خبر در یک نگاه
- 177Lu-PSMA-617 (لوتسیوم ویپیووتاید تتراگزتان) دارویی رادیواکتیو است که به پروتئین PSMA روی سلول‌های سرطان پروستات می‌چسبد و پرتو را مستقیماً به آن‌ها می‌رساند [۲].
- تاکنون این درمان برای مراحل پیشرفته‌تر (مقاوم به اخته) استفاده می‌شد [۲، ۳]؛ کارآزمایی PSMAddition آن را در بیماری متاستاتیکِ هنوز حساس به هورمون آزمود [۱].
- در ۱۱۴۴ بیمار، افزودن این دارو به هورمون‌درمانی استاندارد خطر پیشرفت رادیوگرافیک یا مرگ را ۲۸٪ کاهش داد (نسبت خطر ۰٫۷۲) [۱].
- FDA در ژوئیه ۲۰۲۶ این کاربرد را تأیید کرد؛ داده‌های بقای کلی هنوز در انتظار است [۱].
چه چیزی گزارش شد؟
درمان استاندارد امروز برای سرطان پروستات متاستاتیک حساس به هورمون، محرومیت از آندروژن (ADT) همراه با یک مهارکننده مسیر گیرنده آندروژن (ARPI) است [۱]. داروی 177Lu-PSMA-617 پیش‌تر در کارآزمایی VISION بقای کلی بیماران مقاوم به اخته را که شیمی‌درمانی تاکسانی گرفته بودند افزایش داده بود (میانه ۱۵٫۳ در برابر ۱۱٫۳ ماه) [۲] و در PSMAfore در بیماران پیش از شیمی‌درمانی، بقای بدون پیشرفت را بهبود داده بود [۳].
کارآزمایی فاز ۳ PSMAddition در ۱۶۹ مرکز از ۲۰ کشور، ۱۱۴۴ بیمار مبتلا به سرطان پروستات متاستاتیک حساس به هورمون با دست‌کم یک ضایعه متاستاتیک PSMA مثبت در PET را به دو گروه تقسیم کرد: 177Lu-PSMA-617 همراه با ADT + ARPI، یا ADT + ARPI به‌تنهایی [۱]. نیمی از بیماران متاستاز از ابتدای تشخیص داشتند و ۶۸٪ بیماری پرحجم داشتند [۱].
در دومین تحلیل میانی، پیشرفت رادیوگرافیک یا مرگ در ۲۴٪ گروه لوتسیوم و ۳۰٪ گروه کنترل رخ داد؛ نسبت خطر ۰٫۷۲ بود و پیامد اصلی برآورده شد. میانه بقای بدون پیشرفت در هیچ‌یک از دو گروه هنوز به دست نیامده است [۱].
اگر سرطان پروستات شما به استخوان یا اندام‌های دیگر گسترش یافته اما هنوز به هورمون‌درمانی پاسخ می‌دهد، این مطالعه نشان می‌دهد افزودن درمان رادیواکتیو هدفمند لوتسیوم-PSMA (حداکثر ۶ نوبت تزریق وریدی، هر ۶ هفته) می‌تواند پیشرفت بیماری را به تأخیر بیندازد [۱]. برای این درمان، اسکن PET-PSMA لازم است تا مشخص شود تومور PSMA مثبت است [۱]. شایع‌ترین عارضه خشکی خفیف دهان بود و کاهش شمارش خون و مشکلات گوارشی نیز بیشتر دیده شد [۱]. هنوز معلوم نیست این درمان طول عمر را افزایش می‌دهد یا نه؛ درباره مزایا و معایب آن با پزشک خود (انکولوژیست و متخصص پزشکی هسته‌ای) گفت‌وگو کنید.
جزئیات کارآزمایی و رژیم درمانی (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
- انتخاب بیمار با PET [68Ga]Ga-PSMA-11 با قرائت مرکزی؛ بیماران گروه کنترل پس از پیشرفت تأییدشده می‌توانستند به لوتسیوم منتقل شوند (crossover) که تفسیر آینده بقای کلی را پیچیده می‌کند [۱].
- عوارض جدی ۳۲٪ در برابر ۲۹٪؛ ۳٪ عوارض جدی مرتبط با لوتسیوم بود [۱].
- یک مرور نظام‌مند، شواهد استفاده از لوتسیوم-PSMA در بیماری حساس به هورمون (از جمله LUNAR، UpFrontPSMA و تحلیل میانی PSMAddition) را جمع‌بندی کرده و به محدودیت حجم نمونه و پیگیری کوتاه بیشتر مطالعات اشاره می‌کند [۴].
رژیم PSMAddition (برچسب FDA)
177Lu-PSMA-617 + مهارکننده مسیر گیرنده آندروژن
سرطان پروستات متاستاتیک PSMA مثبت، بدون مواجهه قبلی یا حساس به تعدیل مسیر آندروژن (mAPMN/S)؛ انتخاب با PET-PSMA تأییدشدهزمان‌بندی هر دارو در جدول
سرطان پروستات متاستاتیک PSMA مثبت، بدون مواجهه قبلی یا حساس به تعدیل مسیر آندروژن (mAPMN/S)؛ انتخاب با PET-PSMA تأییدشده
| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| لوتسیوم Lu 177 ویپیووتاید تتراگزتان | ۷٫۴ گیگابکرل (۲۰۰ میلی‌کوری) | وریدی (پوش آهسته ۱ تا ۱۰ دقیقه یا انفوزیون ثقلی/پمپ) از کاتتر اختصاصی | هر ۶ هفته |
| ARPI (همراه ADT) | طبق برچسب همان دارو | خوراکی | روزانه |
کاتتر پیش از تزریق با دست‌کم ۱۰ میلی‌لیتر سدیم کلرید ۰٫۹٪ شسته شود. تنها سطح کاهش دوز: ۲۰٪ به ۵٫۹ گیگابکرل (۱۶۰ میلی‌کوری)؛ افزایش مجدد ممنوع؛ نیاز به کاهش دوم یا تأخیر بیش از ۴ هفته: قطع. سرکوب مغز استخوان درجه ۲: توقف تا درجه ۱؛ درجه ۳ یا بیشتر: توقف و کاهش دوز؛ تکرار پس از کاهش: قطع. سمیت کلیوی (افزایش کراتینین درجه ۲ یا CLcr کمتر از ۳۰): توقف تا بهبود؛ افزایش ۴۰٪ یا بیشتر کراتینین و کاهش بیش از ۴۰٪ CLcr: توقف و کاهش دوز؛ درجه ۳ یا بیشتر: قطع. خشکی دهان درجه ۳ یا سمیت گوارشی درجه ۳ یا بیشتر مقاوم به درمان: توقف و کاهش دوز. پایش CBC و کراتینین/CLcr پیش و حین درمان؛ هیدراتاسیون خوب و ادرار مکرر پیش و پس از تزریق؛ رعایت اصول حفاظت پرتویی؛ پیشگیری از بارداری همسر تا ۱۴ هفته پس از آخرین دوز. در PSMAddition، ADT همراه ARPI به انتخاب پزشک بود [۵، ۱].
شواهد: PSMAddition (۲۰۲۶)
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
محدودیت‌ها و قدم بعدی
- تأیید: FDA در ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶ 177Lu-PSMA-617 (Pluvicto) را همراه با ARPI برای بزرگسالان مبتلا به سرطان پروستات متاستاتیک حساس به هورمون (با نام جدید mAPMN/S) و PSMA مثبت تأیید کرد (اطلاعیه FDA).
- نتایج از دومین تحلیل میانی است و مطالعه باز بود؛ داده‌های بقای کلی هنوز منتشر نشده است [۱].
- عوارض درجه ۳ یا بالاتر با لوتسیوم بیشتر بود و درمان نیاز به مرکز پزشکی هسته‌ای مجهز دارد [۱].
مطالعه اصلی و کارآزمایی‌های پیشین
مطالعات کلیدی
۳ مورد177Lu-PSMA-617 در بیماران مبتلا به سرطان پروستات متاستاتیک PSMA مثبت بدون مواجهه قبلی یا حساس به تعدیل‌کننده مسیر آندروژن (PSMAddition): کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده فاز ۳
لوتسیوم-۱۷۷-PSMA-617 در سرطان پروستات متاستاتیک مقاوم به اخته‌سازی
177Lu-PSMA-617 در برابر تغییر مهارکننده مسیر گیرنده آندروژن در بیماران بدون سابقه تاکسان مبتلا به سرطان پروستات متاستاتیک مقاوم به اخته‌سازی پیشرونده (PSMAfore): یک کارآزمایی فاز ۳ تصادفی کنترل‌شده
منابع علمی
۵ منبعنمایش همه منابع، ۴ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳177Lu-PSMA-617 versus a change of androgen receptor pathway inhibitor therapy for taxane-naive patients with progressive metastatic castration-resistant prostate cancer (PSMAfore): a phase 3, randomised, controlled trial
- ۴Lutetium-177–PSMA radioligand therapy in metastatic hormone-sensitive prostate cancer: A systematic review of efficacy, safety, and combination strategies
- ۵PLUVICTO (lutetium Lu 177 vipivotide tetraxetan) injection, for intravenous use: Prescribing Information
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
