دارو

اگزالی‌پلاتین (الوکساتین)

داروی پلاتین‌دار رژیم‌های FOLFOX، CAPOX، FLOT و FOLFIRINOX؛ مهم‌ترین عارضه: بی‌حسی و حساسیت به سرما

به‌روزرسانی: ۲۷ مهر ۱۴۰۵۶ دقیقه مطالعه۱۰ منبع علمی
نام علمی
Oxaliplatin
نام تجاری
Eloxatin
گروه دارویی
داروی شیمی‌درمانی پلاتین‌دار
روش مصرف
انفوزیون وریدی (معمولاً طی ۲ ساعت)
نمایش برای:

خلاصه نکات کلیدی

  • اگزالی‌پلاتین (Oxaliplatin) یک داروی شیمی‌درمانی پلاتین‌دار است که همراه فلوئورواوراسیل و لکوورین برای درمان کمکی سرطان کولون مرحله ۳ و سرطان روده بزرگ پیشرفته تأیید شده است [۱].
  • در کارآزمایی MOSAIC، افزودن اگزالی‌پلاتین پس از جراحی سرطان کولون، بقای بدون بیماری و بقای کلی را بهبود داد [۲].
  • این دارو بخشی از رژیم‌های استاندارد سرطان معده (FLOT) و پانکراس (FOLFIRINOX) نیز هست [۳، ۴].
  • شاخص‌ترین عارضه، نوروپاتی (بی‌حسی و سوزن‌سوزن شدن) است که با سرما تشدید می‌شود؛ در درمان کمکی، ۹۲٪ بیماران درجاتی از آن را تجربه کردند [۱].
  • برچسب FDA یک هشدار جعبه‌ای برای واکنش‌های آلرژیک شدید و آنافیلاکسی دارد که در هر دوره‌ای ممکن است رخ دهد [۱].

این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟

اگزالی‌پلاتین (نام تجاری الوکساتین / Eloxatin) یک ترکیب پلاتین‌دار است که نخستین تأیید آن در آمریکا در سال ۲۰۰۲ بوده است [۱]. این دارو در بدن با جدا شدن گروه اگزالات به مشتقات فعال «DACH-پلاتین» تبدیل می‌شود که به DNA متصل شده و اتصالات عرضی درون و بین رشته‌های DNA ایجاد می‌کنند؛ این اتصالات همانندسازی و رونویسی DNA را متوقف می‌کنند و اثر دارو به مرحله خاصی از چرخه سلولی وابسته نیست [۱].

در مدل‌های آزمایشگاهی، ترکیب اگزالی‌پلاتین با فلوئورواوراسیل اثر ضدتکثیری بیشتری از هر کدام به‌تنهایی داشت [۱]؛ به همین دلیل تقریباً همیشه همراه فلوئورواوراسیل (رژیم FOLFOX) یا کپسیتابین (رژیم CAPOX) تجویز می‌شود [۱، ۵].

در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟

کاربردهای اگزالی‌پلاتین
سرطانموقعیت درمانی
سرطان کولون مرحله ۳درمان کمکی پس از برداشتن کامل تومور، همراه فلوئورواوراسیل و لکوورین (FOLFOX) یا کپسیتابین (CAPOX) [۱، ۵]
سرطان روده بزرگ پیشرفته یا متاستاتیکهمراه فلوئورواوراسیل و لکوورین، یا همراه کپسیتابین [۱، ۵]
سرطان معده، مری و محل اتصالرژیم FLOT پیش و پس از جراحی [۳] و رژیم‌های پلاتین‌دار در بیماری پیشرفته [۹] (این کاربرد در برچسب FDA اگزالی‌پلاتین ذکر نشده است)
سرطان پانکراسجزئی از FOLFIRINOX در بیماری متاستاتیک [۴] و درمان کمکی [۱۰] (این کاربرد در برچسب FDA اگزالی‌پلاتین ذکر نشده است)
ویژه پزشکانشواهد کلیدی هر کاربرد
ویژه پزشکان
شواهد کلیدی هر کاربرد
سرطانشواهد کلیدی
سرطان کولون مرحله ۳MOSAIC (مرحله ۳): بقای بدون بیماری ۵ ساله ۶۶٫۴٪ در برابر ۵۸٫۹٪ (HR ۰٫۷۸) [۱]؛ MOSAIC (کل بیماران مرحله ۲ و ۳): بقای بدون بیماری ۵ ساله ۷۳٫۳٪ در برابر ۶۷٫۴٪ و بقای کلی ۶ ساله ۷۸٫۵٪ در برابر ۷۶٫۰٪ [۲]؛ NO16968: CAPOX در برابر فلوئورواوراسیل/لکوورین، HR بقای بدون بیماری ۰٫۸۰ [۶]؛ IDEA: ۳ ماه CAPOX غیرپایین‌تر از ۶ ماه بود (HR ۰٫۹۵) ولی برای FOLFOX نشان داده نشد (HR ۱٫۱۶) [۷]
سرطان روده بزرگ پیشرفته یا متاستاتیکخط اول: میانه بقای بدون پیشرفت ۹٫۰ در برابر ۶٫۲ ماه و پاسخ ۵۰٫۷٪ در برابر ۲۲٫۳٪ با افزودن اگزالی‌پلاتین [۸]
سرطان معده، مری و محل اتصالFLOT4: میانه بقای کلی ۵۰ در برابر ۳۵ ماه (HR ۰٫۷۷) [۳]؛ REAL-2: اگزالی‌پلاتین در برابر سیس‌پلاتین غیرپایین‌تر بود (HR مرگ ۰٫۹۲) [۹]
سرطان پانکراسACCORD 11: میانه بقای کلی ۱۱٫۱ در برابر ۶٫۸ ماه (HR ۰٫۵۷) [۴]؛ PRODIGE 24: میانه بقای بدون بیماری ۲۱٫۶ در برابر ۱۲٫۸ ماه (HR ۰٫۵۸) [۱۰]

HR: نسبت خطر؛ عدد کمتر از ۱ به نفع رژیم حاوی اگزالی‌پلاتین است.

نحوه مصرف و دوز

فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۵ رژیم

اگزالی‌پلاتین در مرکز درمانی به‌صورت انفوزیون وریدی طی حدود ۲ ساعت داده می‌شود [۱].

  • در رژیم FOLFOX هر ۲ هفته یک‌بار همراه لکوورین و فلوئورواوراسیل تجویز می‌شود؛ در درمان کمکی حداکثر ۱۲ دوره (حدود ۶ ماه) [۱].
  • در رژیم CAPOX هر ۳ هفته یک‌بار همراه قرص کپسیتابین داده می‌شود؛ در درمان کمکی حداکثر ۸ دوره [۵].
  • اگر واکنش‌های غیرتهدیدکننده حین تزریق رخ دهد، پزشک ممکن است زمان انفوزیون را تا ۶ ساعت طولانی کند [۱]. بدون مشورت پزشک درمان را قطع نکنید؛ تصمیم به کاهش دوز یا توقف دارو (مثلاً به دلیل نوروپاتی) را پزشک می‌گیرد [۱].
ویژه پزشکان
نکات تجویز

پیش از شروع و پیش از هر دوره: CBC، آزمون‌های کبدی و الکترولیت‌ها (اصلاح اختلال الکترولیت پیش از شروع)؛ کلیرانس کراتینین؛ ECG در نارسایی قلبی، برادی‌آریتمی، اختلال الکترولیت یا مصرف داروهای طولانی‌کننده QT. از تجویز در سندرم QT طولانی مادرزادی پرهیز شود. تجویز دوره بعد تا نوتروفیل ۱٫۵×۱۰⁹ در لیتر یا بیشتر و پلاکت ۷۵×۱۰⁹ در لیتر یا بیشتر به تأخیر بیفتد [۱].

تجویز: فقط در ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلی‌لیتر دکستروز ۵٪ رقیق شود (نه سدیم کلرید یا محلول‌های حاوی کلرید)؛ با داروهای قلیایی مانند فلوئورواوراسیل در یک خط هم‌زمان داده نشود و پیش از هر داروی دیگر، خط با دکستروز ۵٪ شسته شود؛ از سوزن یا ست حاوی آلومینیوم استفاده نشود. در واکنش حساسیتی بلافاصله و برای همیشه قطع شود (هشدار جعبه‌ای). طولانی کردن انفوزیون از ۲ به ۶ ساعت ممکن است سمیت‌های حاد (مانند واکنش‌های انفوزیونی غیرتهدیدکننده) را کم کند [۱].

کلیه: CLcr کمتر از ۳۰ میلی‌لیتر در دقیقه (کاکرافت‌گالت): دوز ۶۵ میلی‌گرم/مترمربع [۱]. کپسیتابین در CLcr ۳۰ تا ۵۰: کاهش ۲۵٪ دوز؛ در CLcr کمتر از ۳۰ دوز تعیین نشده است [۵].

تعدیل دوز اگزالی‌پلاتین (FOLFOX) [۱]:

  • نوروپاتی حسی محیطی: درجه ۲ پایدار، کاهش دوز را در نظر بگیرید (کمکی به ۷۵، پیشرفته به ۶۵ میلی‌گرم/مترمربع)؛ درجه ۳ پایدار، قطع را در نظر بگیرید؛ درجه ۴، قطع.
  • نوتروپنی درجه ۴، نوتروپنی تب‌دار یا ترومبوسیتوپنی درجه ۳ تا ۴: تأخیر تا بهبود شمارش‌ها و کاهش دوز به ۷۵ (کمکی) یا ۶۵ میلی‌گرم/مترمربع (پیشرفته). در سپسیس یا شوک سپتیک تجویز متوقف شود.
  • عوارض گوارشی درجه ۳ تا ۴: پس از بهبود، اگزالی‌پلاتین به ۷۵ (کمکی) یا ۶۵ میلی‌گرم/مترمربع (پیشرفته) و فلوئورواوراسیل به ۳۰۰ میلی‌گرم/مترمربع بولوس و ۵۰۰ میلی‌گرم/مترمربع انفوزیون ۲۲ ساعته کاهش یابد.
  • قطع دائم: واکنش حساسیتی، PRES، بیماری بینابینی ریه یا فیبروز ریوی تأییدشده، رابدومیولیز. در علائم تنفسی بی‌دلیل، تا رد ILD تجویز متوقف شود.

کپسیتابین (CAPOX): پیش از شروع کپسیتابین، آزمون واریانت‌های ژن DPYD توصیه می‌شود مگر درمان فوری لازم باشد؛ در کمبود کامل DPD از کپسیتابین پرهیز شود [۵]. دوز فراموش‌شده یا استفراغ‌شده جبران نمی‌شود. سمیت درجه ۲: نخستین بار قطع تا درجه ۰ تا ۱ و ادامه با ۱۰۰٪، بار دوم ۷۵٪، بار سوم ۵۰٪، بار چهارم قطع دائم؛ درجه ۳: بار اول ۷۵٪، بار دوم ۵۰٪، بار سوم قطع دائم؛ درجه ۴: قطع دائم یا (پس از بهبود به درجه ۰ تا ۱) ۵۰٪. مصرف همزمان وارفارین نیازمند پایش مکرر INR است [۵].

پایش کبد: در اختلال آزمون‌های کبدی یا فشار پورت بی‌دلیل، اختلالات عروقی کبد (مانند سندرم انسداد سینوزوئیدی) بررسی شود [۱].

ویژه پزشکاندوز استاندارد و رژیم‌های ترکیبی (برچسب FDA و کارآزمایی‌های کلیدی)، ۵ رژیم
ویژه پزشکان

دوز استاندارد و رژیم‌های ترکیبی (برچسب FDA و کارآزمایی‌های کلیدی)

FOLFOX4

سرطان کولون مرحله III پس از برداشتن کامل (کمکی)؛ سرطان روده بزرگ پیشرفتهطول هر دوره: هر ۱۴ روز

سرطان کولون مرحله III پس از برداشتن کامل (کمکی)؛ سرطان روده بزرگ پیشرفته

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
روز ۱
اگزالی‌پلاتین۸۵ میلی‌گرم/مترمربعانفوزیون وریدی ۱۲۰ دقیقه (هم‌زمان با لکوورین، در کیسه جدا)روز ۱
روز ۱ و ۲
لکوورین۲۰۰ میلی‌گرم/مترمربعانفوزیون وریدی ۱۲۰ دقیقهروز ۱ و ۲
فلوئورواوراسیل بولوس۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدی طی ۲ تا ۴ دقیقه، پس از لکوورینروز ۱ و ۲
فلوئورواوراسیل انفوزیون۶۰۰ میلی‌گرم/مترمربعانفوزیون مداوم ۲۲ ساعتهروز ۱ و ۲
طول هر دوره
هر ۱۴ روز
مدت درمان
کمکی: حداکثر ۱۲ دوره یا تا سمیت غیرقابل‌قبول؛ پیشرفته: تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌قبول

تنها رژیم اگزالی‌پلاتین در برچسب FDA [۱].

CAPOX (XELOX)

کولون کمکی؛ سرطان روده بزرگ غیرقابل جراحی یا متاستاتیکطول هر دوره: هر ۲۱ روز

کولون کمکی؛ سرطان روده بزرگ غیرقابل جراحی یا متاستاتیک

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
اگزالی‌پلاتین۱۳۰ میلی‌گرم/مترمربعانفوزیون وریدیروز ۱
کپسیتابین۱۰۰۰ میلی‌گرم/مترمربع دو بار در روزخوراکی، ظرف ۳۰ دقیقه پس از غذا، به فاصله حدود ۱۲ ساعتروز ۱ تا ۱۴
طول هر دوره
هر ۲۱ روز
مدت درمان
کمکی: حداکثر ۸ دوره (۲۴ هفته)؛ متاستاتیک: تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌قبول

دوزها از برچسب کپسیتابین [۵]. در کارآزمایی IDEA، در سرطان کولون مرحله III کم‌خطر (T1-3 N1)، ۳ ماه CAPOX از نظر بقای بدون بیماری نسبت به ۶ ماه غیرکمتر (non-inferior) بود و نوروپاتی بسیار کمتری داشت [۷].

شواهد: IDEA (۲۰۱۸)

CAPOX در سرطان معده، مری یا محل اتصال معده به مری

بیماری غیرقابل جراحی یا متاستاتیکطول هر دوره: هر ۲۱ روز

بیماری غیرقابل جراحی یا متاستاتیک

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
اگزالی‌پلاتین۱۳۰ میلی‌گرم/مترمربعانفوزیون وریدیروز ۱
کپسیتابین۸۵۰ یا ۱۰۰۰ میلی‌گرم/مترمربع دو بار در روزخوراکیروز ۱ تا ۱۴
طول هر دوره
هر ۲۱ روز
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت غیرقابل‌قبول

طبق برچسب کپسیتابین؛ دوز کپسیتابین بر اساس عوامل خطر بیمار انتخاب می‌شود [۵].

FLOT (پیش و پس از جراحی)

آدنوکارسینوم معده یا محل اتصال معده به مری قابل جراحی (cT2 یا بالاتر یا cN+)طول هر دوره: هر ۱۴ روز

آدنوکارسینوم معده یا محل اتصال معده به مری قابل جراحی (cT2 یا بالاتر یا cN+)

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
دوستاکسل۵۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
اگزالی‌پلاتین۸۵ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
لکوورین۲۰۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
فلوئورواوراسیل۲۶۰۰ میلی‌گرم/مترمربعانفوزیون مداوم ۲۴ ساعتهروز ۱
طول هر دوره
هر ۱۴ روز
مدت درمان
۴ دوره پیش از جراحی و ۴ دوره پس از جراحی

رژیم کارآزمایی FLOT4؛ در برچسب FDA اگزالی‌پلاتین نیامده است [۳].

شواهد: FLOT4 (۲۰۱۹)

FOLFIRINOX و FOLFIRINOX تعدیل‌شده

سرطان پانکراس متاستاتیک (ECOG ۰ تا ۱)؛ درمان کمکی پس از برداشتن پانکراسطول هر دوره: هر ۱۴ روز

سرطان پانکراس متاستاتیک (ECOG ۰ تا ۱)؛ درمان کمکی پس از برداشتن پانکراس

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
متاستاتیک
اگزالی‌پلاتین / ایرینوتکان / لکوورین۸۵ / ۱۸۰ / ۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
فلوئورواوراسیل۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربع بولوس، سپس ۲۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربعبولوس وریدی، سپس انفوزیون مداوم ۴۶ ساعتهروز ۱ تا ۳
کمکی (تعدیل‌شده)
اگزالی‌پلاتین / ایرینوتکان / لکوورین۸۵ / ۱۵۰ (در ابتدا ۱۸۰) / ۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
فلوئورواوراسیل۲۴۰۰ میلی‌گرم/مترمربع، بدون بولوسانفوزیون مداوم وریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۱۴ روز
مدت درمان
متاستاتیک: در بیماران پاسخ‌دهنده ۶ ماه توصیه شد؛ کمکی: ۲۴ هفته (۱۲ دوره)

رژیم‌های کارآزمایی PRODIGE 4/ACCORD 11 و PRODIGE 24؛ در برچسب FDA اگزالی‌پلاتین نیامده‌اند. در PRODIGE 24 دوز ایرینوتکان پس از تحلیل ایمنی از پیش تعیین‌شده از ۱۸۰ به ۱۵۰ میلی‌گرم/مترمربع کاهش یافت [۴، ۱۰].

شواهد: PRODIGE 4 / ACCORD 11 (۲۰۱۱)، PRODIGE 24 / CCTG PA.6 (۲۰۱۸)

دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.

عوارض جانبی

عوارض شایع FOLFOX4 در درمان کمکی سرطان کولون (کارآزمایی MOSAIC، ۱۱۰۸ بیمار)
عارضههمه درجاتدرجه ۳ یا ۴
نوروپاتی حسی محیطی (بی‌حسی، سوزن‌سوزن شدن)۹۲٪۱۲٪
تهوع۷۴٪۵٪
اسهال۵۶٪۱۱٪
استفراغ۴۷٪۶٪
خستگی۴۴٪۴٪
زخم و التهاب دهان۴۲٪۳٪
ریزش مو (هیچ مورد ریزش کامل گزارش نشد)۳۰٪—
تب۲۷٪۱٪
تغییر حس چشایی۱۲٪—
واکنش آلرژیک۱۰٪۳٪

منبع: برچسب FDA اگزالی‌پلاتین [۱]. نوتروپنی درجه ۳–۴ در ۴۱ تا ۴۴٪ بیماران سرطان روده بزرگ دریافت‌کننده اگزالی‌پلاتین با فلوئورواوراسیل/لکوورین رخ داد [۱].

دو نوع نوروپاتی با اگزالی‌پلاتین دیده می‌شود [۱]:

  • نوروپاتی حاد: ظرف چند ساعت تا ۲ روز پس از تزریق، با سرما تشدید می‌شود و به‌صورت سوزن‌سوزن شدن یا بی‌حسی دست‌ها، پاها، اطراف دهان یا گلو بروز می‌کند؛ گاهی احساس سختی بلع یا تنگی نفس بدون انسداد واقعی راه هوایی ایجاد می‌شود. معمولاً ظرف ۱۴ روز برطرف می‌شود و در حدود ۵۶٪ بیماران رخ داد.
  • نوروپاتی پایدار (تأخیری): بیش از ۱۴ روز طول می‌کشد و ممکن است کارهایی مانند نوشتن، بستن دکمه یا راه رفتن را دشوار کند. در MOSAIC، ۲۸ روز پس از پایان درمان ۶۰٪، پس از ۶ ماه ۳۹٪ و پس از ۱۸ ماه ۲۱٪ بیماران درجاتی از نوروپاتی داشتند و بیشتر آن خفیف بود [۱].

در پیگیری طولانی MOSAIC، نوروپاتی درجه ۳ در ۱۲ ماه پس از درمان در ۱٫۳٪ و در ۴۸ ماه در ۰٫۷٪ بیماران باقی مانده بود [۲].

عوارض جدی

هشدار جعبه‌ای: واکنش‌های حساسیتی جدی و کشنده، از جمله آنافیلاکسی، ممکن است در عرض چند دقیقه از شروع تزریق و در هر دوره رخ دهد. واکنش درجه ۳–۴ در ۲ تا ۳٪ بیماران سرطان کولون دیده شد. در سابقه حساسیت به اگزالی‌پلاتین یا سایر داروهای پلاتین‌دار، مصرف ممنوع است [۱].

سایر هشدارهای برچسب [۱]:

  • سرکوب شدید مغز استخوان و عفونت، سپسیس و شوک سپتیک (گاه کشنده).
  • سندرم انسفالوپاتی برگشت‌پذیر خلفی (PRES) در کمتر از ۰٫۱٪ بیماران: سردرد، تغییر وضعیت ذهنی، تشنج و اختلال بینایی.
  • سمیت ریوی: فیبروز ریه (کمتر از ۱٪) که ممکن است کشنده باشد.
  • سمیت کبدی: افزایش آنزیم‌های کبدی (۵۷٪ در برابر ۳۴٪ در درمان کمکی) و آسیب عروق سینوزوئیدی کبد.
  • طولانی شدن فاصله QT و آریتمی بطنی، از جمله تورساد دو پوینت کشنده.
  • رابدومیولیز (تخریب عضلانی)، گاه کشنده.
  • خونریزی (گوارشی، ادراری، بینی)، ترومبوسیتوپنی ایمنی و افزایش INR در مصرف هم‌زمان با ضدانعقادها.
  • آسیب به جنین.

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

فوراً کمک اورژانسی بگیرید اگر دچار مشکل تنفسی، احساس بسته شدن گلو، فشار یا درد قفسه سینه، خس‌خس، سرگیجه یا حالت غش، یا تورم صورت، پلک‌ها یا لب‌ها شدید [۱].

در این موارد هم فوراً با پزشک تماس بگیرید [۱]:

  • تب یا علائم عفونت، به‌ویژه اگر همراه اسهال پایدار باشد
  • هر نوع خونریزی
  • سرفه خشک یا تنگی نفس پایدار یا تکرارشونده
  • سردرد همراه گیجی، تشنج یا اختلال یا کاهش بینایی
  • غش کردن (سنکوپ)
  • درد یا ضعف عضلانی تازه، ادرار تیره، کاهش ادرار یا ناتوانی در ادرار کردن
  • استفراغ یا اسهال پایدار یا نشانه‌های کم‌آبی
  • نشانه‌های آسیب کبدی، مانند زردی پوست یا چشم

تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها

  • سرما: از نوشیدنی سرد، یخ و تماس با اشیا یا هوای سرد پرهیز کنید. استفاده از یخ در دهان برای پیشگیری از زخم دهان با اگزالی‌پلاتین توصیه نمی‌شود، چون سرما علائم عصبی حاد را تشدید می‌کند [۱].
  • داروهای دیگر: از مصرف هم‌زمان داروهایی که فاصله QT را طولانی می‌کنند و داروهای آسیب‌رسان به کلیه پرهیز شود؛ اگر ضدانعقاد خوراکی مصرف می‌کنید، INR باید مکرر کنترل شود [۱]. فهرست کامل داروهای خود را به پزشک بدهید [۱].
  • بارداری و پیشگیری: پیش از شروع، بارداری بررسی شود. زنان تا ۹ ماه و مردان دارای همسر در سن باروری تا ۶ ماه پس از آخرین دوز از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند. دارو ممکن است باروری را کاهش دهد [۱].
  • شیردهی: در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین دوز شیر ندهید [۱].
  • رانندگی: اختلال گذرای بینایی ممکن است توانایی رانندگی را کم کند [۱].
  • سالمندان (۶۵ سال و بالاتر) در درمان کمکی بیشتر دچار اسهال و نوتروپنی درجه ۳–۴ شدند (۴۵٪ در برابر ۳۹٪) [۱].

پرسش‌های متداول

چرا بعد از تزریق اگزالی‌پلاتین نباید آب سرد بخورم؟

نوروپاتی حاد اگزالی‌پلاتین با سرما تحریک یا تشدید می‌شود و ممکن است سوزن‌سوزن شدن دست و دهان یا احساس ناراحتی در گلو ایجاد کند؛ به همین دلیل از نوشیدنی سرد، یخ و تماس با اشیای سرد پرهیز کنید [۱].

آیا بی‌حسی دست و پا دائمی می‌ماند؟

در بیشتر بیماران به‌تدریج کم می‌شود: در MOSAIC، ۶ ماه پس از درمان ۳۹٪ و ۱۸ ماه پس از درمان ۲۱٪ بیماران هنوز درجاتی از نوروپاتی داشتند و بیشتر آن خفیف بود [۱]. نوروپاتی شدید (درجه ۳) پس از ۴ سال در ۰٫۷٪ بیماران باقی مانده بود [۲].

آیا با اگزالی‌پلاتین موهایم می‌ریزد؟

ریزش مو در ۳۰٪ بیماران دریافت‌کننده FOLFOX4 در برابر ۲۸٪ با فلوئورواوراسیل/لکوورین گزارش شد و هیچ مورد ریزش کامل مو دیده نشد [۱].

آیا ۳ ماه شیمی‌درمانی کمکی کافی است؟

در تحلیل IDEA، در رژیم CAPOX، ۳ ماه درمان نسبت به ۶ ماه غیرپایین‌تر بود، اما برای FOLFOX این موضوع نشان داده نشد [۷]. مدت درمان را پزشک بر اساس خطر عود و تحمل شما تعیین می‌کند.

اگر در دوره‌های قبل حساسیت نداشتم، باز هم ممکن است واکنش آلرژیک رخ دهد؟

بله. واکنش حساسیتی شدید ممکن است در هر دوره‌ای و در عرض چند دقیقه از شروع تزریق رخ دهد؛ هر علامتی مانند خارش، کهیر، تنگی نفس یا تورم صورت را فوراً به پرستار اطلاع دهید [۱].

شواهد علمی

مطالعات کلیدی

۱۳ مورد
کارآزمایی بالینی · تحلیل تجمیعی آینده‌نگر و از پیش برنامه‌ریزی‌شده ۶ کارآزمایی فاز ۳

مدت شیمی‌درمانی کمکی در سرطان کولون مرحله ۳

N Engl J Med · 2018
HR ۱٫۰۷کل جمعیت (۳ در برابر ۶ ماه)
کارآزمایی بالینی · فاز ۲/۳

شیمی‌درمانی پیرامون جراحی با فلوئورواوراسیل به‌همراه لکوورین، اگزالی‌پلاتین و دوستاکسل در برابر فلوئورواوراسیل یا کپسیتابین به‌همراه سیس‌پلاتین و اپی‌روبیسین در آدنوکارسینوم پیشرفتهٔ موضعی و قابل‌جراحی معده یا محل اتصال معده به مری (FLOT4): کارآزمایی تصادفی فاز ۲/۳

Lancet · 2019
۵۰ ماه در برابر ۳۵ ماهمیانه بقای کلی
کارآزمایی بالینی · فاز ۲/۳

FOLFIRINOX در برابر جمسیتابین برای سرطان متاستاتیک پانکراس

N Engl J Med · 2011
۱۱٫۱ در برابر ۶٫۸ ماهمیانه بقای کلی
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

رادیوتراپی کوتاه‌مدت و سپس شیمی‌درمانی پیش از برداشتن کامل مزورکتوم (TME) در برابر شیمی‌پرتودرمانی پیش از عمل، TME و شیمی‌درمانی کمکی اختیاری در سرطان رکتوم پیشرفته موضعی (RAPIDO): کارآزمایی تصادفی، باز، فاز ۳

Lancet Oncol · 2021
۲۳٫۷٪ در برابر ۳۰٫۴٪شکست درمان مرتبط با بیماری در ۳ سال
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

آتزولیزوماب همراه با FOLFOX برای سرطان کولون مرحله ۳ با کمبود ترمیم ناجفت‌شدگی

N Engl J Med · 2026
۸۶٫۳٪ در برابر ۷۶٫۲٪بقای بدون بیماری ۳ ساله
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

انکورافنیب، ستوکسیماب و mFOLFOX6 در سرطان کولورکتال دارای جهش BRAF

N Engl J Med · 2025
۱۲٫۸ در برابر ۷٫۱ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

NALIRIFOX در برابر نب‌پاکلی‌تاکسل و جمسیتابین در بیماران درمان‌نشده مبتلا به آدنوکارسینوم مجرایی متاستاتیک پانکراس (NAPOLI ۳): کارآزمایی فاز ۳ تصادفی و باز

Lancet · 2023
۱۱٫۱ در برابر ۹٫۲ ماهمیانه بقای کلی
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

زولبتوکسیماب به‌همراه mFOLFOX6 در بیماران مبتلا به آدنوکارسینوم معده یا محل اتصال معده به مری CLDN18.2-مثبت، HER2-منفی، درمان‌نشده، پیشرفتهٔ موضعی غیرقابل‌جراحی یا متاستاتیک (SPOTLIGHT): کارآزمایی چندمرکزی، تصادفی، دوسوکور و فاز ۳

Lancet · 2023
۱۰٫۶۱ در برابر ۸٫۶۷ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

زولبتوکسیماب به‌همراه CAPOX در آدنوکارسینوم معده یا محل اتصال معده به مری CLDN18.2-مثبت: کارآزمایی تصادفی فاز ۳ GLOW

Nat Med · 2023
۸٫۲۱ در برابر ۶٫۸۰ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

پمبرولیزوماب به‌همراه شیمی‌درمانی در برابر دارونما به‌همراه شیمی‌درمانی در سرطان پیشرفتهٔ معده HER2-منفی (KEYNOTE-859): کارآزمایی چندمرکزی، تصادفی، دوسوکور و فاز ۳

Lancet Oncol · 2023
۱۲٫۹ در برابر ۱۱٫۵ ماهمیانه بقای کلی (ITT)
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

FOLFIRINOX یا جمسیتابین به‌عنوان درمان کمکی (ادجوانت) در سرطان پانکراس

N Engl J Med · 2018
۲۱٫۶ در برابر ۱۲٫۸ ماهمیانه بقای بدون بیماری
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

شیمی‌درمانی نئوادجوانت با FOLFIRINOX و شیمی‌پرتودرمانی پیش از عمل در بیماران مبتلا به سرطان رکتوم پیشرفته موضعی (UNICANCER-PRODIGE 23): کارآزمایی چندمرکزی، تصادفی، باز، فاز ۳

Lancet Oncol · 2021
۷۶٪ در برابر ۶۹٪بقای بدون بیماری ۳ ساله
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

نیولوماب به‌همراه شیمی‌درمانی در برابر شیمی‌درمانی به‌تنهایی به‌عنوان درمان خط اول آدنوکارسینوم پیشرفتهٔ معده، محل اتصال معده به مری و مری (CheckMate 649): کارآزمایی تصادفی، باز و فاز ۳

Lancet · 2021
۱۴٫۴ در برابر ۱۱٫۱ ماهمیانه بقای کلی (CPS ≥۵)

رهنمودهای بالینی

۴ مورد
رهنمود بالینی

سرطان کولون موضعی: رهنمود بالینی ESMO برای تشخیص، درمان و پیگیری

Ann Oncol · 2020در صورت نبود اندیکاسیون جراحی فوری، کولونوسکوپی کامل برای تأیید تشخیص سرطان کولون و رد تومورهای هم‌زمان توصیه …
۸توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
رهنمود بالینی

سرطان رکتوم موضعی: رهنمود بالینی ESMO برای تشخیص، درمان و پیگیری

Ann Oncol · 2025وضعیت MSI و/یا MMR باید در همه بیماران در زمان تشخیص با استفاده از نمونه بیوپسی ارزیابی شود.
۸توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
رهنمود بالینی

سرطان معده: رهنمود بالینی ESMO برای تشخیص، درمان و پیگیری

Ann Oncol · 2022برای سرطان معده در مرحلهٔ IB تا III، درمان پیرامون جراحی (پیش و پس از جراحی) همراه با گاسترکتومی رادیکال توصیه…
۸توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
رهنمود بالینی

سرطان پانکراس: رهنمود بالینی ESMO برای تشخیص، درمان و پیگیری

Ann Oncol · 2023بیماران دارای سابقه خانوادگی و افراد پرخطر باید مشاوره ژنتیک دریافت کنند.
۱۶توصیه کلیدی با ترجمه فارسی

منابع علمی

۱۰ منبع
نمایش همه منابع، ۸ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    Oxaliplatin injection, for intravenous use — Prescribing InformationHospira, Inc · FDA label · 2024
  2. ۲
    Improved Overall Survival With Oxaliplatin, Fluorouracil, and Leucovorin As Adjuvant Treatment in Stage II or III Colon Cancer in the MOSAIC TrialAndré T, Boni C, Navarro M, et al · J Clin Oncol · 2009;27:3109-3116
  3. ۳
    Perioperative chemotherapy with fluorouracil plus leucovorin, oxaliplatin, and docetaxel versus fluorouracil or capecitabine plus cisplatin and epirubicin for locally advanced, resectable gastric or gastro-oesophageal junction adenocarcinoma (FLOT4): a randomised, phase 2/3 trialAl-Batran SE, Homann N, Pauligk C, et al · Lancet · 2019;393:1948-1957
  4. ۴
    FOLFIRINOX versus Gemcitabine for Metastatic Pancreatic CancerConroy T, Desseigne F, Ychou M, et al · N Engl J Med · 2011;364:1817-1825
  5. ۵
    XELODA (capecitabine) tablets, for oral use — Prescribing InformationU.S. Food and Drug Administration · FDA label · 2025
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹
  6. ۶
    Capecitabine Plus Oxaliplatin Compared With Fluorouracil and Folinic Acid As Adjuvant Therapy for Stage III Colon CancerHaller DG, Tabernero J, Maroun J, et al · J Clin Oncol · 2011;29:1465-1471
  7. ۷
    Duration of Adjuvant Chemotherapy for Stage III Colon CancerGrothey A, Sobrero AF, Shields AF, et al · N Engl J Med · 2018;378:1177-1188
  8. ۸
    Leucovorin and Fluorouracil With or Without Oxaliplatin as First-Line Treatment in Advanced Colorectal Cancerde Gramont A, Figer A, Seymour M, et al · J Clin Oncol · 2000;18:2938-2947
  9. ۹
    Capecitabine and Oxaliplatin for Advanced Esophagogastric CancerCunningham D, Starling N, Rao S, et al · N Engl J Med · 2008;358:36-46
  10. ۱۰
    FOLFIRINOX or Gemcitabine as Adjuvant Therapy for Pancreatic CancerConroy T, Hammel P, Hebbar M, et al · N Engl J Med · 2018;379:2395-2406

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.