بسیار کمک می‌کند [۲].

  2. ۲

    تکرار CBC و دیدن لام خون

    نمونه خون زیر میکروسکوپ دیده می‌شود تا نوع و شکل گلبول‌ها و وجود سلول‌های نابالغ مشخص شود [۲]. بسته به نتیجه، آزمایش‌هایی مثل فریتین، B12، اسید فولیک و شمارش رتیکولوسیت هم درخواست می‌شود [۷، ۸].

  3. ۳

    آزمایش‌های تکمیلی خون

    مثلاً فلوسایتومتری برای لنفوسیت بالا [۱۱] یا الکتروفورز هموگلوبین برای تالاسمی [۸].

  4. ۴

    گاهی نمونه مغز استخوان

    اگر لام خون یا آزمایش‌های دیگر به بیماری مغز استخوان شک ایجاد کنند، نمونه کوچکی از مغز استخوان گرفته می‌شود [۹]. توضیح بیشتر: بعد از CBC غیرطبیعی چه آزمایش‌هایی لازم است؟

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

همان روز با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس بروید اگر:

  • نوتروفیل پایین دارید و تب ۳۸ درجه یا بالاتر، لرز یا زخم‌های دهان پیدا کرده‌اید [۲، ۳]
  • نوتروفیل کمتر از ۵۰۰ است [۳]
  • پلاکت کمتر از ۲۰ هزار است، یا خون‌ریزی خودبه‌خود از لثه یا بینی، خون در ادرار یا مدفوع سیاه دارید [۹]
  • در برگه لام خون «بلاست» یا سلول نابالغ نوشته شده، یا گلبول سفید بیشتر از ۱۰۰ هزار است [۲]
  • هموگلوبین کمتر از ۸ است (کم‌خونی شدید) [۶]، یا همراه کم‌خونی تنگی نفس، درد قفسه سینه یا غش دارید

در چند روز آینده به پزشک مراجعه کنید اگر تغییر آزمایش با خستگی پایدار، تعریق شبانه، کاهش وزن بی‌دلیل، کبودی، نقطه‌های ریز قرمز زیر پوست یا غدد لنفاوی بزرگ همراه است [۲، ۱۲].

اگر حالتان ناگهان بد شد، مثلاً خون‌ریزی بند نمی‌آید یا گیج شده‌اید، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

پرسش‌های متداول

جواب CBC من کمی بالا یا پایین است؛ باید نگران باشم؟

بیشتر وقت‌ها نه. محدوده طبیعی از روی افراد سالم تعیین می‌شود و بعضی افراد سالم هم کمی بیرون از آن‌اند؛ جواب شما ممکن است روزبه‌روز هم کمی تغییر کند [۱]. اگر تغییر کم است و علامتی ندارید، پزشک معمولاً آزمایش را تکرار می‌کند [۲، ۹].

آیا سیگار روی جواب CBC اثر دارد؟

بله. سیگار گلبول سفید را بالا می‌برد [۲] و هموگلوبین را هم کمی بالا نگه می‌دارد؛ برای همین سازمان جهانی بهداشت برای سیگاری‌ها عدد مرز کم‌خونی را بالاتر در نظر می‌گیرد [۶]. بخوانید: ترک سیگار و خطر سرطان.

در بارداری جواب CBC فرق می‌کند؟

بله. گلبول سفید در بارداری بالاتر است و باید با محدوده بارداری سنجیده شود [۲]. مرز کم‌خونی هم در بارداری پایین‌تر است [۶]. کاهش خفیف پلاکت در بارداری شایع است و برای مادر و جنین خطری ندارد [۹]، ولی پزشک آن را پیگیری می‌کند.

آیا CBC سرطان را نشان می‌دهد؟

CBC به تشخیص سرطان‌های خون، به‌ویژه لوسمی، کمک می‌کند، ولی بیشتر سرطان‌های دیگر را نشان نمی‌دهد و جواب طبیعی سرطان را رد نمی‌کند [۱]. بخوانید: آیا سرطان در آزمایش خون مشخص می‌شود؟ و علائم سرطان خون در آزمایش CBC.

در شیمی‌درمانی CBC من پایین آمده؛ چه کنم؟

کاهش گلبول‌ها در شیمی‌درمانی انتظار می‌رود و تیم درمان برنامه آزمایش‌ها را بر اساس آن می‌چیند. در این دوران، تب ۳۸ درجه یا بالاتر را همان لحظه به تیم درمان خبر دهید. راهنمای کامل: کاهش گلبول‌ها و پیشگیری از عفونت.

صفحه‌های مرتبط

نکات تفسیر CBC (ویژه پزشکان)

نمایش جزئیاتبستن
ویژه پزشکان

لکوسیت‌ها. WBC طبیعی بزرگسال ۴٫۵ تا ۱۱٫۰ × ۱۰۹/L؛ نوتروفیلی بیش از ۷٫۰، لنفوسیتوز بیش از ۴٫۵ (یا بیش از ۴۰٪)، مونوسیتوز بیش از ۰٫۸۸ (یا بیش از ۸٪)، ائوزینوفیلی بیش از ۰٫۵ و بازوفیلی بیش از ۰٫۱ × ۱۰۹/L؛ از شمار مطلق استفاده شود. لکوسیتوز واکنشی معمولاً ۱۱ تا ۳۰ × ۱۰۹/L است و WBC بیش از ۱۰۰ × ۱۰۹/L تقریباً همیشه ناشی از لوسمی یا نئوپلاسم میلوپرولیفراتیو. علل غیربدخیم نوتروفیلی: عفونت، استرس، ورزش، سیگار، چاقی، بارداری، کورتیکواستروئید، بتاآگونیست، لیتیوم، اپی‌نفرین، G-CSF، التهاب مزمن، آسپلنی و ترمیم مغز استخوان. یافته‌های هشدار: WBC بیش از ۳۰ × ۱۰۹/L، غلبه سلول‌های نابالغ، لنفوسیتوز یکنواخت، کاهش هموگلوبین، پلاکت غیرطبیعی، تب، تعریق شبانه، کاهش وزن، کبودی، لنفادنوپاتی، پتشی یا هپاتواسپلنومگالی [۲]. NLR طبیعی ۱ تا ۲ است و بیش از ۳ یا کمتر از ۰٫۷ در بزرگسالان غیرطبیعی؛ حساس ولی غیراختصاصی [۵].

نوتروپنی، BEN و DANC. نوتروپنی: ANC کمتر از ۱٫۵ × ۱۰۹/L (خفیف ۱٫۰ تا ۱٫۵، متوسط ۰٫۵ تا ۱٫۰، شدید کمتر از ۰٫۵). نوتروپنی خوش‌خیم قومی (BEN) در افراد با تبار آفریقایی، خاورمیانه‌ای و کارائیبی؛ شیوع گزارش‌شده ۲۵ تا ۵۰٪ در آفریقایی‌ها، ۱۰٫۷٪ در عرب‌ها، ۱۱٫۸٪ در یهودیان یمنی و کمتر از ۱٪ در سفیدپوستان آمریکا؛ ANC معمولاً ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ در میکرولیتر، بدون افزایش خطر عفونت. وقتی ANC در دست‌کم سه نمونه با فاصله دست‌کم دو هفته پایین است و علت ثانویه، سیتوپنی دیگر، اسپلنومگالی یا لنفادنوپاتی وجود ندارد، بررسی بیشتر لازم نیست؛ تعیین فنوتیپ Duffy در صورت نیاز. ANC ‏۵۰۰ تا ۱۰۰۰: بررسی سرپایی علل ثانویه؛ ANC کمتر از ۵۰۰، عفونت مکرر یا شدید، تب، زخم دهان، ارگانومگالی، لنفادنوپاتی یا سیتوپنی دیگر: ارجاع فوری به هماتولوژی [۳]. در ۴۹۳ بیمار سرطان سینه در بحرین، ۷۲ نفر (۱۴٫۶٪) «شمار نوتروفیل وابسته به Duffy-null» (DANC، نام تازه BEN) احتمالی داشتند (میانه ANC ‏۱٫۲ × ۱۰۳/µL)؛ تأخیر و قطع درمان در آن‌ها بیشتر بود (P<۰٫۰۰۱) و با فیلگراستیم پیشگیرانه کم نشد، همه به فیلگراستیم پاسخ دادند، فقط یک مورد تب و نوتروپنی رخ داد و DANC یا تأخیر درمان بر OS و PFS اثری نداشت [۴].

کم‌خونی و MCV. WHO ‏۲۰۲۴ (۱۵ تا ۶۵ سال): مردان کمتر از ۱۳۰ g/L و زنان غیرباردار کمتر از ۱۲۰ g/L؛ بارداری: سه‌ماهه اول و سوم کمتر از ۱۱۰ و سه‌ماهه دوم کمتر از ۱۰۵ g/L؛ شدید کمتر از ۸۰ g/L؛ تعدیل برای ارتفاع و سیگار [۶]. میکروسیتوز (MCV کمتر از ۸۰ fL): شایع‌ترین علل فقر آهن و صفت تالاسمی؛ فریتین اولین آزمایش است و فقر آهن با فریتین کمتر از ۱۵ ng/mL (یا کمتر از ۵۰ در التهاب مزمن) محتمل است؛ در صفت بتاتالاسمی شمار RBC طبیعی-بالا و HbA2 کمی بالاست و فقر آهن همزمان HbA2 را پایین می‌آورد [۸]. ماکروسیتوز (MCV بیش از ۱۰۰ fL): لام و شمارش رتیکولوسیت قدم اول؛ کمبود B12 یا فولات (الکل، سوءجذب، مصرف طولانی PPI، آنتاگونیست H2 یا متفورمین)؛ ناهنجاری لام به نفع MDS یا بدخیمی و نیازمند مشاوره هماتولوژی است [۷]. NICE NG12: FIT برای هدایت ارجاع در کم‌خونی فقر آهن و در ۶۰ سال و بالاتر با کم‌خونی حتی بدون فقر آهن [۱۲].

پلاکت. ترومبوسیتوپنی کمتر از ۱۵۰ × ۱۰۹/L (خفیف ۷۰ تا ۱۵۰، شدید کمتر از ۲۰)؛ بیش از ۵۰ معمولاً بی‌علامت، ۱۰ تا ۳۰ خون‌ریزی با ترومای جزئی و کمتر از ۵ خون‌ریزی خودبه‌خودی و اورژانس هماتولوژیک. ترومبوسیتوپنی اتفاقی ۵۰ تا ۱۵۰ بدون علامت: تکرار در ۱ تا ۴ هفته؛ ترومبوسیتوپنی کاذب (تجمع وابسته به EDTA): تکرار با ضدانعقاد غیر EDTA. در پیگیری ۱۰ ساله ۲۱۷ فرد با پلاکت ۱۰۰ تا ۱۵۰، در ۶۴٪ پلاکت طبیعی یا پایدار ماند، احتمال ITP حدود ۷٪، بیماری خودایمنی حدود ۱۲٪ و MDS ‏۲٪ بود. ترومبوسیتوپنی منفرد بالای ۶۰ سال: بررسی از نظر MDS و اختلالات لنفوپرولیفراتیو [۹]. ترومبوسیتوز (بیش از ۴۰۰ × ۱۰۹/L) در ۴۰ سال و بالاتر: بروز یک‌ساله سرطان ۱۱٫۶٪ در مردان و ۶٫۲٪ در زنان و با پلاکت بالای دوم ظرف ۶ ماه ۱۸٫۱٪ و ۱۰٫۱٪ [۱۰].

لنفوسیتوز. CLL: لنفوسیت B ‏۵ × ۱۰۹/L یا بیشتر، دست‌کم ۳ ماه پایدار، با تک‌دودمانی در فلوسایتومتری؛ کمتر از آن بدون لنفادنوپاتی، ارگانومگالی، سیتوپنی یا علائم: MBL با پیشرفت ۱ تا ۲٪ در سال به CLL نیازمند درمان [۱۱].

منابع علمی

۱۲ منبع
نمایش همه منابع، ۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    Tests and Procedures Used to Diagnose CancerNational Cancer Institute · cancer.gov · 2023
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  2. ۲
    Evaluation of Patients with LeukocytosisRiley LK, Rupert J · Am Fam Physician · 2015;92:1004-11
  3. ۳
    Benign ethnic neutropeniaAtallah-Yunes SA, Ready A, Newburger PE · Blood Rev · 2019;37:100586
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷
  4. ۴
    Clinical Implications and Prevalence of Duffy-Null Associated Neutrophil Count in Patients With Breast Cancer of Middle Eastern EthnicityPrem Sudha S, Abdelfattah NM, Yetisyigit T, et al · JCO Glob Oncol · 2026;12:e2600032
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  5. ۵
    Neutrophil-to-lymphocyte ratio, past, present and future perspectivesZahorec R · Bratisl Lek Listy · 2021;122:474-488
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳
  6. ۶
    Guideline on haemoglobin cutoffs to define anaemia in individuals and populationsWorld Health Organization · who.int · 2024
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
  7. ۷
    Anemia in Older AdultsLanier JB, Park JJ, Callahan RC · Am Fam Physician · 2018;98:437-442
    PubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹
  8. ۸
    Evaluation of microcytosisVan Vranken M · Am Fam Physician · 2010;82:1117-22
    PubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
  9. ۹
    ThrombocytopeniaGauer RL, Braun MM · Am Fam Physician · 2012;85:612-22
    PubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳
  10. ۱۰
    Clinical relevance of thrombocytosis in primary care: a prospective cohort study of cancer incidence using English electronic medical records and cancer registry dataBailey SE, Ukoumunne OC, Shephard EA, et al · Br J Gen Pract · 2017;67:e405-e413
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳
  11. ۱۱
    iwCLL guidelines for diagnosis, indications for treatment, response assessment, and supportive management of CLLHallek M, Cheson BD, Catovsky D, et al · Blood · 2018;131:2745-2760
  12. ۱۲
    Suspected cancer: recognition and referral (NICE guideline NG12) — Recommendations organised by site of cancerNational Institute for Health and Care Excellence (NICE) · nice.org.uk · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.