نکات کلیدی
- لنفوم هوچکین از درمانپذیرترین سرطانهاست: تا ۹ نفر از هر ۱۰ بیمار با شیمیدرمانی و گاهی پرتودرمانی درمان قطعی میشوند [۱].
- پایه درمان، شیمیدرمانی ABVD است و پت اسکن پس از ۲ دوره نشان میدهد درمان را میشود سبکتر کرد یا باید قویتر کرد [۳، ۶، ۵].
- در بیماری پیشرفته، افزودن ایمنیدرمانی نیولوماب به شیمیدرمانی بیماری را بهتر از ترکیبهای قبلی کنترل کرد [۸، ۳].
- اگر بیماری برگشت، هنوز درمان قطعی ممکن است: بیش از نیمی از این بیماران با درمان دوباره و پیوند سلولهای خودشان خوب میشوند [۱، ۳].
- پس از درمان، پیگیری طولانی لازم است، چون عوارض دیررس قلب، ریه، تیروئید و سرطان دوم ممکن است سالها بعد پیدا شوند؛ پیش از شروع، درباره حفظ باروری بپرسید [۲، ۱].
داستان لنفوم هوچکین: از درمان قطعی تا درمان با عارضه کمتر
لنفوم هوچکین سرطانی از سلولهای دستگاه لنفاوی است که بیشتر در جوانی (۲۰ تا ۳۹ سالگی) و سپس در ۶۵ سالگی به بالا دیده میشود [۲]. معمولاً با غده لنفاوی بیدرد و متورم در گردن، زیر بغل یا کشاله ران، و گاهی با تب، تعریق شدید شبانه، کاهش وزن یا خستگی خودش را نشان میدهد [۲]؛ علائم را در علائم لنفوم چیست؟ ببینید.
لنفوم هوچکین از دههها پیش با شیمیدرمانی درمانپذیر شده است. نزدیک ۲۰ سال، درمان استاندارد بیماری پیشرفته ترکیب چهار دارویی MOPP بود [۴]. در سال ۱۹۹۲، یک مطالعه بزرگ نشان داد رژیم ABVD (دوکسوروبیسین، بلئومایسین، وینبلاستین و داکاربازین) بهتر از MOPP بیماری را از بین میبرد و به مغز استخوان آسیب کمتری میزند [۴]. MOPP بیشتر باعث نازایی و گاهی سرطان خون میشد [۱]. از آن زمان ABVD پایه درمان است [۳].
ولی موفقیت یک روی دیگر هم داشت. کسانی که دههها پیش با پرتودرمانی گسترده و شیمیدرمانی سنگین درمان شده بودند، سالها بعد بیشتر دچار سرطان دوم، بیماری قلب و آسیب ریه شدند [۱۱، ۱]. در این بیماران، پس از ۱۵ تا ۲۰ سال، مرگ به علت این عوارض از مرگ به علت خود لنفوم بیشتر شد [۱].
برای همین هدف درمان امروز دو چیز است: درمان قطعی، با کمترین عارضه دیررس. کلید این کار پت اسکن پس از ۲ دوره شیمیدرمانی است [۳]. در یک مطالعه بزرگ، در بیش از ۸ نفر از هر ۱۰ بیمار پیشرفته پت اسکن پس از ۲ دوره منفی شد؛ در این بیماران حذف داروی بلئومایسین از بقیه درمان، آسیب ریه را کمتر کرد و نتیجه را بهطور معنادار بدتر نکرد [۶]. در مقابل، در بیماران مرحله محدود که پت اسکنشان مثبت ماند، قویتر کردن درمان نتیجه را بهتر کرد [۵]. داروهای تازه هم آمدند: برنتوکسیماب ودوتین و ایمنیدرمانی نیولوماب در بیماری پیشرفته [۷، ۸].
درمان امروز بر اساس مرحله
- ۱
تشخیص و تعیین مرحله
تشخیص با نمونهبرداری از غده لنفاوی است. پت اسکن همراه سیتیاسکن مرحله را مشخص میکند، و مرحله همراه چند عامل خطر، شدت درمان را تعیین میکند [۳].
- ۲
مرحله محدود (۱ و ۲)
معمولاً ۲ تا ۴ دوره شیمیدرمانی (ABVD، و در بعضی بیماران جوانتر با عوامل خطر، ابتدا ۲ دوره رژیم قویتر)، اغلب همراه پرتودرمانی به ناحیه درگیر [۳]. اگر پت اسکن پس از ۲ دوره هنوز مثبت باشد، قویتر کردن شیمیدرمانی خطر برگشت را کمتر کرد [۵]. اگر منفی باشد، حذف پرتودرمانی خطر برگشت را کمی بیشتر کرد [۵]؛ ولی پرتودرمانی هم عوارض دیررس دارد [۱]، پس این انتخاب را با پزشک خود بسنجید.
- ۳
مرحله پیشرفته (۳ و ۴)
نیولوماب همراه سه داروی AVD برای ۶ دوره: در یک مطالعه بزرگ، بیماری را بهتر از ترکیب برنتوکسیماب و AVD کنترل کرد و عوارض عصبی کمتری داشت [۸]. رهنمود اروپایی آن را برای بیماران بالای ۶۰ سال ترجیح میدهد و برای جوانترها هم گزینهای کمشدتتر میداند [۳]. ABVD با پت اسکن پس از ۲ دوره هم یک راه استاندارد است: اگر پت منفی باشد، ادامه درمان بدون بلئومایسین [۶]. برنتوکسیماب ودوتین همراه AVD در مقایسه با ABVD عمر بیماران را بیشتر کرد [۷]. رهنمود اروپایی برای بیماران ۶۰ سال یا کمتر، رژیم قویتر BrECADD را توصیه میکند؛ این رژیم در یک مطالعه بزرگ بیماری را بهتر از رژیم قوی قبلی کنترل کرد و عوارض کمتری داشت [۹، ۳].
- ۴
- ۵
اگر بیماری برگشت
درمان دوباره که یک داروی ایمنیدرمانی (مثل نیولوماب یا پمبرولیزوماب) دارد، و سپس شیمیدرمانی با دوز بالا و پیوند سلولهای بنیادی خود بیمار [۳]. بیش از نیمی از این بیماران با این روش برای مدت طولانی خوب میمانند [۱]. اگر پیوند ممکن نباشد یا بیماری پس از پیوند برگردد، پمبرولیزوماب بیماری را مدت بیشتری از برنتوکسیماب کنترل کرد [۱۰].
پس از درمان: عوارض دیررس و باروری
درمان لنفوم هوچکین ممکن است سالها بعد اثراتی بگذارد: سرطان دوم (مثل سرطان سینه، ریه یا تیروئید)، بیماری قلب، مشکل ریه، کمکاری تیروئید، خستگی طولانی و نازایی [۲]. این خطرها به نوع درمان و سن هنگام درمان بستگی دارند [۲]. در یک مطالعه بزرگ روی بیمارانی که دههها پیش درمان شده بودند، خطر سرطان دوم حتی ۳۵ سال بعد هم بالاتر از دیگران بود [۱۱]. خطر سرطان سینه در زنانی که پیش از ۳۰ سالگی پرتودرمانی قفسه سینه گرفتهاند بیشتر است و پس از ۱۵ سال بیشتر میشود [۱]. برای همین پیگیری منظم و طولانی نزد پزشکی که این عوارض را میشناسد مهم است [۲].
باروری: رژیم ABVD معمولاً به کار تخمدان و بیضه آسیب ماندگار نمیزند؛ نازایی بیشتر پس از رژیمهای قویتر مثل BEACOPP رخ میدهد [۱]. در یک مطالعه بزرگ، پس از ۶ تا ۸ دوره BEACOPP، عادت ماهانه بیشتر زنان زیر ۳۰ سال برگشت، ولی در زنان ۳۰ سال به بالا فقط در کمتر از نیمی [۱۲]. بهترین راه حفظ باروری، فریز کردن اسپرم یا تخمک پیش از شروع درمان است [۱]. ببینید: باروری و رابطه جنسی در درمان سرطان
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
در دوران شیمیدرمانی: تب ۳۸ درجه یا بیشتر، لرز یا هر نشانه عفونت را فوراً بگویید؛ عفونت در این دوران ممکن است خطرناک باشد [۱۵]. ببینید: کاهش گلبولها و پیشگیری از عفونت. سرفه یا تنگی نفس تازه را زود بگویید؛ بلئومایسین ممکن است به ریه آسیب بزند [۶]. با برنتوکسیماب ودوتین: بیحسی یا سوزنسوزن شدن دست و پا، ضعف عضلات، درد شدید شکم، یا تغییر در رفتار، حافظه، دید یا راه رفتن را فوراً بگویید [۱۳]. با نیولوماب یا پمبرولیزوماب: سرفه یا درد قفسه سینه تازه، اسهال یا درد شدید شکم، زردی پوست یا چشم، بثورات پوستی، و نشانههای مشکل تیروئید یا قند خون را فوراً بگویید [۱۴]. اگر تنگی نفس شدید داشتید، با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
پرسشهای متداول
آیا لنفوم هوچکین درمان قطعی دارد؟
بله. تا ۹ نفر از هر ۱۰ بیمار درمان قطعی میشوند [۱]. حتی اگر بیماری برگردد، بیش از نیمی از بیماران با درمان دوباره و پیوند سلولهای بنیادی برای مدت طولانی خوب میمانند [۱]. ببینید: لنفوم: راهنمای کامل
شیمیدرمانی ABVD چند جلسه است؟
هر دوره ABVD چهار هفته است و داروها در روز ۱ و روز ۱۵ تزریق میشوند؛ یعنی هر ۲ هفته یک بار [۶]. در مرحله محدود معمولاً ۲ تا ۴ دوره و در مرحله پیشرفته ۶ دوره [۳، ۶]. ببینید: رژیم ABVD و شیمیدرمانی چند جلسه است؟
چرا وسط درمان پت اسکن میکنند؟
آیا پس از درمان میتوانم بچهدار شوم؟
نیولوماب در درمان هوچکین چه نقشی دارد؟
نیولوماب دارویی ایمنیدرمانی است که ترمز دستگاه ایمنی را برمیدارد [۱۴]. در بیماری پیشرفته، افزودن آن به سه داروی AVD بیماری را بهتر از ترکیب برنتوکسیماب و AVD کنترل کرد [۸]. ببینید: ایمنیدرمانی سرطان چیست؟ و نیولوماب
برای پزشکان (ویژه پزشکان)
نمایش جزئیاتبستن
پیشزمینه: Canellos ۱۹۹۲ (۳۶۱ بیمار مرحله پیشرفته): پاسخ کامل ۸۲٪ با ABVD در برابر ۶۷٪ با MOPP، بقای بدون شکست پنجساله ۶۱٪ در برابر ۵۰٪ و بقای کلی ۷۳٪ در برابر ۶۶٪ (P=۰٫۲۸)، با سمیت مغز استخوان کمتر [۴]. پس از ۱۵ تا ۲۰ سال، مرگ تجمعی ناشی از سرطان دوم، بیماری قلبی-عروقی یا فیبروز ریه از مرگ ناشی از لنفوم هوچکین بیشتر میشود [۱]. Schaapveld (۳۹۰۵ بازمانده ۵ ساله، درمان ۱۹۶۵ تا ۲۰۰۰): SIR سرطان دوم ۴٫۶ و بروز تجمعی ۴۰ ساله ۴۸٫۵٪، بدون کاهش خطر تومورهای جامد در دوره ۱۹۸۹ تا ۲۰۰۰ [۱۱].
مرحله محدود: EORTC/LYSA/FIL H10 (۱۹۵۰ بیمار مرحله I–II): ePET مثبت پس از ۲ دوره ABVD در ۱۸٫۸٪؛ تشدید به BEACOPPesc + INRT، PFS پنجساله را از ۷۷٫۴٪ به ۹۰٫۶٪ رساند (HR ۰٫۴۲؛ P=۰٫۰۰۲)؛ در ePET منفی، حذف INRT در گروه مطلوب ۸۷٫۱٪ در برابر ۹۹٫۰٪ و در گروه نامطلوب ۸۹٫۶٪ در برابر ۹۲٫۱٪ بود و غیرفروتری ABVD تنها اثبات نشد [۵]. EHA ۲۰۲۶: مطلوب، ۲ دوره ABVD و ۲۰ گری IS-RT (1A)؛ نامطلوب ۶۰ سال یا کمتر، ۲ دوره eBEACOPP و ۲ دوره ABVD با ۳۰ گری IS-RT فقط در PET مثبت پایان شیمیدرمانی (1A)، یا با رویکرد کمشدتتر ۴ دوره ABVD و ۳۰ گری IS-RT (1A) [۳].
مرحله پیشرفته: RATHL (۱۲۱۴ بیمار): PET منفی پس از ۲ دوره ABVD در ۹۳۷ نفر از ۱۱۱۹ نفر (۸۳٫۷٪)؛ PFS سهساله ABVD در برابر AVD ۸۵٫۷٪ در برابر ۸۴٫۴٪ (تفاوت ۱٫۶ واحد درصد؛ فاصله اطمینان ۹۵٪: ۳٫۲- تا ۵٫۳؛ کمی خارج از حاشیه غیرفروتری) و OS ۹۷٫۲٪ در برابر ۹۷٫۶٪؛ عوارض ریوی درجه ۳–۴ ۳٪ در برابر ۱٪ [۶]. ECHELON-1 (۱۳۳۴ بیمار مرحله III–IV؛ پیگیری میانه ۷۳ ماه): OS ششساله ۹۳٫۹٪ با BV-AVD در برابر ۸۹٫۴٪ با ABVD (HR ۰٫۵۹؛ P=۰٫۰۰۹)، HR پیشرفت ۰٫۶۸ [۷]. SWOG S1826 (۹۹۴ بیمار ۱۲ سال و بالاتر، مرحله III–IV): PFS دوساله ۹۲٪ با N-AVD در برابر ۸۳٪ با BV-AVD (HR ۰٫۴۵)؛ عوارض ایمنیمرتبط ناشایع و نوروپاتی و قطع درمان با BV بیشتر [۸]. GHSG HD21 (۱۵۰۰ بیمار ۶۰ سال یا کمتر): PFS چهارساله ۹۴٫۳٪ با BrECADD در برابر ۹۰٫۹٪ با eBEACOPP (HR ۰٫۶۶)، عوارض مرتبط با درمان ۴۲٪ در برابر ۵۹٪ [۹]. EHA ۲۰۲۶: ۶۰ سال یا کمتر، BrECADD چهار یا شش دوره بر اساس PET پس از ۲ دوره (1A)، N-AVD شش دوره جایگزین کمشدتتر (1A) و رویکرد ترجیحی بالای ۶۰ سال (2A)؛ بلئومایسین بالای ۶۰ سال حداکثر ۲ دوره و بالای ۷۰ سال حذف (3A) [۳]. IPS: ماشینحساب IPS. دوزها: N-AVD · ABVD و AVD پس از PET منفی · BV-AVD · BrECADD.
عود و عوارض دیررس: EHA: درمان نجات حاوی مهارکننده PD-1 همراه شیمیدرمانی (همزمان یا متوالی) (3B) و سپس HDCT و پیوند اتولوگ (2A) [۳]. KEYNOTE-204 (۳۰۴ بیمار نامناسب برای پیوند یا عود پس از آن): میانه PFS ۱۳٫۲ ماه با پمبرولیزوماب در برابر ۸٫۳ ماه با برنتوکسیماب ودوتین (HR ۰٫۶۵) [۱۰]. دوز: پمبرولیزوماب. GHSG HD13 تا HD15 (۱۳۲۳ بازمانده): پس از ۶ تا ۸ دوره BEACOPP، فعالیت قاعدگی در زنان زیر ۳۰ سال ۸۲٪ در برابر ۴۵٪ در ۳۰ سال و بالاتر؛ چرخه منظم پس از درمان مرحله محدود در بیش از ۹۰٪؛ تستوسترون مردان در محدوده طبیعی [۱۲]. ABVD عملکرد بلندمدت گناد را تا حد زیادی حفظ میکند و انجماد تخمک یا اسپرم انتخاب اول حفظ باروری است [۱]؛ ببینید حفظ باروری پیش از درمان سرطان. BV: پیش از هر دوز شمارش خون، نوروپاتی محیطی و منع مصرف همزمان با بلئومایسین [۱۳].
شواهد علمی
نمایش جزئیاتبستن
شواهد علمی
۶ مورددرمان تطبیقی هدایتشده با PET-CT میانی در لنفوم هوچکین پیشرفته
نیولوماب + AVD در لنفوم هوچکین کلاسیک مرحله پیشرفته
ارزیابی اثربخشی و تحملپذیری BrECADD هدایتشده با PET در برابر eBEACOPP در لنفوم هوچکین کلاسیک مرحله پیشرفته (HD21): کارآزمایی فاز ۳ تصادفی، چندمرکزی، موازی و باز
لنفوم هوچکین: رهنمودهای بالینی انجمن هماتولوژی اروپا (EHA) برای تشخیص، درمان و پیگیری
پمبرولیزوماب در برابر برنتوکسیماب ودوتین در لنفوم هوچکین کلاسیک عودکرده یا مقاوم: تحلیل میانی یک مطالعه فاز ۳ چندمرکزی، تصادفی و باز
بقای کلی با برنتوکسیماب ودوتین در لنفوم هوچکین مرحله ۳ یا ۴
بیشتر بخوانید
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۵ منبعنمایش همه منابع، ۶ مورد با خلاصه و ترجمه فارسیبستن فهرست منابع
شمارههای داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شدهاند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹Assessing the efficacy and tolerability of PET-guided BrECADD versus eBEACOPP in advanced-stage, classical Hodgkin lymphoma (HD21): a randomised, multicentre, parallel, open-label, phase 3 trial
- ۱۰Pembrolizumab versus brentuximab vedotin in relapsed or refractory classical Hodgkin lymphoma (KEYNOTE-204): an interim analysis of a multicentre, randomised, open-label, phase 3 study
- ۱۱
- ۱۲
- ۱۳
- ۱۴
- ۱۵Infection and Neutropenia during Cancer Treatment
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ بهروزرسانی شده است. محتوای این وبسایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاعرسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و بهروز: https://drdabiri.com/articles/hodgkin-lymphoma-treatment/


