نکات کلیدی
- شوکه شدن، ترس و گیجی بعد از شنیدن خبر سرطان طبیعی است؛ لازم نیست همه تصمیم‌ها را همان روز بگیرید [۴، ۲].
- از پزشک بخواهید نام دقیق سرطان و مرحله آن را برایتان بنویسد؛ این دو، گزینه‌های درمان را مشخص می‌کنند [۲].
- در بعضی سرطان‌ها، آزمایش ویژه روی نمونه تومور نشان می‌دهد کدام دارو بهتر اثر می‌کند؛ بپرسید آیا برای شما لازم است [۵].
- گرفتن نظر دوم بسیار رایج است و بیشتر پزشکان از آن استقبال می‌کنند [۳].
- وقتی برنامه درمان آماده شد، شروع آن را بی‌دلیل عقب نیندازید؛ در مطالعات، حتی یک ماه تأخیر با کمی بدتر شدن نتیجه همراه بود [۸].
- اگر ممکن است در آینده بچه بخواهید، پیش از شروع درمان درباره حفظ باروری بپرسید [۱۲].
تازه فهمیدم سرطان دارم: این حال طبیعی است؟
وقتی برای اولین بار می‌شنوید سرطان دارید، طبیعی است احساس کنید زندگی‌تان از کنترل خارج شده است. ممکن است بترسید، عصبانی یا غمگین باشید، یا فقط گیج باشید. این احساس‌ها ممکن است هر روز یا حتی هر ساعت عوض شوند [۴].
بیشتر آدم‌ها وقتی درباره بیماری و درمانشان بیشتر می‌دانند، حال بهتری دارند؛ کمتر می‌ترسند و بهتر می‌دانند چه در پیش دارند [۴]. پس سؤال بپرسید و هر جا چیزی را نفهمیدید، بگویید. اگر فکر کردن مداوم به سرطان برایتان سنگین است، اشکالی ندارد گاهی به چیزهای دیگر فکر کنید و کارهایی را که دوست دارید انجام دهید [۴].
امروز شانس زندگی با سرطان و بعد از آن، از همیشه بیشتر است و میلیون‌ها نفر که سرطان داشته‌اند امروز زنده‌اند [۴]. اینکه کدام سرطان‌ها درمان قطعی دارند را در صفحه آیا سرطان درمان قطعی دارد؟ بخوانید.
بعد از تشخیص سرطان چه کنیم؟ قدم‌به‌قدم
- ۱
نام دقیق سرطان و مرحله آن را بدانید
از پزشک یا پرستار بخواهید نام و مرحله (استیج) سرطان را برایتان بنویسد. مرحله یعنی تومور چقدر بزرگ است و چقدر در بدن پخش شده است. دانستن این دو به شما کمک می‌کند درباره بیماری‌تان بیشتر بدانید و به پزشک کمک می‌کند گزینه‌های درمان را انتخاب کند [۲]. معنی این اصطلاح‌ها را در مراحل سرطان، گرید سرطان و راهنمای جواب پاتولوژی را چطور بخوانیم؟ ببینید.
- ۲
بپرسید آیا آزمایش ویژه روی تومور لازم است
هر سرطان الگوی خاص خودش را از ژن‌ها و پروتئین‌ها دارد. بعضی درمان‌ها، مثل داروهای هدفمند و ایمنی‌درمانی، فقط در سرطان‌هایی اثر می‌کنند که تغییرات خاصی دارند. در بعضی سرطان‌ها، مثل برخی انواع سرطان ریه، سرطان سینه و سرطان روده بزرگ، این آزمایش‌ها به‌طور معمول برای انتخاب درمان انجام می‌شود [۵]. پیش از شروع درمان بپرسید آیا برای شما لازم است؛ مقاله شیمی‌درمانی یا درمان هدفمند؟ را هم ببینید.
- ۳
یک همراه ببرید و یادداشت کنید
از یکی از اعضای خانواده یا یک دوست بخواهید با شما به ویزیت بیاید؛ او می‌تواند گوش کند، یادداشت بردارد و سؤال بپرسد. سؤال‌هایتان را از قبل بنویسید و مهم‌ترین‌ها را اول بپرسید. می‌توانید بپرسید آیا اجازه دارید گفت‌وگو را ضبط کنید. اگر چیزی را نفهمیدید، بخواهید با کلمه‌های ساده‌تر توضیح دهند و آنچه را شنیده‌اید با زبان خودتان تکرار کنید [۲].
- ۴
همه مدارک را در یک پوشه جمع کنید
جواب نمونه‌برداری (پاتولوژی)، گزارش و فایل تصویربرداری‌ها، جواب آزمایش‌ها و فهرست داروها را در یک پوشه نگه دارید و به هر ویزیت ببرید. اگر خواستید نظر پزشک دیگری را بپرسید، او باید همه این مدارک را ببیند [۳]. نام و شماره تلفن یک نفر از تیم درمان را بگیرید تا اگر سؤالی پیش آمد، بدانید با چه کسی تماس بگیرید [۲].
- ۵
بپرسید درمان باید کی شروع شود
از پزشک بپرسید درمان شما باید کی شروع شود [۱]. گاهی پیش از درمان آزمایش‌های بیشتری لازم است تا درمان درست انتخاب شود [۵]. اما وقتی برنامه درمان آماده شد، آن را بی‌دلیل عقب نیندازید: در مروری بر مطالعات روی بیش از یک میلیون بیمار با هفت سرطان شایع، در بیشتر موارد هر یک ماه تأخیر در شروع جراحی، داروهای ضدسرطان یا پرتودرمانی با کمی بیشتر شدن خطر مرگ همراه بود [۸]. مقاله درمان کامل، به‌موقع و بدون وقفه را ببینید.
- ۶
پیش از درمان درباره بچه‌دار شدن بپرسید
بعضی درمان‌های سرطان می‌توانند بر توانایی بچه‌دار شدن اثر بگذارند. اگر ممکن است در آینده بچه بخواهید، یا هنوز مطمئن نیستید، همین حالا و پیش از شروع درمان از پزشک بپرسید [۱، ۱۲]. راه‌هایی مثل فریز کردن اسپرم، تخمک یا جنین باید پیش از درمان بررسی شوند و پزشک می‌تواند شما را به متخصص باروری معرفی کند [۱۲]. راهنمای باروری و رابطه جنسی در درمان سرطان را ببینید.
- ۷
داروها و مکمل‌هایتان را بگویید
نام همه داروهایی که مصرف می‌کنید و هر مکملی، مثل ویتامین، مواد معدنی، داروی گیاهی یا روغن ماهی، را به پزشک بگویید و بپرسید آیا ممکن است بر اثر درمان سرطان اثر بگذارند [۱].
اولین ویزیت با متخصص سرطان (انکولوژیست): چه سؤال‌هایی بپرسم؟
| موضوع | سؤال‌ها |
|---|---|
| تشخیص | سرطان من دقیقاً چه نوعی است و در چه مرحله‌ای است؟ آیا به جای دیگری از بدن پخش شده است؟ [۲] |
| گزینه‌های درمان | چه درمان‌هایی برای نوع و مرحله سرطان من وجود دارد؟ فایده و خطر هر کدام چیست؟ شما کدام را پیشنهاد می‌کنید و چرا؟ [۱] |
| زمان و روند درمان | درمان باید کی شروع شود؟ کجا و چطور انجام می‌شود؟ چند جلسه است و هر جلسه چقدر طول می‌کشد؟ آیا لازم است بستری شوم؟ [۱] |
| نتیجه درمان | احتمال بهبودی با این درمان چقدر است؟ از کجا می‌فهمیم درمان اثر کرده است؟ [۱] |
| عوارض | چه عوارضی ممکن است پیش بیاید؟ کدام را باید فوراً خبر بدهم؟ آیا عارضه ماندگار هم دارد؟ آیا بر بچه‌دار شدن اثر می‌گذارد؟ [۱] |
| زندگی روزمره | آیا می‌توانم کار کنم؟ آیا بهتر است کسی همراهم بیاید؟ آیا اشتها و غذا خوردنم تغییر می‌کند؟ [۱] |
| پزشکان و نظر دوم | به کدام متخصص‌ها نیاز دارم؟ آیا کمک می‌کنید نظر پزشک دیگری را هم بپرسم؟ آیا مطالعه پژوهشی‌ای هست که برای من مناسب باشد؟ [۱] |
لازم نیست همه این سؤال‌ها را در یک ویزیت بپرسید؛ مهم‌ترین‌ها را اول بپرسید و اگر سؤال زیادی دارید، وقت بیشتری بخواهید [۲].
به پزشک بگویید دوست دارید خبرها را چطور بشنوید: همه را یک‌جا یا کم‌کم، با همه جزئیات یا فقط نکته‌های اصلی. همچنین بگویید پزشک اطلاعات شما را با کدام یک از اعضای خانواده یا دوستانتان می‌تواند در میان بگذارد [۲]. اگر خواستید درباره احتمال بهبودی بپرسید، صفحه بیمار سرطانی چقدر عمر می‌کند؟ کمک می‌کند این عددها را بهتر بفهمید.
تومور بورد چیست؟
تومور بورد (کمیته یا شورای سرطان) جلسه‌ای است که در آن پزشکان رشته‌های مختلف، مثل جراح، متخصص سرطان (انکولوژیست) و متخصص پرتودرمانی، با هم پرونده یک بیمار را بررسی می‌کنند تا تشخیص و مرحله درست باشد و بهترین برنامه درمان انتخاب شود. در بسیاری از مراکز درمانی دنیا این کار روال معمول است [۹].
در مطالعات، بیمارانی که پرونده‌شان در چنین جلسه‌ای بررسی شده بود، به‌طور کلی خطر مرگ کمتری داشتند؛ هرچند اندازه این فایده از مطالعه‌ای به مطالعه دیگر خیلی فرق داشت [۹]. می‌توانید از پزشک بپرسید آیا پرونده شما در تومور بورد مطرح می‌شود.
نظر دوم: آیا پزشکم ناراحت می‌شود؟
نظر دوم یعنی از یک متخصص دیگر بخواهید همه مدارک شما را بررسی کند و نظرش را درباره تشخیص و برنامه درمان بگوید. این کار بسیار رایج است. بعضی بیماران نگران‌اند پزشکشان ناراحت شود، اما معمولاً برعکس است: بیشتر پزشکان از نظر دوم استقبال می‌کنند [۳]. نظر دوم اطلاعات بیشتری به شما می‌دهد و کمک می‌کند با اطمینان بیشتری تصمیم بگیرید [۳].
در مطالعات، نظر دوم در بسیاری از موارد همان تشخیص یا درمان قبلی را تأیید کرد و در بخشی از موارد چیزی را در تشخیص یا برنامه درمان تغییر داد؛ بیشتر بیماران آن را مفید و آرامش‌بخش دانستند [۱۰].
برای نظر دوم، از پزشک اول بخواهید مدارک را در اختیارتان بگذارد [۳]. آن را زود و پیش از شروع درمان بگیرید تا درمان بی‌دلیل عقب نیفتد [۸].
چطور به خانواده بگویم سرطان دارم؟
اینکه به چه کسی، کی و چقدر بگویید، تصمیم خود شماست؛ آنچه برای شما درست است انجام دهید و خودتان را با دیگران مقایسه نکنید [۴]. بعضی‌ها برای کنار آمدن با بیماری از عزیزانشان یا کسانی که خودشان سرطان داشته‌اند کمک می‌گیرند [۴]. خانواده و دوستان هم ممکن است همان احساس‌های شما را داشته باشند [۴].
- به تیم درمان بگویید کدام یک از اعضای خانواده یا دوستانتان می‌توانند اطلاعات پزشکی شما را بدانند [۲].
- اگر حرف زدن درباره بیماری با خانواده سخت است، از پزشک بخواهید شما را به مشاور یا روان‌شناس معرفی کند [۴].
- برای صحبت با بچه‌ها، راهنمای چطور با فرزندانم درباره سرطانم صحبت کنم؟ را ببینید.
- برای کار و محل کار، راهنمای بازگشت به کار و زندگی روزمره را ببینید.
- کسی که از شما مراقبت می‌کند می‌تواند راهنمای خانواده و مراقبان را بخواند.
اطلاعات درست درباره سرطان را از کجا پیدا کنم؟
بعد از تشخیص، خیلی‌ها در اینترنت و شبکه‌های اجتماعی جست‌وجو می‌کنند یا از اطرافیان توصیه می‌شنوند. در یک مطالعه، از ۲۰۰ مطلب پربازدید شبکه‌های اجتماعی درباره درمان چهار سرطان شایع، تقریباً یک سوم اطلاعات نادرست داشت و بیشتر همین مطالب نادرست می‌توانست به بیمار آسیب بزند. این مطالب حتی بیشتر از مطالب درست دیده و دست‌به‌دست شده بودند [۱۱].
- هر توصیه‌ای را که شنیده یا خوانده‌اید با پزشک در میان بگذارید؛ بعضی توصیه‌ها نادرست یا گمراه‌کننده‌اند یا به وضعیت شما ربطی ندارند [۲].
- پیش از مصرف هر دارو یا مکمل تازه، از پزشک بپرسید آیا ممکن است بر اثر درمان سرطان شما اثر بگذارد [۱].
- از منابع پزشکی معتبر استفاده کنید؛ صفحه‌های این سایت بر پایه مطالعات و رهنمودهای پزشکی و با ذکر منبع نوشته شده‌اند.
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
تا شروع درمان، در این موارد با تیم درمان تماس بگیرید:
- ضعف تازه در دست یا پا، سختی در راه رفتن، بی‌حسی یا گزگز تازه، یا از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع؛ به‌ویژه همراه با کمردرد. این نشانه‌ها می‌تواند از فشار سرطان روی نخاع باشد و اورژانس است؛ فوراً با تیم درمان تماس بگیرید یا به اورژانس بروید [۷].
- کمردرد شدیدی که مدام بدتر می‌شود، با سرفه، عطسه یا زور زدن بیشتر می‌شود یا شب‌ها نمی‌گذارد بخوابید؛ ظرف ۲۴ ساعت به پزشک خبر دهید [۷].
- اگر بیش از ۲ هفته غمگین، ناامید یا بی‌علاقه به همه چیز هستید، با پزشک صحبت کنید؛ افسردگی درمان دارد [۴]. اگر فکر آسیب زدن به خودتان را دارید، همان لحظه با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
- اگر قرار بوده برای ویزیت یا آزمایش با شما تماس بگیرند و خبری نشده، بپرسید با چه کسی باید تماس بگیرید [۶].
در هر وضعیت اورژانسی، مثل تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه، خونریزی شدید یا بیهوشی، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید. اگر شیمی‌درمانی را شروع کرده‌اید، راهنمای تب و علائم خطر بعد از شیمی‌درمانی را ببینید.
پرسش‌های متداول
آیا ارجاع به متخصص سرطان یعنی حتماً سرطان دارم؟
نه لزوماً. پزشکان گاهی برای بررسی دقیق‌تر، فرد را با شک به سرطان به متخصص ارجاع می‌دهند و بیشتر کسانی که این‌طور ارجاع می‌شوند، در نهایت سرطان ندارند [۶]. اینکه نمونه‌برداری چطور انجام می‌شود و جوابش کی آماده می‌شود را در صفحه بیوپسی (نمونه‌برداری) چیست؟ بخوانید.
چقدر وقت دارم تا درمان را شروع کنم؟ چند هفته صبر کردن خطر دارد؟
اگر نظر دوم با نظر پزشک اول فرق داشت چه کنم؟
آیا باید به همه بگویم سرطان دارم؟
اگر زیاد از پزشک سؤال بپرسم اشکالی دارد؟
صفحه‌های مرتبط
هفته‌های اول پس از تشخیص (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
- تأخیر درمان: مرور نظام‌مند و متاآنالیز ۳۴ مطالعه (۱٬۲۷۲٬۶۸۱ بیمار؛ ۱۷ اندیکاسیون جراحی، درمان سیستمیک و پرتودرمانی در سرطان‌های مثانه، سینه، کولون، رکتوم، ریه، دهانه رحم و سر و گردن): ارتباط تأخیر با مرگ‌ومیر در ۱۳ از ۱۷ اندیکاسیون معنادار بود. به ازای هر ۴ هفته تأخیر، HR مرگ در جراحی ۱٫۰۶ تا ۱٫۰۸ (کولکتومی ۱٫۰۶؛ ۹۵٪ CI: ۱٫۰۱ تا ۱٫۱۲؛ جراحی سینه ۱٫۰۸؛ ۱٫۰۳ تا ۱٫۱۳)، در درمان سیستمیک ۱٫۰۱ تا ۱٫۲۸ و در پرتودرمانی رادیکال سر و گردن ۱٫۰۹ (۱٫۰۵ تا ۱٫۱۴) بود [۸].
- تومور بورد (MDT): مرور نظام‌مند ۱۷۹ مطالعه مقایسه‌ای؛ هر ۳۷ مطالعه‌ای که HR چندمتغیره گزارش کرده بودند (۵۶٬۱۸۷ بیمار) کاهش خطر مرگ را پس از بررسی MDT نشان دادند، اما با ناهمگونی زیاد (HR ۰٫۱ تا ۰٫۹۶؛ I2 ۸۷٪). در زیرگروه سرطان سینه HR ۰٫۸۶ (۰٫۷۹ تا ۰٫۹۳) و در کارسینوم سلول کبدی ۰٫۸۲ (۰٫۷۶ تا ۰٫۸۸)؛ شواهد مشاهده‌ای است [۹].
- نظر دوم: مرور نظام‌مند ۱۳ مقاله: ۶٫۵ تا ۳۶٪ بیماران نظر دوم می‌خواهند؛ تغییر تشخیص، توصیه درمانی یا پیش‌آگهی در ۱۲ تا ۶۹٪ و تأیید تشخیص یا درمان اولیه در ۴۳ تا ۸۲٪ موارد؛ رضایت بیماران زیاد بود، اما داده درباره پیامدهای مهم برای بیمار کم است [۱۰].
- حفظ باروری (ASCO ۲۰۲۵): ارزیابی و مشاوره خطر باروری در زمان تشخیص؛ ارجاع بیماران علاقه‌مند یا مردد به متخصص باروری و بحث درباره روش‌ها پیش از درمان ضدسرطان. انجماد اسپرم پیش از درمان به مردان پیشنهاد شود و درباره خطر احتمالاً بیشتر آسیب ژنتیکی در اسپرمی که کمی پس از شروع یا پایان درمان جمع‌آوری می‌شود توضیح داده شود. در زنان: انجماد جنین، تخمک و بافت تخمدان، جابه‌جایی تخمدان و جراحی محافظه‌کارانه زنان. GnRHa جایگزین روش‌های ثابت‌شده نیست و می‌تواند در سرطان سینه به‌عنوان روش مکمل پیشنهاد شود [۱۲]. جزئیات: حفظ باروری پیش از درمان سرطان.
- ارجاع با شک به سرطان (NICE NG12): به فرد بگویید به سرویس سرطان ارجاع می‌شود و در صورت مناسب بودن اطمینان دهید که بیشتر ارجاع‌شدگان سرطان ندارند؛ تشخیص‌های دیگر را هم مطرح کنید و درباره مدت انتظار، آزمایش‌ها، زمان آماده شدن جواب و فردی که در صورت نرسیدن نوبت باید با او تماس بگیرد اطلاعات بدهید [۶].
- فشردگی نخاع (NICE NG234): در بیمار با سابقه سرطان یا سرطان فعلی، علائم فشردگی نخاع (اختلال مثانه یا روده، اختلال راه رفتن، ضعف اندام، بی‌حسی یا پارستزی، درد رادیکولار) اورژانس انکولوژی است؛ دردهای مشکوک به متاستاز ستون فقرات ظرف ۲۴ ساعت مشورت می‌خواهند [۷].
- اطلاعات نادرست: از ۲۰۰ مقاله پربازدید شبکه‌های اجتماعی درباره درمان چهار سرطان شایع، ۳۲٫۵٪ اطلاعات نادرست و ۳۰٫۵٪ اطلاعات زیان‌بار داشتند؛ ۷۶٫۹٪ مقاله‌های نادرست زیان‌بار بودند و تعامل بیشتری از مقاله‌های درست داشتند (میانه ۲۳۰۰ در برابر ۱۶۰۰) [۱۱]. از بیمار بپرسید اطلاعاتش را از کجا می‌گیرد.
- پیش از شروع درمان سیستمیک: آزمایش‌های مولکولی پیش از درمان، غربالگری هپاتیت B و در سالمندان ارزیابی سالمندی.
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۱ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/guides/just-diagnosed-with-cancer/