نکات کلیدی
- غربالگری یعنی آزمایش برای پیدا کردن سرطان یا پیشسرطان در کسی که هیچ علامتی ندارد؛ برای هر سن و جنس، آزمایشهای مشخصی توصیه میشود [۱، ۲، ۴].
- زنان: پاپ اسمیر از ۲۱ سالگی، آزمایش HPV از ۳۰ سالگی و ماموگرافی هر ۲ سال از ۴۰ تا ۷۴ سالگی [۴، ۵، ۱].
- زنان و مردان: غربالگری سرطان روده بزرگ از ۴۵ تا ۷۵ سالگی، با آزمایش مدفوع یا کولونوسکوپی [۲].
- سیگاریهای پرمصرف ۵۰ تا ۸۰ ساله: سیتیاسکن کمدوز ریه هر سال [۳]. مردان ۵۵ تا ۶۹ ساله: درباره آزمایش PSA با پزشک تصمیم بگیرید [۶].
- اسکن کل بدن و پنل تومور مارکرها در افراد بدون علامت فایده ثابتشدهای ندارند و برای چکاپ توصیه نمیشوند [۹، ۱۰].
- سابقه خانوادگی، جهشهای ارثی، سیروز کبد یا هپاتیت B ممکن است یعنی باید زودتر یا بیشتر آزمایش بدهید [۱۱، ۱، ۷].
غربالگری سرطان چیست و چگونه انجام میشود؟
غربالگری یعنی آزمایش برای پیدا کردن سرطان، یا تغییرهایی که ممکن است بعداً سرطان شوند، پیش از آنکه علامتی پیدا شود. هدف این است که سرطان زود و وقتی درمانش سادهتر است پیدا شود، یا حتی پیشسرطان پیش از سرطان شدن درمان شود. برای مثال، غربالگری دهانه رحم تغییرهای پیشسرطانی را پیدا میکند که با یک درمان ساده دیگر به سرطان تبدیل نمیشوند [۵]، و غربالگری روده بزرگ علاوه بر سرطان، پولیپهای پیشرفته را هم پیدا میکند [۲].
غربالگری برای کسانی است که هیچ علامتی ندارند. اگر علامتی دارید، منتظر نوبت غربالگری نمانید و به پزشک مراجعه کنید [۱۲]. هر آزمایش غربالگری فایده دارد و ممکن است زیان هم داشته باشد؛ مثلاً جواب مثبت کاذب که آزمایشهای بیشتر و گاهی نمونهبرداری لازم میکند [۶]. به همین دلیل بهتر است برنامه غربالگریتان را با پزشک انتخاب کنید.
چکاپ سرطان چه آزمایشهایی دارد؟
| آزمایش | برای چه کسی | هر چند وقت |
|---|---|---|
| پاپ اسمیر یا آزمایش HPV (دهانه رحم) | زنان ۲۱ تا ۶۵ ساله؛ آزمایش HPV از ۳۰ سالگی [۴، ۵] | پاپ اسمیر هر ۳ سال؛ آزمایش HPV هر ۵ سال (سازمان جهانی بهداشت: هر ۵ تا ۱۰ سال) [۴، ۵] |
| ماموگرافی (سینه) | زنان ۴۰ تا ۷۴ ساله [۱] | هر ۲ سال [۱] |
| آزمایش خون مخفی در مدفوع یا کولونوسکوپی (روده بزرگ) | زنان و مردان ۴۵ تا ۷۵ ساله [۲] | آزمایش مدفوع هر سال یا کولونوسکوپی هر ۱۰ سال؛ اگر آزمایش مدفوع مثبت شد، کولونوسکوپی [۲] |
| سیتیاسکن کمدوز قفسه سینه (ریه) | ۵۰ تا ۸۰ سالههایی که دستکم ۲۰ پاکتسال سیگار کشیدهاند و هنوز میکشند یا کمتر از ۱۵ سال پیش ترک کردهاند [۳] | هر سال [۳] |
| آزمایش خون PSA (پروستات) | مردان ۵۵ تا ۶۹ ساله، فقط پس از گفتوگو با پزشک درباره فایده و زیان آن [۶] | تصمیم فردی [۶] |
| سونوگرافی کبد همراه با آزمایش AFP (کبد) | مبتلایان به سیروز کبدی و بعضی مبتلایان به هپاتیت B مزمن [۷] | هر ۶ ماه [۷] |
| آزمایش هلیکوباکتر پیلوری (معده) | بزرگسالان در گروههای پرخطر، مثل مناطقی که سرطان معده شایع است [۸] | در صورت مثبت بودن، درمان و آزمایش دوباره برای اطمینان از ریشهکن شدن میکروب [۸] |
این توصیهها برای افراد با خطر معمولی است؛ اگر سابقه خانوادگی یا بیماری خاصی دارید، بخش «چه کسانی باید زودتر یا بیشتر آزمایش بدهند؟» را ببینید.
برای اینکه ببینید با سن و شرایط خودتان کدام آزمایشها توصیه میشود، از ابزار غربالگری سرطان استفاده کنید. جزئیات هر آزمایش: پاپ اسمیر، ماموگرافی از چه سنی، کولونوسکوپی از چه سنی، آیا باید برای سرطان ریه غربالگری شوم؟، PSA بالا یعنی چه؟ و آزمایش هلیکوباکتر.
چکاپ سرطان در هر سن: زنان و مردان
| سن | زنان | مردان |
|---|---|---|
| ۲۱ تا ۲۹ سال | پاپ اسمیر هر ۳ سال [۴] | — |
| ۳۰ تا ۳۹ سال | آزمایش HPV هر ۵ سال، یا پاپ اسمیر هر ۳ سال [۴، ۵] | — |
| ۴۰ تا ۴۴ سال | ماموگرافی هر ۲ سال؛ آزمایش HPV یا پاپ اسمیر [۱، ۴] | — |
| ۴۵ تا ۴۹ سال | ماموگرافی؛ آزمایش HPV یا پاپ اسمیر؛ غربالگری روده بزرگ [۱، ۴، ۲] | غربالگری روده بزرگ [۲] |
| ۵۰ تا ۵۴ سال | ماموگرافی؛ آزمایش HPV یا پاپ اسمیر؛ غربالگری روده بزرگ؛ سیتیاسکن کمدوز ریه برای سیگاریهای پرمصرف [۱، ۴، ۲، ۳] | غربالگری روده بزرگ؛ سیتیاسکن کمدوز ریه برای سیگاریهای پرمصرف [۲، ۳] |
| ۵۵ تا ۶۵ سال | ماموگرافی؛ آزمایش HPV یا پاپ اسمیر؛ غربالگری روده بزرگ؛ ریه برای سیگاریهای پرمصرف [۱، ۴، ۲، ۳] | غربالگری روده بزرگ؛ ریه برای سیگاریهای پرمصرف؛ گفتوگو با پزشک درباره PSA [۲، ۳، ۶] |
| ۶۶ تا ۶۹ سال | ماموگرافی؛ غربالگری روده بزرگ؛ ریه برای سیگاریهای پرمصرف؛ اگر غربالگریهای قبلی دهانه رحم کافی و طبیعی بوده، دیگر لازم نیست [۱، ۲، ۳، ۴] | غربالگری روده بزرگ؛ ریه برای سیگاریهای پرمصرف؛ گفتوگو درباره PSA [۲، ۳، ۶] |
| ۷۰ تا ۷۴ سال | ماموگرافی؛ غربالگری روده بزرگ؛ ریه برای سیگاریهای پرمصرف [۱، ۲، ۳] | غربالگری روده بزرگ؛ ریه برای سیگاریهای پرمصرف؛ غربالگری با PSA توصیه نمیشود [۲، ۳، ۶] |
| ۷۵ تا ۸۰ سال | روده بزرگ تا ۷۵ سالگی و بعد تصمیم فردی؛ ریه برای سیگاریهای پرمصرف تا ۸۰ سالگی؛ ادامه ماموگرافی تصمیمی فردی است [۲، ۳، ۱] | روده بزرگ تا ۷۵ سالگی و بعد تصمیم فردی؛ ریه برای سیگاریهای پرمصرف تا ۸۰ سالگی [۲، ۳] |
| ۸۱ تا ۸۵ سال | غربالگری روده بزرگ فقط با تصمیم فردی، بهویژه اگر قبلاً هرگز انجام نشده [۲] | غربالگری روده بزرگ فقط با تصمیم فردی، بهویژه اگر قبلاً هرگز انجام نشده [۲] |
| هر سنی، در گروههای خاص | سیروز یا بعضی مبتلایان به هپاتیت B: سونوگرافی کبد و AFP هر ۶ ماه؛ گروههای پرخطر سرطان معده: آزمایش هلیکوباکتر [۷، ۸] | سیروز یا بعضی مبتلایان به هپاتیت B: سونوگرافی کبد و AFP هر ۶ ماه؛ گروههای پرخطر سرطان معده: آزمایش هلیکوباکتر [۷، ۸] |
«سیگاری پرمصرف» یعنی دستکم ۲۰ پاکتسال سیگار (مثلاً روزی یک پاکت به مدت ۲۰ سال) که هنوز میکشد یا کمتر از ۱۵ سال پیش ترک کرده است [۳]. «—» یعنی برای این گروه آزمایش غربالگری معمولی وجود ندارد؛ هر علامت تازه را به پزشک بگویید.
آیا چکاپ کامل یا آزمایش خون سرطان را نشان میدهد؟
خیلیها فکر میکنند یک «چکاپ کامل» با آزمایش خون و اسکن کل بدن هر سرطانی را نشان میدهد، اما اینطور نیست:
- تومور مارکرها (مثل CEA، CA-125 یا CA 19-9): مطالعاتی که بررسی کردهاند آیا این آزمایشها میتوانند سرطان را در افراد بدون علامت پیدا کنند، بهطور کلی نشان دادهاند که برای غربالگری خوب کار نمیکنند؛ گاهی سرطان را نشان نمیدهند و گاهی در کسی که سرطان ندارد بالا هستند [۱۰]. آزمایش PSA برای سرطان پروستات فقط پس از گفتوگو با پزشک انجام میشود [۶]. صفحه تومور مارکر چیست؟ را ببینید.
- آزمایشهای خونی برای پیدا کردن چند سرطان با هم: هنوز در دست مطالعهاند و فایده و زیانشان بهخوبی روشن نیست [۱۰]. صفحه آیا سرطان در آزمایش خون مشخص میشود؟ را ببینید.
- سیتیاسکن کل بدن: سازمان غذا و داروی آمریکا هیچ شواهد علمی نمیشناسد که نشان دهد اسکن کل بدن در افراد بدون علامت بیشتر از زیانش فایده دارد، و انجمنهای پزشکی آن را توصیه نکردهاند. جواب غیرطبیعی ممکن است مهم نباشد و جواب طبیعی هم ممکن است اشتباه باشد؛ پرتو سیتیاسکن هم ممکن است خطر سرطان را در آینده خیلی کم بیشتر کند [۹]. صفحه آیا سیتیاسکن باعث سرطان میشود؟ را ببینید.
بهترین «چکاپ سرطان»، آزمایشهای جدول بالا متناسب با سن و جنس شماست، همراه با گفتوگو با پزشک درباره سابقه خانوادگی و عادتهایی مثل سیگار.
چه کسانی باید زودتر یا بیشتر آزمایش بدهند؟
- سابقه سرطان روده در خانواده: اگر پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزندتان پیش از ۶۰ سالگی سرطان روده بزرگ یا پولیپ پیشرفته داشته، یا دو نفر از آنها در هر سنی، کولونوسکوپی هر ۵ سال توصیه میشود؛ از ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال زودتر از سنی که جوانترین فرد مبتلا تشخیص گرفته، هر کدام زودتر باشد [۱۱]. اگر فقط یکی از آنها در ۶۰ سالگی یا بعد از آن مبتلا شده، میتوانید غربالگری معمولی را از ۴۰ سالگی شروع کنید [۱۱].
- جهشهای ارثی مثل BRCA، پرتودرمانی پردوز قفسه سینه در جوانی، یا سابقه سرطان سینه: برنامه معمول ماموگرافی برای شما نیست و به برنامه جداگانهای نیاز دارید که پزشک تعیین میکند [۱]. صفحههای آیا سرطان ارثی است؟ و ماموگرافی از چه سنی را ببینید.
- سابقه سرطان پروستات در خانواده: سن بالا و سابقه خانوادگی از مهمترین عوامل خطر سرطان پروستاتاند و مردان سیاهپوست هم در خطر بیشتری هستند؛ درباره زمان شروع آزمایش PSA با پزشک صحبت کنید [۶].
- زنان مبتلا به HIV: غربالگری دهانه رحم از ۲۵ سالگی و هر ۳ تا ۵ سال [۵].
- سیروز کبد یا هپاتیت B مزمن: سونوگرافی کبد همراه با آزمایش AFP هر ۶ ماه. در کسانی که سیروز ندارند، فقط بعضی از مبتلایان به هپاتیت B مزمن به این پایش نیاز دارند [۷]. صفحه AFP بالا یعنی چه؟ را ببینید.
- گروههای پرخطر سرطان معده: آزمایش هلیکوباکتر پیلوری با تست تنفسی یا آزمایش مدفوع، و درمان اگر مثبت بود. درمان این میکروب خطر سرطان معده را در همه سنین کم میکند و بیشترین فایده را پیش از پیدا شدن تغییرهای پیشسرطانی معده دارد [۸].
کی میتوانم غربالگری را متوقف کنم؟
- ماموگرافی بعد از ۷۵ سالگی: شواهد برای سنجیدن فایده و زیان آن کافی نیست؛ ادامه دادنش را با پزشک و بر اساس سلامت کلیتان تصمیم بگیرید [۱].
- کولونوسکوپی و آزمایش مدفوع: تا ۷۵ سالگی توصیه میشود. بین ۷۶ تا ۸۵ سالگی تصمیمی فردی است و به سلامت کلی، غربالگریهای قبلی و خواست شما بستگی دارد؛ کسانی که هرگز غربالگری نشدهاند بیشترین فایده را میبرند [۲].
- پاپ اسمیر و آزمایش HPV: بعد از ۶۵ سالگی، اگر غربالگریهای قبلی کافی و طبیعی بوده و در گروه پرخطر نیستید، لازم نیست. بعد از برداشتن رحم و دهانه رحم به دلیل بیماری غیرسرطانی، اگر سابقه ضایعه پیشسرطانی شدید نداشتهاید، هم لازم نیست [۴].
- PSA: برای مردان ۷۰ ساله و بالاتر توصیه نمیشود، چون فایده احتمالیاش بیشتر از زیانهایش نیست [۶].
- سیتیاسکن ریه: وقتی ۱۵ سال از ترک سیگار گذشت، یا بیماریای پیدا شد که عمر را خیلی کوتاه میکند یا جراحی ریه را ناممکن میکند، متوقف میشود [۳].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
غربالگری برای افراد بدون علامت است. اگر این علائم را دارید، منتظر نوبت غربالگری نمانید و به پزشک مراجعه کنید [۱۲]:
- توده یا سفتی در سینه یا زیر بغل، یا ترشح یا تغییر نوک سینه
- خون در مدفوع یا تغییر در عادت اجابت مزاج
- خون در ادرار یا سختی و درد در ادرار کردن
- سرفه یا گرفتگی صدا که خوب نمیشود
- سختی در بلع، سوءهاضمه یا دلدرد ماندگار
- خال تازه، تغییر در یک خال، یا زخمی که خوب نمیشود
- توده یا ورم در گردن، زیر بغل، شکم یا کشاله ران
- کاهش یا افزایش وزن بیدلیل، تب یا تعریق شبانه بیدلیل، یا خستگی شدید و ماندگار
- خونریزی یا کبودی بیدلیل
اگر علامتی چند هفته ماند و بهتر نشد، به پزشک مراجعه کنید؛ سرطان اغلب درد ندارد، پس منتظر درد نمانید. این علائم بیشتر وقتها علتهایی غیر از سرطان دارند [۱۲]. صفحه علائم سرطان چیست؟ را ببینید. اگر آزمایش خون مخفی مدفوع شما مثبت شده، صفحه آزمایش خون مخفی مدفوعم مثبت شد؛ چه کنم؟ را بخوانید.
پرسشهای متداول
ماموگرافی بعد از ۷۵ سالگی لازم است؟
برای زنان ۷۵ ساله و بالاتر، شواهد برای سنجیدن فایده و زیان ماموگرافی کافی نیست [۱]. اگر سالم هستید و انتظار دارید سالهای زیادی زندگی کنید، درباره ادامه آن با پزشک صحبت کنید.
کولونوسکوپی غربالگری را تا چند سالگی باید انجام داد؟
آزمایش PSA را از چه سنی باید داد؟
برای مردان ۵۵ تا ۶۹ ساله، انجام PSA تصمیمی فردی است: فایده آن کم کردن اندک احتمال مرگ از سرطان پروستات در بعضی مردان است و زیانهایش جواب مثبت کاذب، نمونهبرداری، تشخیص و درمان سرطانهایی که خطری نداشتند و عوارض درمان مثل بیاختیاری ادرار و مشکلات نعوظ است. برای ۷۰ سالگی و بالاتر توصیه نمیشود [۶]. اگر در خانواده سرطان پروستات دارید، زودتر با پزشک صحبت کنید [۶].
غربالگری سرطان ریه از چه سنی است؟
سیتیاسکن کمدوز سالانه برای ۵۰ تا ۸۰ سالههایی توصیه میشود که دستکم ۲۰ پاکتسال سیگار کشیدهاند و هنوز سیگار میکشند یا کمتر از ۱۵ سال پیش ترک کردهاند [۳]. با محاسبه پاکتسال ببینید شامل این گروه میشوید یا نه.
آیا آزمایش خون CBC یا تومور مارکر برای چکاپ سرطان کافی است؟
نه. تومور مارکرهای خونی در مطالعات غربالگری بهطور کلی خوب کار نکردهاند [۱۰] و آزمایشهایی که فایدهشان ثابت شده، همان آزمایشهای جدول بالاست. صفحههای تفسیر آزمایش CBC و آیا سرطان در آزمایش خون مشخص میشود؟ را ببینید.
اگر جواب آزمایش غربالگری غیرطبیعی بود، یعنی سرطان دارم؟
آیا بعد از زدن واکسن HPV هم پاپ اسمیر یا آزمایش HPV لازم است؟
بله. پیشسرطان دهانه رحم معمولاً علامتی ندارد و غربالگری منظم حتی برای زنانی که واکسن زدهاند مهم است [۵]. صفحه واکسن HPV را ببینید.
صفحههای مرتبط
جزئیات توصیههای غربالگری (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
- سینه (USPSTF ۲۰۲۴): ماموگرافی هر ۲ سال در ۴۰ تا ۷۴ سالگی (B)؛ ۷۵ سالگی و بالاتر و تصویربرداری تکمیلی (سونوگرافی یا MRI) در سینه متراکم: شواهد ناکافی (I). شامل افراد با خویشاوند درجه یک مبتلا یا سینه متراکم هست؛ شامل حاملان BRCA1/2 یا سندرمهای پرخطر، پرتودرمانی پردوز قفسه سینه در جوانی و سابقه سرطان سینه یا ضایعه پرخطر در بیوپسی قبلی نیست [۱].
- کولورکتال (USPSTF ۲۰۲۱): ۴۵ تا ۴۹ سال (B)، ۵۰ تا ۷۵ سال (A)، ۷۶ تا ۸۵ سال انتخابی (C). روشها: FIT یا gFOBT حساس سالانه، sDNA-FIT هر ۱ تا ۳ سال، کولونوگرافی سیتی یا سیگموئیدوسکوپی انعطافپذیر هر ۵ سال، سیگموئیدوسکوپی هر ۱۰ سال همراه با FIT سالانه، یا کولونوسکوپی هر ۱۰ سال؛ هر آزمون غیرکولونوسکوپی مثبت با کولونوسکوپی پیگیری شود. آزمونهای سرم و ادرار و کپسول آندوسکوپی جزو توصیه نیستند [۲].
- سابقه خانوادگی کولورکتال (USMSTF ۲۰۱۷): CRC یا آدنوم پیشرفته در یک خویشاوند درجه یک زیر ۶۰ سال یا در دو خویشاوند درجه یک در هر سن: کولونوسکوپی هر ۵ سال از ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال پیش از سن تشخیص جوانترین فرد مبتلا (هر کدام زودتر)؛ یک خویشاوند درجه یک با تشخیص در ۶۰ سالگی یا بالاتر: روشهای غربالگری خطر متوسط از ۴۰ سالگی. توقف در فرد بهروز با غربالگری منفی قبلی در ۷۵ سالگی یا با امید به زندگی کمتر از ۱۰ سال؛ بدون غربالگری قبلی تا ۸۵ سالگی بسته به سن و بیماریهای همراه [۱۱].
- ریه (USPSTF ۲۰۲۱): LDCT سالانه در ۵۰ تا ۸۰ سال با دستکم ۲۰ پاکتسال که اکنون سیگار میکشند یا در ۱۵ سال گذشته ترک کردهاند (B)؛ توقف پس از ۱۵ سال از ترک یا با مشکل سلامتی که امید به زندگی یا توان و تمایل به جراحی درمانی ریه را بهطور جدی محدود کند [۳]. محاسبه پاکتسال: ابزار غربالگری ریه.
- دهانه رحم (USPSTF ۲۰۱۸، در حال بهروزرسانی): ۲۱ تا ۲۹ سال سیتولوژی هر ۳ سال؛ ۳۰ تا ۶۵ سال سیتولوژی هر ۳ سال، hrHPV بهتنهایی هر ۵ سال یا cotesting هر ۵ سال (A). زیر ۲۱ سال، بالای ۶۵ سال با غربالگری کافی قبلی و بدون خطر بالا، و پس از هیسترکتومی با برداشتن دهانه رحم بدون سابقه CIN2 یا CIN3 یا سرطان: غربالگری نشود (D) [۴]. WHO: آزمون با عملکرد بالا هر ۵ تا ۱۰ سال از ۳۰ سالگی؛ در زنان مبتلا به HIV هر ۳ تا ۵ سال از ۲۵ سالگی؛ نمونهگیری HPV توسط خود فرد به اندازه نمونهگیری کادر درمان قابل اعتماد است [۵].
- پروستات (USPSTF ۲۰۱۸، در حال بهروزرسانی): ۵۵ تا ۶۹ سال: تصمیم فردی پس از گفتوگو درباره سود اندک (کاهش احتمال مرگ از سرطان پروستات در برخی مردان) و زیانها (مثبت کاذب و بیوپسی، تشخیص و درمان بیش از حد، بیاختیاری و اختلال نعوظ)؛ مردی را که ترجیحی برای غربالگری ابراز نکرده غربالگری نکنید (C). ۷۰ سال و بالاتر: توصیه نمیشود (D). مهمترین عوامل خطر: سن بالا، تبار آفریقاییآمریکایی و سابقه خانوادگی [۶].
- کبد (AGA ۲۰۲۶): راهبرد ترجیحی پایش، سونوگرافی همراه با AFP هر ۶ ماه است؛ فایده پایش در سیروز با هر علتی و برخی بیماران هپاتیت B مزمن ثابت شده و در بیماران بدون سیروز با علتهای دیگر به دلیل بروز سالانه پایین توصیه نمیشود. بیومارکرهای جدید مانند GALAD هنوز شواهد کافی برای استفاده روتین ندارند و پنلهای خونی چندسرطانی نباید برای غربالگری یا پایش HCC به کار روند [۷].
- معده (Taipei Global Consensus II ۲۰۲۵): ریشهکنی H. pylori خطر سرطان معده را در همه گروههای سنی کم میکند و بیشترین اثر را پیش از ضایعات پیشبدخیم دارد؛ غربالگری در جمعیتهای پرخطر اولویت دارد؛ تست تنفسی اوره با 13C یا آنتیژن مدفوع با آنتیبادی مونوکلونال ترجیح دارد و سرولوژی معتبر در مناطق کمشیوع با تأیید غیرسرولوژیک؛ در مناطق با مقاومت آنتیبیوتیکی بالا درمان تجربی، بهویژه چهاردارویی بیسموتدار؛ آزمون تأیید ریشهکنی بهشدت توصیه میشود؛ آندوسکوپی برای افراد آلوده با خطر بالای سرطان معده یا علائم هشدار [۸].
- اسکن کل بدن و تومور مارکرها: FDA شواهدی نمیشناسد که سیتیاسکن کل بدن در افراد بدون علامت بیش از زیان فایده داشته باشد و انجمنهای تخصصی آن را تأیید نکردهاند [۹]. تومور مارکرهای خونی در مطالعات غربالگری بهطور کلی حساسیت و ویژگی کافی نداشتهاند [۱۰].
انواع سرطان مرتبط
راهنماهای مرتبط
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۶ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و بهروز: https://drdabiri.com/guides/cancer-screening-by-age/