خبر در یک نگاه
- داراکسوناسیب (daraxonrasib) یک قرص خوراکی است که شکل فعال پروتئین RAS را مهار می‌کند؛ پروتئینی که در بیش از ۹۰٪ سرطان‌های پانکراس جهش دارد [۱].
- در کارآزمایی فاز ۳ RASolute ۳۰۲ با ۵۰۰ بیمار، میانه بقای کلی با داراکسوناسیب ۱۳٫۲ ماه و با شیمی‌درمانی ۶٫۶ ماه بود (نسبت خطر ۰٫۴۰) [۱].
- عوارض درجه ۳ یا بالاتر با داراکسوناسیب کمتر از شیمی‌درمانی بود (۶۱٫۸٪ در برابر ۶۹٫۶٪) [۱].
- سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) در ۲۶ اوت ۲۰۲۶ این دارو را برای سرطان پانکراس متاستاتیکِ درمان‌شده تأیید کرد [۴].
چه چیزی گزارش شد؟
دهه‌ها بود که پروتئین RAS «هدف غیرقابل‌دارو» نامیده می‌شد. فعال‌شدن غیرطبیعی مسیر RAS محرک اصلی سرطان پانکراس است و جهش‌های این ژن در بیش از ۹۰٪ موارد دیده می‌شود [۱]. داراکسوناسیب (با نام قبلی RMC-6236) یک مهارکننده خوراکی «RAS(ON)» است که شکل فعالِ متصل به GTP پروتئین RAS را، چه جهش‌یافته و چه سالم، مهار می‌کند [۱، ۳].
در کارآزمایی بین‌المللی فاز ۳ RASolute ۳۰۲، ۵۰۰ بیمار مبتلا به سرطان پانکراس متاستاتیک که پیش‌تر درمان شده بودند، به‌طور تصادفی داراکسوناسیب (۲۴۸ نفر) یا شیمی‌درمانی به انتخاب پزشک (۲۵۲ نفر) دریافت کردند؛ ۹۱٫۸٪ بیماران جهش RAS G12 داشتند [۱]. میانه بقای کلی در گروه داراکسوناسیب ۱۳٫۲ ماه و در گروه شیمی‌درمانی ۶٫۶ ماه بود (نسبت خطر ۰٫۴۰؛ P<۰٫۰۰۱) و میانه بقای بدون پیشرفت ۷٫۳ در برابر ۳٫۵ ماه بود [۱]. نتایج در کل جمعیت مطالعه، از جمله بیمارانی که جهش RAS در آن‌ها شناسایی نشده بود، مشابه بود (بقای کلی ۱۳٫۲ در برابر ۶٫۷ ماه) [۱].
این نتایج پس از داده‌های امیدوارکننده فاز ۱ و ۲ به دست آمد که در آن، در ۲۶ بیمار با جهش RAS G12 که داراکسوناسیب را به‌عنوان درمان خط دوم با دوز ۳۰۰ میلی‌گرم دریافت کردند، پاسخ عینی در ۳۵٪ دیده شد [۲].
این یافته برای بیماران چه معنایی دارد؟
اگر شما یا عزیزتان به سرطان پانکراس متاستاتیک مبتلا هستید و بیماری پس از شیمی‌درمانی اول پیشرفت کرده است، این نخستین بار است که یک قرص هدفمند در مقایسه مستقیم با شیمی‌درمانی، طول عمر را به‌طور میانگین تقریباً دو برابر کرده است [۱]. این دارو در آمریکا تأیید شده است [۴]. درباره مناسب بودن آن برای شرایط خود (از جمله وضعیت عمومی بدن) با پزشک معالج مشورت کنید.
جزئیات کارآزمایی و رژیم درمانی (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
- پیامدهای اصلی دوگانه (بقای کلی و بقای بدون پیشرفت) در جمعیت RAS G12 سنجیده شد و نسبت خطر بقای کلی در کل جمعیت نیز ۰٫۴۰ بود؛ نسبت خطر بقای بدون پیشرفت در کل جمعیت ۰٫۴۹ بود [۱].
- عوارض شایع شامل بثورات پوستی، اسهال، تهوع و استوماتیت است [۲]؛ پنومونیت نیز گزارش شده است [۴].
- برچسب FDA محدود به جهش خاصی از RAS نیست و بیماران نامناسب برای شیمی‌درمانی چنددارویی را نیز در بر می‌گیرد؛ این برچسب گسترده‌تر از جمعیت کارآزمایی است و محل بحث است [۴، ۵].
- بیماران کارآزمایی وضعیت عملکردی خوبی داشتند و پیگیری هنوز محدود است؛ مقاومت اکتسابی، اغلب با فعال‌شدن دوباره مسیر RAS، چالش مهم بعدی است [۴].
دوز و برنامه داراکسوناسیب (برچسب FDA)
داراکسوناسیب تک‌دارویی
آدنوکارسینوم متاستاتیک پانکراس پس از دست‌کم یک درمان سیستمیک، یا بیماران غیرکاندید درمان چندداروییطول هر دوره: روزانه، پیوسته
آدنوکارسینوم متاستاتیک پانکراس پس از دست‌کم یک درمان سیستمیک، یا بیماران غیرکاندید درمان چنددارویی
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| داراکسوناسیب | ۳۰۰ میلی‌گرم (قرص‌های ۱۰۰ و ۱۵۰ میلی‌گرمی) | خوراکی، با یا بدون غذا؛ قرص کامل بلعیده شود | یک بار در روز، هر روز در یک ساعت |
پیشگیری پوستی از شروع درمان: کورتیکواستروئید موضعی روی صورت و قفسه سینه و کرم نرم‌کننده؛ محدودیت تماس با آفتاب و ضدآفتاب SPF ۳۰ یا بیشتر؛ آنتی‌بیوتیک خوراکی پیشگیرانه (مانند داکسی‌سایکلین یا مینوسایکلین) را در نظر بگیرید. دوز فراموش‌شده: بیش از ۴ ساعت گذشته باشد حذف شود؛ پس از استفراغ دوز اضافه مصرف نشود. سطوح دوز: ۳۰۰ ← ۲۰۰ ← ۱۵۰ میلی‌گرم؛ عدم تحمل ۱۵۰ میلی‌گرم: قطع. بثورات، استوماتیت یا اسهال درجه ۲: توقف تا درجه ۱ را در نظر بگیرید و ادامه با همان دوز یا سطح پایین‌تر؛ درجه ۳: توقف تا درجه ۱ و سطح پایین‌تر؛ درجه ۴: قطع دائم. ILD/پنومونیت درجه ۲: توقف تا درجه ۱ و در صورت مناسب بودن سطح پایین‌تر؛ تکرار درجه ۲ یا درجه ۳ تا ۴: قطع دائم. سوراخ‌شدگی گوارشی درجه ۴: قطع دائم. تداخل‌ها: مهارکننده قوی CYP3A همراه مهار P-gp و سیکلوسپورین: پرهیز. مهارکننده قوی CYP3A بدون مهار P-gp یا مهارکننده P-gp: ۱۵۰ میلی‌گرم؛ مهارکننده متوسط CYP3A با مهار P-gp: ۱۰۰ میلی‌گرم؛ بدون مهار P-gp: ۲۰۰ میلی‌گرم. القاکننده قوی (در صورت ناگزیر) یا متوسط CYP3A: ۴۰۰ میلی‌گرم. سوبستراهای P-gp با فاصله دست‌کم ۴ ساعت. پیشگیری از بارداری تا ۱ هفته پس از آخرین دوز [۷].
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
وضعیت تأیید، محدودیت‌ها و قدم بعدی
- تأیید: FDA در ۲۶ اوت ۲۰۲۶ داراکسوناسیب را برای بزرگسالان مبتلا به آدنوکارسینوم متاستاتیک پانکراس که حداقل یک درمان سیستمیک قبلی گرفته‌اند یا کاندید درمان چنددارویی نیستند، تأیید کرد [۴] (اطلاعیه FDA).
- کارآزمایی به‌صورت باز (open-label) انجام شد و زیرگروه‌های بدون جهش G12 کوچک بودند؛ تعمیم نتایج به همه بیماران باید با احتیاط انجام شود [۱، ۴].
- نقش این دارو در خط اول درمان و در ترکیب با شیمی‌درمانی هنوز در حال بررسی است [۴، ۶].
کارشناسان این نتایج را آغاز دوره درمان هدفمند RAS در سرطان پانکراس می‌دانند و هم‌زمان مهارکننده‌های اختصاصی جهش‌هایی مانند G12D نیز در حال ارزیابی‌اند [۶].
مطالعات اصلی
مطالعات کلیدی
۲ موردداراکسونراسیب یا شیمی‌درمانی در سرطان متاستاتیک پانکراسِ درمان‌شده
داراکسونراسیب در سرطان پیشرفته پانکراس دارای جهش RAS با سابقه درمان قبلی
منابع علمی
۷ منبعنمایش همه منابع، ۶ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲Daraxonrasib in Previously Treated Advanced RAS-Mutated Pancreatic Cancer
- ۳Concurrent inhibition of oncogenic and wild-type RAS-GTP for cancer therapy
- ۴
- ۵An imprecise label in the era of precision medicine: labelling and access for daraxonrasib, the first pan-RAS inhibitor approval
- ۶The KRAS targeting revolution in metastatic pancreatic cancer: insights from the landmark RASolute-302 trial and emerging allele-specific strategies at ASCO 2026
- ۷RASONQUE (daraxonrasib) tablets, for oral use: Prescribing Information
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
