بیشتر ندول‌های ریه سرطان نیستند: دست‌کم ۱۹ مورد از هر ۲۰ ندول خوش‌خیم است و بیشترشان جای یک عفونت قدیمی یا غده لنفاوی کوچک‌اند [۱]. اندازه مهم‌ترین نشانه است: احتمال سرطان در ندول کوچک‌تر از ۶ میلی‌متر کمتر از ۱ در ۱۰۰ است و در افراد کم‌خطر پیگیری لازم ندارد؛ ندول ۶ تا ۸ میلی‌متری با سی‌تی‌اسکن ۶ تا ۱۲ ماه بعد پیگیری می‌شود؛ و ندول بزرگ‌تر از ۸ میلی‌متر ممکن است سی‌تی‌اسکن ۳ ماه بعد، پت اسکن یا نمونه‌برداری لازم داشته باشد [۱، ۲]. رشد ندول، بخش جامد بزرگ در ندول شیشه‌ای و حاشیه خاردار احتمال سرطان را بیشتر می‌کنند [۲، ۴].
نکات کلیدی
- ندول ریه بسیار شایع است: تقریباً در یک سوم سی‌تی‌اسکن‌های قفسه سینه دیده می‌شود [۱، ۶].
- دست‌کم ۱۹ مورد از هر ۲۰ ندول سرطان نیست؛ هر چه ندول کوچک‌تر باشد، احتمال خوش‌خیم بودنش بیشتر است [۱].
- ندول جامد کوچک‌تر از ۶ میلی‌متر، مثلاً ۴ میلی‌متری، در افراد کم‌خطر پیگیری معمول لازم ندارد [۲].
- رشد ندول در سی‌تی‌اسکن‌های بعدی، بخش جامد بزرگ در ندول شیشه‌ای و حاشیه خاردار، نشانه‌هایی‌اند که بررسی بیشتر می‌خواهند [۲، ۳، ۴].
- مهم‌ترین کار شما: سی‌تی‌اسکن پیگیری را در زمانی که پزشک گفته فراموش نکنید و جواب‌های قبلی را همراه ببرید [۲، ۳].
ندول ریه چیست؟ گره ریه در سی‌تی‌اسکن
ندول یا گره ریه لکه کوچک و گردی در ریه است که در سی‌تی‌اسکن یا عکس قفسه سینه دیده می‌شود. ندول حداکثر ۳ سانتی‌متر است؛ به لکه بزرگ‌تر از ۳ سانتی‌متر «توده» می‌گویند [۱۱].
ندول‌ها بسیار شایع‌اند و بیشتر وقت‌ها در سی‌تی‌اسکنی پیدا می‌شوند که برای مشکل دیگری گرفته شده است [۶]. با بیشتر شدن سی‌تی‌اسکن‌ها، ندول‌های بیشتری پیدا می‌شود، ولی تعداد سرطان‌های ریه بیشتر نشده است [۶].
بیشتر ندول‌ها خوش‌خیم‌اند [۱]. شایع‌ترین علت‌ها:
ندول ریه چه اندازه‌ای خطرناک است؟
اندازه مهم‌ترین نشانه است. رادیولوژیست اندازه ندول را به میلی‌متر می‌نویسد. جدول زیر برای ندول جامدی است که اتفاقی در بزرگسالان پیدا شده، نه برای کسی که سرطان شناخته‌شده دارد یا سیستم ایمنی‌اش ضعیف است [۲].
| اندازه ندول جامد | احتمال سرطان | قدم بعدی معمول |
|---|---|---|
| کوچک‌تر از ۶ میلی‌متر | کمتر از ۱ نفر از هر ۱۰۰ [۱] | در افراد کم‌خطر پیگیری معمول لازم نیست؛ در افراد پرخطر شاید یک سی‌تی‌اسکن ۱۲ ماه بعد [۲] |
| ۶ تا ۸ میلی‌متر | حدود ۱ تا ۲ نفر از هر ۱۰۰ [۱] | سی‌تی‌اسکن ۶ تا ۱۲ ماه بعد و اغلب یک بار دیگر ۱۸ تا ۲۴ ماه بعد [۲] |
| بزرگ‌تر از ۸ میلی‌متر | بیشتر؛ به ویژگی‌های ندول و خود فرد بستگی دارد [۱، ۸] | سی‌تی‌اسکن ۳ ماه بعد، پت اسکن یا نمونه‌برداری [۲] |
| ۱۰ میلی‌متر یا بزرگ‌تر | در یک مطالعه روی افراد سیگاری، حدود ۱ نفر از هر ۷ [۵] | بررسی بیشتر بدون معطلی [۵] |
«پرخطر» یعنی مثلاً سابقه سیگار زیاد یا عوامل خطر دیگر؛ پزشک شما با همه این‌ها تصمیم می‌گیرد [۲].
ندول ۴ میلی‌متری ریه خطرناک است؟
معمولاً نه. ندول‌های کوچک‌تر از ۶ میلی‌متر احتمال سرطان بسیار کمی دارند [۱]. در یک مطالعه بزرگ غربالگری روی افراد سیگاری، کسانی که ندول کوچک‌تر از ۵ میلی‌متر داشتند، به همان اندازه کسانی که هیچ ندولی نداشتند سرطان ریه گرفتند: حدود ۴ نفر از هر ۱۰۰۰ نفر در ۲ سال [۵].
برای همین، اگر سیگار نمی‌کشید و عامل خطر دیگری ندارید، ندول ۴ میلی‌متری معمولاً پیگیری لازم ندارد. اگر سابقه سیگار زیاد دارید یا ندول در بالای ریه است یا شکل مشکوکی دارد، پزشک ممکن است یک سی‌تی‌اسکن ۱۲ ماه بعد بخواهد [۲].
ندول شیشه‌ای (کدورت شیشه مات) در ریه یعنی چه؟
«شیشه‌ای» یا «شیشه مات» یعنی ناحیه‌ای از ریه کمی کدرتر از معمول شده، ولی رگ‌ها و راه‌های هوایی هنوز از پشت آن دیده می‌شوند. این یافته علت‌های زیادی دارد، مثل عفونت، التهاب، آب آوردن یا خونریزی، و گاهی هم سرطان [۱۱].
- ندول شیشه‌ای خالص: بخش جامد ندارد. اگر کوچک‌تر از ۶ میلی‌متر باشد، معمولاً پیگیری لازم ندارد. اگر ۶ میلی‌متر یا بزرگ‌تر باشد، ۶ تا ۱۲ ماه بعد سی‌تی‌اسکن تکرار می‌شود تا معلوم شود هنوز هست یا از بین رفته؛ اگر مانده باشد، تا ۵ سال هر ۲ سال یک بار بررسی می‌شود [۲].
- ندول نیمه‌جامد: بخشی شیشه‌ای و بخشی جامد دارد. هر چه بخش جامد بزرگ‌تر باشد، احتمال سرطان بیشتر است [۱، ۲].
ندول شیشه‌ای که ماندگار است و از ۱ سانتی‌متر بزرگ‌تر است، احتمال بیشتری دارد که سرطان باشد [۱]. اما سرطانی که به شکل ندول شیشه‌ای خالص دیده می‌شود، معمولاً بسیار آهسته رشد می‌کند؛ برای همین پیگیری آن طولانی‌تر است [۱، ۲].
حاشیه خاردار (اسپیکوله) و رشد ندول یعنی چه؟
«حاشیه خاردار» یا «اسپیکوله» یعنی رشته‌های باریکی از لبه ندول به بافت اطراف کشیده شده است. این ظاهر بیشتر در سرطان دیده می‌شود، ولی به‌تنهایی تشخیص نیست [۱۱]. چیزهایی که احتمال سرطان را بیشتر می‌کنند [۲، ۴]:
- ندول بزرگ‌تر
- حاشیه خاردار
- ندول نیمه‌جامد
- ندول در بخش بالای ریه
- رشد ندول در سی‌تی‌اسکن‌های بعدی
- سن بالاتر، سابقه سیگار، آمفیزم و سابقه سرطان ریه در خانواده
در مقابل، ندولی که کلسیم با الگوی خوش‌خیم دارد (مثلاً در مرکز ندول یا به شکل ذرت بوداده) خوش‌خیم به شمار می‌آید [۸]. ندول جامدی که دست‌کم ۲ سال تغییر نکرده باشد، معمولاً بررسی بیشتری لازم ندارد [۸]. پزشکان با این ویژگی‌ها احتمال سرطان را با ابزارهای محاسبه‌ای تخمین می‌زنند [۴، ۸].
Lung-RADS در جواب سی‌تی‌اسکن غربالگری یعنی چه؟
| دسته Lung-RADS | یعنی | قدم بعدی معمول |
|---|---|---|
| ۰ | جواب ناقص؛ مقایسه با سی‌تی‌اسکن قبلی یا تصویربرداری بیشتر لازم است، گاهی چون یافته شبیه عفونت است [۳] | مقایسه با تصاویر قبلی یا تکرار سی‌تی‌اسکن [۳] |
| ۱ و ۲ | ندولی نیست یا ندول ظاهر یا رفتار خوش‌خیم دارد؛ احتمال سرطان کمتر از ۱ در ۱۰۰ [۳] | ادامه غربالگری سالانه [۳] |
| ۳ | احتمالاً خوش‌خیم؛ احتمال سرطان ۱ تا ۲ در ۱۰۰ [۳] | سی‌تی‌اسکن کم‌دوز ۶ ماه بعد [۳] |
| 4A | مشکوک؛ احتمال سرطان ۵ تا ۱۵ در ۱۰۰ [۳] | سی‌تی‌اسکن کم‌دوز ۳ ماه بعد؛ گاهی پت اسکن [۳] |
| 4B و 4X | بسیار مشکوک؛ احتمال سرطان بیش از ۱۵ در ۱۰۰ [۳] | سی‌تی‌اسکن تشخیصی، پت اسکن یا نمونه‌برداری [۳] |
حرف S کنار عدد یعنی یافته مهم دیگری غیر از سرطان ریه هم دیده شده که باید پیگیری شود [۳].
پت اسکن و نمونه‌برداری کی لازم است؟
برای بیشتر ندول‌های کوچک، بهترین قدم صبر و تکرار سی‌تی‌اسکن است تا معلوم شود ندول رشد می‌کند یا نه [۱، ۲]. ندول‌های کوچک را سخت می‌شود نمونه‌برداری کرد و پت اسکن هم آن‌ها را به‌خوبی نشان نمی‌دهد [۸].
- پت اسکن: بیشتر برای ندول جامد بزرگ‌تر از ۸ میلی‌متر که احتمال سرطانش کم تا متوسط است [۸]. بیشتر بخوانید: پت اسکن چیست؟
- نمونه‌برداری: با سوزن از راه پوست یا با برونکوسکوپی (لوله باریکی که از راه دهان وارد ریه می‌شود). این روش‌ها همیشه جواب قطعی نمی‌دهند؛ گاهی تکرار یا جراحی لازم است [۱]. نگران نمونه‌برداری هستید؟ بخوانید: آیا نمونه‌برداری باعث پخش شدن سرطان می‌شود؟
- جراحی: وقتی احتمال سرطان بالاست، گاهی ندول مستقیم با جراحی برداشته می‌شود [۱، ۸].
تصمیم به سن، بیماری‌های دیگر و خواست خود شما هم بستگی دارد [۱، ۸]. مسیر کلی تشخیص را در سرطان چطور تشخیص داده می‌شود؟ ببینید.
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
بیشتر ندول‌ها هیچ علامتی ندارند. اگر ندول دارید و یکی از این علائم را پیدا کردید، منتظر نوبت پیگیری نمانید و زودتر به پزشک مراجعه کنید [۹]:
- خلط خونی
- سرفه‌ای که خوب نمی‌شود یا بدتر می‌شود
- تنگی نفس یا خس‌خس تازه، یا درد قفسه سینه
- گرفتگی صدا
- کاهش وزن و اشتها بی‌دلیل، یا خستگی شدید
- تورم صورت یا رگ‌های گردن
خونریزی زیاد از راه سرفه یا تنگی نفس شدید و ناگهانی اورژانسی است؛ با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. بیشتر بخوانید: علائم سرطان ریه چیست؟
پرسش‌های متداول
ندول ریه خطرناک است؟
بیشتر وقت‌ها نه. دست‌کم ۱۹ مورد از هر ۲۰ ندول خوش‌خیم است [۱]. اما تعداد کمی از آن‌ها سرطان زودرس‌اند؛ پیگیری درست کمک می‌کند همین سرطان‌ها زود پیدا شوند و ندول‌های خوش‌خیم بی‌جهت آزمایش نشوند [۱]. بیشتر بخوانید: آیا سرطان ریه درمان دارد؟
ندول ریه خودش از بین می‌رود؟
ندولم ۲ سال تغییر نکرده؛ باز هم باید پیگیری شود؟
چند ندول کوچک در ریه دارم؛ بدتر است؟
چرا پزشک همان اول نمونه‌برداری نمی‌کند؟
سیگار می‌کشم یا قبلاً می‌کشیدم؛ ندولم خطرناک‌تر است؟
سابقه سیگار، سن بالاتر و آمفیزم احتمال سرطان بودن ندول را بیشتر می‌کنند [۴]. اگر ۵۰ تا ۸۰ سال دارید، دست‌کم ۲۰ پاکت‌سال سیگار کشیده‌اید و هنوز می‌کشید یا کمتر از ۱۵ سال است ترک کرده‌اید، سی‌تی‌اسکن کم‌دوز سالانه برای غربالگری سرطان ریه توصیه می‌شود [۱۰]. با محاسبه پاکت‌سال بررسی کنید. درباره ترک سیگار بخوانید: ترک سیگار چقدر خطر سرطان را کم می‌کند؟ و آیا قلیان باعث سرطان می‌شود؟
این همه سی‌تی‌اسکن پیگیری اشعه زیادی ندارد؟
فاصله سی‌تی‌اسکن‌های پیگیری طوری تعیین شده که فقط ندول‌های لازم و فقط به تعداد لازم بررسی شوند؛ به همین دلیل ندول‌های خیلی کوچک در افراد کم‌خطر پیگیری نمی‌شوند [۲]. درباره خطر پرتو بخوانید: آیا سی‌تی‌اسکن باعث سرطان می‌شود؟
مدیریت ندول بر اساس رهنمودها (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
| نوع ندول | کمتر از ۶ میلی‌متر (کمتر از ۱۰۰ میلی‌متر مکعب) | ۶ تا ۸ میلی‌متر (۱۰۰ تا ۲۵۰ میلی‌متر مکعب) | بیشتر از ۸ میلی‌متر (بیشتر از ۲۵۰ میلی‌متر مکعب) |
|---|---|---|---|
| جامد منفرد، کم‌خطر | پیگیری معمول لازم نیست [۲] | CT در ۶ تا ۱۲ ماه، سپس CT در ۱۸ تا ۲۴ ماه را در نظر بگیرید [۲] | CT در ۳ ماه، PET/CT یا نمونه‌برداری را در نظر بگیرید [۲] |
| جامد منفرد، پرخطر | CT اختیاری در ۱۲ ماه [۲] | CT در ۶ تا ۱۲ ماه، سپس CT در ۱۸ تا ۲۴ ماه [۲] | CT در ۳ ماه، PET/CT یا نمونه‌برداری را در نظر بگیرید [۲] |
| جامد متعدد | کم‌خطر: پیگیری معمول لازم نیست؛ پرخطر: CT اختیاری در ۱۲ ماه [۲] | CT در ۳ تا ۶ ماه، سپس CT در ۱۸ تا ۲۴ ماه (در کم‌خطر: در نظر بگیرید) [۲] | CT در ۳ تا ۶ ماه، سپس CT در ۱۸ تا ۲۴ ماه (در کم‌خطر: در نظر بگیرید) [۲] |
| شیشه‌ای خالص منفرد | پیگیری معمول لازم نیست [۲] | ۶ میلی‌متر یا بیشتر: CT در ۶ تا ۱۲ ماه برای تأیید ماندگاری، سپس هر ۲ سال تا ۵ سال [۲] | ۶ میلی‌متر یا بیشتر: CT در ۶ تا ۱۲ ماه برای تأیید ماندگاری، سپس هر ۲ سال تا ۵ سال [۲] |
| نیمه‌جامد منفرد | پیگیری معمول لازم نیست [۲] | ۶ میلی‌متر یا بیشتر: CT در ۳ تا ۶ ماه؛ اگر بدون تغییر و جزء جامد کمتر از ۶ میلی‌متر، CT سالانه تا ۵ سال؛ جزء جامد ۶ میلی‌متر یا بیشتر بسیار مشکوک [۲] | ۶ میلی‌متر یا بیشتر: CT در ۳ تا ۶ ماه؛ اگر بدون تغییر و جزء جامد کمتر از ۶ میلی‌متر، CT سالانه تا ۵ سال؛ جزء جامد ۶ میلی‌متر یا بیشتر بسیار مشکوک [۲] |
| نیمه‌جامد متعدد | CT در ۳ تا ۶ ماه؛ اگر پایدار، CT در ۲ و ۴ سال را در نظر بگیرید [۲] | ۶ میلی‌متر یا بیشتر: CT در ۳ تا ۶ ماه؛ ادامه بر اساس مشکوک‌ترین ندول [۲] | ۶ میلی‌متر یا بیشتر: CT در ۳ تا ۶ ماه؛ ادامه بر اساس مشکوک‌ترین ندول [۲] |
اندازه = میانگین قطر بلند و کوتاه، گردشده به نزدیک‌ترین میلی‌متر. ندول جامد کمتر از ۶ میلی‌متر در فرد پرخطر با مورفولوژی مشکوک یا محل لوب فوقانی ممکن است پیگیری ۱۲ ماهه بخواهد [۲].
Lung-RADS v2022 (غربالگری با LDCT). دسته ۲ (احتمال بدخیمی کمتر از ۱٪): جامد کمتر از ۶ میلی‌متر در پایه یا جدید کمتر از ۴ میلی‌متر، غیرجامد کمتر از ۳۰ میلی‌متر ← LDCT سالانه. دسته ۳ (۱ تا ۲٪): جامد ۶ تا کمتر از ۸ میلی‌متر در پایه یا جدید ۴ تا کمتر از ۶ میلی‌متر، نیمه‌جامد ۶ میلی‌متر یا بیشتر با جزء جامد کمتر از ۶ میلی‌متر، غیرجامد ۳۰ میلی‌متر یا بیشتر ← LDCT در ۶ ماه. دسته 4A (۵ تا ۱۵٪): جامد ۸ تا کمتر از ۱۵ میلی‌متر، در حال رشد کمتر از ۸ میلی‌متر یا جدید ۶ تا کمتر از ۸ میلی‌متر، جزء جامد ۶ تا کمتر از ۸ میلی‌متر ← LDCT در ۳ ماه؛ اگر ندول جامد یا جزء جامد ۸ میلی‌متر یا بیشتر باشد، PET/CT را می‌توان در نظر گرفت. دسته 4B (بیش از ۱۵٪): جامد ۱۵ میلی‌متر یا بیشتر، جدید یا در حال رشد ۸ میلی‌متر یا بیشتر، جزء جامد ۸ میلی‌متر یا بیشتر ← CT قفسه سینه، PET/CT و/یا نمونه‌برداری. 4X: دسته ۳ یا ۴ با ویژگی مشکوک اضافه (مثل اسپیکولاسیون یا لنفادنوپاتی). v2022 راهنمای کیست‌های غیرمعمول، ندول‌های جنب‌پلورال و راه هوایی، یافته‌های احتمالاً عفونی (دسته ۰ با پیگیری کوتاه) و مدیریت پله‌ای ندول‌های پایدار یا کوچک‌شونده را افزود [۳]. در NLST، ۲۴٫۲٪ غربالگری‌های LDCT در سه دور مثبت بودند و ۹۶٫۴٪ آن‌ها مثبت کاذب [۷].
احتمال بدخیمی. دست‌کم ۹۵٪ ندول‌ها خوش‌خیم‌اند (بیشتر گرانولوم یا گره لنفاوی داخل ریوی)؛ کمتر از ۱٪ برای ندول‌های کمتر از ۶ میلی‌متر و ۱ تا ۲٪ برای ۶ تا ۸ میلی‌متر؛ ندول شیشه‌ای ماندگار بیش از ۳ ماه و بزرگ‌تر از ۱۰ میلی‌متر ۱۰ تا ۵۰٪؛ حساسیت برونکوسکوپی و بیوپسی از راه قفسه سینه برای سرطان ریه ۷۰ تا ۹۰٪ [۱]. NELSON (۹۶۸۱ ندول غیرکلسیفیه در ۷۱۵۵ نفر): احتمال سرطان ریه در ۲ سال برای حجم ۱۰۰ میلی‌متر مکعب یا کمتر ۰٫۶٪ و قطر کمتر از ۵ میلی‌متر ۰٫۴٪ (مشابه افراد بدون ندول، ۰٫۴٪)؛ ۱۰۰ تا ۳۰۰ میلی‌متر مکعب ۲٫۴٪ و ۵ تا ۱۰ میلی‌متر ۱٫۳٪؛ ۳۰۰ میلی‌متر مکعب یا بیشتر ۱۶٫۹٪ و ۱۰ میلی‌متر یا بیشتر ۱۵٫۲٪. در ندول‌های میانی، زمان دوبرابر شدن حجم ۶۰۰ روز یا بیشتر ۰٫۸٪، ۴۰۰ تا ۶۰۰ روز ۴٫۰٪ و ۴۰۰ روز یا کمتر ۹٫۹٪ [۵]. مدل Brock (PanCan، ۷۰۰۸ ندول در ۱۸۷۱ نفر، ۱۰۲ بدخیم؛ اعتبارسنجی BCCA): سن بالاتر، جنس زن، سابقه خانوادگی سرطان ریه، آمفیزم، اندازه بزرگ‌تر، لوب فوقانی، نیمه‌جامد بودن، تعداد کمتر ندول و اسپیکولاسیون؛ AUC بیش از ۰٫۹۰، حتی برای ندول‌های ۱۰ میلی‌متر یا کوچک‌تر [۴].
ACCP (۲۰۱۳). ندول جامد بیش از ۸ میلی‌متر با احتمال پیش‌آزمون ۵ تا ۶۵٪: تصویربرداری عملکردی، ترجیحاً PET؛ با احتمال بیش از ۶۵٪ PET برای توصیف ندول انجام نشود. ندول‌های ۸ میلی‌متر یا کوچک‌تر با PET به‌طور قابل اعتماد توصیف نمی‌شوند. ندول جامد پایدار دست‌کم ۲ سال: ارزیابی بیشتر لازم نیست. کلسیفیکاسیون منتشر، مرکزی، لایه‌لایه و popcorn خوش‌خیم تلقی می‌شود. در متاآنالیز ۲۰۰۸، حساسیت تجمعی PET ۹۵٪ و ویژگی ۸۲٪ [۸]. Fleischner برای بزرگسالان ۳۵ سال و بالاتر طراحی شده است [۲]؛ ندول اتفاقی در ۲۴ تا ۳۱٪ سی‌تی‌های قفسه سینه (۲۰۰۶ تا ۲۰۱۲) گزارش شد [۶].
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۱ منبعنمایش همه منابع، ۲ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷Reduced lung-cancer mortality with low-dose computed tomographic screening
- ۸
- ۹Non-Small Cell Lung Cancer Treatment (PDQ®)–Patient Version
- ۱۰Screening for Lung Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement
- ۱۱
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/lung-nodule/