سرطان ریه سلول کوچک نوعی سرطان ریه است که سریع رشد می‌کند و اغلب زود به جاهای دیگر بدن پخش می‌شود؛ سیگار مهم‌ترین عامل خطر آن است [۱]. حدود ۱ مورد از هر ۷ سرطان ریه از این نوع است [۲]. درمان اصلی شیمی‌درمانی است: در مرحله محدود همراه پرتودرمانی قفسه سینه و سپس ایمنی‌درمانی دوروالوماب، و در مرحله گسترده همراه ایمنی‌درمانی آتزولیزوماب یا دوروالوماب [۱، ۳، ۴، ۵]. این سرطان در آغاز معمولاً به درمان خوب جواب می‌دهد، اما اغلب برمی‌گردد؛ برای همین درمان قطعی سخت است و بیشتر در مرحله محدود ممکن است [۱، ۲].
نکات کلیدی
- سرطان ریه سلول کوچک سریع رشد می‌کند و زود پخش می‌شود؛ سیگار مهم‌ترین عامل خطر آن است [۱].
- دو مرحله اصلی دارد: محدود (در یک طرف قفسه سینه) و گسترده (پخش‌شده). هنگام تشخیص، فقط حدود یک نفر از هر ۳ بیمار در مرحله محدود است [۱، ۲].
- به شیمی‌درمانی و پرتودرمانی بهتر از انواع دیگر سرطان ریه جواب می‌دهد، اما اغلب برمی‌گردد [۲].
- در مرحله محدود، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی هم‌زمان و سپس ایمنی‌درمانی دوروالوماب، عمر را بیشتر کرد: نیمی از بیماران بیش از ۴ سال و نیم زنده ماندند [۳].
- در مرحله گسترده، افزودن ایمنی‌درمانی به شیمی‌درمانی تعداد بیمارانی را که ۳ سال بعد زنده بودند، حدود ۳ برابر کرد [۶].
- ترک سیگار بعد از تشخیص شانس زنده ماندن را بیشتر می‌کند [۱۰].
سرطان ریه سلول کوچک چیست و چرا سریع رشد می‌کند؟
سرطان ریه دو نوع اصلی دارد: غیرسلول کوچک که شایع‌تر است، و سلول کوچک [۱]. نام «سلول کوچک» از شکل سلول‌های سرطانی زیر میکروسکوپ می‌آید. این سلول‌ها سریع تقسیم می‌شوند و اغلب در همان آغاز بیماری به جاهای دیگر بدن می‌رسند [۱]؛ برای همین هنگام تشخیص، در حدود ۲ نفر از هر ۳ بیمار سرطان به بیرون از قفسه سینه رسیده است [۲].
مهم‌ترین عامل خطر، کشیدن سیگار، پیپ یا سیگار برگ است؛ هرچه زودتر شروع شده و بیشتر و طولانی‌تر بوده باشد، خطر بیشتر است. دود سیگار دیگران، گاز رادون، آزبست و آلودگی هوا هم خطر را بیشتر می‌کنند [۱].
علائم آن مثل دیگر سرطان‌های ریه است: سرفه‌ای که خوب نمی‌شود یا بدتر می‌شود، تنگی نفس، خس‌خس سینه، درد قفسه سینه، خلط خونی، گرفتگی صدا، سختی بلع، کم شدن اشتها، کاهش وزن بی‌دلیل، خستگی زیاد و تورم صورت و رگ‌های گردن [۱]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان ریه.
مرحله محدود و گسترده یعنی چه؟
| مرحله | یعنی چه؟ | درمان اصلی |
|---|---|---|
| محدود | سرطان در ریه‌ای است که از آن شروع شده و ممکن است به ناحیه بین دو ریه یا غدد لنفاوی بالای ترقوه رسیده باشد؛ همه آن را می‌توان با پرتودرمانی یک ناحیه پوشش داد [۱، ۲] | شیمی‌درمانی و پرتودرمانی قفسه سینه با هم، سپس ایمنی‌درمانی دوروالوماب [۱] |
| گسترده | سرطان به جاهای دیگر بدن (مثل کبد، استخوان یا مغز) یا به مایع اطراف ریه رسیده، یا گسترده‌تر از آن است که با پرتودرمانی یک ناحیه پوشش داده شود [۱، ۲] | شیمی‌درمانی همراه ایمنی‌درمانی (آتزولیزوماب یا دوروالوماب) [۱] |
پزشکان امروز مرحله‌بندی TNM (مرحله ۱ تا ۴) را هم به کار می‌برند؛ مرحله محدود تقریباً همان مرحله ۱ تا ۳ است و مرحله گسترده همان مرحله ۴ [۲].
برای تعیین مرحله معمولاً سی‌تی‌اسکن قفسه سینه و بالای شکم، اسکن استخوان و MRI مغز (یا سی‌تی‌اسکن مغز) انجام می‌شود؛ پت‌اسکن هم گاهی مرحله را دقیق‌تر نشان می‌دهد [۲]. بیشتر بخوانید: پت‌اسکن چیست؟ و مراحل سرطان.
درمان مرحله محدود
- ۱
- ۲
ایمنی‌درمانی دوروالوماب
اگر بیماری بعد از شیمی‌درمانی و پرتودرمانی پیشرفت نکرده باشد، دوروالوماب هر ۴ هفته تا ۲ سال داده می‌شود [۱، ۳]. در یک مطالعه بزرگ، این درمان عمر را بیشتر کرد و نیمی از بیماران بیش از ۴ سال و نیم زنده ماندند؛ عوارض شدید در دو گروه تقریباً یکسان بود [۳].
- ۳
- ۴
جراحی، فقط در موارد خاص
در بعضی بیماران مرحله محدود، جراحی و سپس شیمی‌درمانی یا شیمی‌پرتودرمانی انجام می‌شود [۱].
درمان مرحله گسترده
درمان اول، شیمی‌درمانی همراه ایمنی‌درمانی است: کربوپلاتین (یا سیس‌پلاتین) و اتوپوزاید همراه آتزولیزوماب یا دوروالوماب، معمولاً ۴ دوره هر ۳ هفته، و سپس ادامه ایمنی‌درمانی به‌تنهایی [۱، ۴، ۵]. در دو مطالعه بزرگ، افزودن ایمنی‌درمانی عمر بیماران را بیشتر کرد [۴، ۵]؛ تعداد بیمارانی که ۳ سال بعد زنده بودند حدود ۳ برابر شد [۶].
پرتودرمانی هم کاربرد دارد: به قفسه سینه اگر سرطان به شیمی‌درمانی جواب داده باشد، و به مغز، استخوان یا جاهای دیگر برای کم کردن درد و علائم [۱]. در مرحله گسترده، به‌جای پرتودرمانی پیشگیرانه مغز می‌توان مغز را با MRI منظم زیر نظر گرفت؛ در یک مطالعه، این دو روش عمر مشابهی داشتند [۹]. نکته‌های جلسه اول درمان را در اولین جلسه شیمی‌درمانی و عوارض ایمنی‌درمانی را در عوارض ایمنی‌درمانی بخوانید.
اگر بیماری برگردد
تکرار همان شیمی‌درمانی
اگر بیماری دست‌کم ۳ ماه بعد از پایان درمان اول برگشته باشد، تکرار کربوپلاتین و اتوپوزاید در یک مطالعه بیماری را بیشتر از داروی توپوتکان کنترل کرد [۱۱].
شیمی‌درمانی‌های دیگر
توپوتکان و داروهای دیگر شیمی‌درمانی گزینه‌های رایج پس از برگشت بیماری‌اند [۲].
تارلاتاماب، یک ایمنی‌درمانی تازه
تارلاتاماب دارویی است که سلول‌های ایمنی بدن را به سلول‌های سرطانی وصل می‌کند [۲]. در یک مطالعه بزرگ، بیمارانی که بعد از شیمی‌درمانی اول بیماری‌شان پیشرفت کرده بود، با تارلاتاماب بیشتر از شیمی‌درمانی زنده ماندند و عوارض شدید کمتری داشتند [۷]. شایع‌ترین عارضه آن واکنشی به نام «سندرم رهایش سیتوکین» است که بیشتر بعد از ۱ یا ۲ دوز اول رخ داد و با درمان‌های حمایتی کنترل شد [۲].
سرطان ریه سلول کوچک درمان دارد؟ بیمار چقدر زنده می‌ماند؟
این سرطان بدون درمان بسیار سریع پیش می‌رود؛ برای همین درمان باید زود شروع شود [۲]. این سرطان به شیمی‌درمانی و پرتودرمانی خوب جواب می‌دهد، اما برای بیشتر بیماران درمان‌های فعلی درمان قطعی نیستند و بیماری اغلب برمی‌گردد [۱، ۲].
- مرحله محدود: با شیمی‌درمانی و پرتودرمانی هم‌زمان و سپس دوروالوماب، نیمی از بیماران بیش از ۴ سال و نیم زنده ماندند [۳].
- مرحله گسترده: با شیمی‌درمانی همراه ایمنی‌درمانی، نیمی از بیماران حدود یک سال یا بیشتر زنده ماندند [۴، ۵] و نزدیک به ۲ نفر از هر ۱۰ بیمار ۳ سال بعد زنده بودند [۶].
این عددها میانگین بیماران زیادی است و آینده یک نفر را دقیق نشان نمی‌دهد. مقایسه با نوع غیرسلول کوچک را در آیا سرطان ریه درمان دارد؟ بخوانید.
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
اگر سرفه‌ای دارید که خوب نمی‌شود یا بدتر می‌شود، خلط خونی، تنگی نفس، کاهش وزن بی‌دلیل یا گرفتگی صدا، به‌ویژه اگر سیگار می‌کشید یا قبلاً می‌کشیدید، به پزشک مراجعه کنید [۱].
در این موارد فوراً مراجعه کنید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید:
- تورم صورت و برجسته شدن رگ‌های گردن [۱، ۲]
- تغییر رفتار یا شخصیت، یا ضعف یا بی‌حسی یک دست یا پا؛ ممکن است از رسیدن سرطان به مغز باشد [۲]
- تنگی نفس شدید یا خون زیاد در خلط [۱]
اگر شیمی‌درمانی می‌گیرید، تب را جدی بگیرید و فوری خبر دهید: کاهش گلبول‌ها و پیشگیری از عفونت.
پرسش‌های متداول
فرق سرطان ریه سلول کوچک با غیرسلول کوچک چیست؟
سرطان ریه سلول کوچک درمان قطعی دارد؟
آیا پرتودرمانی پیشگیرانه مغز لازم است؟
بعد از تشخیص، ترک سیگار هنوز فایده دارد؟
آیا آزمایش ژنی تومور لازم است؟
درمان اول این سرطان شیمی‌درمانی، به‌تنهایی یا همراه ایمنی‌درمانی، است و نه قرص هدفمند [۱]. پزشک ممکن است برای پیش‌بینی پاسخ به بعضی داروهای ایمنی‌درمانی، آزمایش‌هایی روی نمونه تومور (آزمایش نشانگرهای زیستی) پیشنهاد کند [۱]. در نوع غیرسلول کوچک وضع فرق دارد: آزمایش ژنی تومور و درمان هدفمند.
مرحله‌بندی و شواهد کلیدی درمان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
اپیدمیولوژی و مرحله‌بندی. SCLC حدود ۱۵٪ کارسینوم‌های برونکوژنیک است؛ هنگام تشخیص حدود ۳۰٪ بیماری محدود (LD: همی‌توراکس، مدیاستن یا غدد فوق‌ترقوه‌ای، قابل گنجاندن در یک میدان پرتودرمانی قابل‌تحمل) دارند و حدود دو سوم شواهد بالینی متاستاز. ویرایش ۹ AJCC استفاده از TNM را توصیه می‌کند؛ LD معادل هر T (به‌جز T3–4 به‌دلیل ندول‌های متعدد ریوی خارج از میدان قابل‌تحمل)، هر N و M0، یعنی مرحله I تا IIIB؛ بیماری گسترده (ED) مرحله IV با M1، شامل افیوژن پلور بدخیم. ارزیابی مرحله: CT قفسه سینه و بالای شکم، اسکن استخوان، MRI (یا CT) مغز و در موارد منتخب آسپیراسیون مغز استخوان؛ PET می‌تواند مرحله و میدان پرتو را تغییر دهد. بدون درمان میانه بقا ۲ تا ۴ ماه است و بقای کلی ۵ ساله همه بیماران ۵ تا ۱۰٪؛ در LD میانه ۱۶ تا ۲۴ ماه و بقای ۵ ساله ۱۴٪ [۲].
بیماری محدود. شیمی‌پرتودرمانی هم‌زمان با پلاتین–اتوپوزاید؛ در یک کارآزمایی، ۴۵ گری دو بار در روز طی ۳ هفته در برابر ۴۵ گری یک بار در روز طی ۵ هفته بقای ۵ ساله ۲۶٪ در برابر ۱۶٪ داشت (P=۰٫۰۴) با ازوفاژیت بیشتر [۲]. ADRIATIC: دوروالوماب ۱۵۰۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته تا ۲۴ ماه پس از شیمی‌پرتودرمانی بدون پیشرفت؛ میانه بقای کلی ۵۵٫۹ در برابر ۳۳٫۴ ماه (HR ۰٫۷۳؛ ۹۸٫۳۲۱٪ CI: ۰٫۵۴ تا ۰٫۹۸) و PFS ۱۶٫۶ در برابر ۹٫۲ ماه (HR ۰٫۷۶)؛ عوارض درجه ۳–۴: ۲۴٫۴٪ در برابر ۲۴٫۲٪؛ پنومونیت درجه ۳–۴: ۳٫۱٪ در برابر ۲٫۶٪ [۳]. PCI در پاسخ کامل (متاآنالیز ۷ کارآزمایی، ۹۸۷ بیمار): RR مرگ ۰٫۸۴، بقای ۳ ساله ۲۰٫۷٪ در برابر ۱۵٫۳٪ و RR متاستاز مغزی ۰٫۴۶ [۸]؛ دوز استاندارد ۲۵ گری در ۱۰ جلسه (RTOG 0212) [۲].
بیماری گسترده. IMpower133: آتزولیزوماب همراه کربوپلاتین–اتوپوزاید (۴ دوره ۲۱ روزه، سپس نگهدارنده)؛ میانه بقای کلی ۱۲٫۳ در برابر ۱۰٫۳ ماه (HR ۰٫۷۰؛ ۹۵٪ CI: ۰٫۵۴ تا ۰٫۹۱) [۴]. CASPIAN: دوروالوماب ۱۵۰۰ میلی‌گرم همراه اتوپوزاید ۸۰ تا ۱۰۰ میلی‌گرم/مترمربع روز ۱ تا ۳ و کربوپلاتین AUC ۵ تا ۶ یا سیس‌پلاتین ۷۵ تا ۸۰ میلی‌گرم/مترمربع هر ۳ هفته تا ۴ دوره، سپس دوروالوماب ۱۵۰۰ میلی‌گرم هر ۴ هفته؛ میانه بقای کلی ۱۳٫۰ در برابر ۱۰٫۳ ماه (HR ۰٫۷۳) [۵] و در پیگیری میانه ۳۹٫۴ ماه، بقای ۳ ساله ۱۷٫۶٪ در برابر ۵٫۸٪ (HR ۰٫۷۱) [۶]. PCI در ED با هر پاسخ به شیمی‌درمانی و MRI مغز منفی، در مقایسه با پایش MRI، بقا را بیشتر نکرد (میانه ۱۱٫۶ در برابر ۱۳٫۷ ماه؛ HR ۱٫۲۷؛ ۰٫۹۶ تا ۱٫۶۸؛ توقف زودهنگام به‌دلیل بی‌فایدگی) [۹]. رژیم‌ها و دوزها: کربوپلاتین–اتوپوزاید همراه آتزولیزوماب یا دوروالوماب.
عود. در عود حساس (≥۹۰ روز پس از پایان خط اول)، کربوپلاتین AUC ۵ روز ۱ و اتوپوزاید ۱۰۰ میلی‌گرم/مترمربع روز ۱ تا ۳ (۶ دوره) در برابر توپوتکان خوراکی ۲٫۳ میلی‌گرم/مترمربع روز ۱ تا ۵: میانه PFS ۴٫۷ در برابر ۲٫۷ ماه (HR ۰٫۵۷) [۱۱]. DeLLphi-304: تارلاتاماب در برابر شیمی‌درمانی (توپوتکان، لوربینکتدین یا آمروبیسین) پس از پلاتین؛ میانه بقای کلی ۱۳٫۶ در برابر ۸٫۳ ماه (HR ۰٫۶۰؛ ۹۵٪ CI: ۰٫۴۷ تا ۰٫۷۷) و عوارض درجه ۳ یا بالاتر ۵۴٪ در برابر ۸۰٪ [۷]. ادامه سیگار در LD-SCLC با HR مرگ ۱٫۸۶ (۱٫۳۳ تا ۲٫۵۹) و HR تومور اولیه دوم ۴٫۳۱ همراه بود؛ بقای ۵ ساله مدل‌سازی‌شده ۶۳٪ در ترک‌کنندگان در برابر ۲۹٪ [۱۰].
شواهد علمی
شواهد علمی
۴ موردآتزولیزوماب (Atezolizumab) به همراه شیمی‌درمانی در خط اول درمان سرطان ریه سلول کوچک مرحله گسترده
دوروالوماب پس از شیمی‌پرتودرمانی در سرطان ریه سلول‌کوچک مرحله محدود
دوروالوماب (Durvalumab) به‌همراه پلاتین-اتوپوزاید در برابر پلاتین-اتوپوزاید در درمان خط اول سرطان ریه سلول کوچک مرحله گسترده: یک کارآزمایی فاز ۳ تصادفی‌شده، کنترل‌شده و باز (بدون کورسازی)
تارلاتاماب در سرطان ریه سلول‌کوچک پس از شیمی‌درمانی پایه پلاتین
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۱ منبعنمایش همه منابع، ۴ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷Tarlatamab in Small-Cell Lung Cancer after Platinum-Based Chemotherapy
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/small-cell-lung-cancer/