نکات کلیدی
- اوسیمرتینیب (Osimertinib) با نام تجاری تاگریسو (Tagrisso) یک مهارکننده کیناز EGFR است که به‌طور برگشت‌ناپذیر به شکل‌های جهش‌یافته EGFR (T790M، L858R و حذف اگزون ۱۹) متصل می‌شود [۱].
- فقط برای بزرگسالان مبتلا به سرطان ریه غیرسلول کوچک (NSCLC) تجویز می‌شود که جهش مشخص EGFR در آن‌ها با آزمون تأییدشده اثبات شده باشد [۱].
- قرص اوسیمرتینیب یک بار در روز، با یا بدون غذا مصرف می‌شود؛ دوز فراموش‌شده نباید جبران شود [۱].
- در کارآزمایی ADAURA، مصرف اوسیمرتینیب پس از جراحی خطر مرگ را در کل جمعیت مطالعه کاهش داد [۱، ۲].
- شایع‌ترین عوارض اسهال، بثورات پوستی، درد عضلانی‌اسکلتی، تغییرات ناخن و خشکی پوست است؛ مهم‌ترین عارضه جدی، بیماری بینابینی ریه (پنومونیت) است [۱].
این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟
اوسیمرتینیب (Osimertinib) با نام تجاری تاگریسو (Tagrisso) یک داروی هدفمند خوراکی از گروه مهارکننده‌های کیناز است [۱]. در بخشی از سرطان‌های ریه، ژن گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی (EGFR) دچار جهش می‌شود و پروتئین EGFR به‌طور دائم پیام رشد و تکثیر را به سلول سرطانی می‌فرستد. اوسیمرتینیب به‌طور برگشت‌ناپذیر به شکل‌های جهش‌یافته EGFR (T790M، L858R و حذف اگزون ۱۹) متصل می‌شود و این کار را در غلظت‌هایی حدود ۹ برابر کمتر از نوع طبیعی (غیرجهش‌یافته) EGFR انجام می‌دهد [۱].
دو متابولیت فعال این دارو نیز در خون یافت می‌شوند که الگوی اثر مشابهی دارند [۱]. در مطالعات حیوانی، اوسیمرتینیب به مغز راه یافت (نسبت مواجهه مغز به پلاسما حدود ۲) و در مدل حیوانی متاستاز مغزی باعث کوچک شدن تومور شد [۱].
در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟
طبق برچسب FDA، اوسیمرتینیب فقط برای بزرگسالان مبتلا به سرطان ریه غیرسلول کوچک تأیید شده است که تومور آن‌ها جهش حذف اگزون ۱۹ یا L858R در ژن EGFR (یا در بیماری از قبل درمان‌شده، جهش T790M) دارد و این جهش با آزمون تأییدشده FDA روی نمونه تومور یا (بسته به مورد مصرف) پلاسما شناسایی شده باشد [۱]. بنابراین هر بیمار مبتلا به سرطان ریه نامزد این دارو نیست. سازمان دارویی اروپا (EMA) نیز اوسیمرتینیب را برای درمان کمکی پس از جراحی، بیماری مرحله III غیرقابل جراحی، درمان خط اول (تنها یا همراه شیمی‌درمانی) و بیماری دارای جهش T790M تأیید کرده است، اما جزئیات موارد مصرف در هر کشور متفاوت است [۳].
| سرطان | شرایط مصرف |
|---|---|
| سرطان ریه غیرسلول کوچک پس از جراحی | درمان کمکی (ادجوانت) تک‌دارویی پس از برداشتن تومور، در جهش حذف اگزون ۱۹ یا L858R، به مدت ۳ سال [۱] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک مرحله III غیرقابل جراحی | تک‌دارویی پس از شیمی‌پرتودرمانی پایه پلاتین که بیماری در طول یا پس از آن پیشرفت نکرده باشد؛ جهش حذف اگزون ۱۹ یا L858R [۱] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک متاستاتیک، خط اول | تک‌دارویی؛ جهش حذف اگزون ۱۹ یا L858R [۱] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک پیشرفته موضعی یا متاستاتیک، خط اول (ترکیبی) | همراه پمترکسد و شیمی‌درمانی پایه پلاتین؛ جهش حذف اگزون ۱۹ یا L858R [۱] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک متاستاتیک با جهش T790M | تک‌دارویی پس از پیشرفت بیماری در طول یا پس از درمان با مهارکننده تیروزین کیناز EGFR [۱] |
تصمیم درباره مناسب بودن این دارو را با پزشک معالج بگیرید.
ویژه پزشکان
| سرطان | شواهد کلیدی |
|---|---|
| سرطان ریه غیرسلول کوچک پس از جراحی | کارآزمایی ADAURA [۲]؛ نسبت خطر عود یا مرگ ۰٫۱۷ در مرحله II تا IIIA و نسبت خطر مرگ ۰٫۴۹ در کل جمعیت در مقایسه با دارونما [۱] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک مرحله III غیرقابل جراحی | کارآزمایی LAURA [۴]؛ میانه بقای بدون پیشرفت ۳۹٫۱ ماه در برابر ۵٫۶ ماه با دارونما (نسبت خطر ۰٫۱۶) [۱] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک متاستاتیک، خط اول | کارآزمایی FLAURA [۵، ۶]؛ میانه بقای بدون پیشرفت ۱۸٫۹ در برابر ۱۰٫۲ ماه و میانه بقای کلی ۳۸٫۶ در برابر ۳۱٫۸ ماه در مقایسه با جفیتینیب یا ارلوتینیب [۱] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک پیشرفته موضعی یا متاستاتیک، خط اول (ترکیبی) | کارآزمایی FLAURA2 [۷]؛ میانه بقای بدون پیشرفت ۲۵٫۵ در برابر ۱۶٫۷ ماه و میانه بقای کلی ۴۷٫۵ در برابر ۳۷٫۶ ماه در مقایسه با اوسیمرتینیب تنها [۱] |
| سرطان ریه غیرسلول کوچک متاستاتیک با جهش T790M | کارآزمایی AURA3 [۸]؛ میانه بقای بدون پیشرفت ۱۰٫۱ در برابر ۴٫۴ ماه در مقایسه با شیمی‌درمانی [۱] |
نحوه مصرف و دوز
فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۳ رژیم
اوسیمرتینیب به شکل قرص خوراکی (۸۰ و ۴۰ میلی‌گرمی) است و یک بار در روز، با یا بدون غذا مصرف می‌شود [۱]. اگر بلعیدن قرص برایتان دشوار است، قرص را فقط در ۶۰ میلی‌لیتر آب بدون گاز بیندازید و هم بزنید تا به قطعات ریز تبدیل شود (کاملاً حل نمی‌شود) و فوراً بنوشید؛ سپس ظرف را با ۱۲۰ تا ۲۴۰ میلی‌لیتر آب بشویید و آن را هم بنوشید. قرص را خرد یا گرم نکنید [۱]. برای بیمارانی که لوله تغذیه بینی‌معدی دارند نیز روش مشخصی در برچسب دارو آمده است که تیم درمان آموزش می‌دهد [۱]. اگر نوبتی را فراموش کردید، آن را جبران نکنید و نوبت بعدی را در زمان معمول مصرف کنید [۱].
مدت درمان: در درمان کمکی پس از جراحی، دارو در مجموع ۳ سال (یا تا عود بیماری یا بروز عوارض غیرقابل‌تحمل) مصرف می‌شود؛ در سایر موارد، تا زمانی که بیماری پیشرفت نکرده و عوارض قابل‌تحمل باشد ادامه می‌یابد [۱].
آزمایش‌ها:
- پیش از شروع، وجود جهش EGFR باید با آزمون تأییدشده روی نمونه تومور (و در برخی موارد مصرف، نمونه خون/پلاسما) ثابت شود [۱].
- شمارش کامل سلول‌های خون پیش از شروع و به‌طور دوره‌ای در طول درمان [۱].
- ارزیابی عملکرد قلب (کسر جهشی بطن چپ یا LVEF، مثلاً با اکوکاردیوگرافی) پیش از شروع و در طول درمان در افراد دارای عوامل خطر قلبی، و در درمان ترکیبی با شیمی‌درمانی در همه بیماران [۱].
- نوار قلب و الکترولیت‌ها به‌طور دوره‌ای در افراد دارای سندرم QT طولانی مادرزادی، نارسایی قلبی، اختلال الکترولیت یا مصرف داروهای طولانی‌کننده QT [۱].
- سنجش دوره‌ای آنزیم عضلانی CPK و آزمایش بارداری پیش از شروع در زنان در سن باروری [۱].
پایش (افزون بر آزمایش‌های پیش از شروع و دوره‌ای بالا): CBC با دیفرانسیل؛ LVEF در صورت علائم قلبی؛ CPK در درد عضلانی بی‌دلیل؛ در علائم تنفسی تازه، قطع و بررسی فوری از نظر ILD؛ ارجاع به چشم‌پزشک در علائم کراتیت [۱].
لوله بینی‌معدی: تجویز از لوله بینی‌معدی مجاز است (پراکندن در ۱۵ میلی‌لیتر آب و مصرف ظرف ۳۰ دقیقه) [۱].
تداخل‌ها: از القاکننده قوی CYP3A4 پرهیز شود؛ اگر ناگزیر است، دوز ۱۶۰ میلی‌گرم روزانه و ۳ هفته پس از قطع القاکننده بازگشت به ۸۰ میلی‌گرم. القاکننده متوسط یا ضعیف نیاز به تعدیل ندارد. سوبستراهای BCRP و P-gp از نظر سمیت پایش شوند؛ از داروهای طولانی‌کننده QT با خطر شناخته‌شده تورساد تا حد امکان پرهیز شود و در غیر این صورت ECG دوره‌ای [۱].
کلیه و کبد: CLcr ۱۵ تا ۸۹ میلی‌لیتر در دقیقه و نارسایی خفیف تا متوسط کبد (Child-Pugh A و B): بدون تعدیل؛ برای CLcr کمتر از ۱۵ و نارسایی شدید کبد دوز توصیه‌شده‌ای وجود ندارد [۱].
تعدیل دوز (تنها سطح کاهش: ۴۰ میلی‌گرم روزانه) [۱]:
- ILD/پنومونیت بدون شیمی‌پرتودرمانی قطعی اخیر: هر درجه، قطع دائم. پس از شیمی‌پرتودرمانی قطعی اخیر: درجه ۱ ادامه یا قطع موقت؛ درجه ۲ یا بالاتر قطع دائم.
- QTc بیش از ۵۰۰ میلی‌ثانیه در دست‌کم ۲ ECG: قطع تا QTc کمتر از ۴۸۱ میلی‌ثانیه (یا بازگشت به پایه اگر پایه ۴۸۱ یا بیشتر بوده)، سپس ادامه با ۴۰ میلی‌گرم. QTc طولانی با علائم آریتمی تهدیدکننده حیات یا نارسایی احتقانی قلب علامت‌دار: قطع دائم.
- EMM، SJS یا TEN و آنمی آپلاستیک: قطع موقت در صورت شک و قطع دائم در صورت تأیید.
- سایر عوارض درجه ۳ یا بالاتر: قطع تا ۳ هفته؛ با بهبود به پایه یا درجه ۰ تا ۲، ادامه با ۸۰ یا ۴۰ میلی‌گرم؛ بدون بهبود در ۳ هفته، قطع دائم.
ویژه پزشکان
دوز استاندارد (برچسب FDA)
اوسیمرتینیب تک‌دارویی — درمان کمکی
NSCLC برداشته‌شده با حذف اگزون ۱۹ یا L858R، پس از جراحی (با یا بدون شیمی‌درمانی کمکی)طول هر دوره: روزانه، بدون وقفه
NSCLC برداشته‌شده با حذف اگزون ۱۹ یا L858R، پس از جراحی (با یا بدون شیمی‌درمانی کمکی)
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| اوسیمرتینیب | ۸۰ میلی‌گرم | خوراکی، با یا بدون غذا | یک بار در روز، پیوسته |
مطابق جدول ۲ برچسب FDA [۱].
اوسیمرتینیب تک‌دارویی — پس از شیمی‌پرتودرمانی، بیماری پیشرفته یا T790M
مرحله III غیرقابل جراحی پس از شیمی‌پرتودرمانی پایه پلاتین بدون پیشرفت؛ متاستاتیک خط اول (حذف اگزون ۱۹ یا L858R)؛ متاستاتیک دارای T790M پس از TKI قبلیطول هر دوره: روزانه، بدون وقفه
مرحله III غیرقابل جراحی پس از شیمی‌پرتودرمانی پایه پلاتین بدون پیشرفت؛ متاستاتیک خط اول (حذف اگزون ۱۹ یا L858R)؛ متاستاتیک دارای T790M پس از TKI قبلی
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| اوسیمرتینیب | ۸۰ میلی‌گرم | خوراکی، با یا بدون غذا | یک بار در روز، پیوسته |
مطابق جدول ۲ برچسب FDA [۱].
اوسیمرتینیب + پمترکسد + پلاتین (FLAURA2)
NSCLC پیشرفته موضعی یا متاستاتیک، خط اول، حذف اگزون ۱۹ یا L858R
NSCLC پیشرفته موضعی یا متاستاتیک، خط اول، حذف اگزون ۱۹ یا L858R
پیش از تجویز: نکات تجویز| دارو | دوز | روش | زمان تجویز |
|---|---|---|---|
| اوسیمرتینیب | ۸۰ میلی‌گرم | خوراکی | یک بار در روز، پیوسته |
| پمترکسد + سیس‌پلاتین یا کربوپلاتین | طبق برچسب هر دارو | وریدی | طبق برچسب هر دارو |
برچسب اوسیمرتینیب دوز پمترکسد و پلاتین را مشخص نمی‌کند و به برچسب همان داروها ارجاع می‌دهد. در سمیت، دوز هر یک از داروها جداگانه تعدیل می‌شود. پیش از شروع، ارزیابی LVEF در همه بیماران لازم است [۱].
شواهد: FLAURA2 (۲۰۲۶)، FLAURA2 (۲۰۲۳)
دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.
عوارض جانبی
در مجموعه ۱۸۱۳ بیمار مبتلا به NSCLC دارای جهش EGFR که اوسیمرتینیب را به‌صورت تک‌دارویی در کارآزمایی‌های بالینی دریافت کردند، شایع‌ترین عوارض (در ۲۰٪ یا بیشتر) این‌ها بودند [۱]:
- اسهال: ۴۷٪
- بثورات پوستی: ۴۶٪
- درد عضلانی‌اسکلتی: ۳۸٪
- تغییرات و آسیب ناخن (قرمزی، درد، التهاب، شکنندگی یا جدا شدن ناخن): ۳۴٪
- خشکی پوست: ۳۲٪
- زخم و التهاب دهان: ۲۴٪
- خستگی: ۲۱٪
شایع‌ترین ناهنجاری‌های آزمایشگاهی در همین گروه کاهش گلبول‌های سفید (۶۵٪)، کاهش لنفوسیت‌ها (۶۴٪)، کاهش پلاکت (۵۳٪)، کم‌خونی (۵۲٪) و کاهش نوتروفیل‌ها (۳۶٪) بود [۱]. این تغییرات معمولاً فقط در آزمایش خون دیده می‌شوند و پزشک آن‌ها را پیگیری می‌کند.
در درمان ترکیبی با پمترکسد و شیمی‌درمانی پایه پلاتین (کارآزمایی FLAURA2)، شایع‌ترین عوارض شامل کاهش گلبول‌های سفید، کاهش پلاکت، کاهش نوتروفیل، بثورات پوستی، اسهال، زخم دهان، تغییرات ناخن، خشکی پوست و افزایش کراتینین خون بود [۱].
عوارض جدی
برچسب اوسیمرتینیب هشدار جعبه‌ای (Boxed Warning) ندارد، اما هشدارهای مهم زیر در آن آمده است (فراوانی‌ها از برچسب FDA) [۱]:
- بیماری بینابینی ریه/پنومونیت: در ۴٪ از ۱۸۱۳ بیمار تحت تک‌درمانی که شیمی‌پرتودرمانی قطعی اخیر نداشتند رخ داد و ۰٫۴٪ موارد کشنده بود؛ در FLAURA2 با درمان ترکیبی ۳٫۳٪ [۱]. در کارآزمایی LAURA پس از شیمی‌پرتودرمانی، پنومونیت (از جمله پنومونیت ناشی از پرتو) در ۵۶٪ بیماران دریافت‌کننده اوسیمرتینیب در برابر ۳۸٪ با دارونما گزارش شد [۱].
- طولانی شدن فاصله QTc: QTc بیش از ۵۰۰ میلی‌ثانیه در ۱٫۱٪ بیماران تک‌درمانی و ۱٫۸٪ در درمان ترکیبی؛ آریتمی مرتبط با QTc گزارش نشد [۱].
- کاردیومیوپاتی (از جمله نارسایی قلب و کاهش کسر جهشی): ۳٫۸٪ در تک‌درمانی (۰٫۱٪ کشنده) و ۹٪ در درمان ترکیبی FLAURA2 (۱٫۱٪ کشنده) [۱].
- کراتیت (التهاب قرنیه): ۰٫۶٪ [۱].
- واکنش‌های شدید پوستی (اریتم مولتی‌فرم ماژور، سندرم استیونس‌جانسون و نکرولیز اپیدرمی سمی) و واسکولیت پوستی که پس از عرضه دارو گزارش شده‌اند [۱].
- آنمی آپلاستیک (توقف تولید سلول‌های خونی در مغز استخوان): ۰٫۰۶٪ در کارآزمایی‌ها و نیز پس از عرضه؛ برخی موارد کشنده بوده است [۱].
- درد یا التهاب عضلانی همراه افزایش CPK: درد عضلانی در ۴٫۸٪ و میوزیت درجه ۱ در ۰٫۲٪؛ رابدومیولیز پس از عرضه گزارش شده است [۱].
- آسیب به جنین: بر اساس مطالعات حیوانی و سازوکار اثر، دارو می‌تواند به جنین آسیب برساند [۱].
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
در صورت بروز هر یک از این علائم فوراً به تیم درمان خود اطلاع دهید [۱]:
- تنگی نفس، سرفه یا تب تازه یا بدترشونده (علائم ریوی ممکن است شبیه علائم خود سرطان ریه باشد)
- تپش یا تند زدن قلب، تورم مچ پا و پاها، سرگیجه، احساس سبکی سر یا غش
- اشک‌ریزش، حساسیت به نور، درد یا قرمزی چشم یا تغییر بینایی
- ضایعات پوستی حلقه‌مانند (شبیه سیبل)، تاول شدید یا پوسته‌ریزی پوست
- لکه‌های ارغوانی یا قرمز روی ساعد، ساق پا یا باسن که با فشار رنگشان نمی‌رود، یا کهیر بزرگ روی تنه که بیش از ۲۴ ساعت باقی بماند و کبود شود
- تب تازه یا پایدار (۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بیشتر)، کبودی آسان یا خونریزی که بند نمی‌آید، رنگ‌پریدگی غیرعادی، عفونت، خستگی یا ضعف
- درد، حساسیت یا ضعف عضلانی بی‌دلیل
- بارداری یا احتمال بارداری
در موارد شدید (مانند تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه یا غش) با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها
تداخل‌های دارویی: فهرست همه داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی خود را به پزشک بدهید، به‌ویژه داروهای قلبی و فشار خون [۱]. القاکننده‌های قوی آنزیم CYP3A4 سطح اوسیمرتینیب را کاهش می‌دهند (مثلاً ریفامپین مواجهه با دارو را ۷۸٪ کم کرد) و باید از مصرف همزمان آن‌ها پرهیز کرد [۱]. مهارکننده قوی CYP3A (ایتراکونازول) اثر بالینی مهمی بر سطح دارو نداشت [۱]. اوسیمرتینیب سطح داروهایی را که سوبسترای BCRP یا P-gp هستند بالا می‌برد و تا حد امکان باید از داروهای طولانی‌کننده QT با خطر شناخته‌شده تورساد دو پوان پرهیز کرد [۱].
بارداری و پیشگیری: زنان در سن باروری باید در طول درمان و تا ۶ هفته پس از آخرین دوز از روش مؤثر پیشگیری استفاده کنند؛ مردانی که همسرشان می‌تواند باردار شود باید در طول درمان و تا ۴ ماه پس از آخرین دوز پیشگیری مؤثر داشته باشند [۱]. بر اساس مطالعات حیوانی، دارو ممکن است باروری زنان و مردان را کاهش دهد [۱].
شیردهی: در طول درمان و تا ۲ هفته پس از آخرین دوز شیر ندهید [۱].
واکسن‌ها: برچسب FDA توصیه خاصی درباره واکسن‌ها ندارد؛ پیش از هر واکسیناسیون با تیم درمان خود مشورت کنید.
نگهداری: در دمای اتاق (۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد) و دور از دسترس کودکان [۱].
پرسش‌های متداول
آیا اوسیمرتینیب شیمی‌درمانی است؟
آیا اوسیمرتینیب روی متاستاز مغزی هم اثر دارد؟
در تحلیل‌های اکتشافی برچسب FDA، در زیرگروه کوچکی از بیماران FLAURA با ضایعات مغزی قابل‌اندازه‌گیری، میزان پاسخ تومورهای مغزی ۷۷٪ با اوسیمرتینیب در برابر ۶۳٪ با جفیتینیب یا ارلوتینیب بود (۲۲ در برابر ۱۹ بیمار) [۱]. در FLAURA2 این میزان ۸۰٪ با درمان ترکیبی و ۷۶٪ با اوسیمرتینیب تنها بود [۱]. تصمیم درباره درمان متاستاز مغزی را با پزشک معالج بگیرید.
شواهد علمی
مطالعات کلیدی
۴ موردبقای کلی با اوسیمرتینیب در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک رزکت‌شده دارای جهش EGFR
اوسیمرتینیب پس از شیمی‌پرتودرمانی در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک مرحله III دارای جهش EGFR
اوسیمرتینیب با یا بدون شیمی‌درمانی در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک پیشرفته دارای جهش EGFR
آمیوانتاماب همراه لازرتینیب در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک پیشرفته دارای جهش EGFR بدون درمان قبلی
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۸ منبعنمایش همه منابع، ۶ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲Overall Survival with Osimertinib in Resected EGFR-Mutated NSCLC
- ۳Tagrisso (osimertinib): European public assessment report (EPAR)
- ۴Osimertinib after Chemoradiotherapy in Stage III EGFR-Mutated NSCLC
- ۵Osimertinib in Untreated EGFR-Mutated Advanced Non–Small-Cell Lung Cancer
- ۶Overall Survival with Osimertinib in Untreated, EGFR-Mutated Advanced NSCLC
- ۷Osimertinib with or without Chemotherapy in EGFR-Mutated Advanced NSCLC
- ۸Osimertinib or Platinum–Pemetrexed in EGFR T790M–Positive Lung Cancer
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۷ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.