پاپ اسمیر آزمایشی ساده است که در آن چند سلول از دهانه رحم برداشته و زیر میکروسکوپ برای تغییرات پیش‌سرطانی بررسی می‌شود؛ آزمایش HPV روی همین نوع نمونه، ویروسی را پیدا می‌کند که این تغییرات را ایجاد می‌کند [۹]. سازمان جهانی بهداشت آزمایش HPV را از ۳۰ سالگی هر ۵ تا ۱۰ سال توصیه می‌کند [۱، ۲]؛ رهنمودهای آمریکا آزمایش HPV هر ۵ سال یا پاپ اسمیر به‌تنهایی هر ۳ سال را، از ۲۱ یا ۲۵ تا ۶۵ سالگی، توصیه می‌کنند [۳، ۴]. اگر آزمایش‌های قبلی منظم و منفی بوده‌اند، معمولاً حدود ۶۵ سالگی می‌توان آزمایش را قطع کرد [۳، ۵].
نکات کلیدی
- هدف، پیدا کردن پیش‌سرطان است، سال‌ها پیش از آنکه سرطان شود؛ درمان پیش‌سرطان کاری ساده و مؤثر است [۱].
- آزمایش HPV دقیق‌تر است: در چهار مطالعه بزرگ اروپایی روی بیش از ۱۷۰ هزار زن، آزمایش HPV بهتر از پاپ اسمیر از سرطان دهانه رحم محافظت کرد [۶].
- هر چند وقت؟ آزمایش HPV هر ۵ سال (سازمان جهانی بهداشت: هر ۵ تا ۱۰ سال)؛ پاپ اسمیر به‌تنهایی هر ۳ سال [۲، ۳، ۴].
- نمونه را خود زن هم می‌تواند بگیرد: برای آزمایش HPV، نمونه‌ای که خود زن از واژن برمی‌دارد تقریباً به اندازه نمونه پزشک قابل‌اعتماد است [۱، ۷].
- واکسن HPV زده‌اید؟ باز هم آزمایش منظم لازم است [۳، ۹].
پاپ اسمیر چیست؟ فرق آن با آزمایش HPV
دهانه رحم بخش پایینی و باریک رحم است که به واژن باز می‌شود. سرطان دهانه رحم از تغییراتی شروع می‌شود که ویروس HPV در سلول‌های آن ایجاد می‌کند، و این تغییرات معمولاً ۱۵ تا ۲۰ سال طول می‌کشد تا سرطان شوند [۱]. غربالگری یعنی آزمایش زنانی که هیچ علامتی ندارند، تا این تغییرات زود پیدا و درمان شوند [۱].
- پاپ اسمیر (آزمایش سلول‌های دهانه رحم): سلول‌ها زیر میکروسکوپ بررسی می‌شوند تا تغییراتی پیدا شود که HPV ایجاد کرده و اگر درمان نشوند، ممکن است سرطان شوند [۹].
- آزمایش HPV: نمونه برای انواع پرخطر ویروس HPV بررسی می‌شود [۹]. اگر ویروس نباشد، خطر سرطان در سال‌های بعد بسیار کم است؛ برای همین فاصله آزمایش‌ها طولانی‌تر است [۶].
- آزمایش همزمان: هر دو آزمایش با هم انجام می‌شوند [۳].
نمونه هر دو آزمایش به یک شکل گرفته می‌شود [۹]. درباره خودِ ویروس بیشتر بخوانید: HPV چیست؟ آیا خطرناک است و خوب می‌شود؟
پاپ اسمیر از چه سنی و هر چند سال یک‌بار؟
| سن یا گروه | توصیه |
|---|---|
| زیر ۲۱ سال | آزمایش لازم نیست؛ سرطان دهانه رحم در این سن نادر است [۳] |
| ۲۱ تا ۲۹ سال | رهنمودها فرق دارند: پاپ اسمیر هر ۳ سال از ۲۱ سالگی [۳]، یا آزمایش HPV هر ۵ سال از ۲۵ سالگی [۴]؛ سازمان جهانی بهداشت شروع از ۳۰ سالگی را توصیه می‌کند [۲] |
| ۳۰ تا ۶۵ سال | آزمایش HPV هر ۵ سال، روش ترجیحی [۴]؛ یا آزمایش همزمان HPV و پاپ اسمیر هر ۵ سال، یا پاپ اسمیر به‌تنهایی هر ۳ سال [۳]؛ سازمان جهانی بهداشت: آزمایش HPV هر ۵ تا ۱۰ سال [۲] |
| بعد از ۶۵ سال | اگر آزمایش‌های قبلی منظم و منفی بوده و سابقه پیش‌سرطان ندارید، آزمایش قطع می‌شود [۳، ۵]؛ سازمان جهانی بهداشت: بعد از ۵۰ سالگی، پس از دو آزمایش منفی پشت سر هم [۲] |
| زنان مبتلا به HIV | از ۲۵ سالگی، آزمایش HPV هر ۳ تا ۵ سال [۲] |
اگر قبلاً جواب غیرطبیعی یا پیش‌سرطان داشته‌اید یا دستگاه ایمنی‌تان ضعیف است، برنامه شما فرق می‌کند و پزشک آن را تعیین می‌کند [۴، ۵].
پاپ اسمیر بهتر است یا آزمایش HPV؟
آزمایش HPV دقیق‌تر است. در چهار مطالعه بزرگ در سوئد، هلند، انگلستان و ایتالیا روی بیش از ۱۷۰ هزار زن، کسانی که با آزمایش HPV غربالگری شدند کمتر از کسانی که با پاپ اسمیر غربالگری شدند به سرطان دهانه رحم مبتلا شدند [۶]. در زنانی که جواب اولین آزمایش‌شان منفی بود، ابتلا به سرطان تا ۵ سال و نیم بعد در گروه آزمایش HPV حدود یک‌چهارم گروه پاپ اسمیر بود [۶]. به همین دلیل، با آزمایش HPV می‌توان فاصله آزمایش‌ها را دست‌کم ۵ سال گذاشت [۶].
سازمان جهانی بهداشت آزمایش HPV را روش اصلی غربالگری می‌داند [۲]. پاپ اسمیر منظم هر ۳ سال هم روش قابل‌قبولی است؛ مهم‌ترین نکته این است که یکی از آن‌ها را منظم انجام دهید [۲، ۳].
پاپ اسمیر درد دارد؟ چطور انجام می‌شود؟
- ۱
- ۲
هنگام آزمایش
روی تخت معاینه به پشت دراز می‌کشید و زانوها را خم می‌کنید. پزشک یا ماما با وسیله‌ای به نام اسپکولوم، آرام واژن را باز می‌کند تا دهانه رحم دیده شود و با یک برس نرم یا کاردک کوچک، کمی سلول برمی‌دارد. کل کار چند دقیقه طول می‌کشد [۹].
- ۳
درد دارد؟
درد آن برای بیشتر زنان کم است. در یک مطالعه، درد گذاشتن اسپکولوم برای بیشتر زنان کم بود و کمی ژل لغزنده آن را کمتر هم کرد، بی‌آنکه نمونه پاپ اسمیر خراب شود [۱۰]. اگر نگرانید یا درد داشتید، به پزشک بگویید.
- ۴
بعد از آزمایش
جواب معمولاً ظرف ۱ تا ۳ هفته از آزمایشگاه می‌آید [۹].
می‌توانم نمونه آزمایش HPV را خودم بگیرم؟
بله، اگر این روش در برنامه آزمایش محل شما ارائه می‌شود. در این روش خود زن با یک وسیله کوچک، نمونه‌ای از داخل واژن برمی‌دارد [۵]. سازمان جهانی بهداشت نمونه‌ای را که خود زن برمی‌دارد، به اندازه نمونه پزشک قابل‌اعتماد می‌داند [۱، ۲]. در مروری بر ده‌ها مطالعه، با روش آزمایشگاهی مناسب، نمونه خود زن تقریباً به اندازه نمونه پزشک پیش‌سرطان را پیدا کرد؛ فرستادن کیت به خانه هم زنانی را که کمتر آزمایش می‌دادند، بیشتر به آزمایش کشاند [۷].
چند نکته [۵]:
- این روش برای آزمایش HPV است، نه پاپ اسمیر.
- اگر جواب منفی بود، آزمایش بعدی ۳ سال بعد است، نه ۵ سال.
- اگر جواب مثبت بود، بیشتر وقت‌ها باید برای معاینه و آزمایش‌های بیشتر پیش پزشک بروید.
- برای برخی زنان پرخطر، هنوز نمونه‌ای که پزشک می‌گیرد توصیه می‌شود.
تا چه سنی پاپ اسمیر لازم است؟ اگر رحمم را برداشته‌ام چه؟
آزمایش را می‌توان حدود ۶۵ سالگی قطع کرد، به شرط آنکه آزمایش‌های قبلی منظم و منفی بوده باشند [۳، ۵]. در به‌روزرسانی تازه انجمن سرطان آمریکا، شرط قطع آزمایش این است که آزمایش HPV در ۶۰ و ۶۵ سالگی منفی باشد؛ چون سرطان دهانه رحم در زنان بالای ۶۵ سال کم نیست [۵]. سازمان جهانی بهداشت قطع آزمایش را بعد از ۵۰ سالگی و پس از دو آزمایش منفی پشت سر هم پیشنهاد می‌کند [۲].
اگر هرگز آزمایش نداده‌اید یا آزمایش‌هایتان منظم نبوده، بعد از ۶۵ سالگی هم آزمایش لازم است؛ با پزشک صحبت کنید [۳، ۵].
بعد از برداشتن رحم: اگر رحم و دهانه رحم به دلیلی غیر از سرطان یا پیش‌سرطان برداشته شده، آزمایش لازم نیست [۳، ۹]. اگر علت جراحی سرطان یا پیش‌سرطان بوده، یا دهانه رحم باقی مانده است، از پزشک بپرسید [۳، ۹].
جواب پاپ اسمیر: طبیعی یا غیرطبیعی؟
جواب طبیعی (منفی) یعنی تغییر سلولی یا ویروس پرخطری پیدا نشد. آزمایش بعدی را در فاصله معمول انجام دهید: ۵ سال بعد برای آزمایش HPV یا آزمایش همزمان، و ۳ سال بعد برای پاپ اسمیر به‌تنهایی یا نمونه‌ای که خودتان گرفته‌اید [۳، ۴، ۵].
جواب غیرطبیعی در پاپ اسمیر یعنی تغییراتی در سلول‌های دهانه رحم پیدا شده است [۸]؛ HPV مثبت یعنی یکی از انواع پرخطر ویروس پیدا شده است [۹]. بیشتر کسانی که جواب غیرطبیعی می‌گیرند سرطان ندارند؛ بیشترشان عفونت HPV یا تغییرات اولیه‌ای دارند که فقط باید پیگیری شوند [۱۱]. معنی هر جواب (مثل ASCUS، LSIL یا HSIL) و قدم بعدی را در پاپ اسمیر غیرطبیعی یا HPV مثبت بخوانید.
علامت دارم؛ منتظر نوبت آزمایش بمانم؟
پاپ اسمیر و آزمایش HPV برای زنانی است که هیچ علامتی ندارند. اگر این علائم را دارید، منتظر نوبت آزمایش نمانید و زود به پزشک مراجعه کنید [۱]:
- خونریزی غیرعادی: بین دو قاعدگی، بعد از یائسگی یا بعد از رابطه جنسی
- ترشح بیشتر یا بدبو از واژن
- درد پایدار در کمر، پاها یا لگن
بیشتر وقت‌ها علت این علائم سرطان نیست، اما باید معاینه شوید. بیشتر بخوانید: علائم سرطان دهانه رحم چیست؟
پرسش‌های متداول
واکسن HPV زده‌ام؛ باز هم پاپ اسمیر لازم است؟
در دوران قاعدگی می‌شود پاپ اسمیر داد؟
بله. اگر روز آزمایش قاعده هستید، نگران نباشید؛ هم پاپ اسمیر و هم آزمایش HPV را می‌شود انجام داد [۸].
پاپ اسمیر سرطان رحم یا تخمدان را هم پیدا می‌کند؟
پاپ اسمیر و آزمایش HPV برای پیدا کردن تغییرات دهانه رحم ساخته شده‌اند [۹]. اگر علائمی مثل خونریزی بعد از یائسگی دارید، منتظر این آزمایش نمانید و به پزشک مراجعه کنید [۱]. علائم سرطان رحم را در علائم سرطان رحم (آندومتر) ببینید.
پاپ اسمیرم طبیعی است ولی HPV مثبت است؛ یعنی چه؟
یعنی ویروس پرخطر پیدا شده ولی سلول‌ها هنوز تغییر قابل‌دیدنی نکرده‌اند [۹]. این جواب پیگیری لازم دارد و پزشک قدم بعدی را بر اساس جواب‌های فعلی و قبلی شما تعیین می‌کند [۱۱]. توضیح کامل را در پاپ اسمیر غیرطبیعی یا HPV مثبت بخوانید.
اگر آزمایش HPV من منفی است، چرا ۵ سال صبر کنیم؟
چون HPV منفی یعنی خطر سرطان در سال‌های بعد بسیار کم است. در مطالعه‌های بزرگ اروپایی، زنانی که آزمایش HPV منفی داشتند تا ۵ سال و نیم بعد بسیار کمتر از زنانی که پاپ اسمیر منفی داشتند سرطان گرفتند [۶]. سازمان جهانی بهداشت بر اساس بررسی‌هایش می‌گوید آزمایش HPV هر ۵ تا ۱۰ سال، فایده بیشتر و آسیب کمتری از آزمایش‌های پرتکرارتر دارد [۲]؛ آزمایش زودتر از موعد ممکن است تغییراتی را پیدا کند که خودبه‌خود از بین می‌رفتند و به آزمایش‌ها و درمان‌های غیرضروری برسد [۹].
مقایسه رهنمودها (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
| سازمان جهانی بهداشت (۲۰۲۱) [۲] | USPSTF (۲۰۱۸) [۳] | انجمن سرطان آمریکا (۲۰۲۰ و به‌روزرسانی ۲۰۲۶) [۴، ۵] | |
|---|---|---|---|
| سن شروع | ۳۰ سالگی (توصیه قوی)؛ زنان مبتلا به HIV ۲۵ سالگی | ۲۱ سالگی؛ زیر ۲۱ سال: علیه غربالگری (درجه D) | ۲۵ سالگی |
| آزمون و فاصله | HPV DNA به‌عنوان آزمون اولیه به‌جای VIA یا سیتولوژی (توصیه قوی)، هر ۵ تا ۱۰ سال؛ HIV: هر ۳ تا ۵ سال؛ در برنامه‌هایی که هنوز به HPV منتقل نشده‌اند، VIA یا سیتولوژی هر ۳ سال | ۲۱ تا ۲۹ سال: سیتولوژی هر ۳ سال؛ ۳۰ تا ۶۵ سال: سیتولوژی هر ۳ سال، hrHPV به‌تنهایی هر ۵ سال یا هم‌آزمایی هر ۵ سال (درجه A) | ۲۵ تا ۶۵ سال: HPV اولیه هر ۵ سال (ترجیحی)؛ هم‌آزمایی هر ۵ سال یا سیتولوژی هر ۳ سال قابل‌قبول و گذرا |
| نمونه خودگرفته | نمونه پزشک یا خودگرفته (توصیه مشروط) | در توصیه ۲۰۱۸ مطرح نشده است | قابل‌قبول در ۲۵ تا ۶۵ سال، فقط با ترکیب وسیله و آزمون تأییدشده FDA؛ تکرار ۳ ساله پس از نتیجه منفی؛ در برخی افراد پرخطر نمونه پزشک |
| توقف | پس از ۵۰ سالگی، بعد از دو نتیجه منفی متوالی در فواصل توصیه‌شده (توصیه مشروط) | بالای ۶۵ سال با غربالگری کافی قبلی: ۳ سیتولوژی منفی متوالی یا ۲ هم‌آزمایی منفی متوالی در ۱۰ سال پیش از توقف، آخرین در ۵ سال اخیر (درجه D: علیه ادامه غربالگری) | ۲۰۲۰: بدون CIN2+ در ۲۵ سال اخیر و غربالگری منفی کافی در ۱۰ سال اخیر؛ ۲۰۲۶: HPV اولیه منفی در ۶۰ و ۶۵ سالگی (آخرین آزمون نه زودتر از ۶۵ سالگی)، یا در نبود آن ۳ سیتولوژی منفی متوالی با آخرین در ۶۵ سالگی |
| هیسترکتومی | — | علیه غربالگری پس از هیسترکتومی همراه برداشتن سرویکس، بدون سابقه CIN2/3 یا سرطان (درجه D) | — |
| پیگیری نتیجه مثبت | HPV مثبت و تریاژ منفی: تکرار HPV در ۲۴ ماه؛ پس از درمان CIN2/3 یا AIS: آزمون HPV در ۱۲ ماه | — | طبق رهنمود خطرمحور ASCCP ۲۰۱۹ |
Ronco ۲۰۱۴ (پیگیری چهار کارآزمایی Swedescreen، POBASCAM، ARTISTIC و NTCC؛ ۱۷۶٬۴۶۴ زن ۲۰ تا ۶۴ ساله، پیگیری میانه ۶٫۵ سال، ۱۰۷ سرطان مهاجم): نسبت بروز سرطان مهاجم در غربالگری مبتنی بر HPV در برابر سیتولوژی ۰٫۶۰ (۰٫۴۰ تا ۰٫۸۹)؛ در ۲٫۵ سال اول ۰٫۷۹ (۰٫۴۶ تا ۱٫۳۶) و پس از آن ۰٫۴۵ (۰٫۲۵ تا ۰٫۸۱)؛ پس از آزمون اولیه منفی ۰٫۳۰ (۰٫۱۵ تا ۰٫۶۰) با بروز تجمعی ۸٫۷ در برابر ۳۶٫۰ در ۱۰۰ هزار در ۵٫۵ سال؛ آدنوکارسینوم ۰٫۳۱ (۰٫۱۴ تا ۰٫۶۹) [۶]. Arbyn ۲۰۱۸ (۵۶ مطالعه دقت و ۲۵ کارآزمایی مشارکت): حساسیت نسبی نمونه خودگرفته به نمونه پزشک برای CIN2+ با آزمون‌های مبتنی بر PCR ۰٫۹۹ (۰٫۹۷ تا ۱٫۰۲) و با آزمون‌های تقویت سیگنال ۰٫۸۵ (۰٫۸۰ تا ۰٫۸۹)؛ ویژگی ۲٪ یا ۴٪ کمتر؛ ارسال کیت به منزل مشارکت را نسبت به دعوت‌نامه ۲٫۳۳ برابر کرد (۱٫۸۶ تا ۲٫۹۱) [۷].
انواع سرطان مرتبط
پرسش‌های مرتبط
منابع علمی
۱۱ منبعنمایش همه منابع، ۵ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰Effect of lubricating gel on patient comfort during vaginal speculum examination: a randomized controlled trial
- ۱۱
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/pap-smear/