سرطان روده بزرگ در جوانان هنوز کم است، اما در بسیاری از کشورها، از جمله آمریکا و انگلستان، در افراد زیر ۵۰ سال بیشتر شده است [۱، ۳]. علت کامل آن هنوز روشن نیست؛ سابقه خانوادگی، چاقی، مصرف زیاد الکل و تغییرات باکتری‌های روده از عواملی‌اند که بررسی می‌شوند [۴، ۵، ۶]. شایع‌ترین علائم در جوانان خون در مدفوع، درد شکم و تغییر اجابت مزاج است و کم‌خونی هم از نشانه‌هاست [۷]؛ این علائم را به دلیل جوانی نادیده نگیرید و اگر ادامه یافت یا تکرار شد، به پزشک مراجعه کنید [۱۱].
نکات کلیدی
- در مطالعه‌ای روی ۵۰ کشور، سرطان روده در افراد ۲۵ تا ۴۹ ساله در ۲۷ کشور رو به افزایش بود؛ در بیشتر این کشورها، افزایش فقط در جوانان بود یا در آن‌ها سریع‌تر از افراد مسن‌تر [۱].
- در آمریکا، سرطان روده بزرگ اکنون شایع‌ترین علت مرگ سرطانی در افراد زیر ۵۰ سال است [۳].
- با این حال سرطان روده در جوانان هنوز کم است: حتی در کشورهایی که بیشترین میزان را دارند، هر سال حدود ۱ نفر از هر ۶ هزار بزرگسال ۲۵ تا ۴۹ ساله مبتلا می‌شود [۱].
- شایع‌ترین علامت خون در مدفوع است: نزدیک نیمی از جوانان مبتلا با همین علامت مراجعه کرده بودند، و تشخیص اغلب چند ماه دیر شده بود [۷].
- حدود ۱ نفر از هر ۵ جوان مبتلا یک جهش ارثی دارد [۸]؛ اگر در خانواده‌تان سرطان روده هست، ممکن است زودتر از ۴۵ سالگی کولونوسکوپی لازم داشته باشید [۱۰].
آیا سرطان روده در جوانان بیشتر شده است؟
بله. در یک مطالعه بزرگ روی ثبت سرطان ۵۰ کشور، در ۱۰ سال اخیر سرطان روده در افراد ۲۵ تا ۴۹ ساله در ۲۷ کشور بیشتر شده بود؛ بیشترین افزایش در نیوزیلند، شیلی، پورتوریکو و انگلستان بود [۱]. در ۲۰ کشور از این ۲۷ کشور، افزایش یا فقط در جوانان دیده شد یا در آن‌ها سریع‌تر از افراد مسن‌تر بود [۱].
در آمریکا، سرطان روده در بزرگسالان ۲۰ تا ۴۹ ساله هر سال کمی بیشتر شده و مرگ ناشی از آن در افراد زیر ۵۰ سال هم از سال ۲۰۰۴ آهسته بالا رفته است؛ در همین مدت، این سرطان در افراد ۶۵ سال و بالاتر کمتر شده است [۳]. بیشتر این سرطان‌های تازه در انتهای روده بزرگ و راست‌روده‌اند [۳].
این افزایش یعنی باید علائم را در هر سنی جدی گرفت، نه اینکه هر جوانی در خطر بزرگی است: سرطان روده در ۲۰ و ۳۰ سالگی هنوز کم است و حتی در کشورهایی که بیشترین میزان را دارند، هر سال حدود ۱ نفر از هر ۶ هزار بزرگسال ۲۵ تا ۴۹ ساله مبتلا می‌شود [۱].
چرا سرطان روده در جوانان بیشتر شده است؟
پژوهشگران هنوز علت کامل این افزایش را نمی‌دانند [۱، ۶]. مطالعه‌ها چند عامل را با خطر بیشتر مرتبط دانسته‌اند؛ بیشتر این‌ها ارتباط‌اند و هنوز ثابت نشده که علت اصلی افزایش باشند:
- سابقه خانوادگی: کسانی که پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزندشان سرطان روده داشته، حدود ۴ برابر بیشتر پیش از ۵۰ سالگی مبتلا می‌شوند [۴].
- چاقی: در مطالعه‌ای روی بیش از ۸۵ هزار پرستار زن در آمریکا، زنان چاق تقریباً ۲ برابر زنان با وزن مناسب پیش از ۵۰ سالگی سرطان روده گرفتند؛ هرچه وزن از ۱۸ سالگی بیشتر بالا رفته بود، خطر هم بیشتر بود [۵].
- مصرف زیاد الکل و بالا بودن چربی خون هم با خطر بیشتر همراه بودند. درباره رژیم غذایی، کم‌تحرکی و فشار خون، مطالعه‌ها هنوز کم‌اند [۴].
- باکتری‌های روده: بعضی باکتری‌های روده ماده‌ای به نام کولیباکتین می‌سازند که به DNA سلول‌ها آسیب می‌زند. در مطالعه‌ای روی نزدیک ۱۰۰۰ نمونه سرطان روده از ۱۱ کشور، ردپای این آسیب در کسانی که پیش از ۴۰ سالگی مبتلا شده بودند بیش از ۳ برابر بیشتر از افراد بالای ۷۰ سال بود. پژوهشگران فکر می‌کنند برخورد با این باکتری‌ها در کودکی ممکن است در این افزایش نقش داشته باشد [۶].
بیشتر بخوانید: آیا چاقی باعث سرطان می‌شود؟، آیا الکل باعث سرطان می‌شود؟ و آیا گوشت قرمز و سوسیس و کالباس باعث سرطان می‌شوند؟
سرطان در جوانی: چرا سرطان‌ها در جوانان بیشتر شده‌اند؟
بر پایه برآوردهای جهانی، شمار سرطان‌هایی که پیش از ۵۰ سالگی تشخیص داده شدند، از ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹ بیش از یک و نیم برابر شد و شمار مرگ‌ها هم بیشتر شد [۲]. این عددها شمار بیماران‌اند و بزرگ‌تر شدن جمعیت جهان در این مدت در آن‌ها حساب نشده است [۲]. سرطان‌های سینه، ریه، معده و روده بزرگ بیشترین مرگ را در این سن داشتند [۲].
همان مطالعه رژیم غذایی نامناسب (گوشت قرمز زیاد، میوه کم، نمک زیاد و شیر کم)، الکل و دخانیات را مهم‌ترین عوامل خطر قابل‌تغییر سرطان‌های زودرس دانست و شیوه زندگی سالم را برای کم کردن آن‌ها توصیه کرد [۲]. بیشتر بخوانید: علت سرطان چیست؟ و آیا می‌توان از سرطان پیشگیری کرد؟
علائم ابتدایی سرطان روده در جوانان
در بررسی ۸۱ مطالعه روی جوانان زیر ۵۰ سال مبتلا به سرطان روده، شایع‌ترین علائم این‌ها بودند [۷]:
- خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد: نزدیک نیمی از بیماران
- درد شکم: حدود ۴ نفر از هر ۱۰ نفر
- تغییر اجابت مزاج (اسهال، یبوست یا هر دو): حدود ۱ نفر از هر ۴ نفر
- کم‌خونی، که در آزمایش خون پیدا می‌شود
خون در مدفوع قوی‌ترین نشانه بود و احتمال سرطان روده را دست‌کم ۵ برابر بیشتر می‌کرد [۷]. رهنمود ملی انگلستان برای کسی که زیر ۵۰ سال دارد و خونریزی از مقعد همراه درد شکم یا کاهش وزن بی‌دلیل دارد، آزمایش مدفوع (FIT) را برای تصمیم درباره کولونوسکوپی توصیه می‌کند؛ برای تغییر اجابت مزاج یا کم‌خونی فقر آهن در هر سنی هم همین را توصیه می‌کند [۱۱]. بیشتر بخوانید: علائم سرطان روده بزرگ و خون در مدفوع نشانه چیست؟ فرق بواسیر و سرطان روده.
چرا تشخیص در جوانان دیر می‌شود؟
علائم هشدار در جوانان اغلب دیده نمی‌شوند یا جدی گرفته نمی‌شوند و همین تشخیص را عقب می‌اندازد [۷]. در همان بررسی، از اولین علامت تا تشخیص به‌طور میانگین حدود ۶ ماه طول کشیده بود [۷].
خونریزی از مقعد علت‌های ساده‌تری مثل بواسیر هم دارد؛ اما اگر خونریزی ادامه یافت، تکرار شد یا با درد شکم، تغییر اجابت مزاج یا خستگی همراه بود، دوباره مراجعه کنید و بپرسید آیا کولونوسکوپی لازم است. اگر آزمایش مدفوع منفی بود ولی علائم ادامه دارد، رهنمود انگلستان می‌گوید بررسی بیشتر نباید عقب بیفتد [۱۱].
چه کسانی باید زودتر از ۴۵ سالگی غربالگری شوند؟
برای افراد با خطر معمولی، غربالگری سرطان روده از ۴۵ سالگی شروع می‌شود [۹]. این گروه‌ها زودتر یا به شکل دیگری غربالگری می‌شوند:
- سابقه خانوادگی: اگر پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزندتان پیش از ۶۰ سالگی سرطان روده یا پولیپ پیشرفته داشته، یا دو نفر از آن‌ها در هر سنی مبتلا شده‌اند، کولونوسکوپی هر ۵ سال از ۴۰ سالگی، یا ۱۰ سال زودتر از سن جوان‌ترین فرد مبتلا (هر کدام زودتر است) توصیه می‌شود. اگر یک نفر از آن‌ها در ۶۰ سالگی یا بعد از آن مبتلا شده، غربالگری از ۴۰ سالگی شروع می‌شود [۱۰].
- بیماری‌های ارثی مثل سندرم لینچ یا پولیپوز خانوادگی، و بیماری التهابی روده: برنامه جداگانه‌ای دارند [۹]. در سندرم لینچ، کولونوسکوپی هر ۱ تا ۲ سال، ابتلا و مرگ از سرطان روده را کم کرده است [۱۲].
حدود ۱ نفر از هر ۵ جوانی که سرطان روده گرفته، یک جهش ارثی دارد و نزدیک نیمی از آن‌ها پدر، مادر، خواهر، برادر یا فرزندی با سرطان روده نداشتند [۸]. برای همین پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند آزمایش ژنتیک برای همه جوانان مبتلا در نظر گرفته شود [۸]. بیشتر بخوانید: کولونوسکوپی غربالگری از چه سنی لازم است؟ و آیا سرطان ارثی است؟
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
سن کم دلیل نادیده گرفتن این علائم نیست. در این موارد منتظر نمانید و در چند روز آینده به پزشک مراجعه کنید:
- خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد که تکرار می‌شود، یا همراه درد شکم یا کاهش وزن بی‌دلیل است [۷، ۱۱]
- اسهال، یبوست یا تغییر دیگر اجابت مزاج که چند هفته مانده [۱۱]
- کم‌خونی فقر آهن که علتش روشن نیست [۱۱]
- درد شکمی که ادامه دارد [۷]
- اگر آزمایش مدفوعتان منفی بوده ولی علائم ادامه دارد [۱۱]
اگر یکی از بستگان نزدیکتان سرطان روده گرفته، حتی بدون علامت، درباره زمان کولونوسکوپی با پزشک صحبت کنید [۱۰].
خونریزی زیاد از مقعد، یا درد شدید شکم همراه استفراغ و بند آمدن گاز و مدفوع نیاز به مراجعه فوری دارد؛ با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
پرسش‌های متداول
احتمال سرطان روده در جوانان چقدر است؟
زیر ۳۰ سال هستم و خون در مدفوعم دیده‌ام؛ ممکن است سرطان روده باشد؟
جوان‌ها هم باید کولونوسکوپی غربالگری کنند؟
پدرم در ۴۵ سالگی سرطان روده گرفت؛ من از چه سنی کولونوسکوپی کنم؟
آزمایش مدفوعم منفی بود ولی هنوز علامت دارم؛ چه کنم؟
دوباره به پزشک مراجعه کنید. رهنمود ملی انگلستان می‌گوید اگر علائم بی‌دلیل ادامه دارد و پزشک نگران است، ارجاع برای بررسی بیشتر نباید به خاطر منفی بودن آزمایش مدفوع عقب بیفتد [۱۱].
چه کار کنم تا خطر سرطان روده‌ام کمتر شود؟
نگه داشتن وزن مناسب، کم کردن یا کنار گذاشتن الکل، و غذای سالم با گوشت قرمز کمتر و میوه بیشتر با خطر کمتر سرطان‌های زودرس همراه‌اند [۲، ۴، ۵]. اگر سابقه خانوادگی دارید، غربالگری به‌موقع مهم‌ترین کار است، چون با کولونوسکوپی پولیپ‌ها پیش از سرطانی شدن برداشته می‌شوند [۱۰]. بیشتر بخوانید: آیا می‌توان از سرطان پیشگیری کرد؟ و پولیپ روده چیست؟
علائم سرطان روده در زنان و مردان فرق دارد؟
نه؛ رهنمود ملی انگلستان برای زنان و مردان همین علائم را فهرست می‌کند [۱۱]. ببینید: علائم سرطان در زنان و علائم سرطان در مردان.
اپیدمیولوژی، عوامل خطر و ارزیابی سرطان کولورکتال زودرس (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
روند بروز. در داده‌های CI5plus از ۵۰ کشور (تا ۲۰۱۷)، بروز سرطان کولورکتال ۲۵ تا ۴۹ سال در ۲۷ کشور افزایش یافته بود؛ بیشترین AAPC در نیوزیلند ۳٫۹۷٪، شیلی ۳٫۹۶٪، پورتوریکو ۳٫۸۱٪ و انگلستان ۳٫۵۹٪؛ در ۲۰ کشور از ۲۷ کشور افزایش یا انحصاری در گروه جوان بود یا از گروه ۵۰ تا ۷۴ سال سریع‌تر. بیشترین ASR زودرس در استرالیا (۱۶٫۵ در ۱۰۰ هزار نفر‌سال) و کمترین در هند (۳٫۵) بود [۱]. در آمریکا (گزارش ۲۰۲۶)، بروز در ۲۰ تا ۴۹ سال طی ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲ سالانه ۳٪ افزایش یافت، عمدتاً در کولون دیستال و رکتوم، و مرگ‌ومیر زیر ۵۰ سال از ۲۰۰۴ سالانه ۱٪ بالا رفت؛ CRC اکنون نخستین علت مرگ سرطانی زیر ۵۰ سال است [۳]. در GBD 2019، تعداد موارد سرطان زودرس (۱۴ تا ۴۹ سال، همه انواع) از ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۹، ۷۹٫۱٪ و مرگ‌ها ۲۷٫۷٪ افزایش یافت [۲].
عوامل خطر. متاآنالیز ۲۰ مطالعه: سابقه CRC در بستگان درجه یک RR ۴٫۲۱ (۹۵٪ CI: ۲٫۶۱ تا ۶٫۷۹)، هیپرلیپیدمی ۱٫۶۲، چاقی ۱٫۵۴ و مصرف زیاد الکل ۱٫۷۱؛ سیگار ۱٫۳۵ (غیرمعنی‌دار)؛ ناهمگونی زیاد (I² بیش از ۶۰٪) به‌جز الکل [۴]. در Nurses' Health Study II (۸۵٬۲۵۶ زن، ۱۱۴ مورد)، BMI ۳۰ یا بیشتر در برابر ۱۸٫۵ تا ۲۲٫۹: RR ۱٫۹۳ (۱٫۱۵ تا ۳٫۲۵)؛ هر ۵ واحد BMI ۱٫۲۰؛ افزایش وزن ۴۰ کیلوگرم یا بیشتر از ۱۸ سالگی ۲٫۱۵ [۵]. در ۹۸۱ ژنوم CRC از ۱۱ کشور، امضاهای جهشی کولیباکتین (SBS88 و ID18) در تشخیص پیش از ۴۰ سالگی ۳٫۳ برابر شایع‌تر از بالای ۷۰ سالگی بودند، زود در سیر تومور ایجاد شده بودند و ID18 حدود ۲۵٪ جهش‌های حذف یا اضافه کوچک (indel) محرک APC را در موارد کولیباکتین مثبت توضیح می‌داد [۶].
تظاهر و تأخیر تشخیص. متاآنالیز ۸۱ مطالعه: هماتوشزی ۴۵٪، درد شکم ۴۰٪ و تغییر اجابت مزاج ۲۷٪؛ هماتوشزی (برآوردها ۵٫۲ تا ۵۴٫۰)، درد شکم (۱٫۳ تا ۶٫۰) و کم‌خونی (۲٫۱ تا ۱۰٫۸) با احتمال بیشتر CRC زودرس همراه بودند؛ فاصله علامت تا تشخیص میانگین ۶٫۴ ماه (۲۳ مطالعه) و میانه ۴ ماه (۱۶ مطالعه) [۷]. NICE NG12: FIT کمی در زیر ۵۰ سال با خونریزی رکتال همراه درد شکم یا کاهش وزن بی‌علت، و در هر سن با تغییر اجابت مزاج، کم‌خونی فقر آهن یا توده شکمی؛ ارجاع با FIT ≥۱۰ میکروگرم هموگلوبین در هر گرم مدفوع؛ با FIT منفی و شک بالینی قوی، ارجاع به تأخیر نیفتد؛ توده رکتال، توده یا زخم بی‌علت مقعد بدون FIT ارجاع شود (۱٫۳٫۱ تا ۱٫۳٫۳) [۱۱].
ژنتیک و غربالگری. در ۴۳۰ بیمار زیر ۵۰ سال، حدود ۱ نفر از ۵ نفر جهش رده زایای مرتبط با سرطان داشت (بیشتر لینچ: MSH2، MLH1، MSH6، PMS2؛ سپس FAP و MUTYH) و فقط ۵۱٪ حاملان سابقه CRC در بستگان درجه یک داشتند؛ پنل چندژنی برای همه بیماران جوان باید در نظر گرفته شود [۸]. USPSTF غربالگری را از ۴۵ سالگی توصیه می‌کند (درجه B برای ۴۵ تا ۴۹ سال)؛ این توصیه شامل سندرم‌های ارثی شناخته‌شده (مثل لینچ و FAP)، IBD و سابقه شخصی CRC یا آدنوم نیست [۹]. USMSTF ۲۰۱۷: یک FDR با CRC یا آدنوم پیشرفته زیر ۶۰ سال، یا دو FDR در هر سن: کولونوسکوپی هر ۵ سال از ۴۰ سالگی یا ۱۰ سال پیش از سن تشخیص جوان‌ترین فرد؛ یک FDR در ۶۰ سالگی یا بالاتر: غربالگری با روش‌های خطر متوسط از ۴۰ سالگی [۱۰]. در سندرم لینچ، کولونوسکوپی هر ۱ تا ۲ سال بروز و مرگ CRC را کم کرده است [۱۲].
شواهد علمی
شواهد علمی
۲ موردغربالگری سرطان کولورکتال: بیانیه توصیه گروه ضربت خدمات پیشگیرانه ایالات متحده
غربالگری سرطان روده بزرگ: توصیه‌هایی برای پزشکان و بیماران از سوی کارگروه چندانجمنی آمریکا درباره سرطان روده بزرگ
انواع سرطان مرتبط
پرسش‌های مرتبط
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابع، ۳ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/bowel-cancer-young-adults/