نکات کلیدی
- پیش از هر درمانی، آزمایش EGFR روی نمونه تومور لازم است؛ هم در بیماری پخششده و هم پس از جراحی [۱۱، ۸].
- با جهش EGFR، قرص هدفمند بهتر از شیمیدرمانی است؛ بدون این جهش، همان قرص بدتر است [۳].
- با قرص اوسیمرتینیب، نیمی از بیماران با بیماری پخششده بیش از ۳ سال زنده ماندند [۵].
- پس از جراحی، ۳ سال اوسیمرتینیب عمر را بیشتر کرد: پنج سال بعد، تقریباً ۹ نفر از هر ۱۰ نفر زنده بودند [۸].
داستان یک جهش
در ابتدای دهه ۲۰۰۰، سرطان ریه پیشرفته با بهترین شیمی‌درمانی‌ها هم بیماری بسیار سختی بود: نیمی از بیماران کمتر از ۸ ماه زنده می‌ماندند و پس از ۲ سال فقط حدود ۱ نفر از ۱۰ زنده بود [۱].
در همان سال‌ها یک قرص تازه به نام گفیتینیب آزموده شد. بیشتر بیماران جوابی نگرفتند، ولی حدود ۱ نفر از ۱۰ پاسخ سریع و شگفت‌انگیزی داشت. در سال ۲۰۰۴ پژوهشگران راز را پیدا کردند: تقریباً همه این بیماران در ژن EGFR تومورشان جهش داشتند [۲].
مطالعه بزرگ بعدی، که بیشتر بیمارانش آسیایی بودند، درس مهمی داد: در بیماران دارای جهش، قرص بسیار بهتر از شیمیدرمانی بود؛ ولی در بیماران بدون جهش، همان قرص بدتر از شیمیدرمانی بود [۳]. یعنی تصمیم درست، بدون آزمایش ممکن نیست.
درمان امروز در هر مرحله
- ۱
پس از جراحی (مراحل ۱B تا ۳A)
آزمایش EGFR روی نمونه جراحی انجام شود. اگر جهش رایج (حذف اگزون ۱۹ یا L858R) باشد، قرص اوسیمرتینیب تا ۳ سال، و در صورت نیاز پس از شیمیدرمانی، داده میشود؛ پنج سال بعد، بیماران بیشتری زنده بودند تا کسانی که قرص نخوردند [۸].
- ۲
مرحله ۳ غیرقابل جراحی
پس از شیمیدرمانی و پرتودرمانی هم‌زمان، اوسیمرتینیب زمان کنترل بیماری را از حدود ۶ ماه به بیش از ۳ سال رساند [۹].
- ۳
کدام آزمایش و از کجا؟
آزمایش روی همان نمونه‌ای انجام میشود که در نمونه‌برداری یا جراحی گرفته شده؛ اغلب نمونه‌برداری دوباره لازم نیست. انجمن اروپایی انکولوژی در سرطان ریه پیشرفته، آزمایش ژنتیکی گسترده (NGS) را توصیه می‌کند تا همه تغییرهای قابل درمان (EGFR، ALK، ROS1، BRAF، MET، RET و…) یک‌جا دیده شوند [۱۱]. اگر نمونه کافی نبود، گاهی آزمایش خون (بیوپسی مایع) کمک می‌کند (بیوپسی مایع).
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
در دوران قرص‌های هدفمند ریه، سرفه تازه، تنگی نفس یا تب را فوراً بگویید (ممکن است التهاب ریه باشد). اسهال، جوش پوستی و التهاب دور ناخن شایع‌اند و درمان دارند؛ قرص را خودتان قطع نکنید (عوارض اوسیمرتینیب).
پرسش‌های متداول
آیا جهش EGFR ارثی است؟
نه، این جهش در خود تومور ایجاد میشود و معمولاً به فرزندان منتقل نمیشود [۲].
قرص تا کی ادامه دارد؟
اگر قرص دیگر اثر نکند چه؟
بیماری گاهی پس از مدتی به قرص مقاوم میشود. پزشک ممکن است آزمایش دوباره تومور یا خون بخواهد تا گزینه بعدی، که میتواند شیمیدرمانی یا ترکیبهای تازه باشد، انتخاب شود.
برای پزشکان (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
IPASS: در EGFR مثبت HR پیشرفت ۰٫۴۸ به نفع گفیتینیب و در EGFR منفی ۲٫۸۵ به ضرر آن [۳]. FLAURA: میانه PFS ۱۸٫۹ در برابر ۱۰٫۲ ماه (HR ۰٫۴۶) [۴]؛ میانه OS ۳۸٫۶ در برابر ۳۱٫۸ ماه (HR ۰٫۸۰) [۵]. FLAURA2: میانه OS ۴۷٫۵ در برابر ۳۷٫۶ ماه با افزودن پلاتین-پمترکسد (HR ۰٫۷۷) [۶]. MARIPOSA: آمیوانتاماب-لازرتینیب در برابر اوسیمرتینیب، OS سه‌ساله ۶۰٪ در برابر ۵۱٪ (HR ۰٫۷۵) [۷]. ADAURA: OS پنج‌ساله ۸۸٪ در برابر ۷۸٪ (HR ۰٫۴۹) [۸]. LAURA: میانه PFS ۳۹٫۱ در برابر ۵٫۶ ماه [۹]. ESMO ۲۰۲۴: NGS در NSCLC غیرسنگفرشی پیشرفته [۱۱]. دوز: اوسیمرتینیب ادجوانت · اوسیمرتینیب در بیماری پیشرفته.
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
شواهد علمی
۷ مورداوسیمرتینیب در سرطان ریه سلول غیرکوچک پیشرفته دارای جهش EGFR که قبلاً درمان نشده است
بقای کلی با اوسیمرتینیب در سرطان ریه non-small-cell پیشرفته درمان‌نشده با جهش EGFR
بقا با اوسیمرتینیب به‌علاوه شیمیدرمانی در سرطان ریه non-small-cell پیشرفته با جهش EGFR
بقای کلی با آمیوانتاماب-لازرتینیب در سرطان ریه پیشرفته غیرسلول کوچک دارای جهش EGFR
بقای کلی با اوسیمرتینیب در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک رزکت‌شده دارای جهش EGFR
اوسیمرتینیب پس از شیمی‌پرتودرمانی در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک مرحله III دارای جهش EGFR
پاسخ سیستم عصبی مرکزی به اوسیمرتینیب (Osimertinib) در برابر مهارکننده‌های تیروزین کیناز استاندارد گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی در بیماران مبتلا به سرطان ریه سلول‌غیرکوچک پیشرفته‌ی دارای جهش EGFR و درمان‌نشده
بیشتر بخوانید
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۱ منبعنمایش همه منابع، ۹ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱Comparison of Four Chemotherapy Regimens for Advanced Non–Small-Cell Lung Cancer
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶Survival with Osimertinib plus Chemotherapy in EGFR-Mutated Advanced NSCLC
- ۷Overall Survival with Amivantamab–Lazertinib in EGFR-Mutated Advanced NSCLC
- ۸
- ۹Osimertinib after Chemoradiotherapy in Stage III EGFR-Mutated NSCLC
- ۱۰CNS Response to Osimertinib Versus Standard Epidermal Growth Factor Receptor Tyrosine Kinase Inhibitors in Patients With Untreated EGFR-Mutated Advanced Non-Small-Cell Lung Cancer
- ۱۱
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۵ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
