جدیدترین درمان‌های سرطاندکتر محمدرضا دبیری
دکتر محمدرضا دبیریEnglish
دارو

کربوپلاتین (پاراپلاتین)

داروی پلاتینی با دوزدهی بر اساس کارکرد کلیه؛ پایه درمان سرطان تخمدان و بسیاری از رژیم‌های ترکیبی

به‌روزرسانی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵۶ دقیقه مطالعه۱۱ منبع علمی
نام علمی
Carboplatin
نام تجاری
Paraplatin
گروه دارویی
داروی شیمی‌درمانی پایه پلاتین
روش مصرف
تزریق وریدی (انفوزیون)
نمایش برای:

نکات کلیدی

  • کربوپلاتین (Carboplatin) یک داروی شیمی‌درمانی پایه پلاتین است که مانند سیس‌پلاتین با ایجاد پیوندهای متقاطع در DNA سلول سرطانی عمل می‌کند [۱].
  • برچسب FDA آن برای درمان اولیه (به‌صورت ترکیبی) و درمان عود سرطان پیشرفته تخمدان است [۱]؛ در عمل ترکیب کربوپلاتین با پاکلی‌تاکسل در سرطان‌های تخمدان، ریه، سینه، مری و دهانه رحم کاربرد گسترده‌ای دارد [۲، ۳، ۴، ۵، ۶].
  • دوز آن اغلب بر اساس کارکرد کلیه و با فرمول کالورت محاسبه می‌شود: دوز کل (میلی‌گرم) = AUC هدف × (GFR + ۲۵) [۱، ۷].
  • عارضه محدودکننده دوز، کاهش سلول‌های خونی به‌ویژه پلاکت‌هاست؛ کمترین شمارش معمولاً حدود روز ۲۱ رخ می‌دهد [۱].
  • در مقایسه با سیس‌پلاتین، تهوع و عوارض عصبی کمتری دارد و معمولاً به سرم‌درمانی حجیم نیاز ندارد [۱].
  • واکنش حساسیتی ممکن است چند دقیقه پس از شروع تزریق رخ دهد و خطر آن در کسانی که قبلاً داروی پلاتین گرفته‌اند بیشتر است [۱].

این دارو چیست و چگونه عمل می‌کند؟

کربوپلاتین (Carboplatin) یک ترکیب پلاتینی است که مانند سیس‌پلاتین عمدتاً پیوندهای متقاطع بین‌رشته‌ای در DNA ایجاد می‌کند و اثر آن به مرحله خاصی از چرخه سلولی وابسته نیست [۱]. تبدیل کربوپلاتین به شکل فعال (آبکافت یا «آکواسیون») کندتر از سیس‌پلاتین انجام می‌شود؛ با این حال هر دو دارو تعداد مشابهی پیوند دارو–DNA و اثر زیستی معادلی ایجاد می‌کنند و تفاوت قدرت آن‌ها به همین تفاوت سرعت آکواسیون مربوط است [۱].

کربوپلاتین به پروتئین‌های پلاسما متصل نمی‌شود و راه اصلی دفع آن کلیه است: در بیماران با کلیرانس کراتینین حدود ۶۰ میلی‌لیتر در دقیقه یا بیشتر، ۶۵٪ دوز در ۱۲ ساعت و ۷۱٪ آن در ۲۴ ساعت از راه ادرار دفع می‌شود [۱]. به همین دلیل، پاک‌سازی دارو مستقیماً به میزان فیلتراسیون گلومرولی (GFR) بستگی دارد و دوزدهی بر اساس کارکرد کلیه، مواجهه قابل پیش‌بینی‌تری فراهم می‌کند [۱، ۷].

در چه سرطان‌هایی استفاده می‌شود؟

کاربردهای اصلی کربوپلاتین (اندیکاسیون برچسب FDA و کاربردهای رایج)
سرطانموقعیت درمانی
سرطان تخمدان (درمان اولیه)بیماری پیشرفته، در ترکیب با سایر داروهای شیمی‌درمانی (اندیکاسیون برچسب FDA)؛ امروزه معمولاً همراه پاکلی‌تاکسل
سرطان تخمدان عودکردهدرمان تسکینی پس از شیمی‌درمانی قبلی، از جمله در بیمارانی که قبلاً سیس‌پلاتین گرفته‌اند (اندیکاسیون برچسب FDA)
سرطان ریه غیرسلول‌کوچکبیماری پیشرفته؛ رژیم دوگانه پایه پلاتین، به‌تنهایی یا همراه ایمنی‌درمانی
سرطان سینه سه‌گانه منفی (مراحل II و III)درمان نئوادجوانت همراه پاکلی‌تاکسل و پمبرولیزوماب
سرطان مری و محل اتصال مری به معدهشیمی‌پرتودرمانی پیش از جراحی (رژیم CROSS)
سرطان دهانه رحم (موضعی پیشرفته)شیمی‌درمانی القایی کوتاه پیش از شیمی‌پرتودرمانی

اندیکاسیون رسمی برچسب FDA فقط سرطان پیشرفته تخمدان است؛ سایر کاربردها بر پایه کارآزمایی‌های تصادفی و رهنمودهای بالینی است [۱].

ویژه پزشکانشواهد کلیدی هر کاربرد
ویژه پزشکان
شواهد کلیدی هر کاربرد
سرطانشواهد کلیدی
سرطان تخمدان (درمان اولیه)در دو کارآزمایی NCIC و SWOG با ۷۸۹ بیمار، کربوپلاتین و سیس‌پلاتین (هر دو همراه سیکلوفسفامید) بقای کلی معادلی داشتند [۱]. در GOG-158، کربوپلاتین + پاکلی‌تاکسل در مقایسه با سیس‌پلاتین + پاکلی‌تاکسل کم‌عارضه‌تر و غیرفروتر بود (میانه بقای کلی ۵۷٫۴ در برابر ۴۸٫۷ ماه) [۲]. در ICON7، افزودن بواسیزوماب به کربوپلاتین–پاکلی‌تاکسل بقای بدون پیشرفت را بهبود داد (HR ۰٫۸۱) [۸]
سرطان تخمدان عودکردهدر بیمارانی که حین درمان با سیس‌پلاتین پیشرفت کرده‌اند، میزان پاسخ ممکن است کمتر باشد [۱]
سرطان ریه غیرسلول‌کوچکدر کارآزمایی ECOG با ۱۲۰۷ بیمار، کربوپلاتین + پاکلی‌تاکسل از نظر پاسخ و بقا تفاوت معناداری با سیس‌پلاتین + پاکلی‌تاکسل نداشت [۳]. در KEYNOTE-189، پمبرولیزوماب همراه پمترکسد و کربوپلاتین یا سیس‌پلاتین بقای کلی ۵ ساله را از ۱۱٫۳٪ به ۱۹٫۴٪ رساند [۹]
سرطان سینه سه‌گانه منفی (مراحل II و III)در KEYNOTE-522، پاسخ کامل پاتولوژیک با افزودن پمبرولیزوماب به پاکلی‌تاکسل–کربوپلاتین ۶۴٫۸٪ در برابر ۵۱٫۲٪ بود [۴]
سرطان مری و محل اتصال مری به معدهدر CROSS، کربوپلاتین هفتگی (AUC ۲) + پاکلی‌تاکسل هفتگی (۵۰ میلی‌گرم بر متر مربع) به مدت ۵ هفته همراه پرتودرمانی ۴۱٫۴ گری و سپس جراحی، میانه بقای کلی را از ۲۴٫۰ به ۴۹٫۴ ماه رساند [۵]
سرطان دهانه رحم (موضعی پیشرفته)در INTERLACE، ۶ هفته کربوپلاتین هفتگی (AUC ۲) + پاکلی‌تاکسل (۸۰ میلی‌گرم بر متر مربع) پیش از شیمی‌پرتودرمانی با سیس‌پلاتین، بقای کلی ۵ ساله را از ۷۲٪ به ۸۰٪ رساند (HR ۰٫۶۰) [۶]

نحوه مصرف و دوز

فهرست رژیم‌های درمانی و دوز۵ رژیم
ویژه بیماران

کربوپلاتین فقط توسط کادر درمانی باتجربه و به‌صورت انفوزیون وریدی (سرم) که معمولاً ۱۵ دقیقه یا بیشتر طول می‌کشد تجویز می‌شود [۱]. پزشک دوز شما را بر اساس قد، وزن و به‌ویژه کارکرد کلیه تعیین می‌کند؛ دارو ممکن است به‌تنهایی یا همراه داروهای دیگر داده شود و در رژیم‌های استاندارد برچسب معمولاً هر ۴ هفته تکرار می‌شود [۱]. در برخی رژیم‌ها (مانند CROSS یا INTERLACE) کربوپلاتین با دوز کمتر به‌صورت هفتگی تزریق می‌شود [۵، ۶].

برخلاف سیس‌پلاتین، معمولاً به سرم‌درمانی حجیم پیش و پس از تزریق نیازی نیست [۱]. پیش از هر دوره آزمایش خون انجام می‌شود و اگر شمارش نوتروفیل یا پلاکت هنوز برنگشته باشد، نوبت بعدی به تعویق می‌افتد [۱]. داروهای ضدتهوع تجویزشده را طبق برنامه مصرف کنید [۱]. هرگز نوبت درمان را خودسرانه حذف یا جابه‌جا نکنید.

ویژه پزشکان
نکات تجویز
  • فرمول کالورت: دوز کل (میلی‌گرم) = AUC هدف × (GFR + ۲۵)؛ نتیجه بر حسب میلی‌گرم است، نه میلی‌گرم/مترمربع. در بیماران با درمان قبلی، AUC هدف ۴ تا ۶ برای کربوپلاتین تک‌دارویی مناسب‌ترین محدوده است؛ سمیت پلاکتی درجه ۳–۴ با AUC ۴ تا ۵ در ۱۶٪ و با AUC ۶ تا ۷ در ۳۳٪ رخ داد [۱]. کالورت AUC هدف ۵ را برای بیماران با درمان قبلی و ۷ را برای بدون درمان قبلی (تک‌دارویی) پیشنهاد کرد؛ AUC هدف در رژیم ترکیبی جداگانه تعیین می‌شود [۷].
  • سقف GFR: از سال ۲۰۱۰، NCI/CTEP با هماهنگی FDA توصیه کرده است که اگر GFR از روی کراتینین سرم (سنجیده‌شده به روش استاندارد IDMS) تخمین زده شود، GFR تخمینی بیش از ۱۲۵ میلی‌لیتر در دقیقه در فرمول کالورت به کار نرود [۱۰، ۱۱]؛ بنابراین حداکثر دوز برای AUC ۶، ۵ و ۴ به‌ترتیب ۹۰۰، ۷۵۰ و ۶۰۰ میلی‌گرم است [۱۰]. علت: روش IDMS در کارکرد طبیعی کلیه کراتینین را به‌طور میانگین ۱۰ تا ۲۰٪ کمتر از روش‌های قدیمی‌تر گزارش می‌کند و GFR تخمینی و در نتیجه دوز را بیش از حد مطلوب بالا می‌برد [۱۰].
  • نارسایی کلیه (دوز روز ۱ در دوزدهی بر حسب مترمربع): CLcr ۴۱ تا ۵۹ میلی‌لیتر در دقیقه: ۲۵۰ میلی‌گرم/مترمربع؛ ۱۶ تا ۴۰: ۲۰۰ میلی‌گرم/مترمربع؛ کمتر از ۱۵: داده برای توصیه کافی نیست. دوزهای بعدی بر اساس سرکوب مغز استخوان [۱].
  • تعدیل بر اساس کمترین شمارش دوره قبل: پلاکت بیش از ۱۰۰ هزار / نوتروفیل بیش از ۲۰۰۰: ۱۲۵٪؛ پلاکت ۵۰ تا ۱۰۰ هزار / نوتروفیل ۵۰۰ تا ۲۰۰۰: بدون تغییر؛ پلاکت کمتر از ۵۰ هزار / نوتروفیل کمتر از ۵۰۰: ۷۵٪ (در کارآزمایی‌ها برای سرکوب شدید تا ۵۰ تا ۶۰٪ هم کاهش داده شد) (در ترکیب با سیکلوفسفامید برای هر دو دارو). افزایش بیش از ۱۲۵٪ توصیه نشد [۱].
  • شرط تکرار دوره: نوتروفیل ≥۲۰۰۰ و پلاکت ≥۱۰۰ هزار در میکرولیتر [۱].
  • تجویز: انفوزیون ۱۵ دقیقه یا بیشتر؛ هیدراتاسیون یا دیورز اجباری لازم نیست؛ قابل رقیق‌سازی تا ۰٫۵ میلی‌گرم/میلی‌لیتر در دکستروز ۵٪ یا سدیم کلراید ۰٫۹٪؛ از سوزن یا ست دارای آلومینیوم استفاده نشود. پیش‌داروی ضدتهوع [۱].
  • پایش: شمارش سلول‌های خون مکرر و تا بهبود؛ کم‌خونی تجمعی است. خطر حساسیت (آنافیلاکسی، دقایقی پس از شروع) در مواجهه قبلی با پلاتین بیشتر است. احتیاط با آمینوگلیکوزیدها و داروهای نفروتوکسیک یا اتوتوکسیک [۱].
ویژه پزشکاندوز استاندارد و رژیم‌های ترکیبی، ۵ رژیم
ویژه پزشکان

دوز استاندارد و رژیم‌های ترکیبی

کربوپلاتین تک‌دارویی (برچسب FDA)

سرطان تخمدان عودکرده پس از شیمی‌درمانی قبلی (از جمله سیس‌پلاتین)طول هر دوره: هر ۴ هفته

سرطان تخمدان عودکرده پس از شیمی‌درمانی قبلی (از جمله سیس‌پلاتین)

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
کربوپلاتین۳۶۰ میلی‌گرم/مترمربع؛ یا با فرمول کالورت (AUC هدف ۴ تا ۶ در بیماران با درمان قبلی)وریدی، ۱۵ دقیقه یا بیشترروز ۱
طول هر دوره
هر ۴ هفته
مدت درمان
تا پیشرفت یا سمیت؛ دوره بعد فقط با نوتروفیل ≥۲۰۰۰ و پلاکت ≥۱۰۰ هزار

دوز طبق برچسب FDA [۱].

کربوپلاتین + سیکلوفسفامید (برچسب FDA)

درمان اولیه سرطان تخمدان پیشرفتهطول هر دوره: هر ۴ هفته

درمان اولیه سرطان تخمدان پیشرفته

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
کربوپلاتین۳۰۰ میلی‌گرم/مترمربع (یا دوز با فرمول)وریدی، ۱۵ دقیقه یا بیشترروز ۱
سیکلوفسفامید۶۰۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۴ هفته
مدت درمان
۶ دوره

امروزه در درمان اولیه تخمدان معمولاً ترکیب با پاکلی‌تاکسل به کار می‌رود (ردیف بعد) [۲].

شواهد: GOG-158 (۲۰۰۳)

کربوپلاتین + پاکلی‌تاکسل هر ۳ هفته (کارآزمایی ICON7)

درمان اولیه سرطان تخمدان (کاربرد رایج خارج از متن اندیکاسیون برچسب)طول هر دوره: هر ۲۱ روز

درمان اولیه سرطان تخمدان (کاربرد رایج خارج از متن اندیکاسیون برچسب)

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
کربوپلاتینAUC ۵ یا ۶ (فرمول کالورت)وریدیروز ۱
پاکلی‌تاکسل۱۷۵ میلی‌گرم/مترمربعوریدیروز ۱
طول هر دوره
هر ۲۱ روز
مدت درمان
۶ دوره

دوزها از بازوی کنترل ICON7 [۸].

شواهد: ICON7 (۲۰۱۱)

CROSS: کربوپلاتین + پاکلی‌تاکسل هفتگی با پرتودرمانی

سرطان مری یا محل اتصال، شیمی‌پرتودرمانی پیش از جراحی (کاربرد خارج از اندیکاسیون برچسب)طول هر دوره: هفتگی

سرطان مری یا محل اتصال، شیمی‌پرتودرمانی پیش از جراحی (کاربرد خارج از اندیکاسیون برچسب)

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
کربوپلاتینAUC ۲وریدیهفتگی
پاکلی‌تاکسل۵۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیهفتگی
پرتودرمانی۴۱٫۴ گری در ۲۳ جلسه۵ روز در هفته
طول هر دوره
هفتگی
مدت درمان
۵ هفته، سپس جراحی

دوزها از کارآزمایی CROSS [۵].

شواهد: CROSS (۲۰۱۲)

INTERLACE: القای کوتاه کربوپلاتین + پاکلی‌تاکسل

سرطان دهانه رحم موضعی پیشرفته، پیش از شیمی‌پرتودرمانی با سیس‌پلاتین (کاربرد خارج از اندیکاسیون برچسب)طول هر دوره: هفتگی

سرطان دهانه رحم موضعی پیشرفته، پیش از شیمی‌پرتودرمانی با سیس‌پلاتین (کاربرد خارج از اندیکاسیون برچسب)

پیش از تجویز: نکات تجویز
دارودوزروشزمان تجویز
القا
کربوپلاتینAUC ۲وریدیهفتگی
پاکلی‌تاکسل۸۰ میلی‌گرم/مترمربعوریدیهفتگی
سپس
سیس‌پلاتین + پرتودرمانی۴۰ میلی‌گرم/مترمربع هفتگی، ۵ هفتهوریدی
طول هر دوره
هفتگی
مدت درمان
۶ هفته القا، سپس شیمی‌پرتودرمانی استاندارد

دوزها از کارآزمایی INTERLACE [۶].

شواهد: INTERLACE (GCIG) (۲۰۲۴)

دوزها مطابق پروتکل کارآزمایی، رهنمود یا برچسب رسمی دارو (منبع در یادداشت هر رژیم) است. پیش از تجویز، شمارش سلول‌های خون، عملکرد کلیه و کبد، تداخلات دارویی و شرایط بیمار را بررسی کنید و دوز را بر اساس برچسب دارو تعدیل کنید.

عوارض جانبی

ارقام زیر از برچسب FDA و بر پایه ۱۸۹۳ بیمار با انواع تومور است که کربوپلاتین را به‌صورت تک‌دارویی دریافت کرده‌اند؛ اعداد داخل پرانتز مربوط به بیماران مبتلا به سرطان تخمدان با درمان قبلی است [۱]. در رژیم‌های ترکیبی، فراوانی برخی عوارض بیشتر است.

عوارض شایع کربوپلاتین تک‌دارویی طبق برچسب FDA
عارضهفراوانی
استفراغ۶۵٪ (۸۱٪)؛ در حدود یک‌سوم این بیماران شدید؛ تهوع بدون استفراغ در ۱۰ تا ۱۵٪ دیگر؛ معمولاً ظرف ۲۴ ساعت برطرف می‌شود [۱]
کم‌خونی (هموگلوبین کمتر از ۱۱)۷۱٪ بیمارانی که با هموگلوبین بالاتر شروع کرده‌اند؛ نیاز به تزریق خون ۲۶٪ (۴۴٪) [۱]
کاهش پلاکت (کمتر از ۵۰٬۰۰۰)۲۵٪ (۳۵٪) [۱]
کاهش نوتروفیل (کمتر از ۱۰۰۰)۱۶٪ (۲۱٪) [۱]
کاهش الکترولیت‌هاسدیم ۲۹٪، پتاسیم ۲۰٪، کلسیم ۲۲٪ و منیزیم ۲۹٪؛ به‌ندرت علامت‌دار [۱]
افزایش آزمایش‌های کبدیآلکالن فسفاتاز ۲۴٪، AST ۱۵٪، بیلی‌روبین ۵٪؛ معمولاً خفیف [۱]
درد شکم، اسهال و یبوستدرد ۱۷٪، اسهال ۶٪، یبوست ۶٪ [۱]
نوروپاتی محیطی۴٪ (۶٪)؛ در افراد بالای ۶۵ سال یا با سابقه سیس‌پلاتین حدود ۱۰٪ [۱]
واکنش حساسیتی۲٪ (بثورات، کهیر، قرمزی و خارش؛ به‌ندرت تنگی نفس و افت فشار) [۱]
ریزش مو۳٪ با کربوپلاتین تنها؛ در ترکیب با سیکلوفسفامید ۴۹٪ [۱]

عوارض جدی

کادر هشدار (Boxed Warning): سرکوب مغز استخوان وابسته به دوز است و ممکن است شدید باشد و به عفونت یا خونریزی بینجامد؛ کم‌خونی ممکن است تجمعی باشد و به تزریق خون نیاز پیدا کند؛ استفراغ از عوارض شایع است؛ و واکنش‌های شبه‌آنافیلاکسی ممکن است ظرف چند دقیقه پس از تزریق رخ دهد [۱].

  • سرکوب مغز استخوان: عارضه محدودکننده دوز است؛ عوارض عفونی یا خونریزی‌دهنده در ۵٪ بیماران و مرگ مرتبط با دارو در کمتر از ۱٪ گزارش شده است. سرکوب مغز استخوان در بیماران با درمان قبلی (به‌ویژه سیس‌پلاتین)، نارسایی کلیه، وضعیت عملکردی ضعیف و در ترکیب با سایر داروهای سرکوبگر مغز استخوان یا پرتودرمانی شدیدتر است [۱].
  • واکنش حساسیتی و آنافیلاکسی: خطر در بیمارانی که قبلاً داروی پلاتین گرفته‌اند بیشتر است [۱].
  • شنوایی و کلیه: کربوپلاتین توان آسیب کلیوی محدودی دارد، اما مصرف هم‌زمان با آمینوگلیکوزیدها سمیت کلیوی و شنوایی را افزایش داده است؛ کاهش شنوایی بالینی در کودکانی که دوز بالاتر از توصیه‌شده همراه داروهای آسیب‌رسان به شنوایی گرفته‌اند گزارش شده است [۱].
  • بینایی: از دست رفتن بینایی (گاه کامل) با دوزهای بالاتر از دوز توصیه‌شده گزارش شده که معمولاً ظرف چند هفته پس از قطع این دوزها بهبود می‌یابد [۱].
  • کبد: دوزهای بسیار بالا (بیش از ۴ برابر دوز توصیه‌شده) با اختلال شدید آزمایش‌های کبدی همراه بوده است [۱].
  • سایر: بدخیمی‌های ثانویه در درمان‌های چنددارویی، سندرم همولیتیک اورمیک (نادر) و نکروز ناشی از نشت دارو به بیرون رگ گزارش شده است [۱].

منع مصرف: سابقه آلرژی شدید به سیس‌پلاتین یا سایر ترکیبات پلاتین، و سرکوب شدید مغز استخوان یا خونریزی قابل توجه [۱].

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

کی باید با پزشک تماس بگیرم؟

در صورت بروز هر یک از موارد زیر فوراً با تیم درمان تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید [۱]:

  • تب ۳۸ درجه یا بالاتر، لرز یا هر نشانه عفونت
  • خونریزی از لثه یا بینی، کبودی یا نقطه‌های قرمز ریز روی پوست، ادرار یا مدفوع خونی یا سیاه
  • بثورات پوستی، خارش، تورم صورت یا لب، تنگی نفس یا احساس غش حین یا پس از تزریق
  • استفراغ مداوم که نمی‌گذارد مایعات بنوشید
  • خستگی شدید، رنگ‌پریدگی یا تنگی نفس هنگام فعالیت (احتمال کم‌خونی)
  • گزگز یا بی‌حسی دست و پا، کاهش شنوایی یا تغییر بینایی
  • درد، تورم یا قرمزی در محل تزریق

تداخلات، بارداری و احتیاط‌ها

  • داروهای دیگر: کربوپلاتین ممکن است اثر داروهای آسیب‌رسان به کلیه را تشدید کند و مصرف هم‌زمان با آنتی‌بیوتیک‌های آمینوگلیکوزید خطر آسیب کلیه و شنوایی را بیشتر می‌کند؛ فهرست کامل داروهای خود را به پزشک بدهید [۱].
  • بارداری: کربوپلاتین ممکن است به جنین آسیب بزند؛ زنان در سن باروری باید از بارداری در طول درمان پرهیز کنند [۱]. درباره روش و مدت پیشگیری از بارداری پس از درمان با پزشک خود مشورت کنید.
  • شیردهی: توصیه می‌شود در طول درمان با کربوپلاتین شیردهی قطع شود [۱].
  • آزمایش خون: شمارش خون مرتب انجام می‌شود؛ کمترین شمارش معمولاً حدود روز ۲۱ است و تا روز ۲۸ در ۹۰٪ بیماران پلاکت به بالای ۱۰۰٬۰۰۰ برمی‌گردد [۱].
  • کارکرد کلیه: چون دوز بر اساس کارکرد کلیه تعیین می‌شود، آزمایش کراتینین پیش از درمان اهمیت دارد؛ کاهش کلیرانس کراتینین حین درمان در ۲۷٪ بیماران با مقدار پایه ۶۰ یا بیشتر دیده شده است [۱].
  • سالمندان: احتمال کاهش شدید پلاکت در آن‌ها بیشتر است و دوزدهی با فرمول مبتنی بر GFR توصیه می‌شود [۱].
ویژه بیماران

پرسش‌های متداول

ویژه بیماران
چرا دوز کربوپلاتین با آزمایش کلیه حساب می‌شود؟

راه اصلی دفع کربوپلاتین کلیه است؛ بنابراین اگر کلیه‌ها کندتر کار کنند، دارو بیشتر در بدن می‌ماند و عوارض بیشتری ایجاد می‌کند. فرمول کالورت با در نظر گرفتن کارکرد کلیه، دوزی را محاسبه می‌کند که میزان مواجهه با دارو قابل پیش‌بینی باشد [۱، ۷].

کربوپلاتین بهتر است یا سیس‌پلاتین؟

به نوع سرطان بستگی دارد. در سرطان پیشرفته تخمدان، کربوپلاتین + پاکلی‌تاکسل در مقایسه با سیس‌پلاتین + پاکلی‌تاکسل کم‌عارضه‌تر، راحت‌تر و غیرفروتر بود، هرچند کاهش پلاکت با کربوپلاتین شایع‌تر بود [۲]. در سایر سرطان‌ها، پزشک بر اساس شواهد همان بیماری و وضعیت کلیه، شنوایی و اعصاب شما بین این دو انتخاب می‌کند.

آلرژی به کربوپلاتین چطور بروز می‌کند؟

به شکل بثورات، کهیر، قرمزی و خارش و به‌ندرت تنگی نفس و افت فشار، که ممکن است چند دقیقه پس از شروع تزریق رخ دهد. خطر آن در کسانی که قبلاً داروی پلاتین گرفته‌اند بیشتر است و این واکنش‌ها با درمان‌های استاندارد (اپی‌نفرین، کورتون و آنتی‌هیستامین) کنترل شده‌اند [۱]. هر علامت غیرعادی حین تزریق را فوراً به پرستار بگویید.

آیا با کربوپلاتین موهایم می‌ریزد؟

با کربوپلاتین تنها، ریزش مو کم است (حدود ۳٪)، اما در رژیم‌های ترکیبی ممکن است بسیار بیشتر باشد؛ برای مثال در ترکیب با سیکلوفسفامید ۴۹٪ گزارش شده است [۱]. داروی همراه (مانند پاکلی‌تاکسل) نقش مهمی در ریزش مو دارد.

چه زمانی بیشتر در معرض عفونت هستم؟

کاهش سلول‌های خونی با کربوپلاتین تک‌دارویی معمولاً حدود روز ۲۱ به کمترین حد می‌رسد [۱]. در این دوره به نشانه‌های عفونت و خونریزی توجه بیشتری داشته باشید و در صورت تب فوراً تماس بگیرید.

شواهد علمی

مطالعات کلیدی

۱۴ مورد
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

کارآزمایی فاز ۳ بواسیزوماب در سرطان تخمدان

N Engl J Med · 2011
۲۱٫۸ در برابر ۲۰٫۳ ماهPFS (میانگین محدود در ۳۶ ماه)
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

شیمی‌پرتودرمانی پیش از جراحی در سرطان مری یا محل اتصال مری و معده

N Engl J Med · 2012
۴۹٫۴ در برابر ۲۴٫۰ ماهمیانه بقای کلی
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

شیمی‌درمانی پیرامون جراحی یا شیمی‌پرتودرمانی پیش از جراحی در سرطان مری

N Engl J Med · 2025
۵۷٫۴٪ در برابر ۵۰٫۷٪بقای کلی ۳ساله
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

شیمی‌درمانی القایی و سپس شیمی‌پرتودرمانی استاندارد در برابر شیمی‌پرتودرمانی استاندارد به‌تنهایی در بیماران مبتلا به سرطان دهانه رحم پیشرفته موضعی (GCIG INTERLACE): کارآزمایی فاز ۳ بین‌المللی، چندمرکزی و تصادفی

Lancet · 2024
۷۲٪ در برابر ۶۴٪بقای بدون پیشرفت ۵ ساله
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

پمبرولیزوماب همراه پمترکسد و پلاتین در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک غیراسکواموس: پیامدهای ۵ ساله مطالعه فاز ۳ KEYNOTE-189

J Clin Oncol · 2023
۱۹٫۴٪ در برابر ۱۱٫۳٪بقای کلی ۵ ساله
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

بقای کلی با نیولوماب همراه شیمی‌درمانی نئوادجوانت در سرطان ریه

N Engl J Med · 2025
HR ۰٫۷۲بقای کلی (تحلیل نهایی)
خلاصه و ترجمه
رهنمود بالینی

سرطان دهانه رحم، نسخه ۲٫۲۰۲۶؛ رهنمودهای بالینی NCCN در انکولوژی

J Natl Compr Canc Netw · 2025شیمی‌پرتودرمانی همزمان معمولاً درمان اولیه انتخابی برای مراحل IB3 تا IVA است؛ سیس‌پلاتین تک‌دارویی عامل حساس‌ک…
۹توصیه کلیدی با ترجمه فارسی
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

آتزولیزوماب همراه بواسیزوماب و شیمی‌درمانی برای سرطان دهانه رحم متاستاتیک، پایدار یا عودکننده (BEATcc): کارآزمایی فاز ۳ تصادفی و باز

Lancet · 2024
۱۳٫۷ در برابر ۱۰٫۴ ماهمیانه بقای بدون پیشرفت
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

ایوونسیماب + شیمی‌درمانی در برابر تیسلیزوماب + شیمی‌درمانی در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک سنگفرشی پیشرفته (HARMONi-6): تحلیل میانی بقای کلی یک کارآزمایی تصادفی دوسوکور فاز ۳ در چین

Lancet · 2026
۲۷٫۹ در برابر ۲۳٫۷ ماهمیانه بقای کلی
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

پیامدهای بقای ۵ ساله کارآزمایی PACIFIC: دوروالوماب پس از شیمی‌پرتودرمانی در سرطان ریه غیرسلول‌کوچک مرحله III

J Clin Oncol · 2022
۴۲٫۹٪ در برابر ۳۳٫۴٪بقای کلی ۵ ساله
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

دوروالوماب پس از شیمی‌پرتودرمانی در سرطان ریه سلول‌کوچک مرحله محدود

N Engl J Med · 2024
۵۵٫۹ در برابر ۳۳٫۴ ماهمیانه بقای کلی
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

شیمی‌درمانی داخل صفاقی گرم (HIPEC) در سرطان تخمدان

N Engl J Med · 2018
HR ۰٫۶۶خطر عود یا مرگ
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

پمبرولیزوماب برای سرطان سینه سه‌گانه منفی مراحل اولیه

N Engl J Med · 2020
۶۴٫۸٪ در برابر ۵۱٫۲٪پاسخ کامل پاتولوژیک
خلاصه و ترجمه
کارآزمایی بالینی · فاز ۳

پمبرولیزوماب به‌تنهایی یا همراه شیمی‌درمانی در برابر ستوکسیماب همراه شیمی‌درمانی در کارسینوم سلول سنگفرشی سر و گردن عودکننده یا متاستاتیک (KEYNOTE-048): مطالعه فاز ۳ تصادفی باز

Lancet · 2019
۱۴٫۹ در برابر ۱۰٫۷ ماهپمبرولیزوماب تک‌دارویی، بقای کلی (CPS ≥۲۰)
خلاصه و ترجمه

انواع سرطان مرتبط

سرطان سینهسرطان ریهسرطان مریسرطان تخمدانسرطان دهانه رحم

داروهای مرتبط

آبماسیکلیب (ورزنیو)اگزالی‌پلاتین (الوکساتین)اوسیمرتینیب (تاگریسو)اولاپاریب (لینپارزا)بواسیزوماب (آواستین)پاکلی‌تاکسل (تاکسول)پالبوسیکلیب (ایبرنس)پرتوزوماب (پرجتا)

منابع علمی

۱۱ منبع
نمایش همه منابع، ۸ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع

شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.

  1. ۱
    CARBOplatin Injection — Prescribing InformationNatco Pharma USA LLC · FDA label · 2026
    منبع بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ ۲۰ ۲۱ ۲۲ ۲۳ ۲۴ ۲۵ ۲۶ ۲۷ ۲۸ ۲۹ ۳۰ ۳۱ ۳۲ ۳۳ ۳۴ ۳۵ ۳۶ ۳۷ ۳۸ ۳۹ ۴۰ ۴۱ ۴۲ ۴۳ ۴۴ ۴۵ ۴۶ ۴۷ ۴۸ ۴۹ ۵۰ ۵۱ ۵۲ ۵۳ ۵۴ ۵۵
  2. ۲
    Phase III Trial of Carboplatin and Paclitaxel Compared With Cisplatin and Paclitaxel in Patients With Optimally Resected Stage III Ovarian Cancer: A Gynecologic Oncology Group StudyOzols RF, Bundy BN, Greer BE, Fowler JM, Clarke-Pearson D, Burger RA, et al · JCO · 2003;21:3194-3200
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  3. ۳
    Comparison of Four Chemotherapy Regimens for Advanced Non–Small-Cell Lung CancerSchiller JH, Harrington D, Belani CP, Langer C, Sandler A, Krook J, et al · N Engl J Med · 2002;346:92-98
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  4. ۴
    Pembrolizumab for Early Triple-Negative Breast CancerSchmid P, Cortes J, Pusztai L, McArthur H, Kümmel S, Bergh J, et al · N Engl J Med · 2020;382:810-821
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  5. ۵
    Preoperative Chemoradiotherapy for Esophageal or Junctional Cancervan Hagen P, Hulshof M, van Lanschot J, Steyerberg E, Henegouwen MvB, Wijnhoven B, et al · N Engl J Med · 2012;366:2074-2084
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  6. ۶
    Induction chemotherapy followed by standard chemoradiotherapy versus standard chemoradiotherapy alone in patients with locally advanced cervical cancer (GCIG INTERLACE): an international, multicentre, randomised phase 3 trialMcCormack M, Eminowicz G, Gallardo D, Diez P, Farrelly L, Kent C, et al · The Lancet · 2024;404:1525-1535
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  7. ۷
    Carboplatin dosage: prospective evaluation of a simple formula based on renal functionCalvert AH, Newell DR, Gumbrell LA, O'Reilly S, Burnell M, Boxall FE, et al · JCO · 1989;7:1748-1756
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳ ۴
  8. ۸
    A Phase 3 Trial of Bevacizumab in Ovarian CancerPerren TJ, Swart AM, Pfisterer J, Ledermann JA, Pujade-Lauraine E, Kristensen G, et al · N Engl J Med · 2011;365:2484-2496
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲
  9. ۹
    Pembrolizumab Plus Pemetrexed and Platinum in Nonsquamous Non–Small-Cell Lung Cancer: 5-Year Outcomes From the Phase 3 KEYNOTE-189 StudyGarassino MC, Gadgeel S, Speranza G, Felip E, Esteban E, Dómine M, et al · JCO · 2023;41:1992-1998
    خلاصه و ترجمه فارسیDOIPubMed بازگشت به متن
  10. ۱۰
    Carboplatin dosing in the treatment of ovarian cancer: An NRG oncology group studyPraiss AM, Miller A, Smith J, Lichtman SM, Bookman M, Aghajanian C, et al · Gynecol Oncol · 2023;174:213-223
    DOIPubMed بازگشت به متن: ۱ ۲ ۳
  11. ۱۱
    Analysis of carboplatin dosing in patients with a glomerular filtration rate greater than 125 mL/min: To cap or not to cap? A retrospective analysis and reviewMorrow A, Garland C, Yang F, De Luna M, Herrington JD · J Oncol Pharm Pract · 2019;25:1651-1657
    DOIPubMed بازگشت به متن

این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۲۸ مهر ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.

مطالب مرتبط

پاکلی‌تاکسل۲۷ مهر ۱۴۰۵ پاکلی‌تاکسل (تاکسول) پاکلی‌تاکسل چیست؟ کاربرد در سرطان تخمدان، سینه و ریه، پیش‌داروی ضدحساسیت، عوارض نوروپاتی و ریزش مو و تداخل‌های دارویی. سیس‌پلاتین۲۷ مهر ۱۴۰۵ سیس‌پلاتین (پلاتینول) سیس‌پلاتین چیست؟ کاربرد در سرطان بیضه، تخمدان، مثانه و سر و گردن، نحوه تزریق، عوارض کلیوی، شنوایی و عصبی و نکات مهم برای بیماران. جمسیتابین۲۷ مهر ۱۴۰۵ جمسیتابین (جمزار) جمسیتابین (جمزار) چیست؟ کاربرد در سرطان لوزالمعده، ریه، مثانه، مجاری صفراوی، تخمدان و سینه، نحوه تزریق، عوارض شایع و جدی و نکات عملی.