راهنمای بیمار

جواب پاتولوژی را چطور بخوانیم؟ معنی اصطلاحات برگه پاتولوژی

بخش به بخش برگه پاتولوژی به زبان ساده: نوع و گرید تومور، اندازه، حاشیه (مارژین)، تهاجم به رگ و عصب، غدد لنفاوی، pTNM و آزمایش‌های IHC؛ همراه پرسش‌هایی برای پزشک

به‌روزرسانی: ۶ آبان ۱۴۰۵۸ دقیقه مطالعه۱۲ منبع علمی
نمایش برای:

نکات کلیدی

  • جواب پاتولوژی گزارش پزشک آسیب‌شناس (پاتولوژیست) از بررسی بافت زیر میکروسکوپ است؛ تشخیص قطعی سرطان، مرحله و برنامه درمان بر پایه آن تعیین می‌شود [۱].
  • «مثبت» در هر بخش برگه معنای جداگانه‌ای دارد: حاشیه یا غده لنفاوی مثبت یعنی آنجا سلول سرطانی دیده شده، اما گیرنده هورمونی مثبت یعنی هورمون‌درمانی احتمالاً به تومور کمک می‌کند [۱، ۹].
  • حاشیه آزاد یعنی در لبه بافت برداشته‌شده سلول سرطانی دیده نشده است؛ حاشیه درگیر خطر برگشت سرطان در همان محل را بیشتر می‌کند و ممکن است جراحی دوباره لازم شود [۱، ۵].
  • جواب پاتولوژی معمولاً تا ۱۰ روز بعد از نمونه‌برداری یا جراحی آماده می‌شود [۱].
  • برگه را همراه پزشکتان بخوانید؛ اگر بخواهید، می‌توانید با گرفتن لام‌ها و بلوک پارافینی، نظر پاتولوژیست دیگری را هم بپرسید [۱].

جواب پاتولوژی چیست؟

وقتی پزشک با نمونه‌برداری (بیوپسی) یا جراحی تکه‌ای از بافت را برمی‌دارد، آن را به آزمایشگاه پاتولوژی می‌فرستد. پزشک متخصص آسیب‌شناسی (پاتولوژیست) بافت را با چشم و زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند و نتیجه را در گزارشی می‌نویسد که به آن «جواب پاتولوژی» می‌گوییم [۱]. این گزارش تشخیص قطعی را می‌دهد و پزشک برای تعیین مرحله و انتخاب درمان از آن استفاده می‌کند [۱].

برگه پاتولوژی پر از واژه‌های تخصصی است و معمولاً به انگلیسی نوشته می‌شود؛ پس اگر همه چیز را نمی‌فهمید، نگران نشوید. این راهنما کمک می‌کند بدانید هر بخش چه می‌گوید؛ ولی معنی دقیق جواب شما را پزشکتان باید توضیح دهد. درباره خود نمونه‌برداری بخوانید: بیوپسی (نمونه‌برداری) چیست؟

جواب پاتولوژی مثبت یا منفی یعنی چه؟

نمایش جزئیاتبستن

در گفت‌وگوی روزمره، «جواب پاتولوژی مثبت» یعنی سلول سرطانی پیدا شده و «منفی» یعنی پیدا نشده. اما در خود برگه، مثبت و منفی در هر بخش معنای جداگانه‌ای دارند؛ پس «مثبت» همیشه خبر بد نیست و «منفی» همیشه خبر خوب نیست. معنی را در جمله کامل ببینید:

مثبت و منفی در بخش‌های مختلف برگه
آنچه در برگه می‌خوانیدمعنی به زبان ساده
Negative for malignancy یا Benign (منفی، خوش‌خیم)در این نمونه سرطان دیده نشده است؛ تومور خوش‌خیم به بافت اطراف حمله نمی‌کند و پخش نمی‌شود [۱، ۲]
Positive for malignancy یا Malignant (مثبت، بدخیم)سلول سرطانی دیده شده است [۱، ۲]
Margins negative یا clear (حاشیه آزاد)در لبه بافت برداشته‌شده سلول سرطانی نیست [۱]
Margin positive یا involved (حاشیه درگیر)سلول سرطانی تا لبه بافت رسیده است؛ خطر برگشت سرطان در همان محل بیشتر است [۱، ۵]
Lymph node positive (غده لنفاوی مثبت)در غده لنفاوی سلول سرطانی پیدا شده است [۱]
ER یا PR positive (گیرنده هورمونی مثبت)تومور گیرنده هورمون دارد و احتمالاً از هورمون‌درمانی سود می‌برد [۹]
HER2 positive (HER2 مثبت)تومور پروتئین HER2 زیادی دارد و داروهای ضد HER2 برای آن به کار می‌روند [۱۰]

برگه پاتولوژی بخش به بخش

نمایش جزئیاتبستن
  1. ۱

    مشخصات بیمار و نمونه

    نام شما، تاریخ و اینکه نمونه از کجای بدن و با چه روشی گرفته شده است، مثلاً «سینه راست، نمونه‌برداری با سوزن» [۱]. اول بررسی کنید نام و مشخصات درست باشد.

  2. ۲

    توصیف ظاهری (Gross description)

    آنچه پاتولوژیست با چشم دیده است: رنگ، وزن و اندازه نمونه، و اینکه چند غده لنفاوی همراه آن برداشته شده است [۱].

  3. ۳

    توصیف میکروسکوپی (Microscopic description)

    شکل سلول‌ها زیر میکروسکوپ، نوع آن‌ها و اینکه چقدر غیرعادی‌اند؛ گرید تومور هم معمولاً اینجا می‌آید [۱]. معنی گرید را در گرید سرطان چیست؟ بخوانید.

  4. ۴

    تشخیص (Diagnosis)

    مهم‌ترین بخش برگه: خلاصه پاتولوژیست از همه یافته‌ها، همراه اطلاعات بالینی شما [۱]. اگر وقت کم دارید، اول همین بخش را با پزشکتان مرور کنید.

  5. ۵

    توضیحات (Comment)

    پاتولوژیست اینجا جزئیات بیشتر را می‌نویسد و گاهی آزمایش‌های تکمیلی را پیشنهاد می‌کند [۱].

  6. ۶

    آزمایش‌های تکمیلی

    رنگ‌آمیزی‌های ویژه (IHC) و آزمایش‌های مولکولی یا ژنی روی بافت تومور، که گاهی در برگه‌ای جداگانه گزارش می‌شوند [۱]. بخش «IHC (ایمونوهیستوشیمی) در پاتولوژی چیست؟» را ببینید.

معنی اصطلاحات مهم برگه پاتولوژی

نمایش جزئیاتبستن
اصطلاح در برگهمعنی به زبان ساده
Benign (خوش‌خیم)سرطان نیست؛ به بافت اطراف حمله نمی‌کند و بعد از برداشتن معمولاً دوباره رشد نمی‌کند [۲]
Malignant (بدخیم)سرطان است؛ می‌تواند به بافت اطراف حمله کند و به جاهای دور بدن برود [۲]
Carcinoma (کارسینوم)شایع‌ترین نوع سرطان؛ از سلول‌هایی که سطح داخلی و بیرونی بدن را می‌پوشانند [۲]
Adenocarcinoma (آدنوکارسینوم)سرطانی از سلول‌هایی که مایع یا مخاط می‌سازند، مثل بیشتر سرطان‌های سینه، روده بزرگ و پروستات [۲]
Sarcoma (سارکوم)سرطان استخوان یا بافت نرم، مثل عضله، چربی و رگ‌ها [۲]
Hyperplasia (هیپرپلازی)سلول‌ها بیش از معمول زیاد شده‌اند ولی ظاهرشان طبیعی است؛ سرطان نیست [۲]
Atypia یا Dysplasia (آتیپی، دیسپلازی)سلول‌ها و نظم بافت غیرعادی به نظر می‌رسند، ولی هنوز سرطان نیستند؛ بسته به نوع و محل آن، ممکن است پیگیری یا برداشتن لازم باشد [۲، ۱۱]
Carcinoma in situ (کارسینوم درجا)سلول‌های غیرعادی هنوز از جای خود بیرون نرفته‌اند؛ گاهی «مرحله صفر» نامیده می‌شود و معمولاً درمان می‌شود [۲]
Invasive یا Infiltrating (مهاجم)سرطان به بافت اطراف خود رسیده است [۱، ۲]
Grade و Differentiation (گرید، تمایز)سلول‌ها چقدر غیرعادی‌اند و تومور احتمالاً چقدر سریع رشد می‌کند [۱]
Tumor size (اندازه تومور)بزرگ‌ترین قطر تومور، به میلی‌متر یا سانتی‌متر [۱، ۳]
Lymphovascular invasion یا LVI (تهاجم لنفاوی-عروقی)سلول سرطانی داخل رگ‌های کوچک خونی یا لنفاوی دیده شده است [۴، ۷]
Perineural invasion یا PNI (تهاجم به عصب)سلول سرطانی در اطراف یا درون رشته‌های عصبی کنار تومور دیده شده است [۴، ۸]
Lymph nodes 2/15 (غدد لنفاوی ۲ از ۱۵)۱۵ غده لنفاوی بررسی شده و ۲ غده سلول سرطانی داشته‌اند [۱، ۴]
pT، pN و Mمرحله‌ای که پاتولوژیست روی بافت جراحی‌شده تعیین کرده است: T اندازه و گسترش تومور، N غدد لنفاوی، M پخش شدن به جای دور [۳، ۴]
IHC (ایمونوهیستوشیمی)رنگ‌آمیزی ویژه‌ای که نشان می‌دهد پروتئین‌های خاصی، مثل گیرنده هورمون یا HER2، در سلول‌های تومور هست یا نه [۹، ۱۰]

این جدول فقط برای آشنایی است؛ معنی هر واژه در جواب شما را از پزشکتان بپرسید.

حاشیه (مارژین) آزاد یا درگیر یعنی چه؟

جراح تومور را همراه لایه‌ای از بافت سالم اطرافش برمی‌دارد. پاتولوژیست سطح بیرونی بافت برداشته‌شده را با جوهر رنگ می‌کند و زیر میکروسکوپ می‌بیند آیا سلول سرطانی به این لبه رسیده است یا نه [۱، ۵]. «حاشیه آزاد» (منفی) یعنی در لبه سلول سرطانی نیست و «حاشیه درگیر» (مثبت) یعنی سلول سرطانی تا لبه رسیده است [۱].

بعد از جراحی حفظ سینه: در سرطان مهاجم سینه، همین که سلول سرطانی دقیقاً روی لبه جوهرخورده نباشد، حاشیه کافی است و فاصله بیشتر خطر را کمتر نمی‌کند [۵]. حاشیه درگیر خطر برگشت سرطان در همان سینه را حدود دو برابر می‌کند و هورمون‌درمانی یا پرتودرمانی بیشتر این خطر را از بین نمی‌برد؛ برای همین پزشک معمولاً جراحی دوباره برای برداشتن کمی بافت بیشتر پیشنهاد می‌کند [۵]. در کارسینوم درجای مجاری سینه (DCIS)، حاشیه‌ای به پهنای ۲ میلی‌متر کافی شمرده می‌شود؛ اگر حاشیه آزاد ولی باریک‌تر باشد، پزشک با توجه به شرایط شما درباره جراحی دوباره تصمیم می‌گیرد و این به‌تنهایی دلیل برداشتن کامل سینه نیست [۶].

تهاجم لنفاوی-عروقی (LVI) و تهاجم به عصب (PNI) یعنی چه؟

تهاجم لنفاوی-عروقی (Lymphovascular invasion): اگر در برگه «present» نوشته شده باشد، یعنی پاتولوژیست سلول‌های سرطانی را داخل رگ‌های کوچک خونی یا لنفاوی دیده است [۴]. این به معنای پخش شدن سرطان نیست، ولی احتمال برگشت بیماری را بیشتر می‌کند [۷]. در یک مطالعه بزرگ روی سرطان سینه، در زنانی که غدد لنفاوی‌شان درگیر نبود، وجود تهاجم عروقی تقریباً همان‌قدر اهمیت داشت که درگیری ۱ یا ۲ غده لنفاوی [۷]. «Not identified» یعنی چنین چیزی دیده نشده است.

تهاجم به عصب (Perineural invasion): یعنی سلول‌های سرطانی در اطراف یا درون رشته‌های عصبی کنار تومور دیده شده‌اند [۴]. در یک مطالعه روی سرطان روده، بیمارانی که تهاجم به عصب داشتند بسیار بیشتر دچار برگشت بیماری شدند و پژوهشگران پیشنهاد کردند این یافته در تصمیم شیمی‌درمانی بعد از جراحی در نظر گرفته شود [۸].

پزشکتان هر دو یافته را همراه مرحله و ویژگی‌های دیگر تومور می‌سنجد [۷، ۸].

غدد لنفاوی و مرحله پاتولوژی (pTNM)

نمایش جزئیاتبستن

در جراحی سرطان، معمولاً چند غده لنفاوی نزدیک تومور هم برداشته می‌شود. جمله‌ای مثل «Lymph nodes: 2/15» یعنی ۱۵ غده بررسی شده و ۲ غده سلول سرطانی داشته‌اند [۱]. در سرطان روده بزرگ توصیه می‌شود دست‌کم ۱۲ غده لنفاوی بررسی شود تا بتوان با اطمینان گفت سرطان به غدد نرسیده است [۴].

در پایین برگه معمولاً مرحله پاتولوژی با حروف TNM می‌آید: T اندازه و گسترش تومور، N تعداد غدد لنفاوی درگیر و M پخش شدن به جای دور است [۳، ۴]. حرف کوچک p یعنی این مرحله روی بافت جراحی‌شده تعیین شده است. حرف y (مثل ypT1) یعنی بیمار پیش از جراحی درمان، مثلاً شیمی‌درمانی، گرفته است [۳]. مرحله نهایی را پزشک با کنار هم گذاشتن جواب پاتولوژی، معاینه و تصویربرداری تعیین می‌کند [۳]. بیشتر بخوانید: مراحل سرطان (استیج) چیست؟

IHC (ایمونوهیستوشیمی) در پاتولوژی چیست؟

نمایش جزئیاتبستن

ایمونوهیستوشیمی (IHC) یک رنگ‌آمیزی ویژه روی برش‌های بافت است که نشان می‌دهد پروتئین‌های خاصی در سلول‌های تومور هست یا نه [۹، ۱۰]. پاتولوژیست با آن نوع دقیق تومور را تشخیص می‌دهد؛ مثلاً در سینه نوع لوبولار را از نوع مجرایی جدا می‌کند [۱۱]. مهم‌تر اینکه نتیجه IHC گاهی نوع درمان را تعیین می‌کند [۹، ۱۰].

  • گیرنده‌های هورمونی (ER و PR) در سرطان سینه: اگر دست‌کم ۱ سلول از هر ۱۰۰ سلول تومور رنگ بگیرد، تومور «ER مثبت» است و هورمون‌درمانی احتمالاً کمک می‌کند؛ اگر کمتر باشد، «منفی» است [۹].
  • HER2 در سرطان سینه: با امتیاز ۰ تا ۳+ گزارش می‌شود. ۳+ یعنی HER2 مثبت؛ ۲+ نامشخص است و آزمایش دیگری روی ژن HER2 (به نام ISH یا FISH) لازم دارد؛ ۰ و ۱+ یعنی HER2 منفی. فرق ۰ با ۱+ امروز اهمیت دارد، چون در سرطان پخش‌شده، بعضی داروهای جدیدتر برای ۱+ و ۲+ هم به کار می‌روند [۱۰].

آزمایش‌های مولکولی یا ژنی تومور هم گاهی همراه جواب پاتولوژی انجام می‌شوند و به انتخاب درمان کمک می‌کنند [۱].

دو نمونه جواب پاتولوژی به زبان ساده

نمایش جزئیاتبستن

این دو نمونه فرضی‌اند و فقط نشان می‌دهند جمله‌های رایج برگه چه معنایی دارند. جواب هر کس با دیگری فرق دارد.

نمونه فرضی ۱: جواب پاتولوژی بعد از جراحی سرطان سینه
جمله در برگهمعنی به زبان ساده
Invasive ductal carcinoma (no special type), Nottingham grade 2سرطان مهاجم سینه از نوع مجرایی، یعنی از مجرای شیر شروع شده و به بافت اطراف رسیده است؛ گرید ۲ [۱، ۲]
Tumor size: 18 mmبزرگ‌ترین قطر تومور ۱۸ میلی‌متر (۱٫۸ سانتی‌متر) است [۱]
Margins: negative; closest margin 3 mm (posterior)در هیچ لبه‌ای سلول سرطانی نیست؛ نزدیک‌ترین فاصله تومور تا لبه، در سمت پشتی، ۳ میلی‌متر است [۱، ۵]
Lymphovascular invasion: not identifiedسلول سرطانی داخل رگ‌های خونی یا لنفاوی دیده نشد [۷]
Sentinel lymph nodes: 1/3 positive (macrometastasis, 4 mm)از ۳ غده لنفاوی زیر بغل، ۱ غده سلول سرطانی داشت و اندازه آن ۴ میلی‌متر بود [۱، ۳]
pT1c pN1aتومور بزرگ‌تر از ۱ و حداکثر ۲ سانتی‌متر است؛ ۱ تا ۳ غده لنفاوی زیر بغل درگیرند و دست‌کم یکی بیش از ۲ میلی‌متر سرطان دارد [۳]
ER: positive (90%); PR: positive (40%)گیرنده‌های هورمونی مثبت‌اند؛ هورمون‌درمانی احتمالاً به این تومور کمک می‌کند [۹]
HER2: IHC ‎1+‎ (negative)HER2 منفی است و داروهای معمول ضد HER2 به کار نمی‌روند؛ امتیاز ۱+ فقط اگر سرطان روزی پخش شود، برای بعضی داروهای جدیدتر اهمیت پیدا می‌کند [۱۰]
نمونه فرضی ۲: جواب پاتولوژی بعد از جراحی سرطان روده بزرگ
جمله در برگهمعنی به زبان ساده
Adenocarcinoma, moderately differentiated (low grade)سرطان از سلول‌های غده‌ای، با تمایز متوسط؛ یعنی گرید ۲ یا درجه پایین [۱، ۲]
Tumor invades through the muscularis propria into pericolorectal tissueتومور از لایه عضلانی دیواره روده گذشته و به بافت چربی اطراف روده رسیده است؛ یعنی T3 [۴]
Margins: negativeدر هیچ‌یک از لبه‌های بافت برداشته‌شده سلول سرطانی نیست [۱]
Lymph nodes: 0/14۱۴ غده لنفاوی بررسی شد و هیچ‌کدام سرطان نداشت؛ یعنی N0 [۴]
Perineural invasion: presentسلول سرطانی کنار رشته‌های عصبی دیده شد؛ پزشک آن را در تصمیم درمان بعد از جراحی در نظر می‌گیرد [۸]
pT3 pN0اگر سرطان به جای دوری نرسیده باشد، این یعنی مرحله ۲ [۴]

چه سؤال‌هایی از پزشک بپرسم؟

ویژه بیماران

یک نسخه از جواب پاتولوژی را برای خودتان نگه دارید و این پرسش‌ها را همراه ببرید [۱]:

  • تشخیص دقیق من چیست و تومور از چه نوعی است؟
  • گرید تومور چند است و چه اثری بر درمانم دارد؟
  • حاشیه‌ها آزاد بودند؟ به جراحی دوباره نیاز دارم؟
  • چند غده لنفاوی بررسی شد و چندتا درگیر بود؟
  • آزمایش IHC یا آزمایش ژنی تومور انجام شده یا لازم است؟ جوابش کی آماده می‌شود؟
  • مرحله نهایی بیماری من چیست و قدم بعدی چیست؟
  • آیا گرفتن نظر پاتولوژیست دیگر در مورد من مفید است؟

اگر تازه با تشخیص سرطان روبه‌رو شده‌اید و نگران و مضطرب هستید، بخوانید: اضطراب، افسردگی و ترس از برگشت سرطان

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

  • بیش از ۱۰ روز از نمونه‌برداری یا جراحی گذشته و هنوز خبری از جواب نیست؛ پیگیری کنید [۱].
  • در جواب شما واژه‌هایی مثل بدخیم (malignant)، حاشیه درگیر، آتیپی، یا توصیه به آزمایش یا نمونه‌برداری دوباره آمده است؛ زودتر از نوبت معمول وقت بگیرید تا قدم بعدی را با پزشک بگذارید [۱، ۱۱].
  • بعد از نمونه‌برداری یا جراحی: قرمزی و درد محل، خروج ترشح کدر از زخم یا تب؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید [۱۲].

خونریزی از محل نمونه‌برداری که با فشار دادن بند نمی‌آید، یا تنگی نفس ناگهانی: فوراً به اورژانس بروید یا با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.

پرسش‌های متداول

جواب پاتولوژی منفی است؛ یعنی مطمئناً سرطان ندارم؟

جواب منفی یعنی در نمونه‌ای که بررسی شده سرطان دیده نشده است [۱]. نمونه‌برداری با سوزن فقط تکه کوچکی برمی‌دارد و گاهی ممکن است قسمت بیمار را نگیرد [۱۱]؛ برای همین پزشک جواب را با تصویربرداری و معاینه مقایسه می‌کند و اگر با هم جور نباشند، ممکن است نمونه‌برداری دوباره پیشنهاد کند [۱۱].

جواب پاتولوژی چند روز طول می‌کشد؟

معمولاً تا ۱۰ روز [۱]. جواب فوری حین جراحی (برش منجمد یا «فروزن») حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه طول می‌کشد، ولی آماده شدن جواب کامل چند روز زمان می‌برد [۱]. بیشتر بخوانید: جواب نمونه‌برداری چند روز طول می‌کشد؟

آتیپی یا «سلول آتیپیک» یعنی سرطان دارم؟

نه. آتیپی یعنی سلول‌ها زیر میکروسکوپ غیرعادی به نظر می‌رسند، ولی سرطان نیستند [۲]. در سینه، «هیپرپلازی آتیپیک» خوش‌خیم است، اما خطر سرطان سینه در سال‌های بعد را حدود ۴ برابر می‌کند [۱۱]. اگر با سوزن پیدا شده باشد، معمولاً برداشتن آن ناحیه با جراحی توصیه می‌شود، چون گاهی سرطانی کنار آن پنهان مانده است [۱۱]. پزشکتان درباره پیگیری و راه‌های کم کردن خطر با شما صحبت می‌کند.

کارسینوم درجا (in situ) یعنی سرطان دارم؟

کارسینوم درجا یعنی سلول‌های غیرعادی هنوز به بافت اطراف حمله نکرده‌اند. گاهی «سرطان مرحله صفر» نامیده می‌شود، ولی چون بعضی از آن‌ها ممکن است به سرطان تبدیل شوند، معمولاً درمان می‌شوند [۲]. بیشتر بخوانید: فرق تومور خوش‌خیم و بدخیم چیست؟

بعد از شیمی‌درمانی و جراحی نوشته‌اند ypT0 ypN0؛ یعنی چه؟

حرف y یعنی پیش از جراحی درمان گرفته‌اید. ypT0 ypN0 یعنی در بافت جراحی‌شده و غدد لنفاوی دیگر سرطان مهاجمی دیده نشده است؛ به این «پاسخ کامل» می‌گویند [۳]. برنامه ادامه درمان را از پزشکتان بپرسید.

می‌توانم جوابم را به پاتولوژیست دیگری نشان دهم؟

بله. اگر نظر دوم می‌خواهید، با پزشکتان صحبت کنید و لام‌ها و بلوک پارافینی نمونه را از آزمایشگاه یا بیمارستانی که نمونه را بررسی کرده بگیرید [۱].

صفحه‌های مرتبط

معیارهای گزارش پاتولوژی (ویژه پزشکان)

نمایش جزئیاتبستن
ویژه پزشکان

حاشیه در جراحی حفظ سینه. اجماع SSO-ASTRO ‏۲۰۱۴ (متاآنالیز ۳۳ مطالعه، ۲۸٬۱۶۲ بیمار؛ سرطان مهاجم مرحله I و II با پرتودرمانی کل سینه): حاشیه مثبت (جوهر روی کارسینوم مهاجم یا DCIS) خطر IBTR را دو برابر می‌کند و این خطر با بیولوژی مطلوب، هورمون‌درمانی یا بوست پرتو کم نمی‌شود. حاشیه وسیع‌تر از «no ink on tumor» خطر IBTR را به‌طور معنی‌دار کم نمی‌کند و شواهدی نیست که در بیماران جوان، بیولوژی نامطلوب، سرطان لوبولار یا جزء داخل‌مجرایی وسیع آن را کم کند [۵]. DCIS (اجماع SSO-ASTRO-ASCO ‏۲۰۱۶؛ ۲۰ مطالعه، ۷۸۸۳ بیمار): حاشیه منفی خطر IBTR را در برابر حاشیه مثبت نصف می‌کند؛ حاشیه ۲ میلی‌متر IBTR را در برابر حاشیه‌های منفی باریک‌تر کمینه می‌کند و حاشیه وسیع‌تر سود بیشتری ندارد؛ حاشیه منفی کمتر از ۲ میلی‌متر به‌تنهایی اندیکاسیون ماستکتومی نیست و نیاز به جراحی مجدد با قضاوت بالینی تعیین می‌شود [۶].

LVI و PNI. در ۳۸۱۲ بیمار سرطان سینه قابل جراحی (pT1–pT2، pN0–pN3، M0)، LVI قطعی پیش‌بینی‌کننده مستقل BCSS و DMFS بود، از جمله در pT1a–c/pN0 و pT2/pN0 و در گروه‌های ER مثبت، ER منفی، HER2 منفی و سه‌گانه منفی؛ در تومورهای N0، LVI بقایی هم‌ارز ۱ یا ۲ غده لنفاوی درگیر داشت و IHC مارکر اندوتلیال به ارزش پیش‌آگهی آن در موارد منفی یا مشکوک افزود [۷]. در ۲۶۹ بیمار سرطان کولورکتال، PNI در کمتر از ۰٫۵٪ گزارش‌های اولیه ذکر شده بود ولی در بازبینی ۲۲٪ تومورها PNI داشتند؛ DFS پنج ساله ۶۵٪ در برابر ۱۶٪ (P<۰٫۰۰۰۱) و OS پنج ساله ۷۲٪ در برابر ۲۵٪ بود و DFS در N0 با PNI ‏(۲۹٪) از مرحله III ‏(۵۶٪) بدتر بود (P=۰٫۰۰۰۲) [۸]. در کولون و رکتوم، دست‌کم ۱۲ غده لنفاوی برای تأیید N0 بررسی شود و تهاجم عروقی، لنفاوی و عصبی با V، L و PN ثبت شوند [۴].

گیرنده‌ها در سرطان سینه. ER با IHC معتبر آزمایش شود: ۱ تا ۱۰۰٪ هسته‌های تومور = ER مثبت؛ ۱ تا ۱۰٪ با دسته «ER Low Positive» و توضیح ویژه گزارش شود (داده درباره سود هورمون‌درمانی محدود است)؛ کمتر از ۱٪ = ER منفی. PgR عمدتاً ارزش پیش‌آگهی در تومور ER مثبت دارد؛ آزمایش ER در DCIS توصیه می‌شود [۹]. HER2 (ASCO-CAP ‏۲۰۲۳، تأیید توصیه‌های ۲۰۱۸): IHC ‏۳+ مثبت، ۲+ نامشخص و نیازمند ISH، ۰ و ۱+ منفی. با اندیکاسیون تراستوزوماب دروکستکان در IHC ‏۱+ یا ۲+ بدون تکثیر ژن، افتراق دقیق IHC ‏۰ از ۱+ اهمیت بالینی یافته، هرچند ایجاد دسته‌های جدید گزارش مانند HER2-low هنوز زودهنگام شمرده شده است [۱۰].

هیپرپلازی آتیپیک سینه. در حدود ۱۰٪ بیوپسی‌های خوش‌خیم دیده می‌شود؛ خطر نسبی سرطان سینه بعدی حدود ۴ و بروز تجمعی نزدیک به ۳۰٪ در ۲۵ سال است. پس از بیوپسی سوزنی، برداشتن جراحی توصیه می‌شود (ارتقا به سرطان در ADH ‏۱۵ تا ۳۰٪ یا بیشتر) [۱۱].

پیشوندهای مرحله. p برای طبقه‌بندی پاتولوژیک پس از برداشتن تومور و yc یا yp برای مرحله‌بندی پس از درمان نئوادجوانت؛ در پاسخ کامل پاتولوژیک (ypT0 ypN0 cM0) گروه مرحله آناتومیک تعیین نمی‌شود [۳].

منابع علمی

۱۲ منبع
نمایش همه منابعبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    Pathology ReportsNational Cancer Institute · cancer.gov · 2022
  2. ۲
    What Is Cancer?National Cancer Institute · cancer.gov · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵
  3. ۳
    Breast Cancer Treatment (PDQ®)–Health Professional VersionNational Cancer Institute · cancer.gov · 2025
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹
  4. ۴
    Colon Cancer Treatment (PDQ®)–Health Professional VersionNational Cancer Institute · cancer.gov · 2025
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲
  5. ۵
    Society of Surgical Oncology-American Society for Radiation Oncology consensus guideline on margins for breast-conserving surgery with whole-breast irradiation in stages I and II invasive breast cancerMoran MS, Schnitt SJ, Giuliano AE, et al · J Clin Oncol · 2014;32:1507-15
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷
  6. ۶
    Society of Surgical Oncology-American Society for Radiation Oncology-American Society of Clinical Oncology Consensus Guideline on Margins for Breast-Conserving Surgery with Whole-Breast Irradiation in Ductal Carcinoma In SituMorrow M, Van Zee KJ, Solin LJ, et al · Ann Surg Oncol · 2016;23:3801-3810
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  7. ۷
    The prognostic significance of lymphovascular invasion in invasive breast carcinomaRakha EA, Martin S, Lee AH, et al · Cancer · 2012;118:3670-80
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶
  8. ۸
    Perineural invasion is an independent predictor of outcome in colorectal cancerLiebig C, Ayala G, Wilks J, et al · J Clin Oncol · 2009;27:5131-7
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵
  9. ۹
    Estrogen and Progesterone Receptor Testing in Breast Cancer: ASCO/CAP Guideline UpdateAllison KH, Hammond MEH, Dowsett M, et al · J Clin Oncol · 2020;38:1346-1366
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
  10. ۱۰
    Human Epidermal Growth Factor Receptor 2 Testing in Breast Cancer: ASCO-College of American Pathologists Guideline UpdateWolff AC, Somerfield MR, Dowsett M, et al · J Clin Oncol · 2023;41:3867-3872
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷
  11. ۱۱
    Atypical hyperplasia of the breast--risk assessment and management optionsHartmann LC, Degnim AC, Santen RJ, et al · N Engl J Med · 2015;372:78-89
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸
  12. ۱۲
    About Surgical Site InfectionsCenters for Disease Control and Prevention · cdc.gov · 2024

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.