تعریق شبانه، تب و خارش بسیار شایع‌اند و بیشتر وقت‌ها علت ساده‌ای دارند، مثل یائسگی، عفونت، داروها، اضطراب، ریفلاکس معده یا پرکاری تیروئید [۱، ۲]. وقتی این علائم با هم می‌آیند، یعنی تعریق شبانه شدید و تکرارشونده، تب بی‌دلیل بالای ۳۸ درجه و کاهش وزن بی‌دلیل، به‌ویژه همراه غده لنفاوی بزرگ، ممکن است نشانه لنفوم یا سرطان خون باشند [۳، ۸]. خارش طول‌کشیده بدون بثورات پوستی، خارش همراه زردی پوست و چشم، یا خارش مکرر بعد از حمام هم باید به پزشک نشان داده شود [۵، ۶، ۷].
نکات کلیدی
- تعریق شبانه بسیار شایع است و در بیشتر افراد بیماری جدی پشت آن نیست؛ در بیماران پزشکان عمومی، تعریق شبانه با کوتاه‌تر شدن عمر همراه نبود [۲].
- سل و لنفوم بیماری‌هایی‌اند که تعریق شبانه در آن‌ها برجسته است، اما امروزه کمتر علت تعریق شبانه‌اند [۱].
- تب بی‌دلیل، تعریق شبانه شدید و کاهش وزن بی‌دلیل را پزشکان «علائم B» لنفوم می‌نامند؛ این سه با هم ارزش بررسی دارند [۳].
- خارش طولانی بدون تغییر پوستی، خطر کلی سرطان را بیشتر نکرد، ولی احتمال سرطان‌های خون و مجاری صفراوی را بیشتر کرد؛ با این حال، این سرطان‌ها حتی در این افراد نادر بودند [۵].
- خون‌دماغ بسیار شایع است [۹]؛ اما خون‌دماغ مکرر همراه کبودی آسان، لکه‌های ریز قرمز زیر پوست یا خستگی، یک آزمایش شمارش کامل خون (CBC) لازم دارد [۸].
تعریق شبانه و سرطان: کدام سرطان باعث تعریق زیاد می‌شود؟
تعریق شبانه یعنی عرق کردن در خواب، گاهی آن‌قدر که لباس خواب یا ملحفه خیس شود و نیاز به عوض کردن داشته باشد [۱]. بسیاری از مردم گاهی چنین تجربه‌ای دارند و بیشتر آن‌ها هیچ بیماری جدی ندارند [۲]. علت‌های شایع [۱، ۲، ۴]:
- یائسگی و گرگرفتگی
- عفونت‌ها، از عفونت‌های کوتاه تا عفونت‌های طولانی مثل سل و HIV
- داروها: تب‌برها، بعضی داروهای فشار خون، داروهای ضدافسردگی، کورتون و مسکن‌های مخدر؛ و همچنین الکل
- اضطراب
- ریفلاکس معده، وقفه تنفس در خواب (آپنه)، پرکاری تیروئید و افت قند خون در شب
- درمان‌های سرطان: هورمون‌درمانی سرطان سینه (مثل تاموکسیفن) و سرطان پروستات، برداشتن تخمدان‌ها یا بیضه‌ها، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی
سرطان‌هایی که بیشتر با تعریق شبانه همراه‌اند، لنفوم (هوچکین و غیرهوچکین) و سرطان‌های خون (لوسمی) هستند [۱، ۳، ۸]. در این بیماری‌ها تعریق معمولاً شدید و تکرارشونده است و ممکن است با تب، کاهش وزن، خستگی یا غده لنفاوی بزرگ همراه باشد [۳، ۸]. بیشتر بخوانید: علائم لنفوم و علائم سرطان خون.
تب سرطان چگونه است؟ تب و لرز کی نگران‌کننده است؟
بیشتر تب‌ها از عفونت‌اند و ظرف چند روز خوب می‌شوند. تب در لنفوم و سرطان خون معمولاً این‌طور توصیف می‌شود [۳، ۸]:
- تب ۳۸ درجه یا بالاتر بدون علت روشن، مثل سرماخوردگی یا عفونت ادراری
- همراه تعریق شبانه شدید، کاهش وزن، خستگی یا غده لنفاوی بزرگ
- در لوسمی، همراه عفونت‌های پشت سر هم، کبودی آسان یا خونریزی
تبی را که بی‌دلیل برمی‌گردد یا خوب نمی‌شود، بررسی کنید. وقتی تب با تعریق شبانه همراه است، پزشک معمولاً با شرح حال، معاینه و چند آزمایش هدفمند علت‌های جدی را پیدا یا رد می‌کند [۱].
تب در دوره شیمی‌درمانی فرق دارد: اگر شیمی‌درمانی می‌گیرید، تب ۳۸ درجه یا بالاتر یا لرز می‌تواند نشانه عفونتی خطرناک باشد؛ همان موقع به تیم درمان خبر دهید [۱۲]. بخوانید: کاهش گلبول‌ها و پیشگیری از عفونت.
خارش بدن و سرطان: کی خارش خطرناک است؟
در مطالعه‌ای بزرگ در بریتانیا روی بیش از ۸۷۰۰ نفر با خارش طولانی بدون بیماری پوستی، خطر کلی سرطان در ۵ سال بعد بیشتر از دیگران نبود؛ اما سرطان‌های خون تقریباً دو برابر و سرطان مجاری صفراوی هم بیشتر دیده شد. با این حال، این سرطان‌ها نادر ماندند: کمتر از ۲ نفر از هر ۱۰۰۰ نفر در سال [۵]. در مطالعه دیگری، خارش بیشتر از همه با سرطان‌های کبد، کیسه صفرا و مجاری صفراوی، سرطان‌های خون و سرطان پوست ارتباط داشت [۶]. این الگوها ارزش بررسی دارند:
خارش همراه زردی
خارش همراه زرد شدن پوست و سفیدی چشم را زود به پزشک نشان دهید؛ خارش با سرطان‌های کبد و مجاری صفراوی ارتباط زیادی دارد [۵، ۶]. بخوانید: علائم سرطان کبد، علائم سرطان پانکراس و سرطان مجاری صفراوی.
خارش بعد از حمام
خارش، سوزش یا گزگز بعد از تماس با آب، بیشتر روی تنه و بالای دست و پا، از علائم شایع پلی‌سیتمی ورا است؛ نوعی سرطان کُند خون که مغز استخوان در آن گلبول قرمز بیش از حد می‌سازد. در مطالعه‌ای روی بیش از ۴۰۰ بیمار، از هر ۳ نفر ۲ نفر این خارش را داشتند و در بیشتر آن‌ها خارش به‌طور متوسط حدود ۳ سال پیش از تشخیص شروع شده بود [۷]. در لنفوم هوچکین هم خارش گاهی بعد از حمام یا نوشیدن الکل بدتر می‌شود [۳].
خارش همراه علائم دیگر
خارش طول‌کشیده همراه تعریق شبانه، تب، کاهش وزن یا غده لنفاوی بزرگ ممکن است از لنفوم باشد [۳، ۶]. بخوانید: غدد لنفاوی کی خطرناک است؟
لکه‌های قرمز شبیه اگزما (لنفوم پوست)
نوعی لنفوم که از پوست شروع می‌شود (مایکوزیس فونگوئیدس)، اول به شکل لکه‌های قرمز و نازک شبیه اگزما دیده می‌شود و بعدها ممکن است برجسته یا سفت شود. در نوع دیگری (سندرم سزاری) پوست همه بدن قرمز، خارش‌دار و پوسته‌پوسته می‌شود. تشخیص با نمونه‌برداری از پوست است [۱۰]. اگر لکه‌ای شبیه اگزما با درمان‌های معمول بهتر نمی‌شود، از پزشک پوست بپرسید که نمونه‌برداری لازم است یا نه.
خون دماغ شدن و سرطان؛ کبودی و لکه‌های ریز قرمز روی پوست
خون‌دماغ بسیار شایع است: دست‌کم ۶ نفر از هر ۱۰ نفر در طول زندگی آن را تجربه می‌کنند، بیشتر خون‌دماغ‌ها کوتاه و محدودند و فقط حدود ۶ نفر از هر ۱۰۰ نفر برای آن به پزشک مراجعه می‌کنند [۹]. داروهای رقیق‌کننده خون و ضدپلاکت (مثل آسپرین) و اختلالات خونریزی‌دهنده (در خود فرد یا خانواده‌اش) خون‌دماغ را بیشتر یا شدیدتر می‌کنند [۹].
سرطان خون ممکن است باعث کبودی آسان، خونریزی و لکه‌های ریز، صاف و قرمز زیر پوست (پتشی) شود که از خونریزی زیر پوست‌اند؛ این علائم ممکن است با خستگی، تب یا عفونت‌های مکرر همراه باشند [۸]. اگر خون‌دماغ‌های مکرر یا طولانی دارید، به‌ویژه همراه کبودی بی‌دلیل، پتشی یا خستگی، به پزشک مراجعه کنید تا آزمایش شمارش کامل خون (CBC) بدهید [۸]. خون‌دماغی که مدام از یک سوراخ بینی تکرار می‌شود، باید با آندوسکوپی بینی بررسی شود [۹].
برای بند آوردن خون‌دماغ، بخش نرم پایین بینی را دست‌کم ۵ دقیقه پیوسته و محکم فشار دهید [۹].
پزشک چه بررسی‌هایی انجام می‌دهد؟
- ۱
شرح حال و معاینه
پزشک درباره الگوی تعریق یا تب، داروها، یائسگی، کاهش وزن و خارش می‌پرسد و غدد لنفاوی، کبد، طحال و پوست را معاینه می‌کند. بیشتر علت‌های جدی با همین شرح حال، معاینه و چند آزمایش هدفمند کنار گذاشته می‌شوند [۱].
- ۲
آزمایش خون
شمارش کامل خون (CBC)، آزمایش تیروئید، سرعت رسوب خون (ESR) و در صورت نیاز آزمایش HIV [۱].
- ۳
آزمایش سل و عکس قفسه سینه
تست پوستی سل و عکس ساده قفسه سینه [۱].
- ۴
کی باید با پزشک تماس بگیرم؟
در این موارد منتظر نمانید و در چند روز آینده به پزشک مراجعه کنید:
- تعریق شبانه شدید و تکرارشونده همراه تب، کاهش وزن بی‌دلیل یا غده لنفاوی بزرگ [۳]
- تب ۳۸ درجه یا بالاتر بدون علت روشن که برمی‌گردد یا خوب نمی‌شود [۳]
- خارش طول‌کشیده بدون بثورات پوستی، یا خارش همراه زرد شدن پوست و چشم [۵، ۶]
- خارش مکرر بعد از تماس با آب [۷]
- لکه‌های قرمز شبیه اگزما که خوب نمی‌شوند [۱۰]
- کبودی بی‌دلیل، لکه‌های ریز قرمز زیر پوست یا خون‌دماغ‌های مکرر [۸، ۹]
اگر شیمی‌درمانی می‌گیرید و تب ۳۸ درجه یا بالاتر یا لرز دارید، همان موقع به تیم درمان خبر دهید [۱۲].
خون‌دماغی که با فشار دادن بند نمی‌آید، خونریزی شدید، یا تب بالا همراه گیجی یا تنگی نفس نیاز به مراجعه فوری دارد؛ با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
پرسش‌های متداول
تعریق شبانه سرطان چه شکلی است؟
تعریق شبانه در زنان میانسال؛ یائسگی است یا سرطان؟
یائسگی از علت‌های شناخته‌شده گرگرفتگی و تعریق شبانه است [۲]. درمان‌های سرطان سینه، مثل تاموکسیفن، هم گرگرفتگی و تعریق شبانه می‌آورند [۴]. اگر تعریق همراه تب، کاهش وزن بی‌دلیل یا غده لنفاوی بزرگ است، به پزشک مراجعه کنید [۳].
آیا خارش بدن نشانه سرطان خون است؟
بیشتر وقت‌ها نه. خارش طولانی بدون بیماری پوستی احتمال سرطان‌های خون را تقریباً دو برابر کرد، ولی این سرطان‌ها همچنان نادر بودند [۵]. خارش همراه تعریق شبانه، تب، کاهش وزن یا غده لنفاوی بزرگ را حتماً بررسی کنید [۳]. بخوانید: علائم لنفوم.
لنفوم بثورات پوستی (راش) می‌دهد؟
سرطان خون (لوسمی) چه لکه‌هایی روی پوست می‌دهد؟
بیشتر کبودی آسان و لکه‌های ریز، صاف و قرمز زیر پوست (پتشی) که از خونریزی زیر پوست‌اند [۸]. اگر این لکه‌ها را بدون ضربه می‌بینید، به‌ویژه همراه خستگی یا تب، به پزشک مراجعه کنید. بخوانید: علائم سرطان خون.
آیا سرطان پوست خارش دارد؟
گاهی. در مطالعه‌ای روی بیش از ۳۰۰ سرطان پوست، حدود ۱ مورد از هر ۳ مورد خارش داشت، ولی ملانوما بیشتر وقت‌ها نه خارش داشت و نه درد [۱۱]. پس بی‌خارش بودن خال یا زخم پوستی دلیل بی‌خطر بودن آن نیست. بخوانید: علائم سرطان پوست.
تعریق شبانه، تب و خارش: تعریف‌ها و شواهد (ویژه پزشکان)
ویژه پزشکان
علائم B. کاهش وزن بی‌علت بیش از ۱۰٪ وزن بدن در ۶ ماه پیش از تشخیص، تب بی‌علت بالای ۳۸ درجه و تعریق شبانه شدید و مکرر؛ مهم‌ترین علائم B از نظر پیش‌آگهی تب و کاهش وزن‌اند و تعریق شبانه به‌تنهایی پیش‌آگهی بدتری ایجاد نمی‌کند. خارش، به‌ویژه پس از حمام یا مصرف الکل، از تظاهرات لنفوم هوچکین است [۳].
تعریق شبانه. تعریف کلاسیک «تعریق شدیدی که تعویض لباس خواب را لازم کند» است، هرچند بیشتر بیماران این معیار را ندارند. سل و لنفوم در عمل امروز علت ناشایعی‌اند؛ تشخیص‌های دیگر: HIV، ریفلاکس، آپنه انسدادی خواب، پرکاری تیروئید، هیپوگلیسمی، و داروها (ضدفشار خون، تب‌برها، ضدافسردگی‌ها) و الکل. اگر شرح حال و معاینه علتی نشان ندادند: PPD، CBC، HIV، TSH، ESR، عکس قفسه سینه و در صورت لزوم سی‌تی قفسه سینه و شکم و بیوپسی مغز استخوان [۱]. در مرور نظام‌مند، شیوع از ۱۰٪ در بیماران مسن مراقبت اولیه تا ۶۰٪ در زنان بستری در بخش زایمان بود؛ امید به زندگی بیماران مراقبت اولیه با تعریق شبانه کمتر نبود، بیشتر علت‌های پیشنهادی پشتوانه ضعیفی دارند و الگوریتم‌های ارزیابی مبتنی بر شواهد نیستند [۲]. در بیماران سرطانی، علت‌های درمانی شامل اووفورکتومی، شیمی‌درمانی، تاموکسیفن و مهارکننده‌های آروماتاز، ارکیکتومی و آنالوگ‌های GnRH، پرتودرمانی و داروهایی مثل اپیوئیدها، ضدافسردگی‌های سه‌حلقه‌ای و استروئیدها است [۴].
خارش. در کوهورت جمعیتی THIN (۸۷۴۴ بیمار با خارش مزمن بدون بیماری پوستی در برابر ۳۱٬۵۸۰ شاهد)، HR تعدیل‌شده بدخیمی کلی ۱٫۱۴ (۰٫۹۸ تا ۱٫۳۳)، بدخیمی خونی ۲٫۰۲ (۱٫۴۸ تا ۲٫۷۵) و بدخیمی مجاری صفراوی ۳٫۷۳ (۱٫۵۵ تا ۸٫۹۷) بود؛ بروز بدخیمی خونی ۰٫۰۰۱۶ و کلانژیوکارسینوم ۰٫۰۰۰۳ در هر نفر-سال [۵]. در مطالعه مقطعی ۱۶٬۹۲۵ بیمار با خارش در جانز هاپکینز، OR بدخیمی همزمان ۵٫۷۶ (۵٫۵۳ تا ۶٫۰۰) بود و قوی‌ترین ارتباط با سرطان‌های کبد، کیسه صفرا و مجاری صفراوی، خون‌ساز و پوست دیده شد [۶]. خارش آبزاد در پلی‌سیتمی ورا: ۳۰۱ از ۴۴۱ بیمار؛ در ۶۴٫۸٪ به‌طور میانگین ۲٫۹ سال پیش از تشخیص شروع شده بود و فقط در ۱۵٫۴٪ به بررسی هماتولوژیک انجامید؛ ۱۴٫۶٪ آن را «غیرقابل تحمل» توصیف کردند [۷]. در ۳۳۹ سرطان پوست برداشته‌شده با جراحی (۱۶۶ BCC، ۱۴۶ SCC و ۲۷ ملانوما)، شیوع خارش ۳۶٫۹٪ و درد ۲۸٫۲٪ بود و این علائم در ملانوما بیشتر غایب بودند [۱۱].
خون‌دماغ. دست‌کم ۶۰٪ افراد در طول زندگی خون‌دماغ دارند و حدود ۶٪ برای آن مراجعه می‌کنند. رهنمود AAO-HNSF ۲۰۲۰: ثبت عوامل افزایش‌دهنده (سابقه فردی یا خانوادگی اختلال خونریزی، داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت، مصرف دارو از راه بینی)، فشار مداوم بر یک‌سوم پایینی بینی دست‌کم ۵ دقیقه، و آندوسکوپی بینی در خونریزی مکرر علی‌رغم درمان یا خونریزی مکرر یک‌طرفه [۹]. در دوره درمان سرطان، تب ۳۸ درجه یا بالاتر و لرز از نشانه‌های عفونت‌اند که تماس با تیم درمان را لازم می‌کنند و عفونت در این دوره می‌تواند تهدیدکننده حیات باشد [۱۲]؛ ارزیابی و درمان در درس تب و نوتروپنی.
انواع سرطان مرتبط
منابع علمی
۱۲ منبعنمایش همه منابعبستن فهرست منابع
شماره‌های داخل متن، مانند [۱]، به این منابع اشاره دارند. منابعی که دکمه «خلاصه و ترجمه فارسی» دارند، در کتابخانه شواهد علمی خلاصه و ترجمه شده‌اند.
- ۱
- ۲
- ۳
- ۴
- ۵
- ۶
- ۷
- ۸
- ۹
- ۱۰
- ۱۱
- ۱۲
این مطلب بر پایه منابع علمی معتبر تهیه شده و آخرین بار در ۶ آبان ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است. محتوای این وب‌سایت صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع‌رسانی دارد و جایگزین مشاوره، تشخیص یا درمان توسط پزشک متخصص نیست. برای هر تصمیم درمانی با پزشک معالج خود مشورت کنید.
این برگه از سایت چاپ شده است؛ نسخه کامل و به‌روز: https://drdabiri.com/questions/night-sweats-fever-itching/