خبر در یک نگاه
- در کارآزمایی ALASCCA، بیماران سرطان روده بزرگ غیرمتاستاتیک که تومورشان تغییرات ژنتیکی در مسیر PI3K داشت، ۳ سال آسپرین ۱۶۰ میلی‌گرم یا دارونما دریافت کردند [۱].
- در بیماران با جهش‌های «داغ» PIK3CA (اگزون ۹ یا ۲۰)، عود ۳ ساله ۷٫۷٪ با آسپرین در برابر ۱۴٫۱٪ با دارونما بود (نسبت خطر ۰٫۴۹) [۱].
- در گروه دوم با سایر تغییرات PI3K نیز سود مشابهی دیده شد (۷٫۷٪ در برابر ۱۶٫۸٪) [۱].
- حدود ۳۷٪ تومورها چنین تغییری داشتند؛ بنابراین آزمایش ژنتیکی تومور برای شناسایی این بیماران لازم است [۱].
چه چیزی گزارش شد؟
آسپرین بروز پولیپ و سرطان روده بزرگ را در افراد پرخطر کاهش می‌دهد، و مطالعات مشاهده‌ای نشان داده بودند که مصرف منظم آسپرین پس از تشخیص، به‌ویژه در تومورهای دارای جهش PIK3CA، با بقای بهتر همراه است [۱، ۲]. برای مثال در یک مطالعه مشاهده‌ای مهم در سال ۲۰۱۲، مصرف آسپرین پس از تشخیص فقط در بیماران دارای جهش PIK3CA با کاهش مرگ ناشی از سرطان همراه بود [۲]. اما تا پیش از ALASCCA، کارآزمایی تصادفی در این زمینه وجود نداشت [۱].
در کارآزمایی دوسوکور و کنترل‌شده با دارونمای ALASCCA، بیماران مبتلا به سرطان رکتوم مرحله I تا III یا سرطان کولون مرحله II یا III که تومورشان تغییرات سوماتیک در ژن‌های مسیر PI3K داشت، به نسبت ۱ به ۱ آسپرین ۱۶۰ میلی‌گرم یا دارونما را روزانه به مدت ۳ سال دریافت کردند [۱]. تغییرات مسیر PI3K در ۱۱۰۳ نفر از ۲۹۸۰ بیمار (۳۷٫۰٪) یافت شد و ۶۲۶ بیمار تصادفی‌سازی شدند [۱].
در گروه A (جهش‌های داغ PIK3CA در اگزون ۹ یا ۲۰)، بروز تجمعی عود در ۳ سال ۷٫۷٪ با آسپرین و ۱۴٫۱٪ با دارونما بود (نسبت خطر ۰٫۴۹؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۲۴ تا ۰٫۹۸؛ P=۰٫۰۴). در گروه B (سایر تغییرات PIK3CA، PIK3R1 یا PTEN) این ارقام ۷٫۷٪ و ۱۶٫۸٪ بود (نسبت خطر ۰٫۴۲) [۱].
این یافته برای بیماران چه معنایی دارد؟
اگر به سرطان روده بزرگ (غیرمتاستاتیک) مبتلا هستید، از پزشک خود بپرسید آیا آزمایش ژنتیکی تومور از نظر جهش‌های مسیر PI3K (مانند PIK3CA) برای شما انجام شده یا ممکن است انجام شود. در این مطالعه، آسپرین با دوز پایین در بیماران دارای این جهش‌ها خطر بازگشت سرطان را تقریباً نصف کرد [۱]. آسپرین را خودسرانه شروع نکنید: آسپرین می‌تواند خطر خونریزی داشته باشد و در این مطالعه عوارض شدید در گروه آسپرین کمی بیشتر بود [۱]. تصمیم باید با پزشک معالج گرفته شود.
جزئیات کارآزمایی و رژیم درمانی (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
- پیامد اصلی فقط در گروه A (جهش‌های داغ اگزون ۹/۲۰ PIK3CA) معنادار بود؛ نتیجه گروه B پیامد ثانویه است [۱].
- بقای بدون بیماری ۳ ساله در گروه A ۸۸٫۵٪ در برابر ۸۱٫۴٪ بود و به معناداری آماری نرسید (نسبت خطر ۰٫۶۱؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۰٫۳۴ تا ۱٫۰۸) [۱].
- عوارض شدید در ۱۶٫۸٪ دریافت‌کنندگان آسپرین و ۱۱٫۶٪ گروه دارونما رخ داد؛ منع مصرف‌ها و خطر خونریزی را بسنجید [۱].
- در یک مطالعه جمعیتی با آزمایش ژنومی روتین، شیوع تغییرات PIK3CA/PTEN ۱۴٫۶٪ بود (کمتر از ۳۷٪ در ALASCCA) و حدود ۱۱٪ کل بیماران واجد شرایط بالقوه آسپرین شناخته شدند [۴].
- کنفرانس اجماع سرطان‌های گوارشی غرب کانادا (۲۰۲۵) آسپرین کمکی و آزمایش PI3K بر اساس ALASCCA را در توصیه‌های خود بررسی کرده است [۵].
رژیم کارآزمایی ALASCCA
آسپرین کمکی با دوز پایین
سرطان رکتوم مرحله I تا III یا کولون مرحله II تا III پس از جراحی رادیکال، با تغییرات سوماتیک مسیر PI3K (PIK3CA، PIK3R1 یا PTEN)؛ کاربرد خارج از برچسبطول هر دوره: روزانه، پیوسته
سرطان رکتوم مرحله I تا III یا کولون مرحله II تا III پس از جراحی رادیکال، با تغییرات سوماتیک مسیر PI3K (PIK3CA، PIK3R1 یا PTEN)؛ کاربرد خارج از برچسب
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| آسپرین (استیل‌سالیسیلیک اسید) | ۱۶۰ میلی‌گرم | خوراکی | یک بار در روز |
معیارهای مهم پروتکل: پلاکت ۱۰۰×۱۰⁹ در لیتر یا بیشتر؛ کولونوسکوپی یا CT کولون پاک در ۳ ماه پیش یا پس از جراحی. معیارهای خروج: سندرم لینچ یا پولیپوز خانوادگی، اختلال خونریزی‌دهنده، مصرف همزمان ضدپلاکت یا ضدانعقاد (هپارین با وزن مولکولی کم پس از جراحی باید پیش از شروع قطع شود)، گاستریت یا زخم پپتیک فعال یا خونریزی مهم پس از جراحی در ۳ ماه اخیر، مصرف منظم کورتیکواستروئید یا NSAID، حساسیت به آسپرین، بارداری یا شیردهی [۶، ۱].
شواهد: ALASCCA (۲۰۲۵)
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
محدودیت‌ها و قدم بعدی
- تعداد رویدادها کم و فاصله‌های اطمینان پهن است؛ نسبت خطر گروه A از نظر آماری در مرز معناداری بود (حد بالای فاصله اطمینان ۰٫۹۸) [۱].
- داده‌های بقای کلی هنوز برای نتیجه‌گیری کافی نیست و مطالعه در کشورهای شمال اروپا انجام شد [۱].
- این کاربرد آسپرین در برچسب دارویی ثبت نشده و نیازمند انجام آزمایش ژنتیکی تومور است [۱، ۴].
مطالعه اصلی
مطالعه کلیدی
۱ موردآسپرین با دوز پایین در سرطان موضعی روده بزرگ با تغییرات مسیر PI3K
منابع علمی
۶ منبعنمایش همه منابع، ۵ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲Aspirin Use, Tumor PIK3CA Mutation, and Colorectal-Cancer Survival
- ۳ALASCCA: an aspirin a day keeps colorectal cancer away
- ۴
- ۵Report from the 27th Annual Western Canadian Gastrointestinal Cancer Consensus Conference on Colorectal Cancer, Calgary, Alberta, 26–27 September 2025: Advances in Colon and Rectal Cancer
- ۶Adjuvant Low Dose Aspirin in Colorectal Cancer (ALASCCA) (NCT02647099)
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
