شایعترین علائم هشدار سرطان در زنان اینهاست: توده یا تغییر تازه در سینه، خونریزی غیرعادی از واژن (بین قاعدگیها، بعد از نزدیکی یا بعد از یائسگی)، نفخ، بزرگ شدن شکم یا درد لگن که تقریباً هر روز هست، خون در مدفوع یا تغییر ماندگار اجابت مزاج، سرفهای که خوب نمیشود، و کاهش وزن یا خستگی بیدلیل [۱، ۳، ۴، ۱۳]. بیشتر این علائم علت سادهتری دارند؛ اما اگر علامتی برایتان تازه است و بیش از ۲ هفته مانده، به پزشک مراجعه کنید و خونریزی بعد از یائسگی را همیشه زود نشان دهید [۱، ۳]. سرطان اغلب در آغاز درد ندارد؛ پس منتظر درد نمانید [۱].
نکات کلیدی
- سرطان سینه شایعترین سرطان زنان در جهان است: از هر ۴ سرطانی که در زنان پیدا میشود، تقریباً ۱ مورد سرطان سینه است. پس از آن سرطانهای ریه، روده بزرگ، تیروئید و دهانه رحم قرار دارند [۲].
- هر خونریزی یا لکهبینی بعد از یائسگی باید بررسی شود: از هر ۱۰ زن مبتلا به سرطان رحم، حدود ۹ نفر این علامت را داشتهاند؛ ولی از هر ۱۰ زنی که این خونریزی را دارند، فقط حدود ۱ نفر سرطان دارد [۶].
- نفخ یا بزرگ شدن شکم که تازه شروع شده و بیش از ۱۲ بار در ماه پیش میآید، بهویژه بعد از ۵۰ سالگی، ارزش بررسی دارد [۴].
- نداشتن درد دلیل بیخطر بودن نیست؛ سرطان اغلب در آغاز درد ندارد [۱].
- آزمایشهای غربالگری (ماموگرافی، آزمایش HPV یا پاپ اسمیر و آزمایش مدفوع) بعضی سرطانها را پیش از هر علامتی پیدا میکنند [۹، ۱۰، ۱۱].
علائم سرطان در زنان در یک نگاه
| علامت | ممکن است نشانه کدام سرطان باشد | چه باید کرد |
|---|---|---|
| توده یا سفتی تازه در سینه یا زیر بغل، با درد یا بدون درد | سرطان سینه [۱، ۴] | به پزشک مراجعه کنید؛ منتظر نمانید که خودش برود |
| فرورفتن تازه نوک سینه، ترشح از یک نوک سینه، یا قرمزی، پوسته شدن و فرورفتگی پوست سینه | سرطان سینه [۱، ۴] | به پزشک مراجعه کنید |
| خونریزی بین قاعدگیها، بعد از نزدیکی، یا قاعدگی خیلی سنگینتر و طولانیتر از همیشه | سرطان دهانه رحم یا رحم [۳، ۱۳] | زود به پزشک مراجعه کنید [۳] |
| هر خونریزی یا لکهبینی بعد از یائسگی، حتی یک بار | سرطان رحم (آندومتر) [۳، ۶] | زود به پزشک مراجعه کنید [۳، ۴] |
| ترشح غیرعادی از واژن (آبکی، خونی یا بدبو) | سرطان دهانه رحم یا رحم [۳، ۱۳] | اگر برایتان تازه و غیرعادی است، مراجعه کنید |
| نفخ یا بزرگ شدن شکم، زود سیر شدن، درد شکم یا لگن، یا نیاز فوری و مکرر به ادرار، تقریباً هر روز | سرطان تخمدان [۳، ۴] | اگر بیش از ۱۲ بار در ماه پیش میآید، مراجعه کنید؛ معمولاً آزمایش خون CA-125 و سونوگرافی لازم است [۴] |
| خارش، سوزش، زخم، توده یا تغییر رنگ پوست ناحیه تناسلی بیرونی | سرطان فرج (ولو) [۳، ۴] | اگر خوب نمیشود، مراجعه کنید |
| خون در مدفوع، اسهال یا یبوست تازه که چند هفته مانده، یا کمخونی فقر آهن | سرطان روده بزرگ [۱، ۴] | مراجعه کنید؛ معمولاً آزمایش مدفوع یا کولونوسکوپی لازم است [۴] |
| سرفهای که خوب نمیشود، خلط خونی، تنگی نفس یا درد قفسه سینه | سرطان ریه [۱، ۴] | مراجعه کنید؛ خلط خونی بعد از ۴۰ سالگی را زود نشان دهید [۴] |
| توده بیدلیل جلوی گردن | سرطان تیروئید [۴] | مراجعه کنید |
| خستگی شدید و ماندگار، رنگپریدگی، تب یا عفونت پشت سر هم، کبودی یا خونریزی بیدلیل | سرطان خون (لوسمی) [۴] | آزمایش شمارش کامل خون (CBC) [۴] |
| خال تازه یا خالی که اندازه، شکل یا رنگش تغییر کرده، یا زخمی که خوب نمیشود | سرطان پوست [۱، ۴] | مراجعه کنید |
| کاهش وزن یا کم شدن اشتها بیدلیل، یا غده و توده در گردن، زیر بغل یا کشاله ران | چند نوع سرطان [۱، ۴] | مراجعه کنید تا علت پیدا شود |
این جدول جایگزین معاینه پزشک نیست؛ بیشتر این علائم در اغلب افراد علت دیگری مثل عفونت یا تومور خوشخیم دارند [۱].
تغییرات سینه: کی نگرانکننده است؟
شایعترین علامت سرطان سینه توده یا سفتی تازه در سینه یا زیر بغل است. تغییرات نوک سینه (فرورفتن تازه یا ترشح) و تغییرات پوست سینه (قرمزی، پوسته شدن یا فرورفتگی) هم از علائماند [۱].
بیشتر تودههای سینه سرطان نیستند. در مطالعهای بزرگ در بریتانیا، از هر ۲۰ زن ۴۰ تا ۴۹ ساله که با توده سینه پیش پزشک رفتند، حدود ۱ نفر سرطان داشت؛ این نسبت با بالا رفتن سن بیشتر میشد و بعد از ۷۰ سالگی به حدود نیمی از آنها میرسید [۷]. علائم دیگر غیر از توده، مثل درد سینه بهتنهایی، کمتر نشانه سرطان بودند [۷]. با این حال هر توده تازه را، حتی اگر درد ندارد، به پزشک نشان دهید [۴].
بیشتر بخوانید: علائم سرطان سینه، توده در سینهام پیدا کردهام؛ چه کنم؟ و آیا سرطان سینه درد دارد؟
خونریزی غیرعادی از واژن
خونریزی یا ترشح غیرعادی از واژن، علامت مشترک همه سرطانهای زنانه بهجز سرطان فرج است [۳]. خونریزی وقتی غیرعادی است که [۳، ۱۳]:
- بین دو قاعدگی یا بعد از نزدیکی رخ دهد
- خیلی سنگینتر یا طولانیتر از همیشه باشد
- بعد از یائسگی رخ دهد، حتی به اندازه یک لکه
اگر چنین خونریزیای دارید، زود به پزشک مراجعه کنید [۳]. از هر ۱۰ زن مبتلا به سرطان رحم، حدود ۹ نفر خونریزی بعد از یائسگی دارند؛ برای همین بررسی این خونریزی فرصت خوبی برای پیدا کردن زودهنگام این سرطان است [۶]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان رحم و علائم سرطان دهانه رحم.
نفخ مداوم شکم؛ ممکن است سرطان تخمدان باشد؟
نفخ بیشتر وقتها علتی غیر از سرطان دارد [۱، ۳]. اما در سرطان تخمدان، علائم معمولاً تازهاند و تقریباً هر روز تکرار میشوند [۴]:
- نفخ ماندگار یا بزرگ شدن دور شکم
- زود سیر شدن یا کم شدن اشتها
- درد شکم یا لگن
- نیاز فوری یا مکرر به ادرار
اگر این علائم بیش از ۱۲ بار در ماه پیش میآیند، بهویژه اگر ۵۰ سال یا بیشتر دارید، به پزشک مراجعه کنید [۴]. علائمی شبیه روده تحریکپذیر که برای اولین بار بعد از ۵۰ سالگی شروع شده هم باید از نظر سرطان تخمدان بررسی شود [۴].
در مطالعهای در انگلستان، بیش از ۸ نفر از هر ۱۰ زن مبتلا به سرطان تخمدان، دستکم یکی از علائمی مثل بزرگ شدن شکم، نفخ، درد شکم، کم شدن اشتها یا تکرر ادرار را پیش از تشخیص به پزشک خود گفته بودند؛ گاهی چند ماه زودتر [۵]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان تخمدان.
علائم سرطان روده در زنان
سرطان روده بزرگ سومین سرطان شایع زنان در جهان است [۲]؛ رهنمودها برای زنان و مردان همین علائم را فهرست میکنند [۱، ۴]:
- خون در مدفوع
- تغییر اجابت مزاج که چند هفته مانده: اسهال، یبوست یا هر دو
- درد شکم همراه کاهش وزن بیدلیل
- کمخونی فقر آهن
اگر کمخونی فقر آهن دارید و علتش روشن نیست، از پزشک بپرسید آیا آزمایش مدفوع یا کولونوسکوپی لازم است؛ رهنمود ملی انگلستان برای بزرگسالانی که کمخونی فقر آهن دارند، آزمایش مدفوع را توصیه میکند [۴]. غربالگری روده برای افراد با خطر معمولی از ۴۵ سالگی شروع میشود [۱۱]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان روده بزرگ و سرطان روده در جوانان.
علائم اولیه سرطان ریه در زنان
سرطان ریه دومین سرطان شایع زنان در جهان است [۲]. رهنمودها برای زنان و مردان همین علائم را فهرست میکنند [۴]: سرفهای که خوب نمیشود یا بدتر میشود، خلط خونی، تنگی نفس، درد قفسه سینه، خستگی، و کم شدن وزن یا اشتها.
سرطان ریه در کسانی که هرگز سیگار نکشیدهاند، بیشتر در زنان دیده میشود [۸]؛ پس سیگاری نبودن دلیل نادیده گرفتن سرفهای که هفتهها مانده نیست. اگر ۴۰ سال یا بیشتر دارید، رهنمود ملی انگلستان توصیه میکند: با خلط خونی، ارجاع سریع برای بررسی سرطان ریه؛ با دو علامت از این فهرست، یا حتی یک علامت اگر سیگار کشیدهاید، عکس فوری قفسه سینه [۴]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان ریه.
علائم سرطان خون در زنان
رهنمودها برای سرطان خون (لوسمی) در زنان و مردان همین علائم را فهرست میکنند [۴]: رنگپریدگی، خستگی ماندگار، تب بیدلیل، عفونتهای پشت سر هم، کبودی یا خونریزی بیدلیل، نقطههای ریز قرمز زیر پوست و غدههای لنفاوی بزرگ در چند جای بدن. سادهترین قدم اول یک آزمایش شمارش کامل خون (CBC) است [۴]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان خون و علائم لنفوم.
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
بیشتر این علائم علت سادهای دارند، اما در این موارد منتظر نمانید و در چند روز آینده به پزشک مراجعه کنید:
- هر خونریزی یا لکهبینی بعد از یائسگی، حتی یک بار [۳، ۴]
- خونریزی بعد از نزدیکی یا بین قاعدگیها [۳، ۱۳]
- توده تازه در سینه یا زیر بغل، فرورفتن تازه نوک سینه یا ترشح از یک نوک سینه [۴]
- نفخ، بزرگ شدن شکم، درد لگن یا زود سیر شدن که تقریباً هر روز هست [۴]
- خون در مدفوع، یا اسهال و یبوستی که چند هفته مانده [۱، ۴]
- خلط خونی، یا سرفهای که چند هفته مانده [۱، ۴]
- کاهش وزن بیدلیل [۴]
هر علامت دیگری که برایتان تازه و غیرعادی است و بیش از ۲ هفته مانده هم باید بررسی شود [۳].
خونریزی شدید از واژن یا مقعد، سرفه با خون زیاد، تنگی نفس ناگهانی یا درد شدید و ناگهانی شکم نیاز به مراجعه فوری دارد؛ با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
غربالگری سرطان در زنان بر اساس سن
| سن | آزمایش | هر چند وقت |
|---|---|---|
| ۲۱ تا ۲۹ سال | پاپ اسمیر (سرطان دهانه رحم) | هر ۳ سال [۱۰] |
| ۳۰ تا ۶۵ سال | آزمایش HPV بهتنهایی یا همراه پاپ اسمیر؛ یا پاپ اسمیر بهتنهایی (سرطان دهانه رحم) | آزمایش HPV هر ۵ سال؛ پاپ اسمیر بهتنهایی هر ۳ سال [۱۰] |
| ۴۰ تا ۷۴ سال | ماموگرافی (سرطان سینه) | هر ۲ سال [۹] |
| ۴۵ تا ۷۵ سال | آزمایش مدفوع (FIT) یا کولونوسکوپی (سرطان روده بزرگ) | آزمایش مدفوع هر سال؛ کولونوسکوپی هر ۱۰ سال [۱۱] |
| ۵۰ تا ۸۰ سال، با سابقه سیگار زیاد | سیتیاسکن کمدوز قفسه سینه (سرطان ریه) | هر سال [۱۲] |
سابقه سیگار زیاد یعنی دستکم ۲۰ پاکتسال (مثلاً روزی یک پاکت به مدت ۲۰ سال)، و اینکه هنوز سیگار میکشید یا کمتر از ۱۵ سال پیش ترک کردهاید [۱۲]. اگر سابقه خانوادگی سرطان یا جهش ارثی دارید، برنامه شما ممکن است زودتر شروع شود.
برای برنامه شخصی خودتان از ابزار غربالگری کمک بگیرید. بیشتر بخوانید: ماموگرافی را از چه سنی باید انجام داد؟، کولونوسکوپی از چه سنی لازم است؟، پاپ اسمیر هر چند سال یکبار؟ و واکسن HPV.
پرسشهای متداول
اولین علائم سرطان در زنان چیست؟
بسیاری از سرطانها در آغاز هیچ علامتی ندارند؛ برای همین غربالگری مهم است [۹، ۱۰، ۱۱]. علائمی که زنان بیش از همه باید به آنها توجه کنند: توده تازه در سینه، خونریزی غیرعادی از واژن، نفخ یا درد شکم که هر روز تکرار میشود و خون در مدفوع یا تغییر اجابت مزاج [۱، ۳، ۴]. هر علامتی را که تازه است و بیش از ۲ هفته مانده به پزشک بگویید [۳]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان چیست؟
علائم سرطان خون در زنان با مردان فرق دارد؟
نفخ و درد زیر شکم دارم؛ یعنی سرطان تخمدان دارم؟
بیشتر وقتها نه؛ این علائم ممکن است علتهای دیگری داشته باشند و تنها راه فهمیدن، معاینه پزشک است [۳]. اگر علائم تازهاند، تقریباً هر روز تکرار میشوند یا با زود سیر شدن و تکرر ادرار همراهاند، به پزشک مراجعه کنید؛ معمولاً معاینه، آزمایش خون CA-125 و سونوگرافی لازم است [۴]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان تخمدان و CA-125 بالا نشانه چیست؟
ترشح از نوک سینه نشانه سرطان است؟
بیشتر وقتها نه؛ در یک مطالعه بزرگ، علائم سینه غیر از توده کمتر نشانه سرطان بودند [۷]. اما ترشحی که فقط از یک نوک سینه است را به پزشک نشان دهید؛ رهنمود ملی انگلستان زنان ۵۰ سال و بالاتر را که ترشح، فرورفتن یا تغییر دیگری فقط در یک نوک سینه دارند، برای بررسی سرطان سینه ارجاع میدهد [۴].
قاعدگیام نامنظم شده؛ نشانه سرطان است؟
علائم سرطان در زنان بعد از یائسگی چیست؟
زیر ۳۰ سال هستم و در سینهام تودهای حس میکنم؛ باید به پزشک بروم؟
بله، توده را به پزشک نشان دهید. رهنمود ملی انگلستان برای زنان زیر ۳۰ سال با توده بیدلیل سینه، ارجاع غیرفوری به متخصص را پیشنهاد میکند و از ۳۰ سالگی به بعد، ارجاع سریع برای بررسی سرطان [۴]. بیشتر بخوانید: توده در سینهام پیدا کردهام؛ چه کنم؟
علائم سرطان در مردان چیست؟
بعضی علائم مثل خون در مدفوع، سرفه ماندگار، توده در هر جای بدن و کاهش وزن بیدلیل در زنان و مردان مشترک است [۱]. علائم ویژه مردان را در صفحه علائم سرطان در مردان ببینید.
معیارهای ارجاع و ارزش اخباری علائم در زنان (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
NICE NG12 (آخرین بهروزرسانی ۱۵ آوریل ۲۰۲۶). سینه: ارجاع در مسیر «مشکوک به سرطان» در ۳۰ سال و بالاتر با توده بیعلت سینه (با یا بدون درد)، یا ۵۰ سال و بالاتر با ترشح، رتراکشن یا تغییر نگرانکننده دیگر فقط در یک نوک سینه؛ زیر ۳۰ سال در نظر گرفتن ارجاع غیرفوری (توصیههای ۱٫۴٫۱ تا ۱٫۴٫۳). تخمدان: علائم پایدار یا مکرر (بهویژه بیش از ۱۲ بار در ماه و در ۵۰ سال و بالاتر) شامل اتساع شکم، سیری زودرس یا بیاشتهایی، درد لگن یا شکم و فوریت یا تکرر ادرار، و علائم تازه شبیه IBS در ۵۰ سال و بالاتر؛ در ۴۰ سال و بالاتر CA125 و سپس سونوگرافی فوری شکم و لگن بر اساس آستانههای سنی ۲۰۲۶ (۴۰ تا ۴۹ سال ≥۳۵، ۵۰ تا ۵۹ ≥۳۱، ۶۰ تا ۶۹ ≥۲۴، ۷۰ تا ۷۹ ≥۲۵ و ۸۰ سال و بالاتر ≥۳۱ واحد در میلیلیتر)؛ در ۳۹ سال و کمتر CA125 بهتنهایی ملاک تصمیم نیست و سونوگرافی فوری در نظر گرفته شود (۱٫۵٫۲ تا ۱٫۵٫۹). آندومتر: خونریزی پس از یائسگی بیعلت و غیرمرتبط با HRT در ۵۵ سال و بالاتر ارجاع در مسیر مشکوک به سرطان، و زیر ۵۵ سال در نظر گرفتن آن (۱٫۵٫۱۲ و ۱٫۵٫۱۴). دهانه رحم: ظاهر سرویکس به نفع سرطان در معاینه؛ فرج: توده، زخم یا خونریزی بیعلت (۱٫۵٫۱۶ و ۱٫۵٫۱۷). کولورکتال: FIT کمی در تغییر اجابت مزاج، کمخونی فقر آهن یا توده شکمی؛ ۴۰ سال و بالاتر با کاهش وزن و درد شکم؛ زیر ۵۰ سال با خونریزی رکتال همراه درد شکم یا کاهش وزن؛ ۵۰ سال و بالاتر با هر یک از خونریزی رکتال، درد شکم یا کاهش وزن؛ و ۶۰ سال و بالاتر با کمخونی حتی بدون فقر آهن؛ ارجاع با FIT ≥۱۰ میکروگرم هموگلوبین در هر گرم مدفوع (۱٫۳٫۱ و ۱٫۳٫۲). ریه: هموپتیزی بیعلت در ۴۰ سال و بالاتر ارجاع؛ CXR فوری در ۴۰ سال و بالاتر با دو علامت بیعلت، یا یک علامت در کسی که سابقه هرگونه مصرف سیگار دارد (سرفه، خستگی، تنگی نفس، درد قفسه سینه، کاهش وزن، بیاشتهایی) (۱٫۱٫۱ و ۱٫۱٫۲). لوسمی: در نظر گرفتن CBC بسیار فوری در رنگپریدگی، خستگی پایدار، تب یا عفونت پایدار یا مکرر بیعلت، لنفادنوپاتی ژنرالیزه، کبودی، خونریزی یا پتشی بیعلت و هپاتواسپلنومگالی (۱٫۱۰٫۱). کاهش وزن بیعلت بیش از ۵٪ در ۶ ماه در ۶۰ سال و بالاتر: بررسی فوری یا ارجاع (۱٫۱۳٫۲) [۴].
ارزش اخباری علائم در مراقبت اولیه. سینه (CPRD؛ ۳۹۹۴ بیمار ۴۰ سال و بالاتر و ۱۶٬۸۷۳ شاهد): OR توده سینه ۱۱۰، رتراکشن نوک سینه ۲۶، ترشح نوک سینه ۱۹ و درد سینه ۴٫۲؛ PPV توده از ۴٫۸٪ در ۴۰ تا ۴۹ سال تا ۴۸٪ در بالای ۷۰ سال، و کمتر وقتی درد سینه هم گزارش شده بود [۷]. تخمدان (۲۱۲ بیمار بالای ۴۰ سال و ۱۰۶۰ شاهد): PPV اتساع شکم ۲٫۵٪ (OR ۲۴۰)، خونریزی پس از یائسگی ۰٫۵٪، بیاشتهایی ۰٫۶٪، درد شکم ۰٫۳٪ و نفخ ۰٫۳٪؛ ۸۵٪ بیماران در برابر ۱۵٪ شاهدها دستکم یکی از هفت علامت را پیش از تشخیص گزارش کرده بودند و اتساع شکم، تکرر ادرار و درد شکم پس از حذف ۱۸۰ روز پیش از تشخیص هم مستقل باقی ماندند [۵]. آندومتر (متاآنالیز ۱۲۹ مطالعه، ۴۰٬۷۹۰ زن): شیوع خونریزی پس از یائسگی در سرطان آندومتر ۹۱٪ (۹۵٪ CI: ۸۷ تا ۹۳) و خطر سرطان آندومتر در خونریزی پس از یائسگی ۹٪ (۸ تا ۱۱)، بسته به مصرف هورموندرمانی ۷ تا ۱۲٪ [۶].
سرطان ریه در افراد هرگز سیگاری بیشتر در زنان و جمعیتهای آسیایی رخ میدهد و در ۲۰۲۳ پنجمین علت مرگ سرطانی در جهان برآورد شد [۸]؛ نبودن سابقه سیگار نباید ارزیابی علائم تنفسی پایدار را به تأخیر بیندازد.
شواهد علمی
شواهد علمی
۴ موردغربالگری سرطان سینه: بیانیه توصیهی نیروی کار خدمات پیشگیری ایالات متحده
غربالگری سرطان دهانه رحم: بیانیه توصیههای کارگروه خدمات پیشگیرانه ایالات متحده
غربالگری سرطان کولورکتال: بیانیه توصیه گروه ضربت خدمات پیشگیرانه ایالات متحده
غربالگری سرطان ریه: بیانیه توصیهنامه گروه ضربت خدمات پیشگیرانه ایالات متحده
انواع سرطان مرتبط
پرسشهای مرتبط
منابع علمی
۱۳ منبعنمایش همه منابع، ۴ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲Screening for Lung Cancer: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement
- ۱۳
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و بهروز: https://drdabiri.com/questions/symptoms-of-cancer-in-women/